LegalizeObwieszczenie Ministra Finansów z dnia 1 marca 2013 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie szczególnych zasad rachunkowości domów maklerskich
Treść obwieszczenia
Na podstawie art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych ogłasza się w załączniku do niniejszego obwieszczenia jednolity tekst rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 28 grudnia 2009 r. w sprawie szczególnych zasad rachunkowości domów maklerskich , z uwzględnieniem zmian wprowadzonych rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 24 lutego 2012 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie szczególnych zasad rachunkowości domów maklerskich .
Podany w załączniku do niniejszego obwieszczenia tekst jednolity rozporządzenia nie obejmuje § 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 24 lutego 2012 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczególnych zasad rachunkowości domów maklerskich , który stanowi:
§ 2. Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.
Załącznik - Tekst jednolity rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 28 grudnia 2009 r. w sprawie szczególnych zasad rachunkowości domów maklerskich
Na podstawie art. 81 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości zarządza się, co następuje:
Rozdział 1. Przepisy ogólne
§ 1.
Rozporządzenie określa szczególne zasady rachunkowości domów maklerskich, w tym zakres informacji wykazywanych w sprawozdaniach finansowych oraz odpowiednio w skonsolidowanych sprawozdaniach finansowych grup kapitałowych oraz w sprawozdaniach z działalności.
§ 2.
Użyte w rozporządzeniu określenia oznaczają:
1) ustawa - ustawę z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości;
2) ustawa o obrocie instrumentami finansowymi - ustawę z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi ;
3) ustawa o giełdach towarowych - ustawę z dnia 26 października 2000 r. o giełdach towarowych ;
4) dom maklerski - niebędący bankiem podmiot prowadzący działalność maklerską, w rozumieniu ustawy o obrocie instrumentami finansowymi;
5) towarowy dom maklerski - podmiot, o którym mowa w art. 2 pkt 8 ustawy o giełdach towarowych;
6) fundusz rozliczeniowy - fundusz, o którym mowa w art. 65 i art. 68d ust. 1 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi;
7) towary giełdowe - towary giełdowe, o których mowa w art. 2 pkt 2 lit. d i e ustawy o giełdach towarowych;
8) afiliacja - pośredniczenie członka giełdy lub członka rynku pozagiełdowego w zawieraniu transakcji na rynku regulowanym przez dom maklerski;
9) klient - osobę prawną, osobę fizyczną lub jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, korzystającą z usług świadczonych przez dom maklerski na podstawie umowy, przy czym za klienta nie uważa się domu maklerskiego zawierającego transakcje z wykorzystaniem afiliacji, o której mowa w pkt 8;
10) system kojarzenia ofert - system obrotu instrumentami finansowymi, określonymi w pkt 16, w którym przeciwstawne oferty kojarzone są według zasady najkorzystniejszej ceny, bez ustalania kursów otwarcia i zamknięcia;
11) dzień bilansowy - dzień, na który sporządza się sprawozdanie finansowe na podstawie art. 45 ustawy, a także sprawozdania sporządzane przez dom maklerski na podstawie odrębnych przepisów;
12) izba gospodarcza - izbę, o której mowa w art. 92 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi;
13) instrument zabezpieczający - to wskazany przez jednostkę instrument pochodny, od którego oczekuje się i służy temu, że jego wartość godziwa lub wynikające z niego przepływy pieniężne zrównoważą zmiany wartości godziwej lub przepływów pieniężnych pozycji zabezpieczanej lub wskazany wyłącznie w celu zabezpieczenia ryzyka zmiany kursów walut inny składnik aktywów finansowych, niebędący instrumentem pochodnym, albo zobowiązanie finansowe, niebędące instrumentem pochodnym; nie mogą stanowić instrumentów zabezpieczających wystawione przez jednostkę opcje, z wyjątkiem tych, które wystawiono w celu zamknięcia pozycji w uprzednio nabytych opcjach, w tym wbudowanych w inny instrument finansowy;
14) rynek regulowany - rynek, o którym mowa w art. 14 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi;
15) uczestnik systemu rekompensat - dom maklerski uczestniczący w systemie, o którym mowa w dziale V ustawy o obrocie instrumentami finansowymi;
16) instrument pochodny - instrument finansowy lub inny kontrakt spełniający łącznie warunki:
wartość jest zależna od określonej stopy procentowej, ceny papieru wartościowego, ceny towaru, kursu wymiany waluty obcej, indeksu opartego na cenie lub stopie procentowej, albo innej zmiennej,
nabycie nie wymaga żadnej płatności początkowej lub wymaga tylko niewielkiej płatności początkowej mniejszej niż dla innych rodzajów kontraktów, dla których oczekuje się podobnych reakcji na zmiany czynników rynkowych,
rozliczenie nastąpi w przyszłości;
17) zamortyzowany koszt składnika aktywów finansowych lub zobowiązania finansowego - wartość, w jakiej składnik aktywów finansowych lub zobowiązanie finansowe zostały wycenione w momencie początkowego ujęcia, pomniejszoną o spłaty kwoty kapitału oraz powiększoną lub pomniejszoną o umorzenia wszelkich różnic pomiędzy wartością początkową a wartością w terminie zapadalności lub wymagalności wyliczoną za pomocą efektywnej stopy procentowej oraz pomniejszoną o odpisy z tytułu trwałej utraty wartości;
18) efektywna stopa procentowa - stopę, która dyskontuje oczekiwany strumień przyszłych płatności pieniężnych do bieżącej wartości bilansowej netto przez okres do zapadalności lub do momentu następnej rynkowej wyceny, stanowiącą wewnętrzną stopę zwrotu składnika aktywów finansowych lub zobowiązania finansowego za dany okres; ustalenie tej stopy obejmuje wszystkie opłaty płacone lub otrzymywane przez dom maklerski;
19) alternatywny system obrotu - system, o którym mowa w art. 3 pkt 2 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi;
20) rachunek papierów wartościowych - rachunek, o którym mowa w art. 4 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi;
21) Krajowy Depozyt - Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych S.A.
Rozdział 2. Ujmowanie w księgach rachunkowych operacji dotyczących domu maklerskiego
§ 3.
W pasywach bilansu domu maklerskiego wykazuje się zobowiązania powstałe z tytułu zgromadzenia środków pieniężnych należących do klientów na rachunkach pieniężnych klientów oraz innych kontach klientów w domu maklerskim.
§ 4.
Informację o instrumentach finansowych klientów, zapisanych na rachunkach papierów wartościowych bądź przechowywanych w formie dokumentu, a także informację o towarach giełdowych klientów ujawnia się w informacji dodatkowej sprawozdania finansowego domu maklerskiego oraz w informacji dodatkowej skonsolidowanego sprawozdania finansowego grupy kapitałowej domu maklerskiego, w ujęciu wartościowym i ilościowym.
§ 5.
Instrumenty finansowe oraz towary giełdowe nabyte w imieniu i na rachunek własny domu maklerskiego ujmuje się w księgach rachunkowych na dzień zawarcia transakcji.
Podstawą zapisów na kontach pozabilansowych są zobowiązania o charakterze finansowym albo gwarancyjnym (udzielone albo otrzymane) oraz inne zobowiązania w szczególności związane z realizacją operacji kupna lub sprzedaży, udzielonymi albo otrzymanymi zabezpieczeniami, a także wynikające z zawartych przez dom maklerski umów zobowiązujących do przeniesienia praw do instrumentów pochodnych, niebędących instrumentami finansowymi w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 23 ustawy.
§ 6.
Wpłaty i dopłaty na rzecz funduszu rozliczeniowego oraz zwrot nadpłat lub części wkładów z tego funduszu ujmuje się na kontach rozrachunkowych.
Wartość całości lub części wniesionych wpłat przeznaczonych na pokrycie zobowiązań uczestników funduszu rozliczeniowego zwiększa pozostałe koszty operacyjne.
§ 7.
Obowiązkowe wpłaty do systemu rekompensat, o którym mowa w dziale V ustawy o obrocie instrumentami finansowymi, wykazuje się jako należności uczestnika systemu rekompensat od Krajowego Depozytu.
Rezerwy, o których mowa w art. 138 ust. 2 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi, wykazuje się jako zobowiązania domu maklerskiego. W przypadku zwrotu przez Krajowy Depozyt wniesionych przez dom maklerski wpłat zmniejsza się wartość utworzonej rezerwy o wysokość tej nadwyżki.
Pożytki naliczone w związku z zarządzaniem środkami pieniężnymi zgromadzonymi w systemie rekompensat przez Krajowy Depozyt, przysługujące każdemu uczestnikowi systemu rekompensat, powiększają należności uczestnika systemu rekompensat od Krajowego Depozytu i wykazywane są jako rozliczenia międzyokresowe ujmowane w pasywach bilansu uczestnika systemu rekompensat.
Koszty prowadzenia przez Krajowy Depozyt systemu rekompensat, opłaty należne z tytułu zarządzania systemem rekompensat oraz wypłaty środków pieniężnych z tytułu roszczeń przysługujących uprawnionym podmiotom, określonym w dziale V ustawy o obrocie instrumentami finansowymi, w części pochodzącej z pożytków, o których mowa w ust. 3, wykazywane są jako koszty uzyskania pożytków i pomniejszają należności uczestnika systemu rekompensat.
Należności, o których mowa w ust. 1, oraz rezerwy, o których mowa w ust. 2, prezentuje się w sprawozdaniu finansowym domu maklerskiego po dokonaniu kompensaty.
§ 8.
Dom maklerski w dniu nabycia lub powstania poszczególnych składników instrumentów finansowych dokonuje ich klasyfikacji do następujących kategorii:
1) aktywa finansowe i zobowiązania finansowe przeznaczone do obrotu - instrumenty finansowe nabyte w imieniu i na rachunek własny domu maklerskiego lub zobowiązania finansowe, które zostały nabyte lub powstały w celu uzyskania korzyści w wyniku krótkoterminowych (w terminie do trzech miesięcy) wahań cen; składnik instrumentów finansowych należy zaliczyć do aktywów przeznaczonych do obrotu, jeżeli - niezależnie od powodu, dla którego został nabyty - stanowi część portfela, który, jak wskazują dowody, wykorzystywany był ostatnio dla realizacji korzyści w wyniku wahań cen; instrumenty pochodne będące aktywami finansowymi lub zobowiązaniami finansowymi zawsze uznaje się za przeznaczone do obrotu, z wyjątkiem sytuacji, gdy są one z założenia i faktycznie aktywami finansowymi lub zobowiązaniami finansowymi służącymi do zrównoważenia zmiany wartości godziwej lub przepływów środków pieniężnych zabezpieczanej pozycji;
2) pożyczki udzielone oraz należności własne - niebędące instrumentami pochodnymi pożyczki udzielone przez dom maklerski oraz inne należności własne domu maklerskiego, z wyjątkiem tych pożyczek udzielonych oraz należności własnych, które dom maklerski przeznacza do sprzedaży w krótkim terminie (do trzech miesięcy), które uznaje się za aktywa zaliczone do kategorii określonej w pkt 1 albo kwalifikuje do kategorii określonej w pkt 4;
3) aktywa finansowe utrzymywane do terminu zapadalności - instrumenty finansowe nabyte w imieniu i na rachunek własny domu maklerskiego o określonych lub możliwych do określenia płatnościach lub ustalonym terminie zapadalności, z wyjątkiem pożyczek udzielonych i należności własnych;
4) aktywa finansowe dostępne do sprzedaży - niebędące instrumentami pochodnymi instrumenty finansowe nabyte w imieniu i na rachunek własny domu maklerskiego, które zostały wyznaczone jako dostępne do sprzedaży albo niespełniające warunku zaliczenia do kategorii wymienionych w pkt 1-3.
Dom maklerski sporządza dokumentację opisującą przyjęte zasady zaliczania poszczególnych składników instrumentów finansowych do wymienionych w ust. 1 kategorii.
§ 9.
W momencie początkowego ujęcia składników instrumentów finansowych, w tym aktywów finansowych lub zobowiązań finansowych, dom maklerski wycenia je w wysokości kosztu (ceny nabycia), czyli według wartości godziwej uiszczonej lub otrzymanej zapłaty, z uwzględnieniem odpowiednio kosztów transakcji. Jeśli koszty transakcji są nieistotne, to można ich nie uwzględniać w wartości początkowej instrumentów finansowych.
§ 10.
Wartość poszczególnych składników aktywów i pasywów, przychodów i związanych z nimi kosztów, jak też zysków i strat nadzwyczajnych ustala się oddzielnie. Nie można kompensować ze sobą wartości różnych co do rodzaju aktywów i pasywów, przychodów i kosztów związanych z nimi oraz zysków i strat nadzwyczajnych, z zastrzeżeniem ust. 2.
Składnik aktywów finansowych może być skompensowany z zobowiązaniem finansowym oraz wykazywany w bilansie w kwocie netto, jeśli dom maklerski:
1) posiada tytuł prawny do dokonania kompensaty kwot ujętych w sprawozdaniu;
2) zamierza rozliczyć transakcję w kwocie netto albo zrealizować prawo wynikające z instrumentu finansowego i jednocześnie uregulować zobowiązanie.
§ 11.
Obowiązek przeprowadzenia inwentaryzacji, o której mowa w art. 26 ust. 1 pkt 2 ustawy, uważa się za spełniony, jeżeli saldo należności lub zobowiązań w stosunku do domów maklerskich, towarowych domów maklerskich z tytułu nierozliczonych transakcji zawartych na rynku regulowanym i zabezpieczonych funduszem rozliczeniowym, ustalone przez dom maklerski według stanu na dzień bilansowy, zostanie potwierdzone na pisemne żądanie domu maklerskiego przez podmiot uprawniony na podstawie odrębnych przepisów do rozliczania tych transakcji.
Rozdział 3. Wycena aktywów i pasywów
§ 12.
Wyceny aktywów finansowych oraz zobowiązań finansowych nabytych w imieniu i na rachunek własny domu maklerskiego dokonuje się na dzień bilansowy, zgodnie z ustawą oraz w ten sposób, że:
1) aktywa finansowe przeznaczone do obrotu wycenia się według wartości rynkowej, a aktywa finansowe, dla których nie istnieje aktywny rynek - według określonej w inny sposób wartości godziwej; różnicę z wyceny zalicza się odpowiednio do przychodów lub kosztów z instrumentów finansowych przeznaczonych do obrotu;
2) aktywa finansowe utrzymywane do terminu zapadalności wycenia się według zamortyzowanego kosztu;
3) pożyczki udzielone oraz należności własne, które nie zostały zaliczone do kategorii aktywa i zobowiązania finansowe przeznaczone do obrotu, wycenia się według zamortyzowanego kosztu;
4) aktywa finansowe dostępne do sprzedaży wycenia się według wartości godziwej, a skutki zmiany wartości godziwej odnosi się na kapitał (fundusz) z aktualizacji wyceny;
5) akcje i udziały w jednostkach podporządkowanych wycenia się według ceny nabycia, z uwzględnieniem odpisów z tytułu trwałej utraty wartości, lub według wartości godziwej;
6) aktywa finansowe, których wartości godziwej nie można wiarygodnie ustalić, wycenia się w cenie nabycia z uwzględnieniem odpisów z tytułu trwałej utraty wartości;
7) zobowiązania finansowe przeznaczone do obrotu, w tym instrumenty pochodne będące zobowiązaniami, wycenia się według wartości godziwej, z zastrzeżeniem, że zobowiązania finansowe będące instrumentami pochodnymi powiązanymi z akcjami i udziałami, dla których nie istnieje aktywny rynek i których wartości godziwej nie można ustalić w wiarygodny sposób, a które muszą być rozliczone przez dostawę tych akcji i udziałów, należy wycenić według ceny nabycia, z uwzględnieniem odpisów z tytułu trwałej utraty wartości; skutki zmiany wartości godziwej zobowiązań finansowych przeznaczonych do obrotu odnosi się odpowiednio do przychodów lub kosztów z instrumentów finansowych przeznaczonych do obrotu;
8) zobowiązania finansowe nieprzeznaczone do obrotu i niebędące instrumentami pochodnymi wycenia się w wysokości zamortyzowanego kosztu.
§ 13.
Przy wycenie rozchodu aktywów finansowych wycenianych w wartości godziwej przez wynik finansowy lub dostępnych do sprzedaży, nabytych w imieniu i na rachunek własny domu maklerskiego po różnych cenach i charakteryzujących się jednakowymi lub podobnymi cechami, stosuje się metody, o których mowa w art. 34 ust. 4 pkt 1-3 ustawy.
§ 14.
W sprawach dotyczących instrumentów finansowych, które nie zostały uregulowane w ustawie i niniejszym rozporządzeniu, stosuje się przepisy rozporządzenia wydanego na podstawie art. 81 ust. 2 pkt 4 ustawy.
§ 15.
Dla ustalenia ceny sprzedaży netto instrumentów finansowych nabytych we własnym imieniu i na rachunek własny domu maklerskiego stosuje się zasady ustalania ceny bieżącej instrumentów finansowych klientów określone w § 16, 17 i 20.
§ 16.
Wyceny instrumentów finansowych zapisanych na rachunkach papierów wartościowych klientów prowadzonych przez dom maklerski, znajdujących się we wtórnym obrocie na rynku regulowanym, dokonuje się na każdy dzień roboczy według cen bieżących, z zastrzeżeniem ust. 9.
Przez cenę bieżącą rozumie się:
1) w przypadku papierów wartościowych notowanych na rynku regulowanym, z zastrzeżeniem ust. 3 i 4:
w systemie notowań ciągłych, na których wyznaczany i ogłaszany jest kurs zamknięcia - ostatni kurs zamknięcia w systemie notowań ciągłych,
w systemie notowań ciągłych bez odrębnego wyznaczania kursu zamknięcia - cenę średnią transakcji ważoną wolumenem obrotu z ostatniego dnia, w którym zawarto transakcję,
w systemie notowań jednolitych - ostatni kurs ustalony w systemie kursu jednolitego,
w systemie notowań polegającym na jednoczesnym wystawieniu ceny kupna i ceny sprzedaży tego samego papieru wartościowego - ostatnią najniższą cenę z ofert kupna;
2) w przypadku instrumentów finansowych notowanych w systemie kojarzenia ofert - cenę, po jakiej została zawarta ostatnia transakcja;
Niniejszy dokument nie zastępuje oficjalnej publikacji w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Nie ponosimy odpowiedzialności za ewentualne nieścisłości wynikające z transkrypcji oryginału do tego formatu.