Νόμοι — ΦΕΚ A' 128/2020

Σκοπός του παρόντος νόμου είναι η θέσπιση κανόνων για την ανάληψη, άσκηση και εποπτεία της δραστηριότητας χορήγησης μικροχρηματοδοτήσεων.

Ο παρών νόμος θεσπίζει, επίσης, κανόνες που αφορούν:

Ο παρών νόμος εφαρμόζεται στα ιδρύματα μικροχρηματοδοτήσεων με έδρα στην Ελλάδα που αδειοδοτούνται σύμφωνα με τα άρθρα 4 επ., καθώς και τα υποκαταστήματά τους που λειτουργούν στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Ο παρών νόμος δεν εφαρμόζεται σε:

Η Τράπεζα της Ελλάδος ορίζεται ως αρμόδια αρχή, επιφορτισμένη με την αδειοδότηση και την εποπτεία των ιδρυμάτων μικροχρηματοδοτήσεων. Ασκεί επίσης τις αρμοδιότητες που προβλέπονται στα άρθρα 5 έως 10, στην παρ. 1 του άρθρου 14, όσον αφορά στο ανώτατο ποσό χρηματοδότησης που μπορούν να χορηγούν τα ιδρύματα μικροχρηματοδοτήσεων ανά δικαιούχο και στο άρθρο 18 και διαχειρίζεται τις καταγγελίες που είναι σχετικές με την άσκηση των αρμοδιοτήτων της.

Για την εφαρμογή του παρόντος οι αποφάσεις της Τράπεζας της Ελλάδος λαμβάνονται και οι αρμοδιότητές της ασκούνται με πράξη της Εκτελεστικής Επιτροπής ή εξουσιοδοτημένου οργάνου σύμφωνα με το άρθρο 55Α του Καταστατικού της.

Ο έλεγχος που ασκεί η Τράπεζα της Ελλάδος είναι αναλογικός, επαρκής και προσαρμοσμένος στον σκοπό και στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των ιδρυμάτων μικροχρηματοδοτήσεων.

Με απόφαση της Τράπεζας της Ελλάδος μπορεί να καθορίζονται ειδικότερα ζητήματα που αφορούν στη διαδικασία αδειοδότησης, την άσκηση εποπτείας και ελέγχου στα ιδρύματα μικροχρηματοδοτήσεων, τη συχνότητα και το περιεχόμενο των αναφορών που υποβάλλουν τα αδειοδοτούμενα ιδρύματα μικροχρηματοδοτήσεων προς αυτήν, τα συνυποβαλλόμενα προς τούτο αναγκαία δικαιολογητικά και στοιχεία, καθώς και ειδικότεροι κανόνες για την παρακολούθηση της συμμόρφωσης των ιδρυμάτων μικροχρηματοδοτήσεων με τις διατάξεις του παρόντος.

Οι αποφάσεις της Τράπεζας της Ελλάδος που εκδίδονται κατ’ εφαρμογή του παρόντος υπόκεινται σε αίτηση ακυρώσεως ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας.

Τα ιδρύματα μικροχρηματοδοτήσεων ιδρύονται και λειτουργούν με τη μορφή κεφαλαιουχικής ή αστικής εταιρείας αποκλειστικού σκοπού, έπειτα από άδεια λειτουργίας η οποία χορηγείται από την Τράπεζα της Ελλάδος. Μετά από τη λήψη της άδειας, η εταιρεία καταχωρίζεται στην υπηρεσία Γενικού Εμπορικού Μητρώου της Γενικής Γραμματείας Εμπορίου και Προστασίας Καταναλωτή του Υπουργείου Ανάπτυξης και Επενδύσεων.

Όμοια άδεια λειτουργίας απαιτείται και για τη μετατροπή υφιστάμενης εταιρείας σε εταιρεία αποκλειστικού σκοπού παροχής μικροχρηματοδοτήσεων, καθώς και για την εγκατάσταση και λειτουργία στην Ελλάδα αλλοδαπών εταιρειών με τον ίδιο σκοπό.

Οντότητες, οι οποίες σκοπεύουν να χορηγούν μικροχρηματοδοτήσεις, υποχρεούνται να λάβουν άδεια λειτουργίας ως ιδρύματα μικροχρηματοδοτήσεων πριν αρχίσουν τη χορήγηση μικροχρηματοδοτήσεων. Η άδεια λειτουργίας χορηγείται μόνο σε νομικά πρόσωπα της παρ. 1 του άρθρου 5 που είναι εγκατεστημένα εντός της Ελληνικής Επικράτειας.

Η Τράπεζα της Ελλάδος χορηγεί άδεια λειτουργίας εφόσον διαπιστώσει ότι:

Μέσα σε τρεις (3) μήνες από την παραλαβή όλων των στοιχείων που απαιτούνται για τη λήψη απόφασης η Τράπεζα της Ελλάδος ενημερώνει τον αιτούντα αν η αίτησή του έγινε δεκτή ή απορρίφθηκε. Η Τράπεζα της Ελλάδος απορρίπτει αιτιολογημένα την αίτηση, αν ο αιτών δεν πληροί τα κριτήρια του παρόντος.

Η Τράπεζα της Ελλάδος ενημερώνει τον αιτούντα δέκα (10) το αργότερο μέρες πριν από τη λήξη της προθεσμίας των τριών (3) μηνών για τις ελλείψεις του φακέλου της αίτησής του. Ελλάδος, αναρτάται στον επίσημο διαδικτυακό τόπο της Τράπεζας της Ελλάδος και δημοσιεύεται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.

Αν επέλθει οποιαδήποτε μεταβολή, η οποία επηρεάζει την ακρίβεια των πληροφοριών και των δικαιολογητικών που προβλέπονται στο άρθρο 8, το ίδρυμα μικροχρηματοδοτήσεων ενημερώνει χωρίς υπαίτια καθυστέρηση την Τράπεζα της Ελλάδος.

Με απόφαση της Τράπεζας της Ελλάδος μπορεί να καθορίζονται ειδικότερα ζητήματα σχετικά με τη διαδικασία χορήγησης άδειας λειτουργίας.

Για τη χορήγηση άδειας λειτουργίας απαιτείται η κάλυψη αρχικού κεφαλαίου ίσου τουλάχιστον με το ποσό των διακοσίων πενήντα χιλιάδων (250.000) ευρώ.

Το αρχικό κεφάλαιο καλύπτεται εξ ολοκλήρου με μετρητά κατά τη στιγμή της σύστασης και κατατίθεται σε λογαριασμό πιστωτικού ιδρύματος, όπως αυτό ορίζεται στο στοιχείο 1 της παρ. 1 του άρθρου 4 του Κανονισμού (ΕΕ) υπ’ αρ. 575/2013 (L 176), που έχει νόμιμη εγκατάσταση στην Ελλάδα.

Το ίδρυμα μικροχρηματοδοτήσεων υποχρεούται να διατηρεί ίδια κεφάλαια τουλάχιστον ίσα με το αρχικό κεφάλαιο.

Για την απόκτηση της άδειας λειτουργίας υποβάλλεται αίτηση στην Τράπεζα της Ελλάδος, η οποία συνοδεύεται από τα εξής δικαιολογητικά:

Με απόφαση της Τράπεζας της Ελλάδος μπορεί να εξειδικεύεται το περιεχόμενο της αίτησης χορήγησης άδειας λειτουργίας και να καθορίζονται:

Κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο, το οποίο, μεμονωμένα ή έπειτα «από κοινού δράση», όπως αυτή ορίζεται στην παρ. 5 του άρθρου 23 του ν. 4261/2014 (Α΄ 107), με άλλα πρόσωπα, έχει αποφασίσει είτε να αποκτήσει, άμεσα ή έμμεσα, ειδική συμμετοχή σε ίδρυμα μικροχρηματοδοτήσεων είτε να αυξήσει περαιτέρω, άμεσα ή έμμεσα, ειδική συμμετοχή σε ίδρυμα μικροχρηματοδοτήσεων, ούτως ώστε η αναλογία των δικαιωμάτων ψήφου ή των μεριδίων κεφαλαίου που κατέχει να φθάνει ή να υπερβαίνει τα όρια του 20%, του 1/3 ή του 50%, ή ώστε το ίδρυμα μικροχρηματοδοτήσεων να καταστεί θυγατρική του επιχείρηση, απευθύνει έγγραφη γνωστοποίηση στην Τράπεζα της Ελλάδος σχετικά με το ίδρυμα χρηματοδοτήσεων, στο οποίο επιδιώκει είτε να αποκτήσει είτε να αυξήσει την ειδική συμμετοχή πριν από την απόκτηση, με την οποία προσδιορίζει το ύψος της προτεινόμενης συμμετοχής και όλες τις απαραίτητες πληροφορίες που τη συνοδεύουν.

Η Τράπεζα της Ελλάδος διενεργεί αξιολόγηση της προτεινόμενης συμμετοχής εντός προθεσμίας τριάντα (30) εργασίμων ημερών από την ημερομηνία της γραπτής επιβεβαίωσης της παραλαβής της γνωστοποίησης και όλων των εγγράφων που απαιτείται να επισυνάπτονται στη γνωστοποίηση. Η Τράπεζα της Ελλάδος με την επιβεβαίωση παραλαβής της γνωστοποίησης ενημερώνει τον προτείνοντα την απόκτηση συμμετοχής για την ημερομηνία λήξης της περιόδου αξιολόγησης.

Κατά την αξιολόγηση της προτεινόμενης συμμετοχής, η Τράπεζα της Ελλάδος, προκειμένου να εξασφαλίσει την ορθή και συνετή διοίκηση του ιδρύματος μικροχορηγήσεων, για το οποίο προτείνεται η απόκτηση συμμετοχής, και λαμβάνοντας υπόψη την ενδεχόμενη επιρροή του προτείνοντος την απόκτηση συμμετοχής στο ίδρυμα μικροχορηγήσεων, αξιολογεί την καταλληλότητά του και την ορθότητα της προτεινόμενης απόκτησης συμμετοχής από χρηματοοικονομική άποψη μέσω της εξέτασης της σωρευτικής συνδρομής κριτηρίων που αφορούν:

Η Τράπεζα της Ελλάδος μπορεί να απορρίψει την προτεινόμενη απόκτηση συμμετοχής μόνον εφόσον υπάρχουν βάσιμοι λόγοι γι’ αυτό, με βάση τα κριτήρια της παρ. 3 ή εφόσον οι πληροφορίες που διαβιβάσθηκαν από τον προτείνοντα την απόκτηση συμμετοχής δεν είναι πλήρεις ή αληθείς.

Σε περίπτωση μη συμμόρφωσης προς τις υποχρεώσεις του παρόντος, παύει αυτοδικαίως η άσκηση των δικαιωμάτων ψήφου που απορρέουν από την απόκτηση της ειδικής συμμετοχής και επιβάλλεται από την Τράπεζα της Ελλάδος διοικητικό πρόστιμο, το οποίο δεν υπερβαίνει τις τριακόσιες χιλιάδες (300.000) ευρώ.

Με απόφαση της Τράπεζας της Ελλάδος καθορίζονται το περιεχόμενο της γνωστοποίησης για την απόκτηση ή την αύξηση της προτεινόμενης συμμετοχής, οι απαραίτητες πληροφορίες που οφείλουν να τη συνοδεύουν, προκειμένου να καταστεί εφικτή η διενέργεια της αξιολόγησης, καθώς και κάθε άλλο ειδικότερο θέμα για την εφαρμογή του παρόντος.

Η Τράπεζα της Ελλάδος μπορεί να ανακαλέσει την άδεια λειτουργίας ιδρύματος μικροχρηματοδοτήσεων αν το ίδρυμα:

Η απόφαση ανάκλησης άδειας λειτουργίας ιδρύματος μικροχρηματοδοτήσεων είναι αιτιολογημένη, κοινοποιείται στο ίδρυμα, δημοσιεύεται αμελλητί στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως και αναρτάται στο μητρώο του άρθρου 10.

Ίδρυμα μικροχρηματοδοτήσεων η άδεια του οποίου έχει ανακληθεί, τίθεται σε ειδική εκκαθάριση σύμφωνα με το άρθρο 145 του ν. 4261/2014 (Α΄107).

Στον επίσημο διαδικτυακό τόπο της Τράπεζας της Ελλάδος τηρείται μητρώο, στο οποίο καταχωρίζονται τα αδειοδοτημένα ιδρύματα μικροχρηματοδοτήσεων με έδρα στην Ελλάδα.

Το μητρώο είναι διαθέσιμο στο κοινό, προσβάσιμο ηλεκτρονικά και ενημερώνεται χωρίς καθυστέρηση για τη χορήγηση και ανάκληση αδειών λειτουργίας ιδρυμάτων μικροχρηματοδοτήσεων.

Οι ετήσιοι και οι ενοποιημένοι λογαριασμοί των ιδρυμάτων μικροχρηματοδοτήσεων ελέγχονται από ορκωτούς ελεγκτές/λογιστές ή ελεγκτικές εταιρείες σύμφωνα με τον ν. 4449/2017 (Α΄ 7) και υπάγονται στις υποχρεώσεις δημοσιότητας του Γενικού Εμπορικού Μητρώου.

Τα ιδρύματα μικροχρηματοδοτήσεων τηρούν σε μηνιαία βάση επικαιροποιημένα στοιχεία για τους δείκτες που απεικονίζουν τον αριθμό ενεργών δανειοληπτών, τον αριθμό και την αξία χορηγηθεισών και ανεξόφλητων μικροχρηματοδοτήσεων, την αξία του τρέχοντος, του ακαθάριστου και του ενεργού χαρτοφυλακίου, το χαρτοφυλάκιο επισφάλειας για ενενήντα (90) ημέρες και τη συνολική αξία των περιουσιακών στοιχείων και υποχρεώσεων.

Το Υπουργείο Οικονομικών και η Τράπεζα της Ελλάδος συντάσσουν ετησίως έκθεση για την πορεία εφαρμογής του πλαισίου χορήγησης μικροχρηματοδοτήσεων, στην οποία αξιολογείται, μεταξύ άλλων, το νομοθετικό πλαίσιο και προτείνονται τροποποιήσεις βελτίωσης. Η έκθεση αναρτάται στον διαδικτυακό τόπο του Υπουργείου Οικονομικών και υποβάλλεται στη Βουλή των Ελλήνων.

Τα ιδρύματα μικροχρηματοδοτήσεων μπορούν να χορηγούν, ενδεικτικά, μικροχρηματοδοτήσεις ως εξής:

Με απόφαση του Υπουργού Οικονομικών μπορεί να αναπροσαρμόζονται τα όρια των μικροχρηματοδοτήσεων της παρ. 1, σύμφωνα με τα αντίστοιχα όρια που αναφέρονται κάθε φορά στον Κώδικα. μορφές μικροχρηματοδοτήσεων, σύμφωνα με όσα αναφέρονται κάθε φορά στον Κώδικα.

Δικαιούχοι των περ. α’, β’ και γ’ της παρ. 1 του άρθρου 14 είναι οι πολύ μικρές οντότητες, φυσικά πρόσωπα για τη σύσταση πολύ μικρών οντοτήτων και φυσικά πρόσωπα που ασκούν ατομική επιχειρηματική δραστηριότητα και Φορείς Κοινωνικής και Αλληλέγγυας Οικονομίας, σύμφωνα με τις διατάξεις του ν. 4430/2016 (Α΄ 205). Δικαιούχοι της περ. δ’ της παρ. 1 είναι φυσικά πρόσωπα που ανήκουν σε ευάλωτες κοινωνικά ομάδες με τουλάχιστον δεκαετή φορολογική κατοικία στην Ελλάδα, δικαιούχοι προγραμμάτων εφαρμογής δημόσιας πολιτικής, καθώς και φυσικά πρόσωπα για κάλυψη δαπανών που σχετίζονται, άμεσα ή έμμεσα, με την εκπαίδευση ή μετεκπαίδευσή τους ή σχέση μαθητείας.

Με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών και κατηγορίες δικαιούχων των μικροχρηματοδοτήσεων των περ. α’, β’ και γ’ της παρ. 1 του άρθρου 14.

Με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών και Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων, καθώς και των καθ΄ ύλην αρμοδίων κατά περίπτωση Υπουργών καθορίζονται οι δυνητικοί δικαιούχοι της περ. δ’ της παρ. 1 του άρθρου 14.

Εκτός από τις δραστηριότητες του άρθρου 14, τα ιδρύματα μικροχρηματοδοτήσεων οφείλουν να παρέχουν συμβουλευτικές υπηρεσίες επιχειρηματικής εκπαίδευσης και καθοδήγησης στους δικαιούχους μικροχρηματοδοτήσεων.

Στις συμβουλευτικές υπηρεσίες περιλαμβάνονται ενδεικτικά οι εξής:

Τα ιδρύματα μικροχρηματοδοτήσεων μπορεί να αναθέτουν τις συμβουλευτικές υπηρεσίες της παρ. 2 σε φυσικά ή νομικά πρόσωπα που ειδικεύονται στην παροχή τέτοιων δραστηριοτήτων, με σύμβαση εξωτερικής ανάθεσης που συνάπτεται γραπτώς από τα μέρη, στην οποία καθορίζονται περαιτέρω οι ειδικότερες υποχρεώσεις ενημέρωσης και αναφοράς προς το ίδρυμα μικροχρηματοδοτήσεων για τα αποτελέσματα των παρεχόμενων συμβουλευτικών υπηρεσιών στους δικαιούχους. Το ίδρυμα μικροχρηματοδοτήσεων έχει πλήρη ευθύνη για τις πράξεις και κάθε δραστηριότητα των προσώπων στα οποία έχει γίνει εξωτερική ανάθεση.

Για τη μικροχρηματοδότηση δεν παρέχεται εμπράγματη ασφάλεια.

Ένας δικαιούχος μπορεί να λαμβάνει από ένα ή περισσότερα ιδρύματα μικροχρηματοδοτήσεων νέα μικροχρηματοδότηση σε ποσό που προστίθεται στο υπόλοιπο, υπό την προϋπόθεση ότι το συνολικό ποσό της αρχικής και της νέας μικροχρηματοδότησης, ανεξαρτήτως ιδρύματος χορήγησης, δεν υπερβαίνει τις είκοσι πέντε χιλιάδες (25.000) ευρώ για κάθε δικαιούχο.

Το ίδρυμα μικροχρηματοδοτήσεων μπορεί να απαιτεί εγγύηση πριν από τη χορήγηση μικροχρηματοδότησης.

Η διάρκεια αποπληρωμής της χορηγηθείσας μικροχρηματοδότησης δεν μπορεί να είναι μικρότερη από δώδεκα (12) μήνες, και δεν μπορεί να υπερβαίνει τα δέκα (10) έτη.

Ο δικαιούχος έχει δικαίωμα να εκπληρώσει, πλήρως ή εν μέρει, τις υποχρεώσεις που απορρέουν από τη σύμβαση μικροχρηματοδότησης πριν από τη λήξη της, με αντίστοιχη μείωση του συνολικού κόστους της. H μείωση συνίσταται στους τόκους και τις επιβαρύνσεις για το εναπομένον χρονικό διάστημα μέχρι τη λήξη της σύμβασης. Αν η άσκηση του δικαιώματος πρόωρης εξόφλησης εκ μέρους του δικαιούχου λαμβάνει χώρα εντός χρονικού διαστήματος για το οποίο έχει συμφωνηθεί σταθερό επιτόκιο, το ίδρυμα μικροχρηματοδοτήσεων δικαιούται εύλογη και αντικειμενικά αιτιολογημένη αποζημίωση για ενδεχόμενα έξοδα που έχουν άμεση σχέση με την πρόωρη εξόφληση.

Πριν από τη χορήγηση των μικροχρηματοδοτήσεων του άρθρου 14, τα ιδρύματα μικροχρηματοδοτήσεων ελέγχουν, αν τηρείται ο σκοπός της, καθώς και οι όροι του παρόντος και ζητούν τα σχετικά αποδεικτικά έγγραφα από τον δικαιούχο. Εφόσον κριθεί αναγκαίο και προκειμένου να διαφυλαχθεί η τήρηση του ορίου μικροχρηματοδοτήσεων, ο δικαιούχος υπογράφει σχετική υπεύθυνη δήλωση με την οποία παράλληλα συναινεί στην ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ ιδρυμάτων μικροχρηματοδοτήσεων και παρόχων υπηρεσιών πληρωμών του ν. 4537/2018 (Α΄ 84), οι οποίες αφορούν αποκλειστικά τη χορήγηση σε αυτόν μικροχρηματοδότησης, εφόσον κριθεί αναγκαίο για την επιβεβαίωση της τήρησης του ορίου της παρ. 2.

Με απόφαση του Υπουργού Οικονομικών μπορεί να ορίζεται ανώτατο όριο επιτοκίου μικροχρηματοδότησης.

Οι συμβάσεις μικροχρηματοδοτήσεων που καταρτίζουν τα ιδρύματα μικροχρηματοδοτήσεων σύμφωνα με τον παρόντα νόμο απαλλάσσονται από τέλη χαρτοσήμου.

Στις συμβάσεις μικροχρηματοδοτήσεων που καταρτίζουν τα ιδρύματα μικροχρηματοδοτήσεων σύμφωνα με τον παρόντα νόμο δεν επιβάλλεται η εισφορά του ν. 128/1975 (Α΄ 178).

Οι διαφημιστικές και εμπορικές ανακοινώσεις σχετικά με τη γενική πολιτική μικροχρηματοδότησης και τις χορηγούμενες μικροχρηματοδοτήσεις δεν πρέπει να είναι αθέμιτες, ασαφείς και παραπλανητικές. Ειδικότερα, απαγορεύονται οι διατυπώσεις που ενδέχεται να δημιουργήσουν ψευδείς προσδοκίες στον δικαιούχο όσον αφορά στη διαθεσιμότητα ή το κόστος της μικροχρηματοδότησης.

Κάθε ίδρυμα μικροχρηματοδοτήσεων, το οποίο διαφημίζει τις χορηγούμενες μικροχρηματοδοτήσεις, παρέχει κατά τρόπο σαφή, συνοπτικό και ευδιάκριτο τυποποιημένες πληροφορίες ως εξής:

Οι πληροφορίες της παρ. 2 εξειδικεύονται με αντιπροσωπευτικό παράδειγμα, το οποίο ακολουθείται σε όλα τα στάδια της προώθησης της μικροχρηματοδότησης. Με απόφαση της Τράπεζας της Ελλάδος θεσπίζονται τα κριτήρια για τον καθορισμό αντιπροσωπευτικού παραδείγματος.

Τα ιδρύματα μικροχρηματοδοτήσεων συνάπτουν σύμβαση με τους δικαιούχους, στην οποία μεταξύ άλλων περιγράφονται οι όροι δανειοδότησης και ειδικότερα:

Ο δικαιούχος μπορεί να ασκήσει το δικαίωμα υπαναχώρησης εντός δεκατεσσάρων (14) ημερών από την υπογραφή της σύμβασης, ανεξαρτήτως αν στο διάστημα αυτό έχει πραγματοποιηθεί η εκταμίευση του δανείου. Στην τελευταία περίπτωση το συνολικό ποσό επιστρέφεται άτοκα στο ακέραιο και εφάπαξ, ταυτόχρονα με την δήλωση υπαναχώρησης, αλλά ο δανειολήπτης επιβαρύνεται με το αντίστοιχο διαχειριστικό κόστος.

Σε περίπτωση μη εξυπηρετούμενης οφειλής, το ίδρυμα μικροχρηματοδότησης εφαρμόζει τις διαδικασίες που προβλέπονται στον Κώδικα Δεοντολογίας Τραπεζών του ν. 4224/2013 (Α΄ 288).

Τα ιδρύματα μικροχρηματοδοτήσεων επιτρέπεται να συμμετέχουν σε προγράμματα χορήγησης μικροχρηματοδοτήσεων με συνεπένδυση από το εθνικό ή το συγχρηματοδοτούμενο σκέλος του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων, καθώς και να λαμβάνουν εγγυήσεις από το Ελληνικό Δημόσιο, τηρουμένων των κανόνων του ενωσιακού δικαίου για τις κρατικές ενισχύσεις. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών και Ανάπτυξης και Επενδύσεων ορίζονται οι δυνητικοί δικαιούχοι, τα είδη και ο σκοπός των παρεχόμενων μικροχρηματοδοτήσεων, οι ειδικότεροι όροι υλοποίησης του προγράμματος, η διαδικασία ανάκτησης αχρεωστήτως καταβληθέντων ποσών, καθώς και κάθε ειδικότερο ζήτημα για την εφαρμογή του παρόντος.

Τα ιδρύματα μικροχρηματοδοτήσεων συμμετέχουν στα προγράμματα του παρόντος μόνο αν έχουν λάβει πιστοποίηση από τη Γενική Διεύθυνση Απασχόλησης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη συμμόρφωσή τους με τον Κώδικα.

Σε προγράμματα χορήγησης μικροχρηματοδοτήσεων της παρ. 1 επιτρέπεται να μετέχει και η Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα.

Κατά παρέκκλιση του στοιχείου γ΄ της παρ. 2 του άρθρου 160 και της παρ. 2 του άρθρου 161 του ν. 4548/2018 (Α΄ 104), τα πιστωτικά ιδρύματα δεν υπόκεινται σε υποχρέωση διανομής ελάχιστου μερίσματος.

Για τη διανομή μερίσματος σε είδος, κατ’ εφαρμογή των παρ. 4 και 5 του άρθρου 161 του ν. 4548/2018, απαιτείται προηγούμενη έγκριση της Τράπεζας της Ελλάδος. Αντίστοιχη έγκριση απαιτείται και για τη διανομή σε είδος για πρόσθετα μέσα κεφαλαίου της κατηγορίας 1 και μέσα κεφαλαίου της κατηγορίας 2.»

Το άρθρο 2 του ν. 4335/2015 (Α΄87) τροποποιείται ως εξής: α. Στην περ. β΄ της παρ. 6 του εσωτερικού άρθρου 4 η φράση «από την εφαρμογή των απαιτήσεων των άρθρων 18 έως 22» αντικαθίσταται με τη φράση «από την εφαρμογή των απαιτήσεων των άρθρων 5 ως 9». β. Στην περ. β΄ της παρ. 7 του εσωτερικού άρθρου 4 η φράση «οι απαιτήσεις των άρθρων 18 έως 22 εκπληρώνονται» αντικαθίσταται με τη φράση «οι απαιτήσεις των άρθρων 5 έως 9 εκπληρώνονται». γ. Η περ. γ΄ της παρ. 8 του εσωτερικού άρθρου 18 η φράση «με την περίπτωση 112 του άρθρου 2» αντικαθίσταται με τη φράση «με την περίπτωση 113 του άρθρου 2». δ. Στην παρ. 1 του εσωτερικού άρθρου 25 μετά τη φράση «που διενεργείται σύμφωνα με το άρθρο 23» προστίθενται οι λέξεις «και το άρθρο 24». ε. Στο δεύτερο εδάφιο της παρ. 1 του εσωτερικού άρθρου 36, η φράση «με την επιφύλαξη της παρ. 2 του παρόντος άρθρου» αντικαθίσταται με τη φράση «με την επιφύλαξη της παρ. 13 του παρόντος άρθρου». στ. Στο τελευταίο εδάφιο της παρ. 9 του εσωτερικού άρθρου 36 προστίθεται η φράση «, δεόντως αιτιολογημένο». ζ. Στην περ. β΄ της παρ. 10 του εσωτερικού άρθρου 36, η φράση «σύμφωνα με την παράγραφο 10» αντικαθίσταται με τη φράση «σύμφωνα με την παρ. 11». η. Στο πρώτο εδάφιο της παρ. 10 του εσωτερικού άρθρου 44, η φράση «που αναφέρεται στην παράγραφο 6» αντικαθίσταται με τη φράση « που αναφέρεται στην παρ. 8». θ. Στην παρ. 6 του εσωτερικού άρθρου 56, οι λέξεις «και 107» αντικαθίστανται με τις λέξεις «και 111». ι. Στην περ. α΄ της παρ. 1 του εσωτερικού άρθρου 59 διαγράφεται η φράση «σύμφωνα με την περίπτωση α της παραγράφου 2 του άρθρου 43». ια. Στην περ. β΄ της παρ. 3 του εσωτερικού άρθρου 59 η φράση «ή εποπτικές ενέργειες» αντικαθίσταται με τη φράση «ή ενέργειες της αρμόδιας αρχής ή της αρχής εξυγίανσης». έχει ήδη δώσει εντολή για τη μεταβίβαση, απομείωση, μετατροπή ή ενέργεια εξυγίανσης, η εντολή αυτή είναι άκυρη όσον αφορά το συγκεκριμένο περιουσιακό στοιχείο, μετοχές, τίτλους ιδιοκτησίας, δικαιώματα ή υποχρεώσεις.» ιγ. Στο τελευταίο εδάφιο της παρ. 2 του εσωτερικού άρθρου 71 διαγράφεται η τελεία και προστίθεται η φράση «στο κράτος - μέλος όπου έχει την έδρα της η θυγατρική του ιδρύματος υπό εξυγίανση.» ιδ. Στην περ. β΄ της παρ. 5 του εσωτερικού άρθρου 71, η φράση «σύμφωνα με την περίπτωση α της παρ. 1 του άρθρου 43» αντικαθίσταται με τη φράση «σύμφωνα με την περ. α΄ της παρ. 2 του άρθρου 43». ιε. Στην περ. α΄ της παρ. 2 του εσωτερικού άρθρου 74 μετά από τη φράση «κατά το άρθρο 145 του ν. 4261/2014» προστίθεται η φράση «ή το άρθρο 90 του ν. 4514/2018 (Α΄ 14)». ιστ. Στο δεύτερο εδάφιο της παρ. 2 του εσωτερικού άρθρου 87 οι λέξεις «του άρθρου 88» αντικαθίστανται με τις λέξεις «του άρθρου 85». ιζ. Στο τέλος του πρώτου εδαφίου της παρ. 3 του εσωτερικού άρθρου 87 διαγράφεται η τελεία και προστίθεται η φράση «εκτός αν η αρχή εξυγίανσης της τρίτης χώρας έχει ήδη συναινέσει στην περαιτέρω διαβίβαση των εν λόγω πληροφοριών.» ιη. Η παρ. 9 του εσωτερικού άρθρου 88 αντικαθίσταται ως εξής: «9. Η κοινή απόφαση που αναφέρεται στις παρ. 6 ή 8 και οι αποφάσεις που λαμβάνονται από τις αρχές εξυγίανσης ελλείψει κοινής απόφασης σύμφωνα με την παρ. 7, αναγνωρίζονται ως οριστικές και εφαρμόζονται από τις αρχές εξυγίανσης στα εμπλεκόμενα κράτη - μέλη.»

Όπου στα εσωτερικά άρθρα του άρθρου 2 του ν.  4335/2015 γίνεται αναφορά σε διατάξεις των ν. 3606/2007 (Α΄ 195) και 3746/2009 (Α΄ 27) νοούνται οι αντίστοιχες κατά περιεχόμενο διατάξεις των ν. 4515/2018 και 4370/2016 (Α΄37) αντίστοιχα.

Στο άρθρο 5β του ν. 3556/2007 (Α΄ 91), προστίθεται νέα παρ. 2α, ως εξής: « 2α. H παρ. 2 δεν εφαρμόζεται σε πιστωτικά ιδρύματα που ανήκουν σε όμιλο εταιρειών, του οποίου η μητρική εταιρεία: α) εμπίπτει στις διατάξεις του παρόντος ως εκδότης κινητών αξιών που έχουν εισαχθεί προς διαπραγμάτευση σε οργανωμένη αγορά και β) καταρτίζει ενοποιημένες τριμηνιαίες οικονομικές καταστάσεις βάσει των διεθνών λογιστικών προτύπων που εφαρμόζονται στην ενδιάμεση χρηματοοικονομική πληροφόρηση, όπως αυτά υιοθετήθηκαν με τη διαδικασία που προβλέπεται στον Κανονισμό (ΕΚ) υπ’ αρ. 1606/2002. Στην περίπτωση αυτή, η υποχρέωση της παρ. 1 εκπληρώνεται με τις ενοποιημένες τριμηνιαίες οικονομικές καταστάσεις της μητρικής εταιρείας του πιστωτικού ιδρύματος.»

Στο τελευταίο εδάφιο της παρ. 4 του άρθρου 3 του ν. 4649/2019 (Α΄206) η φράση «12 μηνών» αντικαθίσταται από τη φράση «είκοσι τεσσάρων (24) μηνών».

Η υποπερ. ββ) της περ. α) της παρ. 3 του άρθρου 27 του ν. 4172/2013 (Α΄ 167) τροποποιείται ως εξής: «ββ) τη μεταβίβαση, δηλαδή την πώληση ή την εισφορά δανείων ή πιστώσεων κατά τις διατάξεις του ν. 4354/2015 (Α΄ 176) ή του ν. 3156/2003 (Α΄ 157) ή τη μεταβίβασή τους σε χρηματοδοτικό ή πιστωτικό ίδρυμα ή σε άλλη εταιρεία ή νομική οντότητα εφόσον τη διαχείρισή τους πραγματοποιεί πιστωτικό ίδρυμα κατά τις διατάξεις του ν. 4261/2014 (Α΄ 107) ή Εταιρεία Διαχείρισης Απαιτήσεων από Δάνεια και Πιστώσεις του ν. 4354/2015, εκπίπτει από τα ακαθάριστα έσοδά τους σε είκοσι (20) ισόποσες ετήσιες δόσεις, αρχής γενομένης από τη χρήση στην οποία πραγματοποιήθηκε η διαγραφή του χρέους ή η μεταβίβαση του δανείου ή της πίστωσης, αντιστοίχως, ανεξάρτητα από τον χρόνο λογιστικής από αναγνώριση των οικείων περιουσιακών στοιχείων. Για την εφαρμογή του προηγούμενου εδαφίου, η χρεωστική διαφορά ισούται με το συνολικό ποσό της διαγραφής μείον τους μη εγγεγραμμένους τόκους, οι οποίοι και δεν εγγράφονται ή, αντιστοίχως, με το ποσό της ζημίας στην περίπτωση μεταβίβασης δανείων ή πιστώσεων.»

Στο τέλος της παρ. 8 του άρθρου 1 του ν. 4354/2015 (Α΄176) προστίθεται εδάφιο, ως εξής: «Σε περίπτωση μη συμμόρφωσης προς τις υποχρεώσεις της παρούσας παύει αυτοδικαίως η άσκηση των δικαιωμάτων ψήφου που απορρέουν από τη συμμετοχή και επιβάλλεται από την Τράπεζα της Ελλάδος διοικητικό πρόστιμο, το οποίο δεν υπερβαίνει τις τριακόσιες χιλιάδες (300.000) ευρώ».

Στην περ. α΄ της παρ. 13 του άρθρου 1 του ν. 4354/ 2015 προστίθεται υποπερ. ιι, ως εξής: «ιι. παραιτείται ρητώς από την άδεια λειτουργίας, έπαυσε να ασκεί τη δραστηριότητά της για περίοδο μεγαλύτερη των έξι (6) μηνών ή δεν κάνει χρήση της άδειας λειτουργίας σε διάστημα δώδεκα (12) μηνών από τη λήψη της. Για την εφαρμογή της παρούσας δεν λαμβάνεται υπόψη ο χρόνος πριν από τη θέση της σε ισχύ».

Ο ν. 3864/2010 (Α΄119) τροποποιείται ως εξής: α. Στην παρ. 2 του άρθρου 2 προστίθενται περ. ι) και ια), ως εξής: «ι) Ασκεί τα δικαιώματα του παρόντος σε απορροφώσα ή διασπώμενη εταιρεία που προέκυψε λόγω εταιρικού μετασχηματισμού του ν. 4601/2019 (Α΄44) του πιστωτικού ιδρύματος στο οποίο παρείχε κεφαλαιακή ενίσχυση, στην οποία μετέχει λόγω του μετασχηματισμού αυτού.

Το Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας και τα πιστωτικά ιδρύματα που έχουν λάβει κεφαλαιακή ενίσχυση από αυτό ή τα επωφελούμενα πιστωτικά ιδρύματα που προέρχονται από τη μεταβίβαση τραπεζικών εργασιών λόγω διάσπασης ή μερικής απόσχισης κλάδου στο πλαίσιο εταιρικού μετασχηματισμού του ν. 4601/ 2019 μπορούν να αποφασίζουν την παράταση των συμβάσεων με τους ορκωτούς ελεγκτές στους οποίους έχει ανατεθεί ο έλεγχος του πιστωτικού ιδρύματος και μετά το πέρας της πενταετίας, για διάστημα που δεν υπερβαίνει συνολικά τη δεκαετία, σύμφωνα με το άρθρο 17 του Κανονισμού (ΕΕ) υπ’ αρ. 537/2014 (L 158), εφόσον η Γενική Συνέλευση των μετόχων του πιστωτικού ιδρύματος εγκρίνει τη σχετική αιτιολογημένη εισήγηση που υποβάλλει κατόπιν σύστασης της επιτροπής ελέγχου, το Διοικητικό Συμβούλιο. Κάθε αντίθετη συμφωνία τροποποιείται αναλόγως μετά από την παραπάνω απόφαση της Γενικής Συνέλευσης.

H θητεία μέλους του Γενικού Συμβουλίου ή της Εκτελεστικής Επιτροπής του Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας που λήγει εντός των μηνών Μαΐου και Ιουνίου 2020, παρατείνεται για άλλους δύο (2) μήνες από τη λήξη της, ενώ δεν μπορεί να ανανεωθεί πριν την ολοκλήρωση της αξιολόγησης που διενεργεί η Επιτροπή Επιλογής, σύμφωνα με την παρ. 7 του άρθρου 4 Α του ν. 3864/2010 (Α΄119). Με απόφαση του Υπουργού Οικονομικών, η παράταση μπορεί να επεκταθεί για άλλον έναν (1) μήνα, αν συντρέχουν λόγοι ανωτέρας βίας.

Το πρώτο εδάφιο της παρ. 4 του άρθρου 56 αντικαθίσταται ως εξής: «4. Η προσαρμογή λόγω μεταβλητότητας της παρ. 3 στα επιτόκια άνευ κινδύνου, που χρησιμοποιούνται για τον υπολογισμό της βέλτιστης εκτίμησης των ασφαλιστικών και αντασφαλιστικών υποχρεώσεων που προέρχονται από προϊόντα που πωλούνται στην ασφαλιστική αγορά της Ελλάδας ή ενός άλλου κράτους, προσαυξάνεται περαιτέρω, πριν από την εφαρμογή του συντελεστή εξήντα πέντε τοις εκατό (65%), κατά τη διαφορά μεταξύ του διορθωμένου για τον κίνδυνο πιστωτικού περιθωρίου αντίστοιχα της Ελλάδας ή του κράτους αυτού και του διπλάσιου του διορθωμένου για τον κίνδυνο συναλλαγματικού περιθωρίου, όποτε η διαφορά αυτή είναι θετική και το διορθωμένο για τον κίνδυνο πιστωτικό περιθώριο της Ελλάδας ή του αντίστοιχου κράτους είναι υψηλότερο από ογδόντα πέντε (85) μονάδες βάσης.»

Μετά την παρ. 3 του άρθρου 87 προστίθεται παρ. 3α ως εξής: «3α. Η Εποπτική Αρχή ενημερώνει την ΕΑΑΕΣ, σύμφωνα με την παρ. 1 του άρθρου 35 του Κανονισμού (ΕΕ) 1094/2010, σχετικά με κάθε αίτηση για χρήση ή αλλαγή εσωτερικού υποδείγματος. Η Εποπτική Αρχή δύναται να ζητήσει την σύμφωνα με την περ. β΄ της παρ. 1 του άρθρου 8 του Κανονισμού (ΕΕ) 1094/2010 τεχνική συνδρομή από την ΕΑΑΕΣ, σχετικά με την απόφαση επί αίτησης για χρήση ή αλλαγή εσωτερικού υποδείγματος.»

Μετά το τέλος του άρθρου 120, προστίθεται νέα Ενότητα 2Α, καθώς και νέα άρθρα 120α και 120β, ως ακολούθως: «ΕΝΟΤΗΤΑ 2Α ΕΙΔΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΠΛΑΤΦΟΡΜΕΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ Άρθρο 120α Ειδοποίηση (άρθρο 152α της Οδηγίας 2009/138/ΕΚ)

Πριν η Εποπτική Αρχή χορηγήσει άδεια λειτουργίας σε ασφαλιστική ή αντασφαλιστική επιχείρηση, η οποία εμφανίζει στο πρόγραμμα δραστηριοτήτων της ότι προτίθεται να δραστηριοποιηθεί σε άλλο κράτος - μέλος είτε υπό καθεστώς ελεύθερης παροχής υπηρεσιών είτε υπό καθεστώς εγκατάστασης, και οι δραστηριότητες που θα αναλάβει ενδέχεται να είναι σημαντικές σε σχέση με την αγορά του κράτους - μέλους υποδοχής, η Εποπτική Αρχή ειδοποιεί σχετικά την ΕΑΑΕΣ και την εποπτική αρχή του σχετικού κράτους - μέλους υποδοχής. Αντίστοιχα η Εποπτική Αρχή λαμβάνει την ίδια ενημέρωση από το κράτος - μέλος καταγωγής όταν η Ελλάδα είναι το κράτος - μέλος υποδοχής.

Επιπροσθέτως της ειδοποίησης που προβλέπεται στην παρ. 1, η Εποπτική Αρχή ειδοποιεί την ΕΑΑΕΣ, καθώς και την εποπτική αρχή του σχετικού κράτους - μέλους υποδοχής, εφόσον εντοπίζει επιδείνωση των χρηματοοικονομικών συνθηκών ή άλλους αναδυόμενους κινδύνους που προκαλούνται από ασφαλιστική ή αντασφαλιστική επιχείρηση με έδρα στην Ελλάδα που εκτελεί δραστηριότητες σε άλλο κράτος - μέλος είτε υπό καθεστώς ελεύθερης παροχής υπηρεσιών είτε υπό καθεστώς εγκατάστασης και οι οποίοι μπορεί να έχουν διασυνοριακές επιπτώσεις. Αντίστοιχα η Εποπτική Αρχή λαμβάνει την ίδια ενημέρωση από την Αρχή του κράτους - μέλους καταγωγής, όταν η Ελλάδα είναι το κράτος - μέλος υποδοχής. Η Εποπτική Αρχή, για κάθε ασφαλιστική ή αντασφαλιστική επιχείρηση, με έδρα σε άλλο κράτος - μέλος και η οποία λειτουργεί στην Ελλάδα είτε υπό καθεστώς ελεύθερης παροχής υπηρεσιών είτε υπό καθεστώς εγκατάστασης, για την οποία έχει σοβαρές και βάσιμες ανησυχίες όσον αφορά την προστασία των καταναλωτών, δύναται να ειδοποιήσει σχετικά την Εποπτική Αρχή του κράτους - μέλους καταγωγής. Σε περίπτωση που δεν ζητήσει τη συνδρομή της.

Οι ειδοποιήσεις των παρ. 1 και 2 είναι αρκούντως λεπτομερείς, ώστε να καθίσταται δυνατή η ορθή εκτίμηση της κατάστασης.

Οι ειδοποιήσεις των παρ. 1 και 2 δεν θίγουν τις αρμοδιότητες εποπτείας της Εποπτικής Αρχής επί των ασφαλιστικών και αντασφαλιστικών επιχειρήσεων, όπως προβλέπονται στον παρόντα νόμο, είτε η Ελλάδα είναι κράτος - μέλος καταγωγής είτε υποδοχής. Άρθρο 120β Πλατφόρμες συνεργασίας (άρθρο 152β της Οδηγίας 2009/138/ΕΚ)

Σε περίπτωση δικαιολογημένων ανησυχιών περί αρνητικών συνεπειών για τους λήπτες ασφάλισης ή τους ασφαλισμένους αναφορικά με μια ασφαλιστική ή αντασφαλιστική επιχείρηση με έδρα σε άλλο κράτος - μέλος, η οποία λειτουργεί ή προτίθεται να λειτουργήσει στην Ελλάδα είτε υπό καθεστώς ελεύθερης παροχής υπηρεσιών είτε υπό καθεστώς εγκατάστασης και οι δραστηριότητες αυτές επηρεάζουν την ελληνική αγορά ιδιωτικής ασφάλισης, η Εποπτική Αρχή μπορεί να απευθύνει αίτημα στην ΕΑΑΕΣ για τη δημιουργία και τον συντονισμό μιας πλατφόρμας συνεργασίας για την ενίσχυση της ανταλλαγής πληροφοριών και την προώθηση της συνεργασίας μεταξύ των σχετικών εποπτικών αρχών. Η Εποπτική Αρχή συμμετέχει σε πλατφόρμες συνεργασίας που δημιουργούνται από την ΕΑΑΕΣ σύμφωνα με το άρθρο 152β της Οδηγίας 2009/138/ΕΚ και οι οποίες αφορούν ασφαλιστικές ή αντασφαλιστικές επιχειρήσεις με έδρα σε άλλο κράτος - μέλος, οι οποίες λειτουργούν στην Ελλάδα είτε υπό καθεστώς ελεύθερης παροχής υπηρεσιών είτε υπό καθεστώς εγκατάστασης.

Η Εποπτική Αρχή μπορεί να δημιουργεί και να συντονίζει πλατφόρμες συνεργασίας για ασφαλιστικές επιχειρήσεις με έδρα στην Ελλάδα και οι οποίες λειτουργούν σε άλλα κράτη - μέλη είτε υπό καθεστώς ελεύθερης παροχής υπηρεσιών είτε υπό καθεστώς εγκατάστασης, προσκαλώντας τις εποπτικές αρχές των άλλων κρατώνμελών. Επίσης, η Εποπτική Αρχή μπορεί να συμμετέχει σε πλατφόρμες συνεργασίας που δημιουργούν εποπτικές αρχές άλλων κρατών - μελών και οι οποίες αφορούν ασφαλιστικές ή αντασφαλιστικές επιχειρήσεις με έδρα σε άλλο κράτος - μέλος, οι οποίες λειτουργούν στην Ελλάδα είτε υπό καθεστώς ελεύθερης παροχής υπηρεσιών είτε υπό καθεστώς εγκατάστασης.

Η συμμετοχή της Εποπτικής Αρχής σε πλατφόρμες συνεργασίας δεν επηρεάζει τις αρμοδιότητές της ως προς την εποπτεία των ασφαλιστικών και αντασφαλιστικών επιχειρήσεων με έδρα στην Ελλάδα, καθώς και των ασφαλιστικών και αντασφαλιστικών επιχειρήσεων με έδρα σε άλλο κράτος - μέλος που λειτουργούν στην Ελλάδα είτε υπό καθεστώς ελεύθερης παροχής υπηρεσιών είτε υπό καθεστώς εγκατάστασης, όπως οι αρμοδιότητες αυτές προβλέπονται στον παρόντα νόμο.

Η Εποπτική Αρχή παρέχει εγκαίρως, κατόπιν αιτήματος της ΕΑΑΕΣ, όλες τις πληροφορίες που είναι αναγκαίες για την ορθή λειτουργία κάθε πλατφόρμας συνεργασίας στην οποία συμμετέχει.»

Το τρίτο εδάφιο της παρ. 1 του άρθρου 189, αντικαθίσταται ως εξής: «Η Εποπτική Αρχή, εφόσον δρα ως αρχή εποπτείας του ομίλου, ενημερώνει τα λοιπά μέλη του κολλεγίου εποπτικών αρχών περιλαμβανομένης της ΕΑΑΕΣ, σχετικά με τη παραλαβή της αίτησης και τους διαβιβάζει την πλήρη αίτηση, περιλαμβανομένης της τεκμηρίωσης που υπέβαλε η επιχείρηση, χωρίς καθυστέρηση. Η Εποπτική Αρχή δύναται να ζητήσει, την σύμφωνα με την περ. β΄ της παρ. 1 του άρθρου 8 του Κανονισμού (ΕΕ) 1094/2010, τεχνική συνδρομή της ΕΑΑΕΣ, σχετικά με την απόφαση επί της αίτησης.»

Το πέμπτο και το έκτο εδάφιο της παρ. 3 του άρθρου 189, αντικαθίστανται ως εξής: «Σε περίπτωση που η ΕΑΑΕΣ δεν λάβει την αναφερόμενη στο δεύτερο εδάφιο της παρούσας, σύμφωνα με την παρ. 3 του άρθρου 19 του Κανονισμού (ΕΕ) 1094/2010, απόφαση, τότε η Εποπτική Αρχή, εφόσον δρα ως αρχή εποπτείας του ομίλου, λαμβάνει την τελική απόφαση. Η απόφαση αυτή αναγνωρίζεται ως καθοριστική και εφαρμόζεται υποχρεωτικά από τις λοιπές ενδιαφερόμενες εποπτικές αρχές. Σε περίπτωση που η ΕΑΑΕΣ δεν λάβει την αναφερόμενη στο δεύτερο εδάφιο της παρούσας, σύμφωνα με την παρ. 3 του άρθρου 19 του Κανονισμού (ΕΕ) 1094/2010 απόφαση, η απόφαση που λαμβάνεται από την αρχή εποπτείας του ομίλου αναγνωρίζεται ως καθοριστική και εφαρμόζεται υποχρεωτικά από την Εποπτική Αρχή.»

Το πέμπτο και το έκτο εδάφιο της παρ. 3 του άρθρου 194 αντικαθίστανται ως εξής: «Σε περίπτωση που η ΕΑΑΕΣ δεν λάβει την αναφερόμενη στο δεύτερο εδάφιο της παρούσας σύμφωνα με την παρ. 3 του άρθρου 19 του Κανονισμού (ΕΕ) 1094/2010 απόφαση, τότε η Εποπτική Αρχή, εφόσον δρα ως αρχή εποπτείας του ομίλου, λαμβάνει την τελική απόφαση. Η απόφαση αυτή αναγνωρίζεται ως καθοριστική και εφαρμόζεται υποχρεωτικά από τις λοιπές αρμόδιες εποπτικές αρχές. Σε περίπτωση που η ΕΑΑΕΣ δεν λάβει την αναφερόμενη στο δεύτερο εδάφιο της παρούσας, σύμφωνα με την παρ. 3 του άρθρου 19 του Κανονισμού (ΕΕ) 1094/2010 απόφαση, η απόφαση που λαμβάνεται από την αρχή εποπτείας του ομίλου αναγνωρίζεται ως καθοριστική και εφαρμόζεται υποχρεωτικά από την Εποπτική Αρχή.»

Προστίθεται άρθρο 63Β ως εξής: προσδιορισμού φόρου, πράξης προσδιορισμού φόρου και πράξης επιβολής προστίμου

Άμεσος προσδιορισμός φόρου ή πράξη διοικητικού, εκτιμώμενου ή διορθωτικού προσδιορισμού φόρου ή πράξη επιβολής προστίμου δύναται να ακυρωθεί ή να τροποποιηθεί, κατά περίπτωση, με τη διαδικασία του παρόντος, για έναν από τους εξής λόγους:

Για την ακύρωση ή τροποποίηση υποβάλλεται αίτηση του φορολογούμενου εντός προθεσμίας τριών (3) ετών από την κοινοποίηση της πράξης ή, σε περίπτωση άμεσου προσδιορισμού του φόρου, από την υποβολή της δήλωσης. Αν η έλλειψη φορολογικής υποχρέωσης οφείλεται σε επιγενόμενο λόγο, που γεννήθηκε εντός του τελευταίου τριμήνου της προθεσμίας του προηγουμένου εδαφίου, η αίτηση δύναται να υποβληθεί εντός τριών (3) μηνών από τη γένεση του λόγου αυτού. Η σχετική πράξη ακύρωσης ή τροποποίησης εκδίδεται εντός προθεσμίας τριών (3) μηνών από την υποβολή της αίτησης.

Άμεσος προσδιορισμός ή πράξη διοικητικού, εκτιμώμενου ή διορθωτικού προσδιορισμού φόρου ή πράξη επιβολής προστίμου δύναται να ακυρωθεί ή να τροποποιηθεί για τους λόγους που αναφέρονται στην παρ. 1 και χωρίς την αίτηση της παρ. 2. Επιπλέον, ποσά που οφείλονται από τον φορολογούμενο με βάση την πράξη τροποποίησης της παρούσας, καταβάλλονται εντός προθεσμίας τριάντα (30) ημερών από την κοινοποίηση της πράξης αυτής στον φορολογούμενο.

Κατά της πράξης της Φορολογικής Διοίκησης, με την οποία απορρίπτεται η αίτηση του φορολογούμενου, καθώς και κατά της πράξης που εκδόθηκε με βάση την παρ. 3, χωρεί άσκηση ενδικοφανούς προσφυγής σύμφωνα με τα οριζόμενα στο άρθρο 63.

Η διαδικασία του παρόντος δεν αναστέλλει την προθεσμία και δεν κωλύει την άσκηση της ενδικοφανούς προσφυγής ή της προσφυγής ενώπιον του δικαστηρίου. Η άσκηση ενδικοφανούς προσφυγής ή η εκκρεμοδικία δεν κωλύουν τη διαδικασία του παρόντος. Αν έχει ασκηθεί ενδικοφανής προσφυγή με την οποία προβάλλεται ως λόγος ακύρωσης ή τροποποίησης πράξης λόγος που αναφέρεται στην παρ. 1, δεν χωρεί κατά της ίδιας πράξης και για τον ίδιο λόγο υποβολή αίτησης με βάση τις διατάξεις της παρ. 2 ή έκδοση πράξης χωρίς αίτηση με βάση τις διατάξεις της παρ. 3.

Με απόφαση του Διοικητή της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων μπορεί να καθορίζονται η διαδικασία, ο τρόπος υποβολής της αίτησης, τα αρμόδια όργανα για την έκδοση της πράξης, ο τύπος και το περιεχόμενο της πράξης και κάθε ειδικότερο θέμα για την εφαρμογή του παρόντος.»

Στην παρ. 2 του άρθρου 36 προστίθεται περ. ε΄ ως εξής: «ε) εάν υποβληθεί αίτηση για ακύρωση ή τροποποίηση σύμφωνα με το άρθρο 63Β ή ακυρωθεί ή τροποποιηθεί άμεσος προσδιορισμός φόρου, πράξη προσδιορισμού φόρου ή πράξη επιβολής προστίμου χωρίς αίτηση του φορολογούμενου, σύμφωνα με το άρθρο 63Β, για περίοδο ενός (1) έτους μετά την έκδοση της πράξης ακύρωσης ή τροποποίησης του άρθρου 63Β, και μόνο για το ζήτημα, το οποίο αφορά».

Στο τέλος της παρ. 4 του άρθρου 42 προστίθεται εδάφιο ως εξής: «Η παραγραφή της αξίωσης για επιστροφή φόρου που προκύπτει ότι καταβλήθηκε αχρεώστητα ως αποτέλεσμα έκδοσης πράξης για την ακύρωση ή την τροποποίηση άμεσου προσδιορισμού ή πράξης προσδιορισμού του φόρου ή πράξης επιβολής προστίμου, σύμφωνα με το άρθρο 63Β, παρατείνεται κατά ένα έτος από την ημερομηνία έκδοσης της πράξης ακύρωσης ή τροποποίησης, εφόσον η πράξη, η οποία ακυρώνεται ή τροποποιείται, εκδίδεται εντός του τελευταίου έτους της προθεσμίας παραγραφής ή μετά από τη συμπλήρωση του χρόνου παραγραφής κατά τις διατάξεις των παρ. 1 και 2 του άρθρου 36.».

Στην παρ. 2 του άρθρου 45 προστίθεται περ. ι΄ ως εξής: «ι) στην περίπτωση του άρθρου 63Β, η πράξη ακύρωσης ή τροποποίησης που εκδίδεται σύμφωνα με το άρθρο αυτό».

Στο άρθρο 72 προστίθενται παρ. 52, 53 και 54 ως εξής: «52. Η αίτηση ακύρωσης ή τροποποίησης σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 63Β υποβάλλεται κατά άμεσου προσδιορισμού ή πράξεων διοικητικού, εκτιμώμενου ή διορθωτικού προσδιορισμού φόρου ή πράξεων επιβολής προστίμου που εκδίδονται από την 1η.1.2020 και μετά.

α) Κατ’ εξαίρεση, άμεσος προσδιορισμός φόρου ή πράξεις προσδιορισμού φόρου ή επιβολής προστίμου που εκδόθηκαν εντός του 2019, για τις οποίες συντρέχει οποιοσδήποτε από τους λόγους που αναφέρονται στις περ. α΄ και β΄ της παρ. 1 του άρθρου 63Β και για τις οποίες δεν έχει ασκηθεί ενδικοφανής προσφυγή ή προσφυγή ενώπιον του δικαστηρίου έως την ημερομηνία έναρξης ισχύος του άρθρου 63Β, δύνανται να ακυρωθούν ή να τροποποιηθούν κατ’ εφαρμογή των οριζομένων στην παρ. 2 του άρθρου 63Β. Για τον σκοπό αυτόν υποβάλλεται αίτηση του φορολογούμενου για ακύρωση ή τροποποίηση έως τις 31.7.2020 και η πράξη της Φορολογικής Διοίκησης εκδίδεται μέχρι τις 30.9.2020. Έως τις 30.9.2020 δύναται να γίνει και η ακύρωση ή τροποποίηση άμεσου προσδιορισμού φόρου, της πράξης προσδιορισμού του φόρου και της πράξης επιβολής προστίμου, εφόσον έχει εκδοθεί, χωρίς αίτηση του φορολογούμενου, κατ’ ανάλογη εφαρμογή των οριζόμενων στην παρ. 3 του άρθρου 63Β. Στις περιπτώσεις που έχει ασκηθεί ενδικοφανής προσφυγή και δεν έχει συμπληρωθεί η προθεσμία εξέτασής της, η προθεσμία αυτή διακόπτεται από την έναρξη ισχύος του άρθρου 63Β και η ασκηθείσα ενδικοφανής προσφυγή λογίζεται ως αίτηση του φορολογούμενου για την ακύρωση ή τροποποίηση, εξετάζεται ως τέτοια και η σχετική πράξη εκδίδεται έως τις 30.9.2020. Για τις υποθέσεις αυτές και σε περίπτωση ρητής απόρριψης του αιτήματος ακύρωσης ή τροποποίησης, επιτρέπεται η άσκηση ενδικοφανούς προσφυγής οι λόγοι που έχουν ήδη προβληθεί με την αρχικώς ασκηθείσα ενδικοφανή προσφυγή. Σε περίπτωση σιωπηρής απόρριψης του αιτήματος ακύρωσης ή τροποποίησης λόγω άπρακτης παρέλευσης της προθεσμίας του προηγουμένου εδαφίου, η αρχικώς ασκηθείσα ενδικοφανής προσφυγή και κάθε σχετικό έγγραφο διαβιβάζεται προς τη Διεύθυνση Επίλυσης Διαφορών μέχρι τις 31.10.2020 και η προθεσμία εξέτασης της ενδικοφανούς προσφυγής εκκινεί εκ νέου από την 1η.11.2020. Οι διατάξεις της παρ. 3 του άρθρου 63 εφαρμόζονται κατ’ εξαίρεση και για όλες τις υποθέσεις της περ. α΄. Με απόφαση του Υπουργού Οικονομικών, έπειτα από εισήγηση του Διοικητή της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων, ορίζεται κάθε ειδικότερο θέμα για την εφαρμογή της παρούσας.

α) Για αναδρομικά εισοδήματα από συντάξεις που αφορούν τα φορολογικά έτη 2014 έως και 2017, ανάγονται σε έτος άλλο από εκείνο στο οποίο εισπράχθηκαν και καταβλήθηκαν από 1.1.2015 έως και 31.12.2018, για τα οποία εκδίδεται:

Το δεύτερο εδάφιο της παρ. 28 του άρθρου 66 του ν. 4646/2019 (Α΄201) αντικαθίσταται αναδρομικά από την έναρξη ισχύος του ν. 4646/2019 ως εξής: «Για την εφαρμογή του προηγούμενου εδαφίου, υποβάλλεται αίτηση στην αρχή που προέβη στις σχετικές ενέργειες λήψης των μέτρων έως τις 31 Δεκεμβρίου 2020».

Η παρ. 29 του άρθρου 66 του ν. 4646/2019 (Α΄201) αντικαθίσταται και ισχύει αναδρομικά από την έναρξη ισχύος του ν. 4646/2019 ως εξής: «29. Οι παρ. 1 και 2 του άρθρου 50 του ν. 4174/2013, όπως αντικαθίστανται με τις διατάξεις του άρθρου 34 του παρόντος, ισχύουν από τη δημοσίευση του παρόντος και εφαρμόζονται και για οφειλές, οι οποίες έχουν βεβαιωθεί πριν από τη θέση σε ισχύ του παρόντος σε βάρος νομικών προσώπων και νομικών οντοτήτων για τις οποίες ευθύνονται αλληλεγγύως και προσωπικά τα φυσικά πρόσωπα κατ’ εφαρμογή του άρθρου 50 παρ. 1 και 2, όπως ίσχυε πριν την τροποποίησή του με τις διατάξεις του άρθρου 34 του παρόντος, του άρθρου 115 του ν. 2238/1994 (Α΄ 151), της παρ. 7 του άρθρου 22 του ν. 2648/1998 (Α΄ 238), της περ. β΄ του άρθρου 55 του ν. 2859/2000 (Α΄ 248), καθώς και κάθε άλλης διάταξης με την οποία θεσπίζεται αλληλέγγυα ευθύνη για οφειλές για τις οποίες εφαρμόζεται ο Κώδικας. Οι οφειλές αυτές παύουν να βαραίνουν τα αλληλεγγύως ευθυνόμενα πρόσωπα, εφόσον τα τελευταία δεν πληρούσαν τις προϋποθέσεις, που τίθενται με τις παρ. 1 και 2 του άρθρου 50 του ν. 4174/2013, όπως αντικαθίστανται με τις διατάξεις του άρθρου 34 του παρόντος για τη θεμελίωση της αλληλέγγυας ευθύνης και αίρονται τα σε βάρος τους ληφθέντα μέτρα. Για την εφαρμογή του προηγούμενου εδαφίου, υποβάλλεται αίτηση στην Υπηρεσία της Φορολογικής Διοίκησης που είναι αρμόδια για την επιδίωξη της εί οφειλών κατά την έννοια της παρ. 50 του άρθρου 72 του ν. 4174/2013, όπως ισχύει, καθώς και για εκκρεμείς υποθέσεις οφειλών ενώπιον των αρμόδιων δικαστηρίων μετά από άσκηση ανακοπής. Η Φορολογική Διοίκηση εκδίδει αιτιολογημένη πράξη, με την οποία αποδέχεται ή απορρίπτει την αίτηση. Κατά της τυχόν απορριπτικής απόφασης ή της σιωπηρής απόρριψης της αίτησης μπορεί να ασκηθεί ενδικοφανής προσφυγή κατά τα οριζόμενα στο άρθρο 63 του ν. 4174/2013. Ποσά που έχουν εισπραχθεί από τα πρόσωπα της παρ. 1 του άρθρου 50 του ν. 4174/2013 δεν επιστρέφονται.»

Στο άρθρο 66 του ν. 4646/2019 προστίθεται παρ. 44, η οποία ισχύει αναδρομικά από την έναρξη ισχύος του ν. 4646/2019 ως εξής: «44. H παρ. 1 του άρθρου 31 του ν. 4321/2015 (A΄32), όπως αντικαθίσταται με τo άρθρο 64 του παρόντος και ισχύει από τη δημοσίευση του παρόντος, εφαρμόζεται και για οφειλές που είχαν βεβαιωθεί σε βάρος νομικών προσώπων και νομικών οντοτήτων πριν από τη θέση σε ισχύ του παρόντος και για τις οποίες ευθύνονται αλληλεγγύως, προσωπικά και εις ολόκληρον τα φυσικά πρόσωπα της παρ. 1 του άρθρου 31, όπως ίσχυε πριν την τροποποίησή του με το άρθρο 64, καθώς και για κάθε άλλη περίπτωση που είχαν βεβαιωθεί οφειλές κατ’ εφαρμογή άλλης διάταξης, με την οποία θεσπίζεται αλληλέγγυα ευθύνη για ασφαλιστικές εισφορές, πρόσθετα τέλη, τόκους, προσαυξήσεις και λοιπές επιβαρύνσεις προς τους Φορείς Κοινωνικής Ασφάλισης. Τα φυσικά πρόσωπα της παρ. 1 του άρθρου 31 του ν. 4321/2015 (A΄32) δεν ευθύνονται για τις οφειλές αυτές, εφόσον δεν πληρούν τις προϋποθέσεις των περ. α), β) και

Το πέμπτο εδάφιο της παρ. 1 αντικαθίσταται ως εξής: «Εξαιρετικά, δίνεται εναλλακτικά η δυνατότητα άρσης της ακινησίας οχήματος αυτοκινήτου ή μοτοσικλέτας ιδιωτικής χρήσης του πρώτου εδαφίου της παρούσας, άπαξ, εντός του έτους 2020, με αναλογική καταβολή των δωδεκατημορίων των ετήσιων τελών κυκλοφορίας που αντιστοιχούν στους μήνες άρσης ακινησίας του οχήματος. Διάστημα άρσης ακινησίας μικρότερο του μηνός λογίζεται για τους σκοπούς του παρόντος, ως ολόκληρος μήνας και καταβάλλεται για αυτό ποσό ίσο με ένα δωδεκατημόριο των ετήσιων τελών κυκλοφορίας.»

Το ένατο εδάφιο της παρ. 1 αντικαθίσταται ως εξής: «Σε περίπτωση άρσης αναγκαστικής ακινησίας, εξαιρετικά εντός του έτους 2020, καταβάλλονται αναλογικά τα τέλη κυκλοφορίας για τους μήνες που υπολείπονται μέχρι το τέλος του έτους.»

Το ένατο εδάφιο του άρθρου 37 του ν. 4389/2016 (Α΄ 94) αντικαθίσταται με νέα εδάφια ως εξής: «Η Γ.Γ.Π.Σ.Δ.Δ. του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης εγκαθιστά, διαχειρίζεται και παραμετροποιεί τις κεντρικές και δικτυακές υπολογιστικές υποδομές της Αρχής και το συστημικό λογισμικό (λειτουργικό σύστημα - πακέτα λογισμικού υπολογιστικής υποδομής), μεριμνά για την αδειοδότησή του και ευθύνεται έναντι της Αρχής για οποιαδήποτε παραβίαση των υποχρεώσεων αυτών. Η Αρχή εγκαθιστά, διαχειρίζεται, παραμετροποιεί και συντηρεί τις περιφερειακές υπολογιστικές υποδομές που της ανήκουν ή της έχουν παραχωρηθεί κατά χρήση και δύναται να λαμβάνει τεχνική υποστήριξη από τη Γ.Γ.Π.Σ.Δ.Δ. του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης σύμφωνα με την παρ. 11 του άρθρου 41. Η Αρχή οφείλει να ακολουθεί τις προδιαγραφές και συστάσεις της Γ.Γ.Π.Σ.Δ.Δ. όσον αφορά θέματα διασυνδέσεων του περιφερειακού υπολογιστικού και δικτυακού εξοπλισμού με τον κεντρικό υπολογιστικό και δικτυακό εξοπλισμό που διαχειρίζεται η Γ.Γ.Π.Σ.Δ.Δ.»

Στο άρθρο 41 του ν. 4389/2016 προστίθεται παρ. 14 ως εξής: «14. Κατ’ εξαίρεση όσων προβλέπονται στο δέκατο εδάφιο του άρθρου 37 του παρόντος, η Αρχή, για την εγκατάσταση, παραμετροποίηση και συντήρηση των περιφερειακών υπολογιστικών υποδομών που της έχουν παραχωρηθεί κατά χρήση, απευθύνει μέχρι την απόσυρσή τους σχετικό αίτημα προς την Γ.Γ.Π.Σ.Δ.Δ. του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης, η οποία αναλαμβάνει την προσήκουσα εξυπηρέτηση των αιτημάτων αυτών. Για τις περιφερειακές υπολογιστικές υποδομές που της ανήκουν, η Αρχή, δύναται να απευθύνει μέχρι τις 31.12.2021 σχετικό αίτημα, προσδιορίζοντας τις ανάγκες της και τις σχετικές προθεσμίες. Η Γ.Γ.Π.Σ.Δ.Δ. αναλαμβάνει την προσήκουσα εξυπηρέτηση των αιτημάτων που δύναται να ικανοποιήσει, ενημερώνοντας προς τον εφαρμογής για τη διαδικασία υποβολής των σχετικών αιτημάτων, την ενημέρωση σχετικά με τη δυνατότητα, τους χρόνους και τις τυχόν προϋποθέσεις εξυπηρέτησής τους, καθώς και για την εξυπηρέτηση των αιτημάτων αυτών, δύνανται να ρυθμίζονται στη Συμφωνία Επιπέδου Εξυπηρέτησης της παρ. 11.»

Το τελευταίο εδάφιο της παρ. 2 του άρθρου 5 του ν. 4223/2013 (Α΄ 287) αντικαθίσταται ως εξής: «Ειδικά για τα έτη 2016, 2017, 2018, 2019 και 2020 στη συνολική αξία του πρώτου εδαφίου δεν συνυπολογίζεται η αξία των δικαιωμάτων επί γηπέδων εκτός σχεδίου πόλης ή οικισμού».

Στο πρώτο εδάφιο της παρ. 2Α του άρθρου 7 του ν. 4223/2013, η φράση «για το έτος 2019» αντικαθίσταται από τη φράση «για τα έτη 2019 και 2020».

Η ισχύς του παρόντος άρθρου αρχίζει από την 1η Ιανουαρίου 2020.

Η παρ. 4 αντικαθίσταται ως εξής: «4. Με απόφαση του Υπουργού Οικονομικών καθορίζονται:

Η παρ. 5 αντικαθίσταται ως εξής: «5. Μέχρι την έναρξη της εφαρμογής από τις οντότητες της Γενικής Κυβέρνησης των διατάξεων του π.δ. 54/2018 (Α΄ 103), που εκδόθηκε σύμφωνα με την παρ. 3, εξακολουθεί να ισχύει η εφαρμογή του διπλογραφικού συστήματος, τόσο ως προς τη σύνταξη των χρηματοοικονομικών καταστάσεων και του απολογισμού, όσο και ως προς τον σχεδιασμό γενικά της λογιστικής της Γενικής Κυβέρνησης, που καθορίστηκε με:

Η παρ. 4 του άρθρου 9 του π.δ. 54/2018 (Α΄103) αντικαθίσταται ως εξής: «4. α) Οι λογιστικές πολιτικές για τη σύνταξη των χρηματοοικονομικών καταστάσεων του παρόντος π.δ. θεμελιώνονται σε διεθνώς αποδεκτά λογιστικά πρότυπα για τον δημόσιο τομέα, όπως τα Διεθνή Λογιστικά Πρότυπα Δημοσίου Τομέα (International Public Sector Accounting Standards - IPSAS).

Οι παρ. 1 και 2 του άρθρου 15 του π.δ. 54/2018 αντικαθίστανται ως εξής: «1. Οι διατάξεις του παρόντος εφαρμόζονται από την Κεντρική Διοίκηση σταδιακά από 1.1.2019, εξαιρουμένων των διατάξεων:

Οι διατάξεις των περ. α), β), γ) και δ) της παρ. 1, εφαρμόζονται την 1η.1.2023 το αργότερο. Με απόφαση του Υπουργού Οικονομικών, κατόπιν εισήγησης της Διεύθυνσης Λογιστικής Γενικής Κυβέρνησης του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους, καθορίζονται οι λογιστικές πολιτικές, σύμφωνα με την περ. γ΄ της παρ. 4 του άρθρου 156 του ν. 4270/2014, που εφαρμόζονται κατά τη μεταβατική περίοδο από 1.1.2019 μέχρι 1.1.2023.

Η παρ. 3 του άρθρου 15 του π.δ. 54/2018 καταργείται.

Η παρ. 4 του άρθρου 2 αντικαθίσταται ως εξής: «4. Ειδικά όσον αφορά στις δαπάνες για την πραγματοποίηση προμηθειών, παροχή υπηρεσιών, διενέργεια μισθώσεων και εκτέλεση δημοσίων έργων, η απόφαση ανάληψης υποχρέωσης εκδίδεται πριν από την υπογραφή της σχετικής διακήρυξης όπου απαιτείται, από το αρμόδιο όργανο του φορέα, εφόσον η προκαλούμενη δαπάνη από τις ανωτέρω αιτίες πρόκειται να βαρύνει εν όλω ή εν μέρει το τρέχον οικονομικό έτος. Στην αντίθετη περίπτωση, εφαρμόζονται οι διατάξεις της παρ. 8 του άρθρου 67 του ν. 4270/2014 (Α΄143). Ειδικότερα, επί όλων των διοικητικών πράξεων που εκδίδονται σε κάθε στάδιο της δαπάνης, εφόσον η προκαλούμενη δαπάνη δεν βαρύνει το τρέχον οικονομικό έτος, δεν απαιτείται η έκδοση απόφασης ανάληψης υποχρέωσης, υπό την προϋπόθεση ότι έχει εκδοθεί η πολυετής έγκριση του άρθρου 67 του ν. 4270/2014 (Α΄143), η οποία μνημονεύεται και ελέγχεται αρμοδίως κατά τα οριζόμενα στο άρθρο 68 του ν. 4270/2014 (Α΄143) και στις διατάξεις του παρόντος.»