Προεδρικά Διατάγματα — ΦΕΚ A' 60/2025

Τις διατάξεις:

Την υπ’ αρ. 52/2024 σύμφωνη γνώμη της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου (σε συμβούλιο).

Το γεγονός ότι, όπως προκύπτει από την υπ’ αρ. 10204/19.02.2025 εισήγηση της Προϊσταμένης της Γενικής Διεύθυνσης Οικονομικών και Διοικητικών Υπηρεσιών του Υπουργείου Δικαιοσύνης, από τις διατάξεις του παρόντος δεν προκαλείται δαπάνη σε βάρος του κρατικού προϋπολογισμού.

Το γεγονός ότι οι διατάξεις του παρόντος δεν αφορούν σε διοικητική διαδικασία, για την οποία υπάρχει υποχρέωση καταχώρισης στο Εθνικό Μητρώο Διοικητικών Διαδικασιών «Μίτος».

Την υπ’ αρ. 32/2025 γνωμοδότηση του Συμβουλίου της Επικρατείας. Με πρόταση του Υπουργού Δικαιοσύνης, αποφασίζουμε: Κυρώνουμε τον Κανονισμό Λειτουργίας του Αρείου Πάγου, όπως τροποποιήθηκε, συμπληρώθηκε και κωδικοποιήθηκε σε ενιαίο κείμενο με την υπ’ αρ. 52/2024 απόφαση-Πρακτικά της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου (σε συμβούλιο), ο οποίος έχει ως εξής: «ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Στα Α1, Α2 και Α3 Πολιτικά Τμήματα υπάγονται: α) αιτήσεις αναίρεσης επί υποθέσεων ενοχικού και εμπορικού δικαίου, πλην εκείνων που ανήκουν στην αρμοδιότητα άλλου πολιτικού Τμήματος, β) αιτήσεις αναίρεσης κατ’ αποφάσεων που έχουν εκδοθεί επί υποθέσεων αναγκαστικής εκτέλεσης κατά τον Κ.Πολ.Δ., τον Κώδικα Εισπράξεως Δημοσίων Εσόδων (Κ.Ε.Δ.Ε.) και το v.δ. της 17ης Ιουλίου/13ης Αυγούστου 1923 "περί ειδικών διατάξεων επί ανωνύμων εταιρειών", καθώς και επί υποθέσεων ανακοπής κατά διαταγών πληρωμής, γ) αιτήσεις αναίρεσης επί υποθέσεων οικογενειακού δικαίου, εν γένει, δ) αιτήσεις αναίρεσης, που δεν υπάγονται στην αρμοδιότητα άλλου πολιτικού Τμήματος. Στο Α1 πολιτικό Τμήμα υπάγονται και οι διοικητικές υποθέσεις που ανήκουν στην αρμοδιότητα του Αρείου Πάγου, πλην εκείνων για τις οποίες αρμόδια είναι η Ολομέλεια.

Στα Β1 και Β2 πολιτικά Τμήματα υπάγονται αιτήσεις αναίρεσης κατά αποφάσεων που έχουν εκδοθεί κατά την ειδική διαδικασία των περιουσιακών διαφορών και αφορούν α) εργατικές διαφορές (άρθρα 591, 614 αρ. 3 και 621-622 Κ.Πολ.Δ.), και β) διαφορές από αμοιβές (άρθρα 591, 614 αρ. 5 και 662Α Κ.Πολ.Δ.). καθώς και οι υποθέσεις που έχουν παραπεμφθεί σε αυτό με απόφαση του Δ’ Τμήματος (ύστερα από αναίρεση).

Στο Δ’ πολιτικό Τμήμα υπάγονται οι αιτήσεις αναίρεσης κατά αποφάσεων που έχουν εκδοθεί α) κατά την ειδική διαδικασία των περιουσιακών διαφορών και αφορούν πάσης φύσεως μισθωτικές διαφορές (άρθρα 591, 614 αρ. 1 και 615-620 Κ.Πολ.Δ. και ειδικών νόμων),

H Ολομέλεια: α) όταν λειτουργεί ως δικαστήριο (τακτική και πλήρης δικαιοδοτική Ολομέλεια), συνεδριάζει την πρώτη εργάσιμη Πέμπτη του τρίτου 10ημέρου του Σεπτεμβρίου και την τρίτη ή τέταρτη εργάσιμη Πέμπτη κάθε επόμενου μήνα, πλην του διαστήματος από 1η Ιουνίου έως 15η Σεπτεμβρίου, β) όταν πρόκειται να ασκήσει διοικητικά έργα (διοικητική Ολομέλεια) συγκαλείται από τον Πρόεδρο του δικαστηρίου οποτεδήποτε, με έγγραφη προ τριημέρου πρόσκληση των μελών της, στην οποία αναγράφονται τα προς συζήτηση θέματα. Η κατά το άρθρο 27 παρ. 2 του v. 4938/2022 κλήρωση των συνθέσεων της τακτικής Ολομέλειας γίνεται δημόσια από το Α1 Τμήμα του δικαστηρίου στην πρώτη συνεδρίαση του Σεπτεμβρίου κάθε έτους.

Από τον Σεπτέμβριο έως τον Μάιο κάθε δικαστικού έτους: Το Α1 πολιτικό Τμήμα συνεδριάζει την πρώτη εργάσιμη Δευτέρα του δεύτερου 15νθημέρου του Σεπτεμβρίου και την πρώτη και τρίτη εργάσιμη Δευτέρα κάθε μηνός. Το Α2 πολιτικό Τμήμα συνεδριάζει τη δεύτερη εργάσιμη Δευτέρα του δεύτερου 15ημέρου του Σεπτεμβρίου και τη δεύτερη και τέταρτη εργάσιμη Δευτέρα κάθε μηνός. Το Α3 πολιτικό Τμήμα συνεδριάζει τη δεύτερη εργάσιμη Δευτέρα του δεύτερου 15ημέρου του Σεπτεμβρίου και τη δεύτερη και τέταρτη εργάσιμη Δευτέρα κάθε μηνός. Το Β1 πολιτικό Τμήμα συνεδριάζει την πρώτη εργάσιμη Τρίτη του δεύτερου 15νθημέρου του Σεπτεμβρίου και την πρώτη και τρίτη εργάσιμη Τρίτη κάθε μηνός. Το Β2 πολιτικό Τμήμα συνεδριάζει τη δεύτερη εργάσιμη Τρίτη του δεύτερου 15νθημέρου του Σεπτεμβρίου και τη δεύτερη και τέταρτη εργάσιμη Τρίτη Κάθε μηνός. Το Γ’ πολιτικό Τμήμα συνεδριάζει την πρώτη εργάσιμη Τετάρτη του δεύτερου 15νθημέρου του Σεπτεμβρίου και την πρώτη και τρίτη εργάσιμη Τετάρτη κάθε μηνός. Το Δ’ πολιτικό Τμήμα συνεδριάζει την πρώτη εργάσιμη Παρασκευή του δεύτερου 15νθημέρου του Σεπτεμβρίου και την πρώτη και τρίτη εργάσιμη Παρασκευή κάθε μηνός. Το E’ Τμήμα (ποινικό) συνεδριάζει την πρώτη εργάσιμη Παρασκευή του δεύτερου 15νθημέρου του Σεπτεμβρίου και την πρώτη, δεύτερη και τρίτη εργάσιμη Παρασκευή κάθε μηνός. Τον μήνα Δεκέμβριο το Τμήμα αυτό συνεδριάζει μόνο την πρώτη και τη δεύτερη εργάσιμη Παρασκευή. Το ΣΤ’ Τμήμα (ποινικό) συνεδριάζει την πρώτη εργάσιμη Τρίτη του δεύτερου 15νθημέρου του Σεπτεμβρίου και την πρώτη, δεύτερη και τρίτη εργάσιμη Τρίτη κάθε μηνός. Τον μήνα Δεκέμβριο το Τμήμα αυτό συνεδριάζει μόνο την πρώτη και τη δεύτερη εργάσιμη Τρίτη. Το Ζ’ Τμήμα (ποινικό) συνεδριάζει την πρώτη εργάσιμη Τετάρτη του δεύτερου 15νθημέρου του Σεπτεμβρίου και την πρώτη δεύτερη και τρίτη εργάσιμη Τετάρτη κάθε μηνός. Τον μήνα Δεκέμβριο το Τμήμα αυτό συνεδριάζει μόνο την πρώτη και τη δεύτερη εργάσιμη Τετάρτη.

Στα πολιτικά Τμήματα, αν η δεύτερη συνεδρίαση του Δεκεμβρίου συμπίπτει μετά τις είκοσι μια (21) του μηνός, μεταφέρεται στην οικεία εργάσιμη ημέρα της προηγούμενης εβδομάδας. Οι ημέρες της πρώτης εβδομάδας του Ιανουαρίου, καθώς και εκείνες της εβδομάδας που προηγείται και της εβδομάδας που έπεται του Πάσχα δεν θεωρούνται εργάσιμες.

Αν συντρέχει σπουδαίος λόγος που επιβάλλει την εκδίκαση ορισμένων ποινικών υποθέσεων πριν από την έναρξη των θερινών διακοπών, ο Πρόεδρος του ποινικού Τμήματος, ύστερα από πρόταση του Εισαγγελέα, ορίζει δικάσιμο κατά την οικεία εργάσιμη ημέρα της πρώτης εβδομάδας του Ιουνίου.

Οι δικάσιμοι και η ώρα συνεδρίασης του Συμβουλίου αναστολών (άρθρ. 565 Κ.Πολ.Δ.) ορίζονται με πράξη του Προέδρου του οικείου Τμήματος, η οποία εκδίδεται τον Ιούνιο κάθε έτους και μπορεί να τροποποιείται οποτεδήποτε. Η πράξη του Προέδρου ανακοινώνεται με ανάρτηση αντιγράφου της έξω από τις αίθουσες συνεδριάσεων του Αρείου Πάγου.

Στα πολιτικά Τμήματα προσδιορίζονται κατά δικάσιμο έως έξι (6) το πολύ υποθέσεις για κάθε υπηρετούντα Αρεοπαγίτη. Στα Α1, A2 και Α3 πολιτικά Τμήματα οι υποθέσεις αναγκαστικής εκτέλεσης και οικογενειακού δικαίου προσδιορίζονται πάντοτε κατά προτίμηση.

Στα ποινικά Τμήματα προσδιορίζονται κατά δικάσιμο έως έξι (6) υποθέσεις για κάθε υπηρετούντα Αρεοπαγίτη. Στις τυχόν δικασίμους του Ιουνίου οι υποθέσεις αυτές περιορίζονται σε πέντε (5) το πολύ για κάθε υπηρετούντα Αρεοπαγίτη. o Πρόεδρος ποινικού Τμήματος, ύστερα από πρόταση του Εισαγγελέα, μπορεί να ορίζει έως πέντε (5) επιπλέον υποθέσεις κατά δικάσιμο.

Πολιτικές ή ποινικές υποθέσεις που αναβάλλονται μπορεί να προσδιορίζονται και πέρα από τον προβλεπόμενο στις παραγράφους 1 και 2 αριθμό έως δύο (2) επιπλέον για κάθε Αρεοπαγίτη.

O αριθμός των ποινικών υποθέσεων στα Τμήματα διακοπών ορίζεται κατά δικάσιμο με την απόφαση της Ολομέλειας που καθορίζει τα ανωτέρω Τμήματα. Στην περίπτωση αυτή λαμβάνεται υπόψη ο αριθμός των υπηρετούντων Αρεοπαγιτών και Αντεισαγγελέων και η τυχόν επικείμενη παραγραφή του αξιοποίνου ή η συνδρομή άλλου σπουδαίου λόγου.

Ο αριθμός των σελίδων των εισαγωγικών δικογράφων (αιτήσεις αναιρέσεως κ.λπ.), επί των αστικών υποθέσεων που κατατίθενται από την 15η Σεπτεμβρίου 2025, δεν πρέπει να υπερβαίνει τις τριάντα (30) σελίδες, των προσθέτων αυτών λόγων τις είκοσι (20) σελίδες, των προτάσεων και των υπομνημάτων τις δέκα (10) σελίδες, όσον αφορά δε στις αιτήσεις αναστολής, κατ’ άρθρο 565 Κ.Πολ.Δ., τις πέντε (5) σελίδες. Ειδικά ως προς τις αιτήσεις αναστολής, δεν πρέπει να ενσωματώνεται στο δικόγραφό τους η αίτηση αναιρέσεως και η προσβαλλόμενη με αυτήν απόφαση, τις οποίες ο αιτών την αναστολή οφείλει να προσκομίζει αυτοτελώς. Τα δικόγραφα συντάσσονται σε χαρτί Α4, με περιθώριο σελίδας 2 εκ., είδος γραμματοσειράς “Arial”, μέγεθος 12, κανονική γραφή, με διάστιχο 1,5. Στο όριο των προσδιοριζόμενων για τα ως άνω εισαγωγικά δικόγραφα (της αιτήσεως αναιρέσεως κ.λπ.) σελίδων δεν περιλαμβάνονται τα ονόματα των διαδίκων μερών, η διαδικαστική διαδρομή της υπόθεσης και οι παραδοχές της προσβαλλόμενης απόφασης (εφόσον, κατά την κρίση των διαδίκων και των συνηγόρων τους, επιθυμούν να παραθέσουν), τα οποία πρέπει να παρατίθενται σε αυτοτελές (ξεχωριστό) τμήμα του δικογράφου και προ της παράθεσης - ανάπτυξης των προβλεπόμενων λόγων (αναίρεσης, αναψηλάφησης κ.λπ.). Σε περίπτωση ουσιώδους υπερβάσεως του ως άνω ορίου σελίδων εκάστου δικογράφου, ο γραμματέας του εκδόσαντος την προσβαλλόμενη απόφαση Δικαστηρίου, κατά την κατάθεση (άσκηση) του ενδίκου μέσου της αιτήσεως αναιρέσεως και πριν τη συντέλεσή της, πληροφορεί σχετικά τον Δικηγόρο, ο οποίος έχει δικαίωμα να αποσύρει το αρχικό δικόγραφο και να επαναφέρει προς κατάθεση (άσκηση) το δικόγραφο με τις κατά τα ως άνω σελίδες. Σε περίπτωση αρνήσεως του δικηγόρου, ο γραμματέας προχωρεί στην κατάθεση-άσκηση του ενδίκου μέσου. Ακολούθως, ο αρμόδιος Γραμματέας του Αρείου Πάγου, μετά την παραλαβή του δικογράφου, εφόσον διαπιστώσει υπέρβαση του αριθμού των σελίδων, ενημερώνει σχετικά τον Πρόεδρο του αρμοδίου Τμήματος ή της Ολομέλειας. Μετά ταύτα, ο Πρόεδρος του αρμόδιου Τμήματος ή της Ολομέλειας, με Πράξη του, που εκδίδεται αμέσως μετά την κατάθεση και τον προσδιορισμό της δικασίμου του δικογράφου αυτού, ενημερώνει σχετικώς τον καταθέσαντα και τον υπογράφοντα δικηγόρο και ζητεί να προσαρμοσθεί η έκταση του δικογράφου στο προβλεπόμενο όριο, εντός της προθεσμίας που τάσσει. Η Πράξη αποστέλλεται από τον Γραμματέα στην διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου του καταθέσαντος και υπογράφοντος δικηγόρου, που αυτοί έχουν δηλώσει, οπότε ξεκινάει η προθεσμία της. Η ως άνω προθεσμία δεν μπορεί να υπερβαίνει τον ένα (1) μήνα από την έκδοση της Πράξης. Στην περίπτωση μη προσαρμογής του οικείου δικογράφου στο προβλεπόμενο, ως ανωτέρω, όριο σελίδων, δε θα λαμβάνονται υπόψιν λόγοι ή ισχυρισμοί, που περιλαμβάνονται στις πλεονάζουσες σελίδες αυτού.

Το βελτιωμένο δικόγραφο λαμβάνει τον ίδιο αριθμό καταθέσεως με το αρχικό και φέρει στην προμετωπίδα του την ένδειξη «προσαρμοσμένο δικόγραφο δυνάμει της…. πράξης του….». Σε αυτή την περίπτωση γίνεται σχετική μνεία στην απόφαση.

Οι δημόσιες συνεδριάσεις της Ολομέλειας και των Τμημάτων αρχίζουν την 9.30 πρωινή ώρα.

Στις δημόσιες συνεδριάσεις της Ολομέλειας και των Τμημάτων ο Πρόεδρος κηρύσσει την έναρξη της διαδικασίας και εκφωνεί τις υποθέσεις με τη σειρά που έχουν εγγραφεί στο πινάκιο. Μετά την εκφώνηση των ονομάτων των διαδίκων και τη νομιμοποίηση των πληρεξουσίων δικηγόρων τους, ο Πρόεδρος δίνει πρώτα το λόγο στον Εισαγγελέα, εφόσον, κατά τις κείμενες διατάξεις μετέχει της συζήτησης, προκειμένου να αναπτύξει συνοπτικά την πρότασή του και στη συνέχεια στα διάδικα μέρη, εφόσον το ζητήσουν, προκειμένου να επισημάνουν τα κύρια σημεία των ισχυρισμών τους, οι οποίοι αναλυτικά εκτίθενται στις προτάσεις ή στο υπόμνημα που καταθέτουν. Ο χρόνος αγορεύσεων δεν μπορεί να υπερβαίνει τα έξι (6) λεπτά για κάθε διάδικο μέρος, ανεξάρτητα από τον αριθμό των πληρεξουσίων δικηγόρων που το εκπροσωπούν. Όταν παρέλθει ο ανωτέρω χρόνος, η αγόρευση θεωρείται ολοκληρωμένη και ο Πρόεδρος δίνει τον λόγο σε επόμενο διάδικο ή κηρύσσει το πέρας της συζητήσεως της υπόθεσης. Ο Εισαγγελέας του Αρείου Πάγου, όταν παρίσταται στις πολιτικές υποθέσεις, αγορεύει τελευταίος, εκτός αν είναι διάδικος ή εκπροσωπεί αναιρεσείοντα Εισαγγελέα. Ο χρόνος αγορεύσεων καταγράφεται με ψηφιακό χρονόμετρο, που είναι εγκατεστημένο στην αίθουσα συνεδρίασης και είναι ορατό από όλους τους ευρισκόμενους σε αυτή, ή με άλλο πρόσφορο μέσο.

Το Α3 πολιτικό Τμήμα θα αρχίσει να συνεδριάζει από το δικαστικό έτος 2023-2024 (16 Σεπτεμβρίου 2023 και εφεξής). Οι διατάξεις του πρώτου εδαφίου του άρθρου 2 και του τρίτου εδαφίου της παραγράφου 2 του άρθρου 4, κατά το μέρος που αφορούν το Α3 πολιτικό Τμήμα, ισχύουν από 16 Σεπτεμβρίου 2023. Ο προσδιορισμός όμως υποθέσεων σε δικασίμους του Τμήματος αυτού θα αρχίσει αμέσως. Έως ότου συγκροτηθεί το Α3, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 2 εδάφιο β’, o προσδιορισμός των υποθέσεων θα γίνεται προσωρινά από τους Προέδρους των Τμημάτων Α1 και Α2 και ως εισηγητές θα ορίζονται προσωρινά οι τέσσερις (4) νεότεροι από τους Αρεοπαγίτες που συγκροτούν το καθένα από τα ανωτέρω δύο (2) Τμήματα.

Μετά τη δημοσίευση των τροποποιήσεων του άρθρου 5 του παρόντος Κανονισμού στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, ενημερώνονται οι Γραμματείες όλων των Πρωτοδικείων και Εφετείων της Χώρας για το περιεχόμενο των τροποποιηθεισών διατάξεων με την αποστολή εγγράφου, στο οποίο θα αναφέρεται και η υποχρέωση ανάρτησής του στην ιστοσελίδα του Δικαστηρίου (εφόσον υπάρχει), στον πίνακα ανακοινώσεων του Δικαστηρίου και στη Γραμματεία κατάθεσης ενδίκων μέσων. Οι Δικηγόροι ενημερώνονται με ανακοίνωση, η οποία αναρτάται στην ιστοσελίδα του Αρείου Πάγου, στο Ολοκληρωμένο Σύστημα Διαχείρισης Δικαστικών Υποθέσεων Πολιτικής και Ποινικής Δικαιοσύνης και στον πίνακα ανακοινώσεων της Γραμματείας και αποστέλλεται με ηλεκτρονικό ταχυδρομείο στους Προέδρους των Δικηγορικών Συλλόγων.