LegalizeRozporządzenie Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 10 lutego 2014 r. w sprawie świadectwa maszynisty
Treść rozporządzenia
Na podstawie art. 22b ust. 21 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym zarządza się, co następuje:
Rozdział 1. Przepisy ogólne
§ 1.
Rozporządzenie określa:
1) zakres wiedzy i umiejętności dotyczących pojazdu kolejowego i infrastruktury kolejowej, objętych szkoleniem i egzaminem, które są niezbędne do uzyskania świadectwa maszynisty;
2) program oraz czas trwania szkolenia kandydatów na maszynistów ubiegających się o uzyskanie świadectwa maszynisty;
3) sposób, formę oraz tryb przygotowania i przeprowadzania egzaminów dla kandydatów na maszynistów ubiegających się o uzyskanie świadectwa maszynisty oraz tryb pracy komisji egzaminacyjnej przeprowadzającej te egzaminy;
4) tryb oraz szczegółowe warunki i minimalną częstotliwość przeprowadzania szkoleń oraz sprawdzianów wiedzy i umiejętności maszynistów;
5) zakres danych dotyczących infrastruktury kolejowej ujęty w świadectwie maszynisty;
6) szczegółowe warunki i sposób prowadzenia rejestru świadectw maszynistów, zakres danych w nim ujętych, a także okres ich przechowywania, wzór tego rejestru oraz tryb udostępniania danych ujętych w rejestrze podmiotom, o których mowa w art. 22b ust. 14a ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym, zwanej dalej „ustawą”.
Rozdział 2. Szkolenie i egzaminowanie kandydatów na maszynistów ubiegających się o uzyskanie świadectwa maszynisty
§ 2.
Zakres wiedzy i umiejętności dotyczących pojazdu kolejowego, objętych szkoleniem i egzaminem, które są niezbędne do uzyskania świadectwa maszynisty, określa załącznik nr 1 do rozporządzenia.
Zakres wiedzy i umiejętności dotyczących infrastruktury kolejowej, objętych szkoleniem i egzaminem, które są niezbędne do uzyskania świadectwa maszynisty, określa załącznik nr 2 do rozporządzenia.
§ 3.
Program oraz czas trwania szkolenia kandydatów na maszynistów ubiegających się o uzyskanie świadectwa maszynisty określa załącznik nr 3 do rozporządzenia.
§ 4.
Osoba upoważniona przez przedsiębiorcę prowadzącego ośrodek szkolenia i egzaminowania maszynistów oraz kandydatów na maszynistów:
1) powołuje komisję egzaminacyjną, w skład której wchodzi co najmniej trzech egzaminatorów wpisanych do wykazu, o którym mowa w art. 22a ust. 8 pkt 1 ustawy, z których jeden pełni funkcję egzaminatora prowadzącego;
2) wyznacza sekretarza komisji;
3) wyznacza termin i miejsce egzaminu;
4) powiadamia pisemnie Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego, zwanego dalej „Prezesem UTK”, o terminie i miejscu przeprowadzenia egzaminu oraz o liczbie egzaminowanych, nie później niż w terminie 14 dni przed planowanym terminem egzaminu;
5) zapewnia obsługę administracyjną komisji egzaminacyjnej.
Egzaminator prowadzący:
1) powołuje zespoły egzaminacyjne spośród egzaminatorów wchodzących w skład komisji egzaminacyjnej do przeprowadzenia:
części teoretycznej egzaminu,
części praktycznej egzaminu;
2) zapewnia opracowanie wymaganej liczby testowych pytań egzaminacyjnych;
3) ustala listę kandydatów na maszynistów dopuszczonych do egzaminu.
Zespół egzaminacyjny do przeprowadzenia części teoretycznej egzaminu składa się z co najmniej trzech egzaminatorów, z których jeden pełni funkcję egzaminatora prowadzącego część teoretyczną egzaminu.
Zespół egzaminacyjny do przeprowadzenia części praktycznej egzaminu składa się z co najmniej dwóch egzaminatorów, z których jeden pełni funkcję egzaminatora prowadzącego część praktyczną egzaminu.
Egzaminator prowadzący część praktyczną egzaminu powinien posiadać licencję maszynisty oraz świadectwo maszynisty uprawniające do prowadzenia typu pojazdu kolejowego i określonej infrastruktury kolejowej, których dotyczy egzamin.
W razie braku możliwości zapewnienia egzaminatora, który posiada uprawnienia, o których mowa w ust. 5, część praktyczna egzaminu powinna być przeprowadzona przy udziale maszynisty posiadającego takie uprawnienia.
Przepisów ust. 5 i 6 nie stosuje się w przypadku, gdy egzamin dotyczy:
1) nowego typu pojazdu kolejowego;
2) zmodernizowanego typu pojazdu kolejowego, dla którego wydawane jest nowe zezwolenie na dopuszczenie do eksploatacji;
3) typu pojazdu kolejowego wyłączonego uprzednio z eksploatacji przez okres dłuższy niż 12 miesięcy;
4) nowo wybudowanej infrastruktury kolejowej;
5) istniejącej infrastruktury kolejowej o zmienionych parametrach techniczno-eksploatacyjnych;
6) infrastruktury kolejowej wyłączonej uprzednio z eksploatacji przez okres dłuższy niż 6 miesięcy.
W przypadkach, o których mowa w ust. 7, część praktyczną egzaminu należy przeprowadzić w porozumieniu z zarządcą infrastruktury kolejowej, po której ma być przeprowadzony ten egzamin, zapewniając warunki techniczne i organizacyjne niezbędne dla zachowania bezpieczeństwa ruchu kolejowego.
Funkcji egzaminatora prowadzącego, o którym mowa w ust. 2-4, nie może pełnić egzaminator, który uprzednio pełnił funkcję instruktora prowadzącego szkolenie dla kandydatów na maszynistów przystępujących do egzaminu.
W przypadku niezdania którejkolwiek z części egzaminu, egzaminator prowadzący wyznacza termin egzaminu poprawkowego.
Jeżeli kandydat na maszynistę ubiegający się o świadectwo maszynisty trzykrotnie złożył egzamin z wynikiem negatywnym, ponownie przechodzi on szkolenie w pełnym wymiarze godzin określonym w programie szkolenia kandydatów na maszynistów ubiegających się o świadectwo maszynisty.
§ 5.
Egzamin dla kandydatów na maszynistów ubiegających się o uzyskanie świadectwa maszynisty składa się z części teoretycznej oraz części praktycznej.
Część teoretyczną egzaminu obejmującą sprawdzenie wiedzy i umiejętności dotyczących taboru kolejowego i infrastruktury kolejowej przeprowadza się w formie testu pisemnego składającego się ze 100 pytań, z czego:
1) 50 pytań dotyczy infrastruktury kolejowej, ze szczególnym uwzględnieniem zagadnień z zakresu techniki prowadzenia ruchu kolejowego i sygnalizacji;
2) 50 pytań dotyczy konstrukcji i obsługi pojazdów kolejowych z napędem.
Do każdego pytania w teście pisemnym przyporządkowane są trzy odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Za każdą prawidłową odpowiedź uzyskuje się 1 punkt.
Część teoretyczna egzaminu trwa 200 minut.
Część teoretyczną egzaminu uważa się za zdaną, jeżeli kandydat na maszynistę uzyskał z testu pisemnego co najmniej 75 punktów.
Część praktyczna egzaminu polega na sprawdzeniu, za pomocą jazd praktycznych na sieci kolejowej, umiejętności prowadzenia pojazdu kolejowego oraz wykonywania innych czynności związanych z obsługą pojazdu kolejowego. Dopuszcza się wykorzystanie symulatora pojazdu kolejowego w celu oceny stosowania zasad eksploatacji i działań maszynisty w trudnych sytuacjach.
Część praktyczna egzaminu obejmuje:
1) wykonywanie czynności przygotowania do pracy i zdania po pracy pojazdu kolejowego;
2) lokalizowanie i wykrywanie usterek w obwodach i urządzeniach pojazdu kolejowego;
3) wykonywanie oględzin technicznych pociągu i obsługi hamulców kolejowych;
4) obsługę urządzeń kontrolujących czujność maszynisty, urządzeń kontroli prowadzenia pociągu, o ile są zabudowane na pojeździe kolejowym, oraz urządzeń radiołączności pociągowej;
5) prowadzenie dokumentacji eksploatacyjnej i naprawczej;
6) obsługę pojazdu kolejowego podczas jazdy;
7) wykonanie jazdy praktycznej poznanym typem pojazdu kolejowego po poznanej infrastrukturze kolejowej.
Warunkiem dopuszczenia kandydata na maszynistę do zdawania części praktycznej egzaminu jest zdanie przez niego części teoretycznej egzaminu.
§ 6.
Po przeprowadzeniu egzaminu komisja egzaminacyjna sporządza protokół, który zawiera:
1) oznaczenie ośrodka szkolenia i egzaminowania przeprowadzającego egzamin;
2) datę i miejsce przeprowadzenia egzaminu oraz czas rozpoczęcia i zakończenia egzaminu;
3) datę i miejsce sporządzenia protokołu;
4) wskazanie składu komisji egzaminacyjnej, w tym zespołów egzaminacyjnych oraz egzaminatorów prowadzących;
5) liczbę kandydatów na maszynistów dopuszczonych do:
części teoretycznej egzaminu,
części praktycznej egzaminu;
6) wykaz kandydatów na maszynistów, którzy zdali egzamin;
7) wskazanie kategorii i podkategorii świadectwa maszynisty oraz typów pojazdów kolejowych, do prowadzenia których nabyli uprawnienia kandydaci na maszynistów, którzy zdali egzamin;
8) dane dotyczące infrastruktury kolejowej podlegające wpisowi do świadectwa maszynisty, o których mowa w § 16 ust. 1;
9) podpisy członków komisji egzaminacyjnej.
Kopię protokołu ośrodek szkolenia i egzaminowania przekazuje w terminie 14 dni od dnia jego sporządzenia:
1) przewoźnikowi kolejowemu albo zarządcy infrastruktury, u którego kandydat na maszynistę jest zatrudniony lub świadczy usługi;
2) Prezesowi UTK.
Rozdział 3. Szkolenia oraz sprawdziany wiedzy i umiejętności maszynistów
§ 7.
Proces szkolenia maszynistów jest realizowany na podstawie przyjętych u przewoźników kolejowych i zarządców infrastruktury systemów zarządzania kompetencjami opracowanych na podstawie rozporządzenia Komisji (UE) nr 1158/2010 z dnia 9 grudnia 2010 r. w sprawie wspólnej metody oceny bezpieczeństwa w odniesieniu do zgodności z wymogami dotyczącymi uzyskania kolejowych certyfikatów bezpieczeństwa oraz rozporządzenia Komisji (UE) nr 1169/2010 z dnia 10 grudnia 2010 r. w sprawie wspólnej metody oceny bezpieczeństwa w odniesieniu do zgodności z wymogami dotyczącymi uzyskania kolejowych autoryzacji w zakresie bezpieczeństwa i obejmuje w szczególności:
1) pouczenia okresowe;
2) pouczenia doraźne;
3) szkolenie przy użyciu symulatora pojazdu kolejowego.
§ 8.
Pouczenia okresowe przeprowadza się nie rzadziej niż trzy razy do roku.
Minimalna roczna liczba godzin szkolenia w ramach pouczeń okresowych wynosi 24, przy czym godzina szkolenia równa się 45 minutom.
Zajęcia w ramach pouczeń okresowych należy prowadzić w grupach nieprzekraczających 25 maszynistów.
Zakres pouczeń okresowych powinien obejmować co najmniej następującą tematykę:
1) podstawowe akty prawne i regulacje wewnętrzne dotyczące pracy na stanowisku maszynisty oraz wprowadzone w nich zmiany;
2) omówienie zaistniałych zdarzeń kolejowych ze wskazaniem przyczyn, skutków oraz zastosowanych środków zaradczych;
3) zagadnienia z zakresu wykonywanych czynności na stanowisku maszynisty, w tym dotyczące spraw dyscypliny i bezpieczeństwa pracy, postępowania w ruchu kolejowym w sytuacjach standardowych i nadzwyczajnych oraz systemu zarządzania bezpieczeństwem.
Pracownika nieobecnego na pouczeniach okresowych należy poddać indywidualnemu szkoleniu, które może być wykonane w ramach pouczeń doraźnych.
§ 9.
Pouczenia doraźne są przeprowadzane na stanowisku pracy.
Tematyka pouczeń doraźnych dotyczy czynności wykonywanych przez maszynistę na stanowisku pracy.
Pouczenia doraźne przeprowadza się w szczególności w przypadku:
1) dokonywania zmian organizacyjnych lub technicznych w działalności przewoźnika kolejowego lub zarządcy infrastruktury, które mają wpływ na zakres i sposób wykonywania czynności na stanowisku maszynisty;
2) wydania zaleceń Państwowej Komisji Badania Wypadków Kolejowych, o których mowa w art. 28l ust. 1 ustawy, wskazujących na konieczność przeprowadzenia pouczeń doraźnych dla maszynistów.
Podczas pouczeń doraźnych sprawdzana jest praktyczna poprawność obsługi pojazdów kolejowych oraz znajomość obowiązujących przepisów w zakresie niezbędnym dla bezpiecznego wykonywania pracy na stanowisku maszynisty.
§ 10.
Szkolenie przy użyciu symulatora pojazdu kolejowego przeprowadza się nie rzadziej niż raz w roku w wymiarze 3 godzin.
Szkolenie przy użyciu symulatora pojazdu kolejowego powinno umożliwiać ocenę sposobu obsługi pojazdu kolejowego przez maszynistę, a także jego reakcji w sytuacjach standardowych i nadzwyczajnych, w różnych porach doby. Szkolenie powinno być przeprowadzane w sposób umożliwiający odtworzenie różnorodnych scenariuszy eksploatacyjnych, technicznych i pogodowych.
§ 11.
Sprawdziany wiedzy i umiejętności maszynistów niezbędne dla zachowania ważności świadectwa maszynisty przeprowadza się w zakresie znajomości:
1) infrastruktury kolejowej - co 3 lata, a także po każdej nieobecności przekraczającej okres 6 miesięcy na danej części infrastruktury, a jeżeli ruch kolejowy na danej części infrastruktury jest prowadzony jedynie w niektórych miesiącach roku - po każdej nieobecności przekraczającej okres 1 roku;
2) pojazdów kolejowych - co 3 lata, a także po przerwie w prowadzeniu określonego typu pojazdu kolejowego przekraczającej okres 1 roku;
3) języka obcego dla maszynistów, którzy prowadzą pociągi w ruchu transgranicznym, z uwzględnieniem terminologii stosowanej przy prowadzeniu ruchu kolejowego na sieci kolejowej innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej - co 3 lata, a także po każdej nieobecności maszynisty na tej sieci kolejowej przekraczającej okres 1 roku.
Niezależnie od terminów określonych w ust. 1 sprawdziany wiedzy i umiejętności maszynistów przeprowadza się:
1) w przypadku zawieszenia świadectwa maszynisty przez przewoźnika kolejowego albo zarządcę infrastruktury:
na skutek uchybień w pracy mogących spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ruchu kolejowego,
w związku z uczestnictwem maszynisty w poważnym wypadku, wypadku lub incydencie - w razie uzasadnionego podejrzenia utraty zdolności do wykonywania czynności maszynisty lub na żądanie komisji kolejowej, o której mowa w art. 28m ust. 1 ustawy,
po przerwie w wykonywaniu czynności na stanowisku maszynisty trwającej co najmniej 6 miesięcy,
po uzyskaniu negatywnego wyniku sprawdzianu, o którym mowa w ust. 1,
po otrzymaniu wniosku Prezesa UTK, o którym mowa w art. 22b ust. 15 ustawy;
2) przed wydaniem świadectwa maszynisty dla maszynisty, który posiada odpis świadectwa maszynisty albo świadectwo maszynisty, potwierdzające wykonywanie czynności na tym stanowisku u innego przewoźnika kolejowego lub zarządcy infrastruktury;
3) w przypadku rozszerzania uprawnień określonych w świadectwie maszynisty w zakresie dotyczącym:
określonej części infrastruktury kolejowej,
typu pojazdu kolejowego;
4) po wydaniu zaleceń Państwowej Komisji Badania Wypadków Kolejowych, o których mowa w art. 28l ust. 1 ustawy, wskazujących na konieczność przeprowadzenia dodatkowych sprawdzianów wiedzy i umiejętności maszynistów;
5) jeżeli przewoźnik kolejowy albo zarządca infrastruktury stwierdzi konieczność przeprowadzenia takich sprawdzianów w celu zminimalizowania zagrożeń związanych z pracą maszynistów zidentyfikowanych w ramach dokonywanej oceny ryzyka, o której mowa w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 352/2009 z dnia 24 kwietnia 2009 r. w sprawie przyjęcia wspólnej metody oceny bezpieczeństwa w zakresie wyceny i oceny ryzyka, o której mowa w art. 6 ust. 3 lit. a dyrektywy 2004/49/WE Parlamentu Europejskiego i Rady .
§ 12.
Niniejszy dokument nie zastępuje oficjalnej publikacji w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Nie ponosimy odpowiedzialności za ewentualne nieścisłości wynikające z transkrypcji oryginału do tego formatu.