Rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 10 lutego 2014 r. w sprawie licencji maszynisty
Treść rozporządzenia
Na podstawie art. 22a ust. 11 pkt 1-7, 11 i 12 lit. a i b ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym zarządza się, co następuje:
Rozdział 1. Przepisy ogólne
§ 1.
Rozporządzenie określa:
1) szczegółowe warunki i tryb wydawania, przedłużania ważności, zawieszania, przywracania i cofania licencji maszynisty, aktualizacji danych zawartych w licencji maszynisty oraz wydawania jej wtórników;
2) wymagania zdrowotne, fizyczne i psychiczne, jakie powinny spełniać osoby ubiegające się o licencję maszynisty albo o zachowanie jej ważności;
3) zakres badań lekarskich i psychologicznych oraz sposób oceny zdolności fizycznej i psychicznej osób ubiegających się o licencję maszynisty albo o zachowanie jej ważności oraz tryb orzekania o tej zdolności;
4) wzory dokumentów potwierdzających zdolność fizyczną i psychiczną osób ubiegających się o licencję maszynisty albo o zachowanie jej ważności;
5) zakres wiedzy i umiejętności objętych szkoleniem i egzaminem niezbędny dla uzyskania licencji maszynisty;
6) program oraz czas trwania szkolenia kandydatów na maszynistów ubiegających się o licencję maszynisty;
7) sposób, formę i tryb przygotowania oraz przeprowadzania egzaminów dla kandydatów na maszynistów ubiegających się o licencję maszynisty, a także tryb pracy komisji egzaminacyjnej;
8) warunki, sposób prowadzenia rejestru licencji maszynistów, zakres danych w nim ujętych oraz okres ich przechowywania, wzór tego rejestru, a także tryb przekazywania danych ujętych w rejestrze podmiotom, o których mowa w art. 22a ust. 1a ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym;
9) wzór:
wniosku o wydanie licencji maszynisty, przedłużenie ważności, wydanie wtórnika, przywrócenie tego dokumentu i aktualizację danych zawartych w tym dokumencie,
dokumentu potwierdzającego ukończenie szkolenia i zdanie egzaminu w celu uzyskania licencji maszynisty.
§ 2.
Użyte w rozporządzeniu określenia oznaczają:
1) ustawa - ustawę z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym;
2) Prezes UTK - Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego;
3) rozporządzenie nr 36/2010 - rozporządzenie Komisji (UE) nr 36/2010 z dnia 3 grudnia 2009 r. w sprawie wspólnotowych wzorów licencji maszynisty, świadectw uzupełniających, uwierzytelnionych odpisów świadectw uzupełniających oraz wniosków o wydanie licencji maszynisty zgodnie z dyrektywą 2007/59/WE Parlamentu Europejskiego i Rady ;
4) ośrodek szkolenia i egzaminowania - ośrodek szkolenia i egzaminowania maszynistów oraz kandydatów na maszynistów, o którym mowa w art. 22a ust. 1 pkt 2 ustawy;
5) podmiot uprawniony - podmiot uprawniony do przeprowadzania badań lekarskich i psychologicznych oraz orzekania, w celu sprawdzenia spełniania wymagań zdrowotnych, fizycznych i psychicznych, niezbędnych do uzyskania licencji oraz świadectwa maszynisty, a także zachowania ich ważności, o którym mowa w art. 22a ust. 1 pkt 3 ustawy.
Rozdział 2. Licencja maszynisty
§ 3.
Kandydat na maszynistę ubiegający się o wydanie licencji maszynisty składa do Prezesa UTK wniosek o wydanie licencji maszynisty.
Do wniosku, o którym mowa w ust. 1, należy dołączyć:
1) kserokopię dokumentu potwierdzającego spełnienie wymagania, o którym mowa w art. 22 ust. 2 pkt 3 ustawy;
2) orzeczenie lekarskie potwierdzające spełnianie wymagań zdrowotnych, fizycznych i psychicznych, niezbędnych do uzyskania licencji maszynisty;
3) dokument potwierdzający zdanie egzaminu w celu uzyskania licencji maszynisty;
4) oświadczenie o niekaralności, o którym mowa w art. 22 ust. 2b ustawy;
5) oświadczenie o wyrażeniu zgody na przetwarzanie danych osobowych;
6) kserokopię dowodu osobistego lub innego dokumentu potwierdzającego tożsamość.
Jeżeli orzeczenie lekarskie potwierdzające spełnienie przez kandydata na maszynistę wymagań zdrowotnych, fizycznych i psychicznych, niezbędnych do uzyskania licencji maszynisty, zawiera ograniczenia wynikające ze stanu zdrowia w postaci obowiązkowego korzystania z okularów lub soczewek kontaktowych, Prezes UTK wpisuje do licencji maszynisty kod ograniczeń zdrowotnych „b.1” określony w pkt 3 lit. d załącznika nr 1 do rozporządzenia nr 36/2010.
Licencja maszynisty jest wydawana w jednym egzemplarzu.
§ 4.
Posiadacz licencji maszynisty składa do Prezesa UTK wniosek o przedłużenie ważności licencji maszynisty nie później niż na 30 dni przed upływem terminu jej ważności.
Do wniosku, o którym mowa w ust. 1, należy dołączyć:
1) kserokopię dotychczasowej licencji maszynisty;
2) oświadczenie o niekaralności za przestępstwa umyślne, o którym mowa w art. 22 ust. 2b ustawy;
3) kserokopię dowodu osobistego lub innego dokumentu potwierdzającego tożsamość.
§ 5.
Posiadacz zawieszonej licencji maszynisty składa do Prezesa UTK wniosek o jej przywrócenie, do którego dołącza:
1) orzeczenie lekarskie potwierdzające spełnienie wymagań zdrowotnych, fizycznych i psychicznych, niezbędnych do uzyskania albo zachowania ważności licencji maszynisty lub świadectwa maszynisty;
2) kserokopię dowodu osobistego lub innego dokumentu potwierdzającego tożsamość.
§ 6.
W przypadkach, o których mowa w art. 22 ust. 6 i 7 ustawy, zawieszenie albo cofnięcie licencji maszynisty następuje na podstawie ostatecznego orzeczenia lekarskiego.
§ 7.
Posiadacz licencji maszynisty składa do Prezesa UTK wniosek o dokonanie aktualizacji danych zawartych w licencji maszynisty, do którego dołącza:
1) kserokopię dotychczasowej licencji maszynisty;
2) kserokopię dokumentu potwierdzającego zmianę danych zawartych w licencji maszynisty;
3) oświadczenie o niekaralności za przestępstwa umyślne, o którym mowa w art. 22 ust. 2b ustawy;
4) kserokopię dowodu osobistego lub innego dokumentu potwierdzającego tożsamość.
Po wydaniu nowego dokumentu dotychczasowa licencja maszynisty podlega zwrotowi Prezesowi UTK na zasadach określonych w pkt 5 załącznika I do rozporządzenia nr 36/2010.
§ 8.
Posiadacz licencji maszynisty składa do Prezesa UTK wniosek o wydanie jej wtórnika, do którego dołącza:
1) oświadczenie o utracie licencji maszynisty - w przypadku jej kradzieży albo zaginięcia;
2) dotychczasową licencję maszynisty - w przypadku jej zniszczenia w stopniu powodującym nieczytelność;
3) oświadczenie o niekaralności za przestępstwa umyślne, o którym mowa w art. 22 ust. 2b ustawy;
4) kserokopię dowodu osobistego lub innego dokumentu potwierdzającego tożsamość.
§ 9.
Do postępowań dotyczących przedłużania ważności, przywracania licencji maszynisty, aktualizacji danych zawartych w licencji maszynisty oraz wydawania jej wtórników stosuje się odpowiednio przepisy § 3 ust. 3 i 4.
§ 10.
Wzór wniosku o wydanie licencji maszynisty, przedłużenie ważności, wydanie wtórnika, przywrócenie tego dokumentu i aktualizację danych zawartych w tym dokumencie określa załącznik nr 1 do rozporządzenia.
Rozdział 3. Wymagania zdrowotne, fizyczne i psychiczne, zakres badań lekarskich i psychologicznych oraz sposób oceny zdolności fizycznej i psychicznej osób ubiegających się o licencję maszynisty albo o zachowanie jej ważności, a także tryb orzekania o tej zdolności
§ 11.
Wymagania zdrowotne, fizyczne i psychiczne, jakie powinny spełniać osoby ubiegające się o licencję maszynisty albo o zachowanie jej ważności, określa załącznik nr 2 do rozporządzenia.
§ 12.
Lekarz, o którym mowa w § 7 ust. 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 30 maja 1996 r. w sprawie przeprowadzania badań lekarskich pracowników, zakresu profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracownikami oraz orzeczeń lekarskich wydawanych do celów przewidzianych w Kodeksie pracy , zwany dalej „lekarzem uprawnionym”, wykonuje badanie lekarskie osób ubiegających się o licencję maszynisty w celu sprawdzenia spełniania wymagań zdrowotnych, fizycznych i psychicznych oraz orzeka o zdolności fizycznej i psychicznej do uzyskania licencji maszynisty przez te osoby.
Lekarz uprawniony przeprowadza badanie samodzielnie, uwzględniając wyniki badań specjalistycznych i pomocniczych oraz ocenę psychologicznej przydatności zawodowej dokonaną przez psychologa.
Przed rozpoczęciem badania lekarz uprawniony sprawdza tożsamość osoby zgłaszającej się na badanie.
Lekarz uprawniony odmawia wykonania badania i uzgadnia z osobą zgłaszającą się na badanie jego nowy termin, w przypadku gdy osoba ta zgłosiła się na badanie bezpośrednio po ukończeniu pracy lub jej stan nie pozwala na prawidłową ocenę spełniania wymagań zdrowotnych, fizycznych i psychicznych.
Przepisy ust. 3 i 4 stosuje się odpowiednio przy przeprowadzaniu badań psychologicznych.
Osoby ubiegające się o uzyskanie licencji maszynisty albo zachowanie jej ważności, uwzględniając wymagania zdrowotne, fizyczne i psychiczne, określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia, są poddawane następującym badaniom:
1) ogólnemu badaniu lekarskiemu ze szczególnym uwzględnieniem oceny: stanu układu krążenia i układu oddechowego, stanu psychicznego i sprawności narządu ruchu;
2) badaniu narządu wzroku wykonywanemu przez lekarza posiadającego specjalizację w dziedzinie okulistyki;
3) badaniu narządu słuchu i równowagi oraz aparatu głosowego, z uwzględnieniem audiogramu, wykonywanemu przez lekarza posiadającego specjalizację w dziedzinie otorynolaryngologii;
4) badaniu układu nerwowego wykonywanemu przez lekarza posiadającego specjalizację w dziedzinie neurologii;
5) badaniu psychologicznej przydatności zawodowej, uwzględniającemu czynniki ryzyka zawodowego i szczególne wymogi sprawności psychicznych w transporcie kolejowym oraz metodykę badań psychologicznych, wykonywanemu przez psychologa;
6) badaniu krwi, w tym: morfologii z rozmazem, glikemii na czczo, aminotransferazy i gamma-glutamylo-transpeptydazy oraz badaniu ogólnemu moczu;
7) badaniu elektrokardiograficznemu w spoczynku;
8) badaniu radiologicznemu klatki piersiowej;
9) badaniu w kierunku substancji psychotropowych i nadużywania alkoholu;
10) innym badaniom diagnostycznym i specjalistycznym, jeżeli są potrzebne do oceny zdolności fizycznej i psychicznej badanego.
Wyniki badań laboratoryjnych, z wyjątkiem badania poziomu glikemii na czczo, uznaje się za miarodajne, jeżeli od dnia ich wykonania minęło nie więcej niż 6 miesięcy, a w przypadku badania radiologicznego - nie więcej niż 48 miesięcy, o ile nie zachodzą okoliczności uzasadniające ponowne ich wykonanie.
§ 13.
Lekarz uprawniony sporządza orzeczenie lekarskie w dwóch egzemplarzach, które przekazuje osobie badanej.
Lekarz uprawniony wyznacza w orzeczeniu lekarskim termin kolejnego badania. Jeżeli termin kolejnego badania został wyznaczony na dzień przypadający przed upływem okresu, o którym mowa odpowiednio w art. 22 ust. 2d pkt 1 albo 2 ustawy, lekarz uprawniony wpisuje do dokumentacji medycznej uzasadnienie wyznaczenia takiego terminu.
Osoba badana, która nie zgadza się z treścią wydanego orzeczenia lekarskiego, może wystąpić w ciągu 7 dni od dnia jego wydania za pośrednictwem lekarza uprawnionego, który wydał to orzeczenie, z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania w podmiocie uprawnionym, w którym przeprowadzono badanie.
Ponowne badanie powinno być przeprowadzone nie później niż po upływie 21 dni od dnia złożenia wniosku.
Orzeczenie lekarskie wydane po przeprowadzeniu badania ponownego jest ostateczne.
Wzór orzeczenia lekarskiego o zdolności fizycznej i psychicznej osób ubiegających się o licencję maszynisty albo o zachowanie jej ważności określa załącznik nr 3 do rozporządzenia.
Rozdział 4. Szkolenie i egzaminowanie kandydatów na maszynistów ubiegających się o licencję maszynisty
§ 14.
Zakres wiedzy i umiejętności objętych szkoleniem i egzaminem obejmuje:
1) technologię transportu kolejowego, w tym przepisy bezpieczeństwa i eksploatacji;
2) zagrożenia związane z eksploatacją oraz różne środki stosowane do ich zwalczania;
3) sposoby funkcjonowania kolei;
4) pociągi, ich składy oraz wymogi techniczne dotyczące lokomotyw, zespołów trakcyjnych, wagonów osobowych i towarowych oraz innego rodzaju taboru kolejowego.
Program oraz czas trwania szkolenia kandydatów na maszynistów ubiegających się o licencję maszynisty określa załącznik nr 4 do rozporządzenia.
W wyniku ukończonego szkolenia kandydat na maszynistę ubiegający się o licencję maszynisty nabywa wiedzę i umiejętności w zakresie:
1) specyficznych wymagań związanych z wykonywaniem pracy na stanowisku maszynisty;
2) stosowania przepisów bezpieczeństwa obowiązujących pracowników;
3) rozpoznawania taboru kolejowego;
4) stosowania reguł pracy na stanowisku maszynisty;
5) stosowania obowiązujących aktów prawnych i instrukcji związanych z wykonywaniem pracy na stanowisku maszynisty;
6) stosowania procedur mających zastosowanie do zdarzeń z udziałem ludzi;
7) rozpoznawania zagrożeń związanych z eksploatacją kolei;
8) stosowania zasad regulujących bezpieczeństwo ruchu kolejowego;
9) stosowania podstawowych zasad elektrotechniki.
§ 15.
Osoba upoważniona przez przedsiębiorcę prowadzącego ośrodek szkolenia i egzaminowania:
1) powiadamia pisemnie Prezesa UTK o:
terminie rozpoczęcia i zakończenia szkolenia oraz miejscu jego przeprowadzenia, nie później niż w terminie 14 dni przed planowanym rozpoczęciem szkolenia,
liczbie uczestników szkolenia, nie później niż w dniu jego rozpoczęcia;
2) powołuje komisję egzaminacyjną, w skład której wchodzi co najmniej trzech egzaminatorów wpisanych do wykazu, o którym mowa w art. 22a ust. 8 pkt 1 ustawy;
3) wyznacza:
egzaminatora prowadzącego spośród członków komisji egzaminacyjnej, z uwzględnieniem art. 9 lit. d decyzji Komisji nr 2011/765/UE z dnia 22 listopada 2011 r. w sprawie kryteriów uznawania ośrodków szkoleniowych prowadzących szkolenia zawodowe dla maszynistów, kryteriów uznawania egzaminatorów maszynistów, jak również kryteriów organizowania egzaminów zgodnie z dyrektywą 2007/59/WE Parlamentu Europejskiego i Rady ,
sekretarza komisji,
termin i miejsce egzaminu;
4) powiadamia pisemnie Prezesa UTK o terminie i miejscu przeprowadzenia egzaminu, składzie komisji egzaminacyjnej oraz o liczbie egzaminowanych, nie później niż w terminie 14 dni przed planowanym terminem egzaminu;
5) zapewnia obsługę administracyjną komisji egzaminacyjnej.
Egzaminator prowadzący:
1) zapewnia opracowanie wymaganej liczby testowych pytań egzaminacyjnych;
2) ustala listę kandydatów na maszynistów dopuszczonych do egzaminu.
§ 16.
Egzamin przeprowadza się w formie testu. Do każdego pytania są przyporządkowane cztery odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Za każdą prawidłową odpowiedź uzyskuje się 1 punkt.
Test egzaminacyjny składa się ze 100 pytań ujętych w bloki tematyczne, którym odpowiada następująca liczba pytań:
1) technika prowadzenia ruchu kolejowego - 19;
2) sygnalizacja kolejowa - 15;
3) hamulce kolejowe - 13;
4) budowa pojazdów kolejowych - 13;
5) podstawy elektrotechniki - 10;
6) urządzenia zabezpieczające i rejestrujące - 5;
7) infrastruktura kolejowa - 5;
8) rewizja techniczna pociągów - 5;
9) eksploatacja pojazdów kolejowych - 3;
10) postępowanie w razie poważnego wypadku, wypadku, incydentu lub innego zdarzenia kolejowego - 3;
11) bezpieczeństwo i higiena pracy, udzielanie pierwszej pomocy oraz ochrona przeciwpożarowa pojazdów kolejowych oraz terenów kolejowych - 3;
12) przewozy towarów niebezpiecznych oraz przewozy wojskowe - 3;
13) system przyznawania uprawnień dla maszynistów w Unii Europejskiej i zasady wypełniania podstawowych dokumentów związanych z pracą maszynisty - 3.
Egzamin trwa 200 minut.
Warunkiem zdania egzaminu jest uzyskanie:
1) co najmniej 75 punktów z testu;
Niniejszy dokument nie zastępuje oficjalnej publikacji w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Nie ponosimy odpowiedzialności za ewentualne nieścisłości wynikające z transkrypcji oryginału do tego formatu.