LegalizeObwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 maja 2023 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych
Treść obwieszczenia
Na podstawie art. 16 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych ogłasza się w załączniku do niniejszego obwieszczenia jednolity tekst ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych , z uwzględnieniem zmian wprowadzonych:
1) ustawą z dnia 28 kwietnia 2022 r. o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021-2027 ,
2) ustawą z dnia 12 maja 2022 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin, ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin oraz niektórych innych ustaw ,
3) ustawą z dnia 9 czerwca 2022 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz niektórych innych ustaw ,
4) ustawą z dnia 22 lipca 2022 r. o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw ,
5) ustawą z dnia 7 października 2022 r. o zmianie niektórych ustaw w celu uproszczenia procedur administracyjnych dla obywateli i przedsiębiorców ,
6) ustawą z dnia 27 października 2022 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw ,
7) ustawą z dnia 1 grudnia 2022 r. o zmianie ustawy o podatku akcyzowym oraz niektórych innych ustaw ,
8) ustawą z dnia 26 stycznia 2023 r. o fundacji rodzinnej ,
9) ustawą z dnia 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw ,
10) ustawą z dnia 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw ,
11) ustawą z dnia 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz niektórych innych ustaw
oraz zmian wynikających z przepisów ogłoszonych przed dniem 23 maja 2023 r.
Podany w załączniku do niniejszego obwieszczenia tekst jednolity ustawy nie obejmuje:
1) art. 146 ustawy z dnia 28 kwietnia 2022 r. o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021-2027 , który stanowi:
Art. 146. Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem: 1) art. 125 pkt 11 lit. b i pkt 13, które wchodzą w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia, z mocą od dnia 1 lipca 2019 r.; 2) art. 129, który wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia, z mocą od dnia 24 lutego 2022 r.; 3) art. 111, art. 139 i art. 144, które wchodzą w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia; 4) art. 84, który wchodzi w życie z dniem 1 lipca 2022 r.; 5) art. 113 pkt 4 lit. b i pkt 5 oraz art. 140, które wchodzą w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia; 6) art. 125 pkt 12, który wchodzi w życie po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia, z mocą od dnia 1 lipca 2019 r.; 7) art. 125 pkt 10, 17, 18 i 20, które wchodzą w życie po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia; 8) art. 113 pkt 19 i art. 142 ust. 4, które wchodzą w życie po upływie 36 miesięcy od dnia ogłoszenia.
2) art. 14 ustawy z dnia 12 maja 2022 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin, ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin oraz niektórych innych ustaw , który stanowi:
Art. 14. Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.
3) art. 29, art. 37 i art. 40 ustawy z dnia 9 czerwca 2022 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz niektórych innych ustaw , które stanowią:
Art. 29. W przypadku komplementariusza w spółce komandytowo-akcyjnej, która została wpisana do Krajowego Rejestru Sądowego przed dniem wejścia w życie niniejszego przepisu, albo który nabył udziały w spółce przed tym dniem, obowiązek ubezpieczenia, o którym mowa w art. 13 pkt 4b ustawy zmienianej w art. 4, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, powstaje z dniem wejścia w życie niniejszego przepisu.
Art. 37. Do dnia 31 grudnia 2022 r. do zamówień na usługi lub dostawy udzielanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w związku z realizacją zmian przepisów wprowadzonych niniejszą ustawą w ustawach zmienianych w art. 4 i art. 10, nie stosuje się przepisów o zamówieniach publicznych.
Art. 40. Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 lipca 2022 r., z wyjątkiem: 1) art. 1 pkt 5 i art. 2, które wchodzą w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia; 2) art. 8, art. 11 i art. 31-35, które wchodzą w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia; 3) art. 1 pkt 3, pkt 7 lit. b, pkt 11, 12, pkt 13 lit. b i c, pkt 19-22, pkt 23 lit. a-h, pkt 24-33, pkt 34 lit. b, pkt 36-40 i 42, art. 3 pkt 2, art. 4, art. 5 pkt 2 lit. a i b i pkt 3, art. 7, art. 10 pkt 7 lit. c w zakresie art. 82 ust. 5 pkt 4, art. 18 ust. 5, art. 19, art. 20, art. 22, art. 24, art. 26, art. 27, art. 29 oraz art. 30, które wchodzą w życie z dniem 1 stycznia 2023 r.
4) art. 62 ustawy z dnia 22 lipca 2022 r. o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw , który stanowi:
Art. 62. Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem: 1) art. 1 pkt 11 i 12 w zakresie art. 18b, które wchodzą w życie z dniem 1 stycznia 2023 r.; 2) art. 1 pkt 2, art. 1 pkt 3 lit. a i c w zakresie art. 8 ust. 1b, art. 1 pkt 5 lit. b w zakresie IWSW, art. 1 pkt 6, art. 1 pkt 10 lit. b w zakresie art. 16 ust. 2a, art. 1 pkt 15, art. 1 pkt 16 w zakresie art. 23b, art. 1 pkt 21, art. 1 pkt 24 w zakresie art. 38a ust. 2 w zakresie IWSW i art. 38b, art. 1 pkt 26 lit. a tiret drugie i lit. b w zakresie IWSW, art. 1 pkt 28 w zakresie art. 39g ust. 2 w zakresie IWSW, art. 1 pkt 29 lit. a w zakresie art. 42 ust. 3a, art. 1 pkt 30, art. 1 pkt 33 i 34 w zakresie IWSW, art. 1 pkt 35, art. 1 pkt 42, art. 1 pkt 45 lit. b, art. 1 pkt 46 lit. b, art. 1 pkt 48 lit. a w zakresie art. 50 ust. 2 pkt 3 i lit. b w zakresie art. 50 ust. 3a, art. 1 pkt 54, art. 1 pkt 62 w zakresie art. 63 ust. 1 pkt 2 i 4 i ust. 2 pkt 1 i 3, art. 1 pkt 63, art. 1 pkt 70 lit. b w zakresie IWSW, art. 1 pkt 75 w zakresie art. 88 pkt 1 i 3, art. 1 pkt 76 lit. a, art. 1 pkt 80 w zakresie art. 98 ust. 3 w zakresie IWSW, art. 1 pkt 103 w zakresie art. 173 ust. 3 pkt 2 w zakresie IWSW, art. 1 pkt 106 w zakresie art. 192 pkt 1 w zakresie IWSW i pkt 3, art. 1 pkt 115 lit. b w zakresie pkt 1 w zakresie IWSW, art. 1 pkt 121 w zakresie art. 240a ust. 2 w zakresie IWSW, art. 1 pkt 127 w zakresie art. 246 ust. 2a, art. 1 pkt 130 lit. b w zakresie art. 250 ust. 1a i 1c w zakresie IWSW, art. 2-4, art. 6-11, art. 12 pkt 1 lit. b, art. 13-20, art. 21 pkt 1 lit. a tiret pierwsze i lit. b, art. 22, art. 23, art. 24 pkt 1, art. 26, art. 31 i art. 33-37, które wchodzą w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia.
5) art. 81 ustawy z dnia 7 października 2022 r. o zmianie niektórych ustaw w celu uproszczenia procedur administracyjnych dla obywateli i przedsiębiorców , który stanowi:
Art. 81. Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem: 1) art. 45 pkt 1, który wchodzi w życie z dniem ogłoszenia, z mocą od dnia 31 grudnia 2021 r.; 2) art. 46, który wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia, z mocą od dnia 24 lutego 2022 r.; 3) art. 47 i art. 79 ust. 2, które wchodzą w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia; 4) art. 8 pkt 2, art. 21, art. 22 pkt 1−9, art. 28 i art. 38 pkt 6, pkt 9 lit. b i pkt 10, które wchodzą w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia; 5) art. 5, który wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2023 r.; 6) art. 22 pkt 10-12 oraz art. 62 ust. 2, które wchodzą w życie z dniem 1 stycznia 2024 r.
6) art. 5 ust. 1, art. 6 i art. 7 ustawy z dnia 27 października 2022 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw , które stanowią:
Art. 5. „1. W sprawach prowadzonych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się art. 83f ustawy zmienianej w art. 1.
Art. 6. Do ustalania prawa do świadczeń określonych w ustawie zmienianej w art. 3 oraz w ustawie z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych , do których prawo powstało w okresie od dnia 1 stycznia 2022 r. do dnia poprzedzającego dzień wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się art. 29 ust. 5 ustawy zmienianej w art. 1. Art. 7. Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.
7) art. 24 ustawy z dnia 1 grudnia 2022 r. o zmianie ustawy o podatku akcyzowym oraz niektórych innych ustaw , który stanowi:
Art. 24. Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2023 r., z wyjątkiem: 1) art. 17, który wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia, z mocą od dnia 7 lipca 2022 r.; 2) art. 10, który wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia; 3) art. 1 pkt 30, art. 3, art. 4 pkt 2-4, art. 6, art. 8, art. 9, art. 11, art. 12, art. 13 pkt 1, art. 14, art. 15 i art. 19, które wchodzą w życie z dniem 31 grudnia 2022 r.; 4) art. 1 pkt 5 lit. b w zakresie art. 21 ust. 3 pkt 5, pkt 15 i pkt 24, art. 2 oraz art. 16 pkt 1-3, które wchodzą w życie z dniem 13 lutego 2023 r.
8) art. 145 ustawy z dnia 26 stycznia 2023 r. o fundacji rodzinnej , który stanowi:
Art. 145. Ustawa wchodzi w życie po upływie trzech miesięcy od dnia ogłoszenia.
9) art. 33 ustawy z dnia 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw , który stanowi:
Art. 33. Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem: 1) art. 1 pkt 1 w zakresie art. 15c, art. 1 pkt 23, art. 4 pkt 1 w zakresie art. 11c oraz art. 30, które wchodzą w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia; 2) art. 1 pkt 26 lit. b i c oraz pkt 27, które wchodzą w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia; 3) art. 1 pkt 30-33, które wchodzą w życie z dniem 1 czerwca 2023 r.; 4) art. 1 pkt 60 i 74 oraz art. 29, które wchodzą w życie po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia; 5) art. 9 i art. 31 pkt 3, które wchodzą w życie z dniem określonym w komunikacie ogłoszonym na podstawie art. 32; 6) art. 3, który wchodzi w życie po upływie 12 miesięcy od dnia ogłoszenia; 7) art. 17 i art. 18, które wchodzą w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia, z mocą od dnia 7 marca 2023 r.
10) art. 20 i art. 31 ustawy z dnia 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw , które stanowią:
Art. 20. W sprawach wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy zachowują moc czynności dokonane zgodnie z przepisami ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym.
Art. 31. Ustawa wchodzi w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem: 1) art. 7 pkt 1, który wchodzi w życie po upływie 9 miesięcy od dnia ogłoszenia; 2) art. 1 pkt 138 lit. a tiret trzecie, który wchodzi w życie z dniem 1 października 2023 r.; 3) art. 1 pkt 144 i 145, art. 7 pkt 2, 3, 5 i 6, art. 14, art. 15, art. 17, art. 18, art. 19 ust. 5-7, art. 23 ust. 2, art. 26 ust. 2, art. 28 oraz art. 29, które wchodzą w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.
11) art. 28 ustawy z dnia 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz niektórych innych ustaw , który stanowi:
Art. 28. Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem: 1) art. 5, art. 7 i art. 22, które wchodzą w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia; 2) art. 10 oraz art. 23-26, które wchodzą w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia; 3) art. 6, art. 8 i art. 27, które wchodzą w życie z dniem 1 stycznia 2024 r.
Załącznik - Tekst jednolity ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
Rozdział 1. Przepisy ogólne
Art. 1.
Ubezpieczenia społeczne obejmują:
1) ubezpieczenie emerytalne;
2) ubezpieczenia rentowe;
3) ubezpieczenie w razie choroby i macierzyństwa, zwane dalej „ubezpieczeniem chorobowym”;
4) ubezpieczenie z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, zwane dalej „ubezpieczeniem wypadkowym”.
Art. 2.
Ustawa określa:
1) zasady podlegania ubezpieczeniom społecznym;
2) zasady ustalania składek na ubezpieczenia społeczne oraz podstaw ich wymiaru;
3) zasady, tryb i terminy:
zgłoszeń do ubezpieczeń społecznych,
prowadzenia ewidencji ubezpieczonych i płatników składek,
rozliczania składek na ubezpieczenia społeczne oraz zasiłków z ubezpieczeń chorobowego i wypadkowego,
opłacania składek na ubezpieczenia społeczne;
4) zasady prowadzenia kont ubezpieczonych oraz kont płatników składek;
5) zasady działania Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, zwanego dalej „FUS”;
6) organizację, zasady działania i finansowania Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, zwanego dalej „Zakładem”;
7) zasady działania Funduszu Rezerwy Demograficznej, zwanego dalej „FRD”, oraz zasady zarządzania tym funduszem;
8) zasady kontroli wykonywania zadań z zakresu ubezpieczeń społecznych.
Rodzaje świadczeń z ubezpieczeń społecznych, warunki nabywania prawa do nich oraz zasady i tryb ich przyznawania określają odrębne przepisy.
Wypłacalność świadczeń z ubezpieczeń społecznych gwarantowana jest przez państwo.
Art. 2a.
Ustawa stoi na gruncie równego traktowania wszystkich ubezpieczonych bez względu na płeć, rasę, pochodzenie etniczne, narodowość, stan cywilny oraz stan rodzinny.
Zasada równego traktowania dotyczy w szczególności:
1) warunków objęcia systemem ubezpieczeń społecznych;
2) obowiązku opłacania i obliczania wysokości składek na ubezpieczenie społeczne;
3) obliczania wysokości świadczeń;
4) okresu wypłaty świadczeń i zachowania prawa do świadczeń.
Ubezpieczony, który uważa, że nie zastosowano wobec niego zasady równego traktowania, ma prawo dochodzić roszczeń z tytułu ubezpieczeń z ubezpieczenia społecznego przed sądem. Przepis art. 83 stosuje się odpowiednio.
Art. 3.
Zadania z zakresu ubezpieczeń społecznych określone ustawą wykonują:
1) Zakład Ubezpieczeń Społecznych;
2) otwarte fundusze emerytalne, określone w przepisach o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, w zakresie gromadzenia i lokowania składki na ubezpieczenie emerytalne, o której mowa w art. 22 ust. 3 pkt 1 lit. a;
3) (uchylony)
4) płatnicy składek.
Za wykonywanie zadań związanych z ustalaniem prawa do świadczeń i ich wysokości oraz wypłatą świadczeń z ubezpieczenia chorobowego płatnicy składek mają prawo do wynagrodzenia. Wynagrodzenia płatników składek określa się jako procent kwoty tych świadczeń. Wysokość stopy procentowej oraz tryb rozliczenia tego wynagrodzenia określi, w drodze rozporządzenia, minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego. Pozostałe zadania z zakresu ubezpieczeń społecznych płatnicy składek są zobowiązani wykonywać nieodpłatnie.
Zakres zadań z ubezpieczeń społecznych wykonywanych przez otwarte fundusze emerytalne określają przepisy o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych.
Art. 4.
Użyte w ustawie określenia oznaczają:
1) ubezpieczeni - osoby fizyczne podlegające chociaż jednemu z ubezpieczeń społecznych, o których mowa w art. 1;
2) płatnik składek:
pracodawca - w stosunku do pracowników i osób odbywających służbę zastępczą oraz jednostka organizacyjna lub osoba fizyczna pozostająca z inną osobą fizyczną w stosunku prawnym uzasadniającym objęcie tej osoby ubezpieczeniami społecznymi, w tym z tytułu przebywania na urlopie wychowawczym albo pobierania zasiłku macierzyńskiego, z wyłączeniem osób, którym zasiłek macierzyński wypłaca Zakład,
jednostka wypłacająca świadczenia socjalne, zasiłki socjalne oraz wynagrodzenia przysługujące w okresie korzystania ze świadczenia górniczego lub w okresie korzystania ze stypendium na przekwalifikowanie - w stosunku do osób pobierających świadczenia socjalne wypłacane w okresie urlopu, osób pobierających zasiłek socjalny wypłacany na czas przekwalifikowania zawodowego i poszukiwania nowego zatrudnienia oraz osób pobierających wynagrodzenie przysługujące w okresie korzystania ze świadczenia górniczego lub w okresie korzystania ze stypendium na przekwalifikowanie,
podmiot, na którego rzecz wykonywana jest odpłatnie praca w czasie odbywania kary pozbawienia wolności lub tymczasowego aresztowania - w stosunku do osób, które ją wykonują, na podstawie skierowania do pracy, lub podlegają ubezpieczeniom społecznym z tytułu pobierania zasiłku macierzyńskiego, jeżeli zasiłek wypłaca ten podmiot,
ubezpieczony zobowiązany do opłacenia składek na własne ubezpieczenia społeczne,
Niniejszy dokument nie zastępuje oficjalnej publikacji w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Nie ponosimy odpowiedzialności za ewentualne nieścisłości wynikające z transkrypcji oryginału do tego formatu.