Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 maja 2023 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o pracy na statkach rybackich
Treść obwieszczenia
Na podstawie art. 16 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych ogłasza się w załączniku do niniejszego obwieszczenia jednolity tekst ustawy z dnia 11 września 2019 r. o pracy na statkach rybackich , z uwzględnieniem zmian wprowadzonych ustawą z dnia 13 stycznia 2023 r. o zmianie ustawy o bezpieczeństwie morskim oraz niektórych innych ustaw oraz zmian wynikających z przepisów ogłoszonych przed dniem 25 maja 2023 r.
Podany w załączniku do niniejszego obwieszczenia tekst jednolity ustawy nie obejmuje:
1) art. 65-68 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o pracy na statkach rybackich , które stanowią:
Art. 65. W ustawie z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty w art. 22a ust. 11 otrzymuje brzmienie: „ 11. Programy nauczania zawodów podstawowych dla rybołówstwa mogą być dopuszczone do użytku w danej szkole po uzyskaniu pozytywnej opinii ministra właściwego do spraw rybołówstwa w zakresie zgodności z postanowieniami konwencji dotyczących wymagań w zakresie wyszkolenia, wydawania świadectw oraz pełnienia wacht. ” . Art. 66. W ustawie z dnia 18 sierpnia 2011 r. o bezpieczeństwie morskim w art. 11 po ust. 2a dodaje się ust. 2b w brzmieniu: „ 2b. Wymagań określonych w Konwencji nr 188 dotyczącej pracy w sektorze rybołówstwa, przyjętej przez Konferencję Ogólną Międzynarodowej Organizacji Pracy w Genewie dnia 14 czerwca 2007 r., dotyczących warunków zakwaterowania i zaplecza rekreacyjnego, mogą nie spełniać statki rybackie o długości co najmniej 24 m oraz statki rybackie zbudowane przed dniem 15 listopada 2019 r., pod warunkiem że spełniają wymagania, o których mowa w art. 12. ” . Art. 67. W ustawie z dnia 5 sierpnia 2015 r. o pracy na morzu wprowadza się następujące zmiany: 1) w odnośniku nr 1 do tytułu ustawy w pkt 7 kropkę zastępuje się średnikiem i dodaje się pkt 8 w brzmieniu: „ 8) dyrektywę Rady (UE) 2018/131 z dnia 23 stycznia 2018 r. wdrażającą Umowę zawartą między Stowarzyszeniem Armatorów Wspólnoty Europejskiej (ECSA) a Europejską Federacją Pracowników Transportu (ETF) w sprawie zmiany dyrektywy Rady 2009/13/WE zgodnie z wprowadzonymi w 2014 r. poprawkami do Konwencji o pracy na morzu z 2006 r., zatwierdzonymi przez Międzynarodową Konferencję Pracy w dniu 11 czerwca 2014 r. . ” ; 2) w art. 2 pkt 6 i 7 otrzymują brzmienie: „ 6) praktykancie - należy przez to rozumieć: a) ucznia szkoły ponadpodstawowej oraz kandydata i studenta uczelni, o których mowa w art. 74 ust. 2 ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. o bezpieczeństwie morskim, odbywającego praktykę zawodową na statku szkolnym, którego ta szkoła lub uczelnia jest armatorem, albo na statku innego armatora na podstawie umowy zawartej między szkołą lub uczelnią a tym armatorem lub na podstawie umowy zawartej bezpośrednio między praktykantem a tym armatorem, b) każdego innego ucznia oraz kandydata i studenta, odbywającego praktykę zawodową na statku armatora na podstawie umowy zawartej między szkołą lub uczelnią a tym armatorem lub na podstawie umowy zawartej bezpośrednio między praktykantem a tym armatorem; 7) statku niekonwencyjnym - należy przez to rozumieć statek, do którego nie ma zastosowania Konwencja o pracy na morzu, przyjęta przez Konferencję Ogólną Międzynarodowej Organizacji Pracy w Genewie dnia 23 lutego 2006 r., w tym statek używany wyłącznie do celów naukowo-badawczych lub sportowych, statek pełniący wyłącznie specjalną służbę państwową, statek uprawiający wyłącznie żeglugę śródlądową, statek uprawiający wyłącznie żeglugę na obszarach morskich Rzeczypospolitej Polskiej z wyjątkiem wyłącznej strefy ekonomicznej, jacht morski, a także platformę wiertniczą lub wydobywczą. ” ; 3) w art. 3 ust. 4 otrzymuje brzmienie: „ 4. Na statku mogą odbywać praktykę zawodową praktykanci. ” ; 4) w art. 4 po ust. 2 dodaje się ust. 2a w brzmieniu: „ 2a. Świadectwa zdrowia rejestruje i wydaje w systemie kontrolno-informacyjnym dla portów polskich (PHICS) uprawniony lekarz. ” ; 5) w art. 5 w ust. 7 pkt 3 otrzymuje brzmienie: „ 3) wzór świadectwa zdrowia oraz tryb rejestracji i wydawania świadectw w systemie informacyjno-kontrolnym dla portów polskich (PHICS) ” ; 6) w art. 94b dodaje się ust. 3 w brzmieniu: „ 3. Jeżeli mimo pozytywnych wyników inspekcji odnowieniowej nowy certyfikat nie może zostać dostarczony na statek przed upływem ważności certyfikatu, organ inspekcyjny może przedłużyć ważność certyfikatu na okres nieprzekraczający 5 miesięcy. Okres ważności nowego certyfikatu ustala się zgodnie z ust. 1 i 2. ” ; 7) w art. 100: a) w ust. 1 pkt 1 otrzymuje brzmienie: „ 1) minimalnych wymagań dla marynarzy do pracy na statku, z uwzględnieniem obowiązujących wymagań międzynarodowych i krajowych dotyczących pracowników szkół i uczelni morskich; ” ; b) dodaje się ust. 5 w brzmieniu: „ 5. Do stosunków pracy na statkach niekonwencyjnych wykorzystywanych w granicach portów do świadczenia usług pilotowych, holowniczych lub cumowniczych stosuje się odpowiednio przepisy ustawy w zakresie wskazanym w ust. 1 pkt 1, 3 i 4, z wyłączeniem art. 3 ust. 2 pkt 3 i ust. 4, art. 7-15 oraz art. 67 ust. 4-5. ” ; 8) uchyla się art. 101; 9) w art. 102: a) ust. 1 otrzymuje brzmienie: „ 1. Stosunki pracy na statkach rybackich określają przepisy o pracy na statkach rybackich. ” , b) uchyla się ust. 2 i 3. Art. 68. W ustawie z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe wprowadza się następujące zmiany: 1) w art. 54 ust. 3 otrzymuje brzmienie: „ 3. W przypadku publicznych i niepublicznych szkół prowadzących kształcenie w zawodach podstawowych dla rybołówstwa kurator oświaty sprawuje nadzór pedagogiczny, we współdziałaniu z ministrem właściwym do spraw rybołówstwa, w zakresie realizowania w procesie kształcenia w tych szkołach postanowień konwencji dotyczących wymagań w zakresie wyszkolenia, wydawania świadectw oraz pełnienia wacht. ” ; 2) w art. 134 w ust. 1 w pkt 5 kropkę zastępuje się średnikiem i dodaje się pkt 6 w brzmieniu: „ 6) w przypadku kandydatów do szkoły prowadzącej kształcenie w zawodzie podstawowym dla rybołówstwa, dla którego podstawa programowa kształcenia w zawodzie szkolnictwa branżowego przewiduje kształcenie zgodnie z wymogami określonymi w postanowieniach konwencji dotyczących wymagań w zakresie wyszkolenia, wydawania świadectw oraz pełnienia wacht - posiadają orzeczenie lekarskie wydawane w formie świadectwa zdrowia o zdolności do pracy na statku rybackim, o którym mowa w art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o pracy na statkach rybackich , przy czym do kandydatów nie stosuje się warunku posiadania zaświadczenia, o którym mowa w pkt 2. ” ; 3) w art. 135 w ust. 1 w pkt 6 kropkę zastępuje się średnikiem i dodaje się pkt 7 w brzmieniu: „ 7) w przypadku kandydatów do szkoły prowadzącej kształcenie w zawodzie podstawowym dla rybołówstwa, dla którego podstawa programowa kształcenia w zawodzie szkolnictwa branżowego przewiduje kształcenie zgodnie z wymogami określonymi w postanowieniach konwencji dotyczących wymagań w zakresie wyszkolenia, wydawania świadectw oraz pełnienia wacht - posiadają orzeczenie lekarskie, o którym mowa w art. 134 ust. 1 pkt 6, przy czym do kandydatów nie stosuje się warunku posiadania zaświadczenia, o którym mowa w pkt 3. ” ; 4) w art. 136 w ust. 1 po pkt 2c dodaje się pkt 2d w brzmieniu: „ 2d) w przypadku kandydatów do szkoły prowadzącej kształcenie w zawodzie podstawowym dla rybołówstwa, dla którego podstawa programowa kształcenia w zawodzie szkolnictwa branżowego przewiduje kształcenie zgodnie z wymogami określonymi w postanowieniach konwencji dotyczących wymagań w zakresie wyszkolenia, wydawania świadectw oraz pełnienia wacht - posiadają orzeczenie lekarskie, o którym mowa w art. 134 ust. 1 pkt 6, przy czym do kandydatów nie stosuje się warunku posiadania zaświadczenia, o którym mowa w pkt 2; ” ; 5) w art. 150 w ust. 2 w pkt 4 po lit. fc dodaje się lit. fd w brzmieniu: „ fd) w przypadku szkoły prowadzącej kształcenie w zawodzie podstawowym dla rybołówstwa lub kwalifikacyjnego kursu zawodowego, w zakresie kwalifikacji wyodrębnionej w zawodzie podstawowym dla rybołówstwa, dla którego podstawa programowa kształcenia w zawodzie szkolnictwa branżowego przewiduje kształcenie zgodnie z wymaganiami określonymi w postanowieniach konwencji dotyczących wymagań w zakresie wyszkolenia, wydawania świadectw oraz pełnienia wacht - świadectwo zdrowia o zdolności do pracy na statku rybackim, o którym mowa w art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o pracy na statkach rybackich, ” ; 6) w art. 172 w ust. 2 w pkt 7 w lit. a wyrazy „art. 150 ust. 2 pkt 4 lit. e-fc” zastępuje się wyrazami „art. 150 ust. 2 pkt 4 lit. e-fd”.
2) art. 21 ustawy z dnia 13 stycznia 2023 r. o zmianie ustawy o bezpieczeństwie morskim oraz niektórych innych ustaw , który stanowi:
Art. 21. Ustawa wchodzi w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem: 1) art. 1 pkt 4 w zakresie dodawanych przepisów art. 8a ust. 9 i 10, które wchodzą w życie po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia; 2) art. 1 pkt 17, pkt 18 lit. b-d i pkt 22 lit. a oraz art. 18 ust. 2, które wchodzą w życie po upływie 12 miesięcy od dnia ogłoszenia; 3) art. 2, art. 5 pkt 2 i 5, art. 8 pkt 9 i 18 oraz art. 16, które wchodzą w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.
Załącznik - Tekst jednolity ustawy z dnia 11 września 2019 r. o pracy na statkach rybackich
Rozdział 1. Przepisy ogólne
Art. 1.
Ustawa reguluje:
1) prawa i obowiązki stron stosunku pracy na statkach rybackich o polskiej przynależności;
2) pośrednictwo pracy dla osób poszukujących pracy na statkach rybackich;
3) wymagania dotyczące dokumentów związanych z pracą na statkach rybackich;
4) warunki pracy i życia rybaków na statkach rybackich o polskiej przynależności;
5) ochronę zdrowia i ochronę socjalną rybaków.
Przepisy ustawy stosuje się do statków rybackich o polskiej przynależności, wykonujących rybołówstwo komercyjne w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 20 ustawy z dnia 19 grudnia 2014 r. o rybołówstwie morskim , zwanej dalej „ustawą o rybołówstwie morskim”.
Do statków rybackich, o których mowa w ust. 2, o długości poniżej 24 m przepisy ustawy stosuje się w zakresie w niej określonym.
W zakresie nieuregulowanym w ustawie do stosunków pracy na statkach rybackich stosuje się przepisy ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy , zwanej dalej „Kodeksem pracy”.
W przypadku wątpliwości o wykonywaniu przez statek rybacki rybołówstwa komercyjnego rozstrzyga dyrektor urzędu morskiego właściwy dla portu macierzystego statku rybackiego, w drodze decyzji, z uwzględnieniem wyników konsultacji z reprezentatywnymi organizacjami pracodawców i pracowników, w szczególności z reprezentatywnymi organizacjami armatorów statków rybackich i rybaków.
Prace wykonywane przez rybaków uważa się za prace, o których mowa w pkt 22 załącznika nr 1 do ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych .
Art. 2.
Użyte w ustawie określenia oznaczają:
1) agencja zatrudnienia - agencję zatrudnienia w rozumieniu ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy ;
2) armator - armatora w rozumieniu art. 7 ustawy z dnia 18 września 2001 r. - Kodeks morski , w tym właściciela statku rybackiego, oraz inną organizację lub osobę, taką jak zarządzający statkiem rybackim, agent lub podmiot czarterujący statek rybacki bez załogi, która przejęła od właściciela odpowiedzialność za eksploatację statku rybackiego i która zobowiązała się tym samym do przejęcia wszystkich obowiązków oraz odpowiedzialności nałożonych na właścicieli statków rybackich zgodnie z niniejszą ustawą, bez względu na to, czy niektóre z obowiązków pełni w imieniu właściciela statku rybackiego jakakolwiek inna organizacja lub osoba;
3) długość - 96% długości całkowitej kadłuba mierzonej w płaszczyźnie wodnicy na wysokości równej 85% najmniejszej wysokości bocznej mierzonej od górnej krawędzi stępki lub jako długość mierzona w płaszczyźnie wodnicy od przedniej krawędzi dziobnicy do osi trzonu sterowego na wodnicy, jeżeli ta wartość jest większa; na statkach z przegłębieniem konstrukcyjnym długość tę mierzy się w płaszczyźnie równoległej do wodnicy konstrukcyjnej;
4) Konwencja nr 188 - Konwencję nr 188 dotyczącą pracy w sektorze rybołówstwa, przyjętą przez Konferencję Ogólną Międzynarodowej Organizacji Pracy w Genewie dnia 14 czerwca 2007 r.;
5) połowy komercyjne - rybołówstwo komercyjne w rozumieniu przepisów ustawy o rybołówstwie morskim lub przetwórstwo na statku rybackim ryb lub innych organizmów morskich;
6) praktykant:
ucznia szkoły ponadpodstawowej oraz kandydata i studenta uczelni, o których mowa w art. 74 ust. 2 ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. o bezpieczeństwie morskim , zwaną dalej „ustawą o bezpieczeństwie morskim”, odbywającego praktykę zawodową na szkolnym statku rybackim, którego ta szkoła lub uczelnia jest armatorem, albo na statku rybackim innego armatora na podstawie umowy zawartej między szkołą lub uczelnią a tym armatorem lub na podstawie umowy zawartej bezpośrednio między praktykantem a tym armatorem,
każdego innego ucznia oraz kandydata i studenta, odbywającego praktykę zawodową na statku rybackim armatora na podstawie umowy zawartej między szkołą lub uczelnią a tym armatorem lub na podstawie umowy zawartej bezpośrednio między praktykantem a tym armatorem;
7) repatriacja - zapewnienie rybakowi możliwości powrotu z zagranicznego portu do miejsca jego zamieszkania lub miejsca wskazanego w rybackiej umowie o pracę po wygaśnięciu rybackiej umowy o pracę albo po wypowiedzeniu lub rozwiązaniu przez rybaka lub armatora rybackiej umowy o pracę z uzasadnionych powodów;
8) rybacka umowa o pracę - umowę o pracę zawartą między armatorem a rybakiem, regulującą warunki pracy i życia rybaka na statku rybackim;
9) rybak - każdego członka załogi statku rybackiego, z wyjątkiem osoby okazjonalnie wykonującej na statku rybackim pracę niezwiązaną z połowem organizmów morskich;
10) statek rybacki - statek wpisany do rejestru statków rybackich, o którym mowa w art. 13 ust. 1 ustawy o rybołówstwie morskim.
Rozdział 2. Minimalne wymagania dla rybaków do pracy na statku rybackim
Art. 3.
Na statku rybackim może być zatrudniona osoba, która ukończyła 18 lat.
Rybak może być zatrudniony na statku rybackim, jeżeli posiada:
1) dokumenty potwierdzające kwalifikacje zawodowe uzyskane zgodnie z przepisami o bezpieczeństwie morskim;
2) ważne świadectwo zdrowia uzyskane w wyniku badania lekarskiego potwierdzającego zdolność rybaka do pracy na statku rybackim, przeprowadzonego zgodnie z przepisami o pracy na morzu;
3) ważną książeczkę żeglarską uzyskaną zgodnie z przepisami o pracy na morzu.
Dopuszcza się zatrudnienie na statku rybackim młodocianego, który ukończył 16 lat, a nie przekroczył 18 lat, wyłącznie w celu przygotowania zawodowego.
Przygotowanie zawodowe, o którym mowa w ust. 3, może być prowadzone przez osobę, która ukończyła 18 lat.
Na statku rybackim może odbywać praktykę zawodową praktykant.
Przepisy ust. 2 pkt 2 i 3 stosuje się odpowiednio do praktykanta.
Art. 4.
Stan zdrowia rybaka potwierdza orzeczenie lekarskie wydawane w formie świadectwa zdrowia, zwane dalej „świadectwem zdrowia”.
Świadectwa zdrowia rejestruje i wydaje w systemie kontrolno-informacyjnym dla portów polskich (PHICS) uprawniony lekarz.
Do przeprowadzania badań lekarskich w celu wydawania świadectw zdrowia są uprawnieni lekarze posiadający specjalizację w dziedzinie medycyny morskiej i tropikalnej, medycyny pracy, medycyny transportu lub spełniający dodatkowe wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie art. 229 § 8 Kodeksu pracy.
W ramach badania lekarskiego uprawniony lekarz może skierować rybaka na konsultacje do lekarza specjalisty lub psychologa lub zlecić przeprowadzenie pomocniczych badań diagnostycznych.
Świadectwo zdrowia wydaje się na okres 2 lat, a w przypadku gdy osoba ubiegająca się o zatrudnienie na statku rybackim nie ukończyła 18 lat - na okres roku.
Świadectwo zdrowia dla praktykantów i kandydatów do szkół ponadpodstawowych prowadzących kształcenie w zawodzie podstawowym dla rybołówstwa, dla którego podstawa programowa kształcenia w zawodzie szkolnictwa branżowego, o której mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 46 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe , przewiduje kształcenie zgodnie z wymogami określonymi w postanowieniach konwencji dotyczących wymagań w zakresie wyszkolenia, wydawania świadectw oraz pełnienia wacht, wydaje się na okres 2 lat.
Koszty przeprowadzenia badania lekarskiego w celu wydania świadectwa zdrowia, o którym mowa w ust. 1, dla kandydata i studenta uczelni, o której mowa w art. 74 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o bezpieczeństwie morskim, odbywającego praktykę zawodową na statku szkolnym, którego ta uczelnia jest armatorem, albo na statku innego armatora na podstawie umowy zawartej między uczelnią a tym armatorem, ponosi ten kandydat lub student.
Niniejszy dokument nie zastępuje oficjalnej publikacji w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Nie ponosimy odpowiedzialności za ewentualne nieścisłości wynikające z transkrypcji oryginału do tego formatu.