LegalizeRozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 listopada 2022 r. w sprawie sprawowania nadzoru nad nieletnimi przez kuratorów sądowych, organizacje społeczne, pracodawców oraz osoby godne zaufania
Treść rozporządzenia
Na podstawie art. 161 ustawy z dnia 9 czerwca 2022 r. o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich zarządza się, co następuje:
Rozdział 1. Przepisy ogólne
§ 1.
Rozporządzenie określa:
1) szczegółowy sposób i warunki sprawowania nadzoru nad nieletnimi przez kuratorów sądowych;
2) szczegółowy sposób i warunki kontrolowania przez kuratorów sądowych wykonywania środka wychowawczego, o którym mowa w art. 7 pkt 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2022 r. o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich;
3) szczegółowy sposób i warunki kontrolowania przez kuratorów sądowych wykonywania środka, o którym mowa w art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2022 r. o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich;
4) szczegółowy sposób i warunki organizowania i kontrolowania przez kuratorów sądowych wykonywania przez nieletnich zobowiązań do wykonania prac społecznych;
5) szczegółowy sposób i warunki sprawowania nadzoru nad nieletnimi przez organizacje społeczne, w tym organizacje pozarządowe, pracodawców i osoby godne zaufania;
6) tryb wyznaczania przedstawicieli przez sprawujące nadzór nad nieletnimi organizacje społeczne, w tym organizacje pozarządowe i pracodawców.
Ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o „ustawie”, rozumie się przez to ustawę z dnia 9 czerwca 2022 r. o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich.
Rozdział 2. Sprawowanie nadzoru nad nieletnim
§ 2.
Przydziału spraw wpływających do zespołu kuratorskiej służby sądowej dokonuje się według podziału terytorialnego obszaru właściwości zespołu lub niezależnie od podziału terytorialnego, biorąc pod uwagę równomierne obciążenie pracą kuratorów w zespole, predyspozycje, wykształcenie, umiejętności i przeszkolenie poszczególnych kuratorów sądowych.
Powierzenie zawodowemu kuratorowi sądowemu, zwanemu dalej „kuratorem zawodowym”, sprawowania nadzoru następuje niezwłocznie, nie później jednak niż w ciągu 3 dni od dnia przekazania nadzoru zespołowi.
Kuratorowi zawodowemu sprawowanie nadzoru powierza kierownik zespołu.
§ 3.
Kurator zawodowy, w terminie 7 dni od dnia powierzenia mu sprawowania nadzoru przez kierownika zespołu, może powierzyć sprawowanie nadzoru społecznemu kuratorowi sądowemu, zwanemu dalej „kuratorem społecznym”, z wyłączeniem spraw, o których mowa w art. 156 ust. 1 ustawy.
§ 4.
Niezwłocznie po powierzeniu sprawowania nadzoru, nie później niż w terminie 7 dni od dnia powierzenia sprawowania nadzoru, kurator sądowy informuje nieletniego, jego rodziców albo tego z rodziców, pod którego stałą pieczą nieletni faktycznie pozostaje, albo opiekuna nieletniego o rozpoczęciu nadzoru.
Kurator sądowy może pozyskać od nieletniego, jego rodziców lub opiekuna numery telefonów lub adresy poczty elektronicznej w celu ułatwienia utrzymywania dalszych kontaktów.
Po uzyskaniu danych, o których mowa w ust. 2, kurator sądowy może przekazywać nieletniemu, jego rodzicom lub opiekunowi informacje oraz wzywać i zawiadamiać ich za pośrednictwem telefonu lub poczty elektronicznej. Fakt dokonania tych czynności kurator sądowy odnotowuje w karcie czynności nadzoru lub w sprawozdaniu.
§ 5.
W uzasadnionych przypadkach, jeżeli nie ma możliwości nawiązania kontaktu z nieletnim, jego rodzicami lub opiekunem w miejscu ich zamieszkania lub pobytu lub jeżeli przemawiają za tym cele wychowawcze, kurator zawodowy może wzywać nieletniego, jego rodziców lub opiekuna do osobistego stawiennictwa w wyznaczonym terminie w siedzibie zespołu.
Jeżeli nieletni, jego rodzice lub opiekun prawidłowo wezwani nie stawią się w wyznaczonym terminie, kurator zawodowy niezwłocznie wzywa ich powtórnie do osobistego stawiennictwa w siedzibie zespołu.
W przypadkach, o których mowa w ust. 1 i 2, kurator zawodowy może także wzywać nieletniego, jego rodziców lub opiekuna do osobistego stawiennictwa w siedzibie zespołu w sprawie, w której sprawowanie nadzoru zostało powierzone kuratorowi społecznemu.
§ 6.
Kurator zawodowy może złożyć do sądu wniosek o zmianę lub uchylenie środka wychowawczego zastosowanego wobec nieletniego, o zarządzenie umieszczenia nieletniego w zakładzie poprawczym lub o wezwanie nieletniego, jego rodziców lub opiekuna na posiedzenie sądu, jeżeli nieletni, jego rodzice lub opiekun:
1) bez należytego usprawiedliwienia nie stawią się na powtórne wezwanie;
2) uniemożliwiają kuratorowi sądowemu nawiązywanie kontaktu z nieletnim;
3) odmawiają udzielenia informacji lub wyjaśnień bez podania uzasadnienia;
4) udzielają informacji lub wyjaśnień nieprawdziwych.
Jeżeli nadzór nad nieletnim został powierzony kuratorowi społecznemu, przedkłada on wnioski, o których mowa w ust. 1, kuratorowi zawodowemu, który po zaakceptowaniu przedłożonych wniosków przekazuje je sądowi nie później niż w terminie 7 dni od dnia ich otrzymania.
§ 7.
Kurator sądowy, sprawując nadzór nad nieletnim:
1) zaznajamia się z aktami sprawy nieletniego i innymi niezbędnymi źródłami informacji o nieletnim, w tym z przebiegiem dotychczasowych nadzorów oraz kontroli wykonania obowiązków, o których mowa w art. 7 pkt 2, art. 18 ust. 1 i art. 44 pkt 9 ustawy;
2) rozpoznaje i diagnozuje sytuację osobistą, rodzinną i środowiskową nieletniego oraz analizuje dotychczas stosowane środki wychowawcze i przyczyny ich nieskuteczności;
3) planuje metody kontroli i dokonuje wyboru środków oddziaływań wobec nieletniego;
4) utrzymuje kontakt z nieletnim oraz udziela mu niezbędnej pomocy w postaci informacji i wskazówek w rozwiązywaniu problemów życiowych, a zwłaszcza w podjęciu i zorganizowaniu nauki, pracy, leczenia lub terapii;
5) nawiązuje i utrzymuje kontakt, osobiście lub w sposób określony w przepisie § 4 ust. 3, z rodzicami albo opiekunem nieletniego, członkami rodziny nieletniego, osobami ze środowiska nieletniego;
6) pomaga rozwiązywać zdiagnozowane problemy utrudniające resocjalizację i kontrolę nieletniego;
7) kontroluje zachowanie nieletniego osobiście przez wizyty w miejscu jego zamieszkania lub pobytu;
8) w razie potrzeby nawiązuje i utrzymuje kontakt z rodziną nieletniego, szkołą, jego środowiskiem oraz z pracodawcą, przez wizyty osobiste lub za pośrednictwem środków porozumiewania się na odległość;
9) w razie potrzeby nawiązuje kontakt i współpracuje z właściwymi organizacjami i instytucjami zajmującymi się pomocą społeczną, pośrednictwem pracy, leczeniem lub oddziaływaniem terapeutycznym;
10) w razie potrzeby zasięga i gromadzi niezbędne informacje o nieletnim i jego środowisku od Policji, organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego, placówek oświatowych i oświatowo-wychowawczych, pracodawców, organizacji i instytucji oraz współpracuje z tymi podmiotami;
11) sporządza i prowadzi w sposób czytelny dokumentację ze sprawowanego nadzoru nad nieletnim, w miarę możliwości wykorzystując system informatyczny.
Kurator sądowy może żądać od nieletniego, jego rodziców lub opiekuna:
1) udzielenia niezbędnych informacji o sytuacji osobistej, zdrowotnej, rodzinnej i środowiskowej nieletniego oraz umożliwienia zapoznania się z jego warunkami bytowymi;
2) udzielenia informacji i udostępnienia dokumentacji, dotyczących wykonywania nałożonych obowiązków;
3) informowania o zmianie miejsca nauki, pracy, leczenia lub terapii nieletniego;
4) stosowania się do zaleceń, wskazówek i zobowiązań wynikających z zaplanowanych oddziaływań wobec nieletniego oraz aktywnej współpracy w tym zakresie.
§ 8.
Kurator zawodowy:
1) kontroluje prawidłowość i efektywność sprawowania nadzoru, wykonywania innych czynności zleconych kuratorom społecznym;
2) udziela pomocy kuratorom społecznym, zwłaszcza przez udzielanie instruktażu w zakresie metod i form pracy;
3) przeprowadza co najmniej raz w roku, nie później niż w ciągu 6 miesięcy od powierzenia sprawowania nadzoru kuratorowi społecznemu, wywiad środowiskowy w stosunku do nieletniego w celu kontroli sprawowania nadzoru przez kuratora społecznego;
4) pozyskuje osoby do pełnienia funkcji kuratora społecznego;
5) informuje kierownika zespołu o nieprawidłowym wypełnianiu powierzonej funkcji przez kuratora społecznego.
§ 9.
Kurator zawodowy przyjmuje od kuratora społecznego i analizuje pod kątem stosownego wykorzystania informacje o okolicznościach uzasadniających podjęcie czynności, w szczególności w zakresie wystąpienia z wnioskami o:
1) zmianę orzeczenia sądu;
2) dopuszczenie kuratora społecznego do udziału w posiedzeniu sądu w postępowaniu wykonawczym, jeżeli jego udział może mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia.
Kurator zawodowy, jeżeli uzna, że jest to konieczne, podejmuje bezzwłocznie czynności w sprawie nadzoru sprawowanego przez kuratora społecznego.
§ 10.
Kurator zawodowy składa sądowi sprawozdanie z objęcia nadzoru nad nieletnim nie później niż w terminie 21 dni od dnia nawiązania pierwszego kontaktu z nieletnim, a kolejne sprawozdania z przebiegu nadzoru nad nieletnim - w terminach określonych przez sąd lub na żądanie sądu.
Jeżeli nadzór nad nieletnim został powierzony kuratorowi społecznemu, przedkłada on sprawozdanie z objęcia nadzoru nad nieletnim kuratorowi zawodowemu nie później niż w terminie 21 dni od dnia nawiązania pierwszego kontaktu z nieletnim, a kolejne sprawozdania z przebiegu nadzoru nad nieletnim - w terminach określonych przez sąd lub na żądanie sądu. Kurator zawodowy po zaakceptowaniu sprawozdania kuratora społecznego składa to sprawozdanie sądowi nie później niż w terminie 7 dni od dnia jego otrzymania.
Sprawozdanie z objęcia nadzoru nad nieletnim zawiera w szczególności:
1) dane o nieletnim, jego rodzicach lub opiekunie:
datę i miejsce urodzenia nieletniego,
miejsce nauki lub miejsce pracy nieletniego,
numer telefonu lub adres poczty elektronicznej umożliwiający kontakt z nieletnim, jego rodzicami lub opiekunem;
2) informacje o sytuacji osobistej, rodzinnej oraz o warunkach bytowych nieletniego, jego rodziców lub opiekuna oraz o jego stosunku do nadzoru i nałożonych obowiązków, w tym o:
sposobie realizowania przez nieletniego obowiązku nauki,
wysokości uzyskiwanych dochodów i ich źródłach,
stanie zdrowia nieletniego, w tym o ujawnionych uzależnieniach oraz problemach rozwojowych,
funkcjonowaniu nieletniego i jego kontaktach w środowisku;
3) informacje o przebiegu dotychczasowych nadzorów i kontroli wykonania obowiązków, o których mowa w art. 7 pkt 2, art. 18 ust. 1 i art. 44 pkt 9 ustawy;
4) informacje o zamierzeniach profilaktyczno-resocjalizacyjnych i opiekuńczo-wychowawczych;
5) metody sprawowania nadzoru nad nieletnim i kontroli zachowania nieletniego;
6) plan pracy z nieletnim;
7) źródła informacji o nieletnim i datę pozyskania informacji;
8) sygnaturę akt prowadzonej sprawy;
9) imię i nazwisko sporządzającego sprawozdanie oraz datę jego sporządzenia.
§ 11.
W sprawozdaniach z przebiegu nadzoru nad nieletnim przedstawia się zmiany w sytuacji osobistej, rodzinnej, edukacyjnej oraz w warunkach bytowych nieletniego, metodach sprawowania nadzoru nad nieletnim i kontroli zachowania nieletniego, a także postępy w procesie resocjalizacji oraz ocenę skuteczności podjętych działań.
§ 12.
Przebieg nadzoru i podejmowane na bieżąco czynności kurator sądowy dokumentuje w karcie czynności nadzoru nad nieletnim, prowadzonej osobno dla każdego nieletniego.
Karta czynności nadzoru nad nieletnim zawiera:
1) datę, miejsce i rodzaj czynności;
2) własne uwagi i zamierzenia w zakresie sprawowanego nadzoru nad nieletnim;
3) źródła informacji o nieletnim;
4) sygnaturę akt prowadzonej sprawy;
5) imię i nazwisko prowadzącego kartę czynności.
Karty czynności nadzoru nad nieletnim nie prowadzi się, jeżeli sąd w orzeczeniu określił częstotliwość składania sprawozdań co najmniej raz w miesiącu lub krótszą.
Kurator społeczny składa sprawozdania z przebiegu nadzoru i karty czynności nadzoru w każdym miesiącu sprawowanego nadzoru.
§ 13.
Sprawozdanie z zakończenia nadzoru kurator zawodowy składa sądowi nie później niż w ciągu 21 dni od dnia zakończenia nadzoru.
Sprawozdanie z zakończenia nadzoru kurator społeczny przedkłada kuratorowi zawodowemu nie później niż w ciągu 14 dni od dnia zakończenia nadzoru. Kurator zawodowy, nie później niż w ciągu 7 dni od dnia otrzymania sprawozdania od kuratora społecznego, składa otrzymane sprawozdanie sądowi.
W sprawozdaniu z zakończenia nadzoru należy opisać jego przebieg, ze szczególnym uwzględnieniem realizacji planu pracy z nieletnim, oceny wykonywania zobowiązań i postawy nieletniego.
Sprawozdania z zakończenia nadzoru można nie sporządzać w przypadku zakończenia nadzoru w inny sposób niż na skutek upływu okresu próby. W szczególności sprawozdania z zakończenia nadzoru nie sporządza się w sprawach, w których sąd, na wniosek kuratora sądowego, uchylił nadzór kuratorski lub umieścił nieletniego w młodzieżowym ośrodku wychowawczym, okręgowym ośrodku wychowawczym lub zakładzie poprawczym.
Rozdział 3. Kontrola wykonywania środka wychowawczego, o którym mowa w art. 7 pkt 2 ustawy, oraz środka, o którym mowa w art. 18 ust. 1 ustawy
§ 14.
Kurator sądowy, którego sąd rodzinny zobowiązał do kontrolowania wykonywania obowiązków określonego postępowania nałożonych na nieletniego, o których mowa w art. 7 pkt 2 ustawy, w terminach określonych przez sąd lub na żądanie sądu, nie rzadziej niż raz na 3 miesiące, zbiera informacje o sposobie realizacji nałożonego obowiązku. W tym celu kurator sądowy może:
1) odwiedzać nieletniego w miejscu jego zamieszkania lub pobytu;
2) żądać od nieletniego, jego rodziców lub opiekuna informacji na temat sytuacji nieletniego oraz realizacji nałożonych obowiązków, w tym w formie pisemnych oświadczeń;
3) wzywać nieletniego, jego rodziców lub opiekuna do osobistego stawiennictwa w wyznaczonym terminie w siedzibie zespołu, w celu złożenia przez nich oświadczeń, o których mowa w pkt 2;
4) zwracać się do pokrzywdzonego, szkoły, do której nieletni uczęszcza, pracodawcy nieletniego, odpowiedniej instytucji lub organizacji o przedstawienie informacji o wykonywaniu przez nieletniego obowiązku.
Kurator sądowy sporządza sprawozdanie z wykonanych czynności, w którym informuje sąd w szczególności o sposobie, zakresie i terminie wykonania obowiązków, działaniach podjętych względem nieletniego lub zobowiązań nałożonych na rodziców albo opiekuna nieletniego w celu realizacji obowiązku nałożonego na nieletniego, a także przedstawia wnioski w sprawie zastosowania, zmiany lub uchylenia środków wychowawczych w przypadku uchylania się przez nieletniego od wykonania obowiązku.
Do kontrolowania przez kuratora sądowego wykonywania przez nieletniego środka wychowawczego, o którym mowa w art. 7 pkt 2 ustawy, stosuje się odpowiednio przepisy § 2-6, § 7 ust. 1 pkt 10, § 9 i § 12.
§ 15.
Kurator sądowy, którego sąd rodzinny zobowiązał do kontrolowania wykonywania środka, o którym mowa w art. 18 ust. 1 ustawy, w terminach określonych przez sąd lub na żądanie sądu, zbiera informacje o realizacji zobowiązań, w szczególności przez:
1) wizyty w miejscu zamieszkania lub pobytu nieletniego;
2) wzywanie rodziców albo tego z rodziców, pod którego stałą pieczą nieletni faktycznie pozostaje, albo opiekuna nieletniego do osobistego stawiennictwa w siedzibie zespołu;
3) zwracanie się do odpowiednich podmiotów lub instytucji z prośbą o udzielenie żądanych informacji.
Do kontrolowania przez kuratora sądowego wykonywania środka, o którym mowa w art. 18 ust. 1 ustawy, stosuje się odpowiednio przepisy § 2-6, § 7 ust. 1 pkt 10, § 9 i § 12.
Rozdział 4. Organizowanie i kontrolowanie wykonywania przez nieletniego zobowiązania do wykonania prac społecznych
§ 16.
Niniejszy dokument nie zastępuje oficjalnej publikacji w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Nie ponosimy odpowiedzialności za ewentualne nieścisłości wynikające z transkrypcji oryginału do tego formatu.