Obwieszczenie Ministra Zdrowia z dnia 13 września 2016 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie standardów jakości dla medycznych laboratoriów diagnostycznych i mikrobiologicznych
Treść obwieszczenia
Na podstawie art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych ogłasza się w załączniku do niniejszego obwieszczenia jednolity tekst rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 23 marca 2006 r. w sprawie standardów jakości dla medycznych laboratoriów diagnostycznych i mikrobiologicznych , z uwzględnieniem zmian wprowadzonych:
1) rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 21 stycznia 2009 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie standardów jakości dla medycznych laboratoriów diagnostycznych i mikrobiologicznych ;
2) rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 19 sierpnia 2015 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie standardów jakości dla medycznych laboratoriów diagnostycznych i mikrobiologicznych .
Podany w załączniku do niniejszego obwieszczenia tekst jednolity rozporządzenia nie obejmuje:
1) § 2 i § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 21 stycznia 2009 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie standardów jakości dla medycznych laboratoriów diagnostycznych i mikrobiologicznych , które stanowią:
§ 2. Laboratoria mają obowiązek dostosować działalność do wymagań określonych w § 1 ust. 4-6 rozporządzenia wymienionego w § 1, w brzmieniu nadanym niniejszym rozporządzeniem, do dnia 31 grudnia 2009 r. § 3. Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.
2) § 2 i § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 19 sierpnia 2015 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie standardów jakości dla medycznych laboratoriów diagnostycznych i mikrobiologicznych , które stanowią:
§ 2. Laboratoria, które wykonują badania genetyczne dla celów zdrowotnych w niehematologicznych nowotworach nabytych, dostosują swoją działalność do wymagań określonych w załączniku nr 4 do rozporządzenia wymienionego w § 1, w brzmieniu nadanym niniejszym rozporządzeniem, w terminie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia. § 3. Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.
Załącznik - Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 23 marca 2006 r. w sprawie standardów jakości dla medycznych laboratoriów diagnostycznych i mikrobiologicznych
Na podstawie art. 17 ust. 4 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o diagnostyce laboratoryjnej zarządza się, co następuje:
§ 1.
Określa się standardy jakości dla medycznych laboratoriów diagnostycznych i mikrobiologicznych, zwanych dalej „laboratoriami”, w zakresie czynności laboratoryjnej diagnostyki medycznej, w tym immunologii medycznej, oceny ich jakości i wartości diagnostycznej oraz laboratoryjnej interpretacji i autoryzacji wyniku badań, stanowiące załącznik nr 1 do rozporządzenia.
Określa się standardy jakości w zakresie mikrobiologicznych badań laboratoryjnych, w tym badań technikami biologii molekularnej, oceny ich jakości i wartości diagnostycznej oraz laboratoryjnej interpretacji i autoryzacji wyniku badań, stanowiące załącznik nr 2 do rozporządzenia.
Przy stosowaniu standardów jakości maksymalny czas od pozyskania materiału do wykonania badania określa załącznik nr 3 do rozporządzenia, o ile w szczegółowych zaleceniach wytwórców wyrobu medycznego stosowanego do diagnostyki in vitro nie dopuszczono innego czasu. Jeżeli badanie jest wykonywane po upływie maksymalnego czasu od pozyskania materiału do wykonania badania, to w dokumentacji odnotowuje się przyczyny oraz zaznacza na formularzu wyników fakt wykonania badania po tym czasie.
Określa się standardy jakości dla laboratorium w zakresie czynności laboratoryjnej genetyki medycznej oraz laboratoryjnej interpretacji i autoryzacji wyniku badań, stanowiące załącznik nr 4 do rozporządzenia.
Określa się standardy jakości dla laboratorium w zakresie czynności złuszczeniowej cytomorfologii medycznej, oceny ich jakości i wartości diagnostycznej oraz laboratoryjnej interpretacji i autoryzacji wyniku badań, stanowiące załącznik nr 5 do rozporządzenia.
Określa się standardy jakości dla laboratorium w zakresie czynności laboratoryjnej immunologii transfuzjologicznej, oceny ich jakości i wartości diagnostycznej oraz laboratoryjnej interpretacji i autoryzacji wyniku badań, stanowiące załącznik nr 6 do rozporządzenia.
§ 2.
Laboratoria mają obowiązek dostosować działalność do wymagań określonych w § 1 ust. 1‒3 do dnia 31 marca 2009 r.
§ 3.
Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.
Załącznik nr 1 - Standardy jakości w zakresie czynności laboratoryjnej diagnostyki medycznej, w tym immunologii medycznej, oceny ich jakości i wartości diagnostycznej oraz laboratoryjnej interpretacji i autoryzacji wyniku badań
1) dane pacjenta:
imię i nazwisko,
data urodzenia,
miejsce zamieszkania/oddział szpitalny,
płeć,
numer PESEL, a w przypadku osoby nieposiadającej numeru PESEL ‒ nazwa i numer dokumentu potwierdzającego tożsamość,
numer identyfikacyjny pacjenta (podawany przy braku innych danych);
2) pieczęć i podpis lekarza zlecającego badanie lub imię i nazwisko oraz nazwa i numer dokumentu potwierdzającego tożsamość innej osoby upoważnionej do zlecenia badania;
3) dane jednostki zlecającej badania;
4) miejsce przesłania wyniku badania lub dane osoby upoważnionej do odbioru wyniku lub sprawozdania z badania;
5) rodzaj materiału i jego pochodzenie;
6) zlecone badania;
7) tryb wykonywania badania;
8) data i godzina pobrania materiału do badania;
9) dane osoby pobierającej materiał do badania;
10) data i godzina przyjęcia materiału do laboratorium;
11) istotne dane kliniczne pacjenta.
1) sposób przygotowania pacjenta;
2) rodzaj i objętość pobieranego materiału;
3) sposób pobrania materiału do badania:
krew do badań wykonywanych rutynowo pobierana jest od osób badanych:
- rano, po wypoczynku nocnym,
- na czczo,
- przy zachowaniu dotychczasowej diety,
- przed leczeniem lub po ewentualnym odstawieniu leków mogących wpływać na poziom mierzonego składnika, o ile nie zaburza to procesu leczenia,
mocz do wykonywanego rutynowo badania ogólnego pozyskiwany jest od osób badanych:
- z pierwszej porannej mikcji,
- po wypoczynku nocnym,
- na czczo,
- przy zachowaniu dotychczasowej diety,
- przed leczeniem lub po ewentualnym odstawieniu leków mogących wpływać na poziom mierzonego składnika, o ile nie zaburza to procesu leczenia,
tkankowy materiał biopsyjny przeznaczony do badania immunologicznego pozostawia się nieutrwalony i umieszcza się w oziębionym do temp. od 2°C do 4°C naczyniu na gaziku zwilżonym PBS i niezwłocznie transportuje się do laboratorium w oziębionym termosie lub w innym przystosowanym do tego celu pojemniku;
4) wymagania dotyczące sprzętu i pojemników stosowanych do pobierania materiału, w szczególności:
stosowanie do pobierania krwi żylnej systemów zamkniętych jednorazowego użytku, pozwalających na pobieranie krwi w objętości i kolejności wynikającej z zakresu zleconych badań oraz rodzaju stosowanych metod badawczych,
stosowanie do pobierania krwi tętniczej przeznaczonych do tego celu strzykawek,
stosowanie do pobierania krwi włośniczkowej nakłuwaczy oraz kapilarów i przeznaczonych do tego celu pojemników,
stosowanie do pozyskiwania moczu przeznaczonych do tego celu zamykanych pojemników jednorazowego użytku;
5) sposób postępowania ze sprzętem i wyrobami medycznymi stosowanymi przy pobieraniu materiału wraz z ich utylizacją;
6) oznakowanie pojemników z pobranym materiałem imieniem i nazwiskiem, numerem PESEL lub numerem dokumentu potwierdzającego tożsamość pacjenta albo numerem identyfikacyjnym pacjenta, albo kodem kreskowym;
7) obowiązki osoby pobierającej materiał, w szczególności:
stosowanie przy każdym pacjencie nowych rękawiczek jednorazowego użytku tylko w celu pobrania materiału,
dokonywanie jednoznacznej identyfikacji i weryfikacji tożsamości pacjenta, od którego został pobrany materiał,
potwierdzenie podpisem pobrania materiału zgodnego z wymaganiami, o których mowa w lit. a i b, oraz procedurą pobierania materiału.
1) zabezpieczenia materiału przed uszkodzeniem,
2) zapewnienia bezpieczeństwa osoby transportującej materiał,
3) minimalizacji skutków skażenia w wypadku uszkodzenia opakowania zbiorczego lub opakowania indywidualnego transportowanego materiału,
4) sposobu dekontaminacji w przypadku skażenia,
5) opisu pojemników i opakowań zbiorczych przeznaczonych do transportu,
6) dopuszczalnego czasu transportu,
7) dopuszczalnego zakresu temperatury transportu
1) miejsca;
2) czasu;
3) temperatury;
4) sposobów przechowywania;
5) danych osób odpowiedzialnych za przechowywanie materiału.
1) opublikowane w piśmiennictwie międzynarodowym lub krajowym lub
2) rekomendowane przez ośrodki referencyjne, lub
3) rekomendowane przez krajowego konsultanta w danej dziedzinie medycyny, lub
4) zgodne z zaleceniami producentów wyrobów medycznych do diagnostyki in vitro, lub
5) opracowane i opisane dla potrzeb danego laboratorium, z uwzględnieniem udokumentowanego przez laboratorium procesu walidacji.
1) dla metod komercyjnych (opracowanych i opisanych przez producenta) ‒ ocenę precyzji i poprawności;
2) dla metod komercyjnych modyfikowanych w laboratorium ‒ ocenę powtarzalności, odtwarzalności, poprawności, a także porównanie wiarygodności wyników badań uzyskiwanych przy użyciu procedury zalecanej przez producenta oraz procedury zmodyfikowanej przez laboratorium;
3) dla metod opracowywanych w laboratorium ‒ pełną walidację metody.
1) cel i zasadę wykonywania badania;
2) wykaz wyrobów medycznych do diagnostyki in vitro, w tym odczynników, kalibratorów i materiałów kontrolnych wraz z warunkami ich przechowywania oraz sprzętu laboratoryjnego i aparatury pomiarowo-badawczej;
3) ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące użytkowania odczynników;
4) instrukcje przygotowania materiału do badań;
5) opis postępowania analitycznego;
6) opis charakterystyki parametrów analitycznych metody zwalidowanej przez laboratorium;
7) wykaz czynników interferujących;
8) zakres biologicznych wartości referencyjnych uzyskiwanych przy stosowaniu danej metody, z podaniem źródła informacji;
9) sposób obliczania i formułowania wyników.
1) rodzaju stosowanych materiałów kontrolnych;
2) wielkości dopuszczalnych błędów pomiarów;
3) częstotliwości pomiarów kontrolnych;
4) stosowanych kart kontrolnych;
5) kryteriów akceptacji badań kontrolnych;
6) postępowania w przypadku przekroczenia kryteriów akceptacji badań kontrolnych;
7) dokumentowania badań kontrolnych.
1) wyniki badań kontrolnych;
2) stwierdzone przekroczenia granic dopuszczalnych błędów;
3) podjęte działania korygujące i zapobiegawcze.
1) realizuje badania w otrzymanym materiale kontrolnym w sposób identyczny z normalnie przyjętą praktyką postępowania z próbkami pacjentów;
2) poddaje ocenie zewnętrznej wyłącznie wyniki uzyskane przy wykorzystaniu aparatury pomiarowo-badawczej stanowiącej jego wyposażenie oraz wymienionych w procedurze metody badawczej wyrobów medycznych stosowanych do diagnostyki in vitro;
3) uczestniczy w programach zewnętrznej oceny jakości z właściwą częstością, określaną przez organizatora tych programów;
4) dokonuje oceny poprawności wszystkich rodzajów badań wykonywanych w laboratorium i dostępnych w konkretnym programie zewnętrznej oceny jakości;
5) analizuje wszystkie wyniki uzyskane w programach oceny zewnętrznej i podejmuje działania korygujące i zapobiegawcze w przypadku uzyskania wyników niezadowalających.
1) wyniki uzyskane w programach zewnętrznej oceny jakości;
2) analiza wyników jakości oceny i badań z wyjaśnieniem wykazanych niezgodności;
3) podejmowane działania korygujące i zapobiegawcze.
1) data wydruku i wykonania badania;
2) rodzaj badania;
3) dane pacjenta:
imię i nazwisko,
data urodzenia,
miejsce zamieszkania/oddział szpitalny,
płeć,
numer PESEL, a w przypadku osoby nieposiadającej numeru PESEL ‒ nazwa i numer dokumentu potwierdzającego tożsamość,
numer identyfikacyjny pacjenta (podawany przy braku innych danych);
4) miejsce przesłania sprawozdania z badania lub dane osoby upoważnionej do odbioru wyniku lub sprawozdania z badania;
5) dane laboratorium wykonującego badanie;
6) data i godzina pobrania materiału do badań;
7) data i godzina przyjęcia materiału do badań;
8) wyniki badań w formie liczbowej lub opisowej;
9) zakres biologicznych wartości referencyjnych;
10) laboratoryjna interpretacja wyników;
11) informacje dotyczące widocznych zmian właściwości próbki, które mogą mieć wpływ na wynik badania;
12) podpis i pieczęć osoby upoważnionej do jego autoryzacji.
Załącznik nr 2 - Standardy jakości w zakresie mikrobiologicznych badań laboratoryjnych, w tym badań technikami biologii molekularnej, oceny ich jakości i wartości diagnostycznej oraz laboratoryjnej interpretacji i autoryzacji wyniku badań
1) dane pacjenta:
imię i nazwisko,
data urodzenia,
miejsce zamieszkania/oddział szpitalny,
płeć,
numer PESEL, a w przypadku osoby nieposiadającej numeru PESEL ‒ nazwa i numer dokumentu potwierdzającego tożsamość,
numer identyfikacyjny pacjenta (podawany przy braku innych danych);
2) pieczęć i podpis lekarza zlecającego badanie lub imię i nazwisko oraz nazwa i numer dokumentu potwierdzającego tożsamość innej osoby upoważnionej do zlecenia badania;
3) dane jednostki zlecającej badanie;
4) miejsce przesłania sprawozdania z badania lub dane osoby upoważnionej do odbioru wyniku lub sprawozdania z badania;
5) rodzaj materiału i jego pochodzenie;
6) zlecone badanie;
7) data i godzina pobrania materiału do badania;
8) dane osoby pobierającej materiał do badania;
9) data i godzina przyjęcia materiału do laboratorium;
10) istotne kliniczne dane pacjenta, w szczególności: rozpoznanie, występujące czynniki ryzyka zakażenia, w tym wcześniejsza antybiotykoterapia, wcześniejsza hospitalizacja, choroby towarzyszące, zabiegi chirurgiczne.
1) przygotowanie pacjenta;
2) godziny pobierania materiału;
3) sposób pobierania materiału;
4) rodzaj i objętość pobieranego materiału;
5) pojemniki na materiał i ich oznakowania (podłoży hodowlanych, zestawów transportowych, transportowo-namnażających i innych nośników);
6) postępowanie ze sprzętem i materiałami medycznymi stosowanymi przy pobieraniu oraz sposób ich utylizacji;
7) postępowanie z materiałem pobranym metodami inwazyjnymi.
1) przy każdym pacjencie stosuje nową parę rękawiczek jednorazowego użytku tylko w celu pobrania materiału;
2) weryfikuje tożsamość pacjenta;
3) oznakowuje zgodnie ze zleceniem pojemnik z materiałem;
4) sprawdza zgodność oznakowania ze zleceniem;
5) składa na zleceniu podpis potwierdzający pobranie materiału zgodnie z wymaganiami, o których mowa w pkt 1‒4, oraz procedurą pobierania materiału.
1) zabezpieczenia materiału przed uszkodzeniem,
2) zabezpieczenia odpowiednich warunków dla zachowania żywotności drobnoustrojów w zależności od rodzaju materiału,
3) zapewnienia bezpieczeństwa osoby transportującej materiał,
4) opisu pojemników i opakowań zbiorczych przeznaczonych do transportu,
5) dopuszczalnego czasu transportu,
6) dopuszczalnego zakresu temperatury transportu,
7) minimalizacji skutków skażenia w przypadku uszkodzenia transportowanego materiału oraz sposobu dekontaminacji w przypadku skażenia,
8) postępowania z materiałem pobranym metodami inwazyjnymi
1) daty i godziny przyjęcia materiału do laboratorium;
2) sposobu rejestrowania i oznakowania materiału;
3) osoby przyjmującej materiał do badania.
1) miejsca;
Niniejszy dokument nie zastępuje oficjalnej publikacji w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Nie ponosimy odpowiedzialności za ewentualne nieścisłości wynikające z transkrypcji oryginału do tego formatu.