LegalizeRozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 18 listopada 2014 r. w sprawie warunków technicznych dozoru technicznego odnoszących się do niektórych specjalistycznych urządzeń ciśnieniowych oraz rodzajów urządzeń, przy których obsłudze wymagane jest posiadanie szczególnych kwalifikacji
Treść rozporządzenia
Na podstawie art. 54 ust. 2 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o dozorze technicznym zarządza się, co następuje:
Rozdział 1. Przepisy ogólne
§ 1.
Rozporządzenie określa:
1) warunki techniczne dozoru technicznego w zakresie projektowania, wytwarzania, eksploatacji oraz naprawy i modernizacji specjalistycznych urządzeń ciśnieniowych, a także materiałów i elementów tych urządzeń, podlegających wojskowemu dozorowi technicznemu;
2) rodzaje specjalistycznych urządzeń ciśnieniowych, podlegających wojskowemu dozorowi technicznemu, przy których obsłudze wymagane jest posiadanie szczególnych kwalifikacji.
Rozporządzenie dotyczy następujących specjalistycznych urządzeń ciśnieniowych zainstalowanych w jednostkach organizacyjnych podległych Ministrowi Obrony Narodowej lub przez niego nadzorowanych oraz w przedsiębiorstwach, dla których Minister Obrony Narodowej jest organem założycielskim, i eksploatowanych w tych jednostkach i przedsiębiorstwach:
1) kotłów parowych i cieczowych zainstalowanych i eksploatowanych na uzbrojeniu lub sprzęcie wojskowym,
2) polowych rurociągów do transportu paliw płynnych,
3) wojskowych urządzeń do napełniania i opróżniania zbiorników transportowych,
4) urządzeń do napełniania uzbrojenia i sprzętu wojskowego,
5) zbiorników ciśnieniowych zainstalowanych i eksploatowanych na statkach powietrznych, jednostkach pływających, wozach bojowych lub sprzęcie wojskowym, których iloczyn nadciśnienia i pojemności jest wyższy niż 50 bar × dm^3^ oraz których nadciśnienie jest wyższe niż 0,5 bar
- zwanych dalej „urządzeniami”.
Posiadanie szczególnych kwalifikacji jest wymagane przy obsłudze następujących specjalistycznych urządzeń ciśnieniowych:
1) urządzeń do napełniania uzbrojenia i sprzętu wojskowego;
2) polowych rurociągów do transportu paliw płynnych;
3) przenośnych zbiorników ciśnieniowych statków powietrznych i jednostek pływających oraz wozów bojowych należących do Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej - w zakresie ich napełniania.
§ 2.
Użyte w rozporządzeniu określenia oznaczają:
1) butla - ciśnieniowy zbiornik przenośny o pojemności większej niż 0,35 dm^3^, zamontowany na uzbrojeniu i sprzęcie wojskowym;
2) ciśnienie dopuszczalne - graniczną wartość ciśnienia roboczego w najwyższym punkcie przestrzeni ciśnieniowej urządzenia, do której Wojskowy Dozór Techniczny zezwala na eksploatację urządzenia, oznaczaną symbolem PD;
3) ciśnienie próbne - nadciśnienie, przy którym jest przeprowadzana próba ciśnieniowa urządzenia, oznaczane symbolem PP;
4) czynnik roboczy - płyn znajdujący się wewnątrz urządzenia, właściwy ze względu na jego konstrukcję;
5) dokumentacja odbiorcza - dokumentację, którą eksploatujący przedkłada Wojskowemu Dozorowi Technicznemu przed uzyskaniem pierwszej decyzji zezwalającej na eksploatację;
6) element urządzenia - część urządzenia ciśnieniowego lub zespołu będącą samodzielną jednostką do obliczeń;
7) gestor UiSW:
komórkę albo jednostkę organizacyjną resortu obrony narodowej,
jednostkę organizacyjną podległą Ministrowi Obrony Narodowej lub przez niego nadzorowaną odpowiedzialną za wprowadzenie urządzenia do eksploatacji, w tym opracowanie jego specyfikacji technicznej lub uzgodnienie dokumentów niezbędnych do objęcia tego urządzenia dozorem technicznym;
8) modernizacja urządzenia - dokonanie zmian w parametrach pracy lub konstrukcji urządzenia w stosunku do stanu pierwotnego, wpływających na bezpieczeństwo eksploatacji urządzenia;
9) płyn - gaz, ciecz lub parę w postaci czystej, mogące zawierać zawiesiny ciał stałych, a także ich mieszaniny;
10) wojskowe urządzenie do napełniania i opróżniania zbiornika transportowego - urządzenie w postaci elastycznego przewodu, ramienia przeładunkowego lub węzła dystrybucyjnego, którego zadaniem jest napełnianie towarem niebezpiecznym lub płynem pod ciśnieniem wyższym od 0,5 bar lub opróżnianie z tego towaru lub płynu pod ciśnieniem wyższym od 0,5 bar zbiornika transportowego:
kolejowego lub drogowego,
zamontowanego na statku powietrznym lub jednostce pływającej należącej do Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej albo przez nie eksploatowanego;
11) urządzenie do napełniania uzbrojenia i sprzętu wojskowego - urządzenie w postaci elastycznego przewodu, ramienia nalewczego lub węzła dystrybucyjnego zapewniające szczelne połączenie przy napełnianiu uzbrojenia i sprzętu wojskowego.
§ 3.
Wytwórca w procesie wytwarzania urządzenia, z wyjątkiem butli, mocuje na nim w miejscu dostępnym trwałą i czytelną tabliczkę znamionową, odporną na działanie czynników atmosferycznych i roboczych, zawierającą co najmniej:
1) nazwę wytwórcy;
2) numer fabryczny;
3) rok produkcji;
4) parametry pracy urządzenia;
5) nazwę czynnika roboczego.
Wytwórca w procesie wytwarzania butli nanosi na niej, w sposób podany w dokumentacji technicznej, co najmniej następujące oznaczenia:
1) nazwę lub znak wytwórcy;
2) numer fabryczny;
3) pojemność butli;
4) ciśnienie napełnienia butli w temperaturze 15°C;
5) ciśnienie próbne;
6) masę próżnego zbiornika;
7) nazwę czynnika roboczego lub jego wzór chemiczny;
8) znak kontroli jakości.
Na butlach napełnianych wagowo wytwórca w procesie wytwarzania nanosi dodatkowo oznaczenie masy netto czynnika roboczego oraz masy brutto butli.
Rozdział 2. Projektowanie, wytwarzanie i dokumentacja
§ 4.
Projektowanie i wytwarzanie urządzeń oraz materiałów i elementów tych urządzeń odbywa się z uwzględnieniem uzgodnionej z Wojskowym Dozorem Technicznym, zwanym dalej „WDT”, specyfikacji technicznej, opracowanej przez gestora uzbrojenia i sprzętu wojskowego, zwanych dalej „UiSW”, dla tych urządzeń.
§ 5.
W procesie projektowania urządzenia projektant opracowuje dwa egzemplarze dokumentacji technicznej w języku polskim i przedkłada je WDT w celu uzgodnienia.
Dokumentacja techniczna, w zależności od konstrukcji urządzenia, zawiera co najmniej:
1) rysunek zestawieniowy urządzenia, a także jego zespołów i podzespołów oraz rysunki jego elementów, pozwalające na dokładne sprawdzenie zgodności rozwiązań konstrukcyjnych z wymaganiami dla tego urządzenia;
2) schemat instalacji;
3) obliczenia wytrzymałościowe;
4) parametry techniczne dotyczące osprzętu;
5) dobór urządzeń zabezpieczających;
6) dokumentację automatyki zabezpieczającej;
7) identyfikację i analizę zagrożeń dla urządzenia;
8) wykaz zastosowanych dokumentów określających wymagania dla tego urządzenia;
9) informację o badaniach, które będą przeprowadzone w procesie wytwarzania urządzenia;
10) informację o kwalifikacjach lub świadectwach kwalifikacyjnych personelu wykonującego połączenia nierozłączne i przeprowadzającego badania nieniszczące;
11) informację o procesach wykonywania połączeń nierozłącznych;
12) instrukcję eksploatacji.
Z uzgodnienia, o którym mowa w ust. 1, WDT sporządza sprawozdanie i umieszcza na uzgodnionej dokumentacji, w szczególności na rysunku zestawieniowym, pieczęć potwierdzającą uzgodnienie.
Wszelkie zmiany w dokumentacji technicznej wymagają ponownych uzgodnień z WDT.
§ 6.
Rysunek zestawieniowy, o którym mowa w § 5 ust. 2 pkt 1, zawiera w szczególności:
1) wymiary urządzenia, konieczne do sprawdzenia obliczeń wytrzymałościowych, wraz z wymiarami elementów znormalizowanych;
2) parametry techniczne urządzenia;
3) nazwę czynnika roboczego i jego właściwości;
4) współczynniki wytrzymałościowe złączy spajanych;
5) specyfikację złączy spajanych, ich wymiary i opis ich rozmieszczenia;
6) wymagania dotyczące obróbki cieplnej;
7) wykaz elementów urządzenia wraz z informacją o gatunkach materiałów, z których te elementy są wykonane, i norm materiałowych;
8) wykaz norm wyrobu, w przypadku elementów znormalizowanych, albo specyfikacje techniczne wytwórców materiałów i elementów, na podstawie których te materiały i elementy zostały wytworzone;
9) wykaz króćców wraz z informacją o ich funkcji;
10) informacje o zabezpieczeniu antykorozyjnym urządzenia i zastosowanej izolacji termicznej.
Elementy urządzenia, przedstawione niewyraźnie na rysunku zestawieniowym z uwagi na zastosowaną technikę lub skalę, przedstawia się na odrębnych rysunkach.
§ 7.
Obliczenia wytrzymałościowe, o których mowa w § 5 ust. 2 pkt 3, wykonuje się z zastosowaniem następujących analitycznych metod obliczeniowych:
1) wzorów obliczeniowych;
2) analizy;
3) mechaniki pękania;
4) elementów skończonych.
W przypadku gdy metody, o których mowa w ust. 1, nie są wystarczające, stosuje się dodatkowo metodę doświadczalną.
§ 8.
Dokumentacja automatyki zabezpieczającej, o której mowa w § 5 ust. 2 pkt 6, zawiera co najmniej:
1) opis techniczny automatyki zabezpieczającej wraz z algorytmem jej działania;
2) analizę zagrożeń wynikającą z przyjętej technologii;
3) schemat logiczny automatyki zabezpieczającej;
4) elektryczny, hydrauliczny lub pneumatyczny schemat ideowy rozwinięty automatyki zabezpieczającej;
5) schemat zasilania elektrycznego;
6) rysunek lub schemat rozmieszczenia urządzeń bezpieczeństwa na urządzeniu;
7) zestawienie nastaw dopuszczalnych parametrów urządzeń bezpieczeństwa;
8) porównanie właściwości dynamicznych urządzenia z zastosowanym układem automatyki zabezpieczającej;
9) dane dotyczące warunków eksploatacji urządzenia w środowisku zagrożonym wybuchem, które należy uwzględnić przy doborze elementów automatyki zabezpieczającej, wraz z protokołem określającym kategorie i strefy zagrożenia wybuchowego;
10) zestawienie elementów składowych układu automatyki zabezpieczającej wraz z ich danymi technicznymi;
11) dokumentację techniczno-ruchową automatyki zabezpieczającej wraz z jej instrukcją eksploatacji;
12) świadectwo badania typu, wystawione przez laboratorium uznane przez organ dozoru technicznego.
§ 9.
Identyfikacja i analiza zagrożeń dla urządzenia, o których mowa w § 5 ust. 2 pkt 7, uwzględniają co najmniej:
1) temperatury wpływające na pracę urządzenia;
2) ciśnienia wewnętrzne i zewnętrzne urządzenia;
3) zagrożenie korozją lub erozją;
4) drgania powodujące zmęczenia mechaniczne;
5) oddziaływanie śniegu i wiatru;
6) siły nacisku układów instalacji łączących;
7) ciśnienie hydrostatyczne płynu zawartego w urządzeniu w warunkach roboczych i podczas badań;
8) rozkład płynów nietrwałych.
§ 10.
Instrukcja eksploatacji, o której mowa w § 5 ust. 2 pkt 12, zawiera co najmniej:
1) parametry techniczne urządzenia, w tym określenie wartości ciśnienia próbnego i żywotności urządzenia, a w przypadku butli także wartość masy netto czynnika roboczego;
2) opis budowy i działania urządzenia;
3) opis czynności związanych z uruchomieniem, pracą i zatrzymaniem urządzenia, w tym zatrzymaniem awaryjnym;
4) informacje o sposobie przygotowania urządzenia do badań, w tym określenie miejsc i sposobu odcięcia urządzenia od instalacji przed wejściem osób do jego wnętrza, oraz wyszczególnienie sprzętu i środków ochrony indywidualnej;
5) wymagania określone w przepisach dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwwybuchowej, przeciwpożarowej i ochrony środowiska;
6) wymagania dotyczące konserwacji i kontroli stanu urządzenia oraz jego osprzętu, w tym, w szczególności, sposób i częstotliwość kontroli osprzętu zabezpieczającego, ciśnieniowego oraz zamknięć szybko działających;
7) opis sposobu postępowania w przypadku wystąpienia uszkodzeń, nieprawidłowości lub zakłóceń pracy urządzenia;
8) opis sposobu i zakresu rejestracji parametrów technicznych urządzenia przez eksploatującego.
W zależności od konstrukcji urządzenia i jego warunków eksploatacji treść instrukcji eksploatacji może być, za zgodą WDT, ujęta w dokumentacji techniczno-ruchowej lub w instrukcji eksploatacji UiSW albo maszyny, w których urządzenie jest zainstalowane.
W przypadku gdy urządzenie jest wyposażone w osprzęt zabezpieczający i ciśnieniowy, który powoduje wyłączenie urządzenia po wystąpieniu zakłóceń, przez co zapobiega jego uszkodzeniu, w instrukcji eksploatacji określa się warunki użytkowania urządzenia bez stałej obecności osób obsługujących oraz czynności mające na celu przywrócenie normalnej pracy urządzenia.
§ 11.
Wytwarzający urządzenie wystawia dokument poświadczający, że urządzenie to zostało wykonane zgodnie z dokumentacją techniczną i warunkami określonymi w dokumencie uprawniającym do jego wytwarzania oraz że zostało zbadane pod względem zgodności z tą dokumentacją i tymi warunkami.
Wytwarzający przekazuje eksploatującemu wraz z urządzeniem sporządzone w języku polskim dwa komplety dokumentacji odbiorczej zawierającej, w zależności od konstrukcji urządzenia:
1) dokument, o którym mowa w ust. 1;
2) rysunek, o którym mowa w § 5 ust. 2 pkt 1;
3) wykaz zastosowanych dokumentów, określających wymagania dla tego urządzenia;
4) obliczenia wytrzymałościowe;
5) dane o osprzęcie, schemat instalacji i dobór urządzeń zabezpieczających;
6) kopie świadectw badania typu lub deklaracje zgodności dla urządzeń zabezpieczających;
7) dokumentację techniczną automatyki zabezpieczającej;
8) instrukcję eksploatacji urządzenia.
§ 12.
W przypadku gdy dozorem technicznym ma zostać objęte urządzenie wcześniej eksploatowane w siłach zbrojnych innego państwa, gestor UiSW uzgadnia, w zależności od konstrukcji urządzenia, następujące dokumenty, niezbędne do objęcia tego urządzenia dozorem technicznym, przedkładając je w dwóch egzemplarzach w języku polskim:
1) opis techniczny urządzenia;
2) dokumenty dostarczone przez wytwórcę urządzenia, w tym deklaracje lub poświadczenia wykonania;
3) rysunek, o którym mowa w § 5 ust. 2 pkt 1;
4) wykaz zastosowanych dokumentów, określających wymagania dla tego urządzenia;
5) obliczenia wytrzymałościowe;
6) dane o osprzęcie, schemat instalacji i dobór urządzeń zabezpieczających;
7) dokumentację techniczną automatyki zabezpieczającej;
8) instrukcję eksploatacji urządzenia.
Do uzgodnienia, o którym mowa w ust. 1, stosuje się przepis § 5 ust. 3.
Na podstawie uzgodnionych dokumentów, o których mowa w ust. 1, eksploatujący sporządza dokumentację odbiorczą.
§ 13.
Urządzenie importowane, przeznaczone do zainstalowania na eksploatowanym UiSW, może być dopuszczone do eksploatacji przez WDT po:
1) dostarczeniu przez eksploatującego, gestora UiSW lub importera urządzenia dokumentów, o których mowa w § 12 ust. 1;
2) oznakowaniu go przez eksploatującego, gestora UiSW lub importera urządzenia w sposób, o którym mowa w § 3;
3) przeprowadzeniu badań technicznych sprawdzających, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o dozorze technicznym.
§ 14.
W celu uzyskania decyzji zezwalającej na eksploatację urządzenia eksploatujący przedkłada WDT, w dwóch egzemplarzach, dokumentację odbiorczą zawierającą dokumenty, o których mowa w § 11 ust. 2, oraz:
1) opis techniczny urządzenia;
2) plan usytuowania urządzenia, z uwzględnieniem rozmieszczenia sąsiednich urządzeń lub budynków, albo rysunek zestawieniowy przedstawiający UiSW z zamontowanym urządzeniem, zawierający podstawowe wymiary UiSW i opisujący sposób połączenia urządzenia z UiSW.
Na podstawie kompletnej dokumentacji odbiorczej WDT przeprowadza badania odbiorcze i zakłada księgę rewizyjną urządzenia.
Jeden egzemplarz dokumentacji odbiorczej po zakończeniu czynności odbiorczych WDT zwraca eksploatującemu, a drugi egzemplarz dokumentacji jest przechowywany w archiwum WDT.
§ 15.
Opis techniczny urządzenia, o którym mowa w § 12 ust. 1 pkt 1 i § 14 ust. 1 pkt 1, w zależności od konstrukcji urządzenia zawiera co najmniej:
1) nazwę i adres eksploatującego;
2) opis lokalizacji urządzenia;
3) nazwę i adres wytwórcy;
4) określenie rodzaju urządzenia i jego przeznaczenia;
5) typ urządzenia, numer fabryczny, rok budowy, oznakowanie;
6) podstawowe parametry urządzenia, w szczególności:
pojemność,
ciśnienie obliczeniowe,
ciśnienie próbne i robocze,
najwyższą lub najniższą temperaturę roboczą;
7) parametry źródeł zasilania, a w przypadku kotłów - rodzaj paliwa i wydajność palników;
Niniejszy dokument nie zastępuje oficjalnej publikacji w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Nie ponosimy odpowiedzialności za ewentualne nieścisłości wynikające z transkrypcji oryginału do tego formatu.