LegalizeRozporządzenie Ministra Rozwoju z dnia 2 czerwca 2016 r. w sprawie prostych zbiorników ciśnieniowych
Treść rozporządzenia
Na podstawie art. 12 ustawy z dnia 13 kwietnia 2016 r. o systemach oceny zgodności i nadzoru rynku zarządza się, co następuje:
Rozdział 1. Przepisy ogólne
§ 1.
Rozporządzenie określa:
1) wymagania dla prostych zbiorników ciśnieniowych produkowanych seryjnie, zwanych dalej „zbiornikami”;
2) procedury oceny zgodności;
3) zakres dokumentacji technicznej zbiorników;
4) sposób oznakowania zbiorników;
5) elementy deklaracji zgodności.
§ 2.
Przepisy rozporządzenia stosuje się do dowolnych spawanych zbiorników o nadciśnieniu wewnętrznym wyższym od 0,5 bara, przeznaczonych do przechowywania powietrza lub azotu, nieogrzewanych płomieniem oraz spełniających łącznie następujące warunki:
1) części i zespoły mające wpływ na wytrzymałość zbiornika poddawanego ciśnieniu są wykonane ze stali jakościowej niestopowej lub z aluminium niestopowego, lub ze stopów aluminium nieutwardzalnych przez starzenie;
2) składa się z następujących elementów:
części walcowej o przekroju kołowym zamkniętej dnami wypukłymi o wypukłości skierowanej na zewnątrz lub dnami płaskimi będącymi figurami obrotowymi o tej samej osi, co oś części walcowej,
z dwóch den wypukłych o wypukłości skierowanej na zewnątrz i będących figurami obrotowymi o tej samej osi;
3) najwyższe ciśnienie robocze zbiornika nie przekracza 30 barów, a iloczyn najwyższego ciśnienia roboczego i pojemności zbiornika (PS × V) nie przekracza 10 000 barów x litr;
4) najniższa temperatura robocza zbiornika nie jest niższa niż ‒50°C, a najwyższa temperatura robocza zbiornika nie jest wyższa niż 300°C dla zbiorników stalowych oraz 100°C dla zbiorników z aluminium lub jego stopów.
§ 3.
Przepisów rozporządzenia nie stosuje się do zbiorników:
1) zaprojektowanych specjalnie do zastosowań jądrowych, których awaria może spowodować emisję radioaktywną;
2) specjalnie przeznaczonych do zainstalowania na statkach morskich lub powietrznych, lub przeznaczonych do ich napędu;
3) gaśnic.
§ 4.
Użyte w rozporządzeniu określenia oznaczają:
1) ciśnienie obliczeniowe, oznaczone symbolem „P” - nadciśnienie przyjęte przez producenta i stosowane w celu określenia grubości ścianki elementów ciśnieniowych zbiornika, wyrażone w barach;
2) najwyższe ciśnienie robocze, oznaczone symbolem „PS” - najwyższe nadciśnienie, które może powstać w normalnych warunkach użytkowania zbiornika, wyrażone w barach;
3) najniższa temperatura robocza, oznaczona symbolem „Tmin” - najniższą ustabilizowaną temperaturę ścianki zbiornika w normalnych warunkach użytkowania zbiornika, wyrażoną w stopniach Celsjusza (°C);
4) najwyższa temperatura robocza, oznaczona symbolem „Tmax” - najwyższą ustabilizowaną temperaturę, którą ścianka zbiornika może osiągnąć w normalnych warunkach użytkowania zbiornika, wyrażoną w stopniach Celsjusza (°C);
5) granica plastyczności, oznaczona symbolem „ReT” - wartość w najwyższej temperaturze roboczej „Tmax”,wyrażoną w N/mm^2^:
górnej granicy plastyczności, oznaczonej symbolem „ReH” i wyrażonej w N/mm^2^, w przypadku materiału posiadającego górną i dolną granicę plastyczności, lub
umownej granicy plastyczności przy wydłużeniu 0,2%, oznaczonej symbolem „Rp0,2” i wyrażonej w N/mm^2^, lub
umownej granicy plastyczności przy wydłużeniu 1,0%, oznaczonej symbolem „Rp1,0” i wyrażonej w N/mm^2^, w przypadku aluminium niestopowego;
6) typoszeregi zbiorników - proste zbiorniki ciśnieniowe różniące się od prototypu średnicą, o ile spełnione zostaną wymagania, o których mowa w części II w ust. 9-11 załącznika nr 1 do rozporządzenia, lub długością części walcowej w przypadku, gdy:
prototyp ma jedno dzwono płaszcza lub więcej oraz dna, warianty w typoszeregu mają przynajmniej jedno dzwono płaszcza; zmienione długości powodujące konieczność modyfikacji otworów kontrolnych lub rewizyjnych muszą być uwidocznione na rysunku każdego wariantu,
prototyp ma tylko dwa dna wypukłe, warianty w typoszeregu nie mają żadnego dzwona płaszcza; zmienione długości powodujące konieczność modyfikacji otworów kontrolnych lub rewizyjnych muszą być uwidocznione na rysunku każdego wariantu;
7) partia zbiorników - zbiorniki tego samego typoszeregu w liczbie nie większej niż 3000 sztuk;
8) produkcja seryjna - produkcję więcej niż jednego zbiornika tego samego typoszeregu wytwarzanego w danym okresie, w ciągłym procesie produkcyjnym według wspólnego projektu i przy zastosowaniu tego samego procesu produkcyjnego;
9) dokument kontroli - dokument, w którym producent materiałów poświadcza, że dostarczone wyroby spełniają wymagania określone w zamówieniu, i podaje wyniki rutynowych badań kontrolnych w zakładzie, w szczególności badań składu chemicznego i własności mechanicznych przeprowadzonych na wyrobach wytworzonych w tym samym procesie produkcyjnym, ale niekoniecznie z partii produktów dostarczonych;
10) instrukcja - dokument dołączany do każdego zbiornika wprowadzonego do obrotu lub oddawanego do użytku obejmujący:
dane, o których mowa w § 10 ust. 1, z wyjątkiem numeru serii zbiornika lub partii,
informacje dotyczące:
- przeznaczenia zbiornika,
- konserwacji i instalowania zbiornika wpływających na jego bezpieczeństwo.
§ 5.
Elementy deklaracji zgodności określa załącznik nr 2 do rozporządzenia.
Rozdział 2. Wymagania dotyczące projektowania i wytwarzania zbiorników
§ 6.
Wprowadzane do obrotu zbiorniki kategorii, dla których iloczyn PS × V jest większy niż 50 barów x litr, spełniają wymagania określone w załączniku nr 1 do rozporządzenia.
Wprowadzane do obrotu zbiorniki kategorii, dla których iloczyn PS × V nie jest większy niż 50 barów x litr, są projektowane i wytwarzane zgodnie z uznaną praktyką inżynierską.
Rozdział 3. Procedury oceny zgodności i zakres dokumentacji technicznej
§ 7.
Procedury oceny zgodności i zakres dokumentacji technicznej określa załącznik nr 3 do rozporządzenia.
§ 8.
Zbiorniki, dla których iloczyn PS × V jest większy niż 50 barów x litr, przed rozpoczęciem wytwarzania, są poddawane badaniu typu UE (moduł B), określonemu w części I załącznika nr 3 do rozporządzenia.
W przypadku zbiorników:
1) produkowanych zgodnie z normami zharmonizowanymi, badanie typu UE (moduł B) prowadzone jest zgodnie z wyborem producenta w jeden z następujących dwóch sposobów:
ocena odpowiedniości projektu technicznego zbiornika poprzez zbadanie dokumentacji technicznej i dowodów potwierdzających, o których mowa w części I w ust. 3 pkt 4 załącznika nr 3 do rozporządzenia, bez badania próbek (moduł B - typ projektu),
ocena odpowiedniości projektu technicznego zbiornika poprzez zbadanie dokumentacji technicznej, dowodów potwierdzających, o których mowa w części I w ust. 3 pkt 4 załącznika nr 3 do rozporządzenia, oraz badanie prototypu reprezentatywnego dla przewidywanej produkcji kompletnego zbiornika (moduł B - typ produkcji);
2) produkowanych niezgodnie lub częściowo niezgodnie z normami zharmonizowanymi, producent przedkłada do zbadania prototyp reprezentatywny dla przewidywanej produkcji kompletnego zbiornika oraz dokumentację techniczną i dowody potwierdzające, o których mowa w części I w ust. 3 pkt 4 załącznika nr 3 do rozporządzenia, umożliwiające zbadanie i ocenę odpowiedniości projektu technicznego zbiornika (moduł B - typ produkcji).
§ 9.
Przeprowadza się procedurę oceny zgodności przed wprowadzeniem do obrotu zbiorników, dla których:
1) iloczyn PS V jest większy niż 3000 bar x litr - zgodności z typem na podstawie wewnętrznej kontroli produkcji oraz badanie zbiorników pod nadzorem (moduł C1), o której mowa w części II załącznika nr 3 do rozporządzenia;
2) iloczyn PS V jest większy niż 200 bar x litr, ale nie większy niż 3000 bar x litr, zgodnie z wyborem producenta, procedurze:
zgodności z typem w oparciu o wewnętrzną kontrolę produkcji oraz badanie zbiorników pod nadzorem (moduł C1), o której mowa w części II załącznika nr 3 do rozporządzenia, lub
zgodności z typem w oparciu o wewnętrzną kontrolę produkcji oraz kontrole zbiorników pod nadzorem w losowo wybranych odstępach czasu (moduł C2), o której mowa w części III załącznika nr 3 do rozporządzenia;
3) iloczyn PS V jest nie większy niż 200 bar x litr, ale przekracza 50 bar x litr, zgodnie z wyborem producenta, procedurze:
zgodności z typem w oparciu o wewnętrzną kontrolę produkcji oraz badanie zbiorników pod nadzorem (moduł C1), o której mowa w części II załącznika nr 3 do rozporządzenia, lub
zgodności z typem w oparciu o wewnętrzną kontrolę produkcji (moduł C), o której mowa w części IV załącznika nr 3 rozporządzenia.
Zapisy i korespondencja dotycząca procedur oceny zgodności, o których mowa w § 8 i § 9, są sporządzane w języku polskim lub w języku akceptowanym przez jednostkę notyfikowaną.
Rozdział 4. Sposób oznakowania zbiorników
§ 10.
Na zbiornikach albo na ich tabliczce znamionowej umieszcza się następujące dane:
1) maksymalne ciśnienie robocze (PS w barach);
2) maksymalna temperatura robocza (Tmax w °C);
3) minimalna temperatura robocza (Tmin w °C);
4) pojemność zbiornika (V w litrach);
5) nazwa, zarejestrowana nazwa handlowa lub zarejestrowany znak towarowy i kontaktowy adres pocztowy producenta;
6) nazwa typu, numer partii lub serii zbiornika.
Na zbiornikach, dla których iloczyn PS × V jest większy niż 50 barów x litr, albo na zamieszczonej na nich tabliczce znamionowej umieszcza się dane, o których mowa w ust. 1, oznakowanie CE oraz dwie ostatnie cyfry roku, w którym CE zostało zamieszczone.
Za oznakowaniem CE podaje się numer identyfikacyjny jednostki notyfikowanej biorącej udział w procedurze oceny zgodności z typem zbiorników na etapie wewnętrznej kontroli produkcji.
Za oznakowaniem CE oraz za numerem identyfikacyjnym jednostki notyfikowanej można umieścić wszelkiego rodzaju znaki wskazujące na szczególne zagrożenie lub zastosowanie.
Tabliczkę znamionową projektuje się w taki sposób, aby nie było możliwe jej ponowne użycie i aby zawierała wolne miejsce pozwalające na zamieszczenie innych informacji.
Rozdział 5. Przepis końcowy
§ 11.
Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia.
Załącznik nr 1 - Wymagania dotyczące projektowania i wytwarzania zbiorników
Część I.. Materiały
Materiały przeznaczone do wytwarzania zbiorników należy dobierać zgodnie z przewidywanym zastosowaniem tych zbiorników oraz powinny one spełniać wymagania, o których mowa w ust. 2-12.
Materiały stosowane do produkcji elementów ciśnieniowych zbiorników są:
1) spawalne;
2) plastyczne i odporne na obciążenia udarowe tak, aby pęknięcia występujące w najniższej temperaturze roboczej nie powodowały fragmentacji zbiornika ani nie miały charakteru kruchego;
3) odporne na starzenie.
Materiały przeznaczone do wytwarzania zbiorników stalowych oprócz wymagań, o których mowa w ust. 2, powinny spełniać wymagania określone w ust. 6-7.
Materiały przeznaczone do wytwarzania zbiorników aluminiowych oprócz wymagań, o których mowa w ust. 2, powinny spełniać wymagania określone w ust. 8-9.
Materiały przeznaczone do wytwarzania zbiorników stalowych i aluminiowych powinny być dostarczone z dokumentem kontroli, o którym mowa w § 4 pkt 9 rozporządzenia.
Stale jakościowe niestopowe stosowane do wytwarzania zbiorników spełniają następujące wymagania:
1) są uspokojone i dostarczone w stanie znormalizowanym lub w równoważnym stanie obróbki cieplnej;
2) mają zawartość węgla w wyrobie poniżej 0,25%, a siarki i fosforu poniżej 0,05% dla każdego z tych składników.
Stale jakościowe niestopowe w wyrobie posiadają następujące właściwości wytrzymałościowe:
1) największą wytrzymałość na rozciąganie, oznaczoną symbolem Rm, max, mniejszą niż 580 N/mm^2^;
2) wydłużenie przy zerwaniu:
dla próbek pobranych równolegle do kierunku walcowania:
- o grubości ≥ 3 mm: A ≥ 22%,
- dla grubości < 3 mm: A80mm ≥ 17%,
dla próbek pobranych poprzecznie do kierunku walcowania:
- grubość ≥ 3 mm: A ≥ 20%,
- grubość < 3 mm: A80 mm ≥ 15%;
3) średnia udarność oznaczona symbolem „KCV” w najniższej temperaturze roboczej dla trzech próbek pobranych równolegle do kierunku walcowania wynosi co najmniej 35 J/cm^2^. Najwyżej jeden wynik z tych trzech próbek może być niższy niż 35 J/cm^2^, ale nie niższy niż 25 J/cm^2^;
4) w przypadku stali przeznaczonych do produkcji zbiorników, dla których najniższa temperatura robocza jest niższa niż −10°C i których grubość ścianki jest większa niż 5 mm, udarność powinna być sprawdzona.
Aluminium niestopowe, stosowane do wytwarzania zbiorników aluminiowych, zawiera nie mniej niż 99,5% czystego aluminium, a stopy aluminium nieutwardzalne przez starzenie wykazują odpowiednią odporność na korozję międzykrystaliczną w najwyższej temperaturze roboczej, a także powinno:
1) być dostarczane w stanie wyżarzonym;
2) mieć następujące własności wytrzymałościowe:
największa wytrzymałość na rozciąganie, oznaczona symbolem Rm, max, nie większa niż 350 N/mm^2^,
wydłużenie przy zerwaniu wynosi:
- A ≥ 16% dla próbek pobranych równolegle do kierunku walcowania,
- A ≥ 14% dla próbek pobranych poprzecznie do kierunku walcowania.
Materiały spawalnicze stosowane do wykonywania spoin na zbiorniku lub do jego produkcji są odpowiednie do materiałów łączonych i zgodne z nimi pod względem własności.
Elementy wpływające na wytrzymałość zbiornika, w szczególności śruby i nakrętki, powinny być wykonane z materiałów, o których mowa w ust. 2-4, lub z innych rodzajów stali, aluminium lub odpowiedniego stopu aluminium, zgodnych pod względem własności z materiałami zastosowanymi do produkcji elementów ciśnieniowych.
Materiały do wykonania elementów, o których mowa w ust. 10, powinny mieć przy najniższej temperaturze roboczej odpowiednie wydłużenie przy zerwaniu oraz energię rozerwania.
Wszystkie elementy nieciśnieniowe zbiorników spawanych są wykonane z materiałów o własnościach zgodnych z własnościami materiałów na elementy, z którymi są łączone za pomocą spawania.
Część II.. Projekt
W przypadku projektowania zbiornika określa się jego zastosowanie oraz następujące parametry:
1) najniższą temperaturę roboczą Tmin;
2) najwyższą temperaturę roboczą Tmax;
3) najwyższe ciśnienie robocze PS.
W przypadku przyjęcia najniższej temperatury roboczej wyższej niż −10°C wymagania jakościowe w odniesieniu do materiałów powinny być spełnione w temperaturze −10°C.
Zbiorniki projektowane są w sposób umożliwiający:
1) przeprowadzenie oględzin wnętrza zbiorników;
2) opróżnienie zbiorników;
3) zachowanie własności wytrzymałościowych zbiorników przez cały okres ich użytkowania zgodnego z zamierzonym przeznaczeniem;
4) odpowiednie zabezpieczenie przed korozją z uwzględnieniem ich przewidywanego zastosowania.
Dodatkowo, w przewidywanych warunkach zastosowania, należy zapewnić, że:
Niniejszy dokument nie zastępuje oficjalnej publikacji w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Nie ponosimy odpowiedzialności za ewentualne nieścisłości wynikające z transkrypcji oryginału do tego formatu.