LegalizeUstawa z dnia 26 października 2000 r. o giełdach towarowych
Rozdział 1. Przepisy ogólne
Art. 1.
Ustawa reguluje funkcjonowanie giełd towarowych i obrót towarami giełdowymi, w tym również zasady tworzenia, ustrój organizacyjny i działalność giełd towarowych, giełdowych izb rozrachunkowych, działalność maklerów giełd towarowych, działalność towarowych domów maklerskich oraz nadzór nad tymi instytucjami.
Art. 2.
Ilekroć w ustawie jest mowa o:
1) giełdzie towarowej - rozumie się przez to zespół osób, urządzeń i środków technicznych zapewniający wszystkim uczestnikom obrotu jednakowe warunki zawierania transakcji giełdowych oraz jednakowy dostęp w tym samym czasie do informacji rynkowych, a w szczególności do informacji o kursach i cenach towarów giełdowych oraz o obrotach towarami giełdowymi,
2) towarach giełdowych - rozumie się przez to dopuszczone do obrotu na danej giełdzie towarowej:
oznaczone co do gatunku rzeczy,
różne rodzaje energii,
limity wielkości produkcji,
prawa majątkowe, których cena zależy bezpośrednio lub pośrednio od oznaczonych co do gatunku rzeczy, określonych rodzajów energii, mierników i limitów wielkości produkcji,
prawa majątkowe, których cena zależy bezpośrednio lub pośrednio od kursów walut i stóp procentowych,
3) transakcji giełdowej - rozumie się przez to umowę sprzedaży towarów giełdowych, zawartą na giełdzie towarowej, przez członków giełdy, w czasie i w sposób przewidziany na dokonywanie takich transakcji,
4) giełdowej izbie rozrachunkowej - rozumie się przez to zespół osób, urządzeń i środków technicznych utworzony w celu organizacji i prowadzenia rozliczeń transakcji giełdowych,
5) członku giełdy - rozumie się przez to podmiot, który na podstawie regulaminu giełdy towarowej dopuszczony jest do dokonywania w imieniu własnym transakcji giełdowych,
6) działalności maklerskiej - rozumie się przez to działalność w zakresie obrotu towarami giełdowymi, realizowaną na giełdzie towarowej,
7) maklerze niezależnym - rozumie się przez to osobę fizyczną, wpisaną na listę maklerów giełd towarowych, która jest członkiem giełdy towarowej i zawiera transakcje giełdowe w imieniu własnym i na własny rachunek, na warunkach określonych w ustawie,
8) towarowym domu maklerskim - rozumie się przez to spółkę akcyjną z siedzibą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, prowadzącą działalność maklerską w zakresie obrotu towarami giełdowymi,
9) domu maklerskim - rozumie się przez to domy maklerskie i banki prowadzące działalność maklerską na podstawie ustawy - Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi,
10) tajemnicy zawodowej - rozumie się przez to informację związaną z giełdowym obrotem towarami giełdowymi, której ujawnienie mogłoby naruszyć interes uczestników tego obrotu,
11) podmiocie dominującym - rozumie się przez to podmiot dominujący w rozumieniu ustawy - Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi,
12) Komisji - rozumie się przez to Komisję Papierów Wartościowych i Giełd,
13) instytucjach rynku towarów giełdowych - rozumie się przez to giełdy towarowe, giełdowe izby rozrachunkowe, towarowe domy maklerskie oraz maklerów giełd towarowych,
14) radzie nadzorczej giełdy - rozumie się przez to radę nadzorczą spółki prowadzącej giełdę towarową,
15) umowie rozliczeniowo-gwarancyjnej - rozumie się przez to umowę zawartą pomiędzy członkiem giełdowej izby rozrachunkowej, będącym towarowym domem maklerskim lub będącym bankiem prowadzącym działalność maklerską, który uzyskał zezwolenie, o którym mowa w art. 30 ust. 6 ustawy - Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi, a maklerem niezależnym, na podstawie której to umowy członek izby dokonuje rozliczeń i gwarantuje wykonanie przez maklera niezależnego transakcji zawartych przezeń na danej giełdzie towarowej.
Art. 3.
Z zastrzeżeniem ust. 2, dopuszczone do obrotu giełdowego prawa majątkowe, których cena zależy bezpośrednio lub pośrednio od oznaczonych co do gatunku rzeczy, określonych rodzajów energii, mierników i limitów produkcji lub kursów walut i stóp procentowych, mogą być przedmiotem obrotu wyłącznie na giełdzie towarowej, do obrotu na której zostały dopuszczone.
O ile przepisy innych ustaw nie stanowią inaczej, prawa majątkowe, o których mowa w ust. 1, mogą być przedmiotem obrotu dokonywanego poza giełdą towarową, do obrotu na której zostały dopuszczone - w postępowaniu likwidacyjnym, upadłościowym i egzekucyjnym.
O ile przepisy innych ustaw nie stanowią inaczej, proponowanie nabycia lub nabywanie praw majątkowych, których cena zależy bezpośrednio lub pośrednio od oznaczonych co do gatunku rzeczy, określonych rodzajów energii, mierników i limitów produkcji lub kursów walut i stóp procentowych, przy wykorzystaniu środków masowego przekazu, albo w inny sposób, jeżeli propozycja jest skierowana do więcej niż 300 osób albo do nieoznaczonego adresata, z wyjątkiem proponowania nabycia praw w postępowaniu likwidacyjnym, upadłościowym i egzekucyjnym, może być dokonywane pod warunkiem uprzedniego wprowadzenia tych praw do obrotu giełdowego i wyłącznie za pośrednictwem giełdy.
Rozdział 2. Tworzenie i ustrój organizacyjny giełdy towarowej
Art. 4.
Spółka prowadząca giełdę towarową zapewnia:
1) koncentrację podaży i popytu na towary giełdowe,
2) bezpieczny i sprawny przebieg transakcji giełdowych i rozliczeń,
3) upowszechnianie jednolitych informacji umożliwiających ocenę aktualnej wartości towarów giełdowych.
Art. 5.
Giełda towarowa, zwana dalej „giełdą”, może być prowadzona wyłącznie przez spółkę akcyjną.
Przedmiotem działalności spółki, o której mowa w ust. 1, może być wyłącznie prowadzenie giełdy, z zastrzeżeniem ust. 3.
Spółka, o której mowa w ust. 1, może również prowadzić rozliczanie transakcji giełdowych, dokonywanych na danej giełdzie.
Uprawnienie, o którym mowa w ust. 3, nie dotyczy spółki prowadzącej giełdę, na której przedmiotem obrotu są prawa majątkowe, o których mowa w art. 2 pkt 2 lit. d) i e); spółka ta jest obowiązana spełnić warunek, o którym mowa w art. 14 ust. 1.
Minimalna wysokość kapitału zakładowego spółki prowadzącej giełdę wynosi 3 000 000 zł.
W przypadku wykonywania przez giełdę funkcji giełdowej izby rozrachunkowej dla transakcji realizowanych na tej giełdzie, minimalna wysokość kapitału zakładowego tej spółki wynosi 7 500 000 zł.
Na jedną akcję przypada, z zastrzeżeniem ust. 8, tylko jeden głos na walnym zgromadzeniu.
Jeden akcjonariusz nie może wykonywać więcej aniżeli 25% głosów na walnym zgromadzeniu, zarówno bezpośrednio, jak i pośrednio - poprzez podmioty zależne.
Art. 6.
Akcje spółki prowadzącej giełdę mogą być wyłącznie imienne.
Pokrycie obejmowanych akcji lub zapłata za nabywane akcje spółki prowadzącej giełdę nie może pochodzić z pożyczek, kredytów ani z nieudokumentowanych źródeł.
Kapitał zakładowy powinien być pokryty w całości przed złożeniem wniosku o zarejestrowanie spółki.
Spółka prowadząca giełdę ma obowiązek i wyłączne prawo zamieszczania w firmie spółki wyrazów „giełda towarowa”.
W zakresie nie uregulowanym w ustawie do utworzenia i działania spółki prowadzącej giełdę stosuje się przepisy Kodeksu spółek handlowych dotyczące spółki akcyjnej.
Art. 7.
Prowadzenie giełdy wymaga zezwolenia Komisji, wydanego na wniosek spółki.
Wniosek o udzielenie zezwolenia powinien zawierać:
1) firmę, siedzibę i adres spółki,
2) dane osobowe członków zarządu, rady nadzorczej, komisji rewizyjnej, o ile jest przewidziana, jak również innych osób, które odpowiadają za rozpoczęcie działalności giełdy lub będą nią kierować, ich kwalifikacje zawodowe oraz dotychczasowy przebieg pracy zawodowej,
3) przewidywaną wysokość środków własnych, pożyczek i kredytów przeznaczonych na uruchomienie giełdy oraz określenie sposobu finansowania działalności,
4) dane o wysokości i strukturze kapitałów spółki oraz źródeł ich pochodzenia,
5) listę akcjonariuszy, obejmującą dane, o których mowa w pkt 1 i 2, wraz z procentowym określeniem posiadanych przez nich głosów na walnym zgromadzeniu,
6) informację o podmiotach dominujących i zależnych wobec akcjonariuszy, obejmującą dane, o których mowa w pkt 1 i 2,
7) dane o przewidywanej lokalizacji giełdy oraz środkach technicznych umożliwiających funkcjonowanie giełdy, a w szczególności o posiadanych urządzeniach telekomunikacyjnych i warunkach lokalowych,
8) informację o rodzajach towarów giełdowych, mających być przedmiotem obrotu na giełdzie,
9) zobowiązania co najmniej 6 towarowych domów maklerskich lub domów maklerskich do prowadzenia działalności na danej giełdzie.
Do wniosku należy dołączyć statut spółki, regulamin giełdy oraz analizę ekonomiczno-finansową możliwości prowadzenia giełdy w okresie co najmniej 3 lat, a w przypadku utworzenia giełdowej izby rozrachunkowej, o której mowa w art. 14 ust. 2, także dokumenty wymienione w art. 17 ust. 2.
Wydając zezwolenie, Komisja zatwierdza statut spółki i regulamin giełdy oraz regulamin giełdowej izby rozrachunkowej.
Art. 8.
Komisja wydaje decyzję odmawiającą zezwolenia, jeżeli spółka nie daje rękojmi prowadzenia działalności w sposób należyty.
Art. 9.
Statut spółki, poza danymi, o których mowa w art. 304 Kodeksu spółek handlowych, określa:
1) podmioty mogące być akcjonariuszami spółki,
2) rodzaje towarów giełdowych, które mogą być dopuszczone do obrotu na danej giełdzie.
Z zastrzeżeniem ust. 5, stronami transakcji giełdowych mogą być wyłącznie członkowie giełdy, o których mowa w ust. 3 pkt 1 i 2, a w przypadku gdy przedmiotem transakcji są prawa, o których mowa w art. 2 pkt 2 lit. d) i e) - również członkowie giełdy, o których mowa w ust. 3 pkt 3.
Członkami giełdy mogą być, z zastrzeżeniem ust. 4, wyłącznie:
1) towarowe domy maklerskie,
2) maklerzy niezależni,
3) domy maklerskie, które uzyskały zezwolenie, o którym mowa w art. 30 ust. 6 ustawy - Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi.
Członkami giełdy prowadzącej obrót energią elektryczną mogą być również przedsiębiorstwa energetyczne posiadające koncesję na wytwarzanie, przesyłanie, dystrybucję oraz obrót energią elektryczną oraz odbiorcy uprawnieni do korzystania z usług przesyłowych, zgodnie z postanowieniami ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne .
Stronami transakcji giełdowych zawieranych na rachunek własny, których wyłącznym przedmiotem jest energia elektryczna, mogą być - poza podmiotami, o których mowa w ust. 3 - również podmioty, o których mowa w ust. 4 - pod warunkiem zatrudnienia maklera giełdy towarowej, który będzie reprezentował taki podmiot w transakcjach giełdowych.
W transakcji giełdowej towarowy dom maklerski lub dom maklerski może być reprezentowany wyłącznie przez maklera giełdy towarowej lub maklera papierów wartościowych.
Do domów maklerskich przepisy ustawy - Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi stosuje się odpowiednio, z wyjątkiem art. 37.
Transakcja giełdowa, dokonana przez podmioty inne niż określone w ust. 2, 5 i 6, jest nieważna.
Art. 10.
Transakcja giełdowa nie stanowi gry ani zakładu w rozumieniu art. 413 Kodeksu cywilnego, ani też gry losowej lub zakładu wzajemnego w rozumieniu przepisów o grach losowych, zakładach wzajemnych i grach na automatach, nawet jeżeli według wyraźnej lub dorozumianej woli stron rzeczywiste spełnienie wzajemnych świadczeń jest wyłączone, a tylko jedna lub druga ze stron jest obowiązana zapłacić różnicę między umówioną ceną sprzedaży a ceną rynkową w czasie wykonania umowy.
Art. 11.
Regulamin giełdy uchwala rada nadzorcza giełdy.
Regulamin giełdy określa w szczególności:
1) rodzaje transakcji giełdowych zawieranych na danej giełdzie,
2) sposoby określenia wymagań jakościowych i standardów przewidzianych dla towarów giełdowych oraz sposoby kontroli ich jakości, w tym standardów przewidzianych dla transakcji dotyczących praw, o których mowa w art. 2 pkt 2 lit. d) i e),
3) zasady i tryb dopuszczania towarów giełdowych do obrotu giełdowego,
4) zasady wprowadzania towarów giełdowych do obrotu giełdowego, zawieszania notowań i wykluczania towarów z obrotu,
5) zasady dopuszczania podmiotów do dokonywania transakcji na giełdzie oraz ich prawa i obowiązki (członkostwo giełdy), a w przypadku dopuszczania maklerów niezależnych - z uwzględnieniem zasad, o których mowa w ust. 3,
6) zasady składania zleceń nabycia i zbycia towarów giełdowych,
7) systemy notowań giełdowych oraz zasady ustalania kursów i cen towarów giełdowych,
8) dni otwarcia danej giełdy i godziny sesji giełdowych,
9) formy zabezpieczenia transakcji giełdowych,
10) dane o systemie informacyjnym giełdy,
11) zasady ustalania, rodzaje i wysokość opłat giełdowych,
12) wymagania w zakresie oznaczeń kodowych towarów, według obowiązujących klasyfikacji statystycznych dla obrotu wewnętrznego i zagranicznego,
13) sposób i tryb rozstrzygania sporów wynikających z transakcji giełdowych,
14) środki dyscyplinarne i porządkowe, które mogą być stosowane wobec uczestników naruszających obowiązki wynikające z uczestnictwa bądź nie przestrzegających zasad regulaminu, oraz zasady i tryb ich stosowania,
15) wymagania techniczne i finansowe, którym ma odpowiadać dom składowy w rozumieniu przepisów o domach składowych, i jego prowadzenie oraz warunki, jakie musi spełnić regulamin domu składowego, ubiegającego się o podpisanie umowy o obsługę transakcji z tą giełdą, oraz zasady i tryb zawierania takich umów,
16) wskazanie sposobu rozliczania transakcji giełdowych, w tym wskazanie giełdowej izby rozrachunkowej właściwej do rozliczania transakcji dokonywanych na danej giełdzie, dotyczących towarów, o których mowa w art. 2 pkt 2 lit. d) i e).
Regulamin określa również zasady dopuszczenia maklera niezależnego do dokonywania transakcji na danej giełdzie.
Art. 12.
Zmiany statutu spółki i regulaminu giełdowego wymagają dla swej ważności zgody Komisji.
Komisja odmawia udzielenia zgody na dokonanie zmian w statucie i regulaminie, jeżeli proponowane zmiany są sprzeczne z przepisami prawa lub mogłyby naruszyć bezpieczeństwo obrotu.
Art. 13.
Rada Ministrów określa, w drodze rozporządzenia, szczególny tryb i warunki wprowadzania do obrotu giełdowego praw, o których mowa w art. 2 pkt 2 lit. d) i e), w tym również kryteria, jakie muszą spełniać te prawa, aby mogły być przedmiotem obrotu, oraz szczególne warunki, jakie w takim przypadku obowiązane są spełniać osoby zobowiązane do realizacji tych praw.
Rozporządzenie, o którym mowa w ust. 1, powinno określać tryb i warunki wprowadzania do obrotu giełdowego praw, o których mowa w art. 2 pkt 2 lit. d) i e), w sposób zapewniający odpowiedni poziom bezpieczeństwa w zakresie realizacji zobowiązań wynikających z tych praw. Rozporządzenie powinno ponadto określać zakres obowiązków informacyjnych, tak aby zapewnić nabywcom tych praw podstawowe dane niezbędne do oceny ryzyka związanego z inwestowaniem w te prawa.
Rozdział 3. Tworzenie i ustrój organizacyjny giełdowej izby rozrachunkowej
Art. 14.
Zezwolenie na prowadzenie giełdy, na której przedmiotem obrotu są prawa majątkowe, o których mowa w art. 2 pkt 2 lit. d) i e), bądź zezwolenie na dopuszczenie do obrotu na istniejącej giełdzie praw majątkowych, o których mowa w art. 2 pkt 2 lit. d) i e), wydaje się z zastrzeżeniem warunku utworzenia z udziałem wnioskodawcy, jako założyciela i akcjonariusza, giełdowej izby rozrachunkowej i podjęcia przez tę izbę działalności w określonym terminie.
Niniejszy dokument nie zastępuje oficjalnej publikacji w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Nie ponosimy odpowiedzialności za ewentualne nieścisłości wynikające z transkrypcji oryginału do tego formatu.