Νόμοι — ΦΕΚ A' 153/2002

Στην προστασία που παρέχεται με τις διατάξεις του παρόντος νόμου υπάγεται η πολιτιστική κληρονομιά της Xώρας από τους αρχαιοτάτους χρόνους μέχρι σήμερα. H προστασία αυτή έχει ως σκοπό τη διατήρηση της ιστορι?κής μνήμης χάριν της παρούσας και των μελλοντικών γε?νεών και την αναβάθμιση του πολιτιστικού περιβάλλο?ντος.

Η πολιτιστική κληρονομιά της Xώρας αποτελείται α?πό τα πολιτιστικά αγαθά που βρίσκονται εντός των ορίων της ελληνικής επικράτειας, συμπεριλαμβανομένων των χωρικών υδάτων, καθώς και εντός άλλων θαλάσσιων ζω?νών στις οποίες η Ελλάδα ασκεί σχετική δικαιοδοσία σύμ?φωνα με το διεθνές δίκαιο. Η πολιτιστική κληρονομιά πε?ριλαμβάνει και τα άυλα πολιτιστικά αγαθά.

Στο πλαίσιο των κανόνων του διεθνούς δικαίου, το Ελ?ληνικό Κράτος μεριμνά και για την προστασία των πολιτι?στικών αγαθών που προέρχονται από την ελληνική επι?κράτεια οποτεδήποτε και αν απομακρύνθηκαν από αυτήν. Το Ελληνικό Κράτος μεριμνά επίσης στο πλαίσιο του διε?θνούς δικαίου για την προστασία των πολιτιστικών αγα?θών που συνδέονται ιστορικά με την Ελλάδα οπουδήποτε και αν βρίσκονται.

Η προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς της Χώ?ρας συνίσταται κυρίως:

Η προστασία των μνημείων, αρχαιολογικών χώρων και ιστορικών τόπων περιλαμβάνεται στους στόχους ο?ποιουδήποτε επιπέδου χωροταξικού, αναπτυξιακού, πε?ριβαλλοντικού και πολεοδομικού σχεδιασμού ή σχεδίων ι?σοδύναμου αποτελέσματος ή υποκατάστατών τους.

Τα μνημεία καταγράφονται, τεκμηριώνονται και κα?ταχωρούνται στο Εθνικό Αρχείο Μνημείων, που τηρείται στο Υπουργείο Πολιτισμού.

Με προεδρικό διάταγμα, που εκδίδεται με πρόταση του Υπουργού Πολιτισμού, ρυθμίζεται η οργάνωση και η λειτουργία του Εθνικού Αρχείου Μνημείων και προσ?διορίζονται ο τρόπος καταγραφής των μνημείων, ο τρό?πος προστασίας των δεδομένων, οι προϋποθέσεις ά?σκησης του δικαιώματος πρόσβασης σε αυτά για ερευ?νητικούς και άλλους λόγους και κάθε αναγκαία λεπτομέρεια. Στο Εθνικό Αρχείο Μνημείων καταχωρί?ζεται, το αργότερο ανά τριετία, το πόρισμα επιθεώρη?σης για την κατάσταση κάθε ακινήτου μνημείου που διενεργείται από την αρμόδια Υπηρεσία του Υπουργεί?ου Πολιτισμού.

Στα ακίνητα μνημεία περιλαμβάνονται:

Ο χαρακτηρισμός ακινήτου μνημείου είναι δυνατόν να αφορά και κινητά που συνδέονται με ορισμένη χρήση του ακινήτου, τις χρήσεις που είναι σύμφωνες με το χα?ρακτήρα του ως μνημείου, καθώς και τον περιβάλλοντα χώρο ή στοιχεία αυτού.

Για τη δυνατότητα μετακίνησης μνημείων της περί?πτωσης γγ΄ του εδαφίου β΄ του άρθρου 2 και την ιδιότητά τους ως ακινήτων αποφαίνεται ο Υπουργός Πολιτισμού ύ?στερα από γνώμη του Συμβουλίου.

Τα αρχαία ακίνητα μνημεία προστατεύονται από το νόμο χωρίς να απαιτείται η έκδοση οποιασδήποτε διοικητικής πράξης. Τα ακίνητα των περιπτώσεων β΄ και γ΄ της παραγράφου 1 χαρακτηρίζονται μνημεία με απόφαση του Υπουργού Πολιτισμού, που εκδίδεται ύ?στερα από εισήγηση της Υπηρεσίας και γνώμη του Συμβουλίου και δημοσιεύεται στην Εφημερίδα της Κυ?βερνήσεως.

Η εισήγηση κοινοποιείται απευθείας, με μέριμνα της Υπηρεσίας, στον κύριο, τον νομέα ή τον κάτοχο, ο οποίος μπορεί να υποβάλει αντιρρήσεις εντός δύο (2) μηνών από την κοινοποίηση. Εάν δεν είναι δυνατόν να γίνει κοινοποί?ηση γιατί ο κύριος, ο νομέας ή ο κάτοχος δεν κατέστη δυ?νατόν να ανευρεθεί από την Υπηρεσία, συντάσσεται ανα?κοίνωση για την εισήγηση, που δημοσιεύεται σε μία ημε?ρήσια ή εβδομαδιαία εφημερίδα που εκδίδεται στην 3004 ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΠΡΩΤΟ) Θράκης. Παράλληλα η ανακοίνωση τοιχοκολλάται στο υ?πό χαρακτηρισμό ακίνητο και συντάσσεται πρακτικό από την Υπηρεσία για την τοιχοκόλληση. Στην περίπτωση αυ?τή η προθεσμία για την υποβολή αντιρρήσεων αρχίζει α?πό τη δημοσίευση.

Ο κύριος ή όποιος έχει εμπράγματα δικαιώματα σε α?κίνητο υπό χαρακτηρισμό, καθώς και ο νομέας, ο κάτοχος ή ο χρήστης οφείλει και πριν από την έκδοση της απόφα?σης να επιτρέπει στους υπαλλήλους της Υπηρεσίας την είσοδό τους σε αυτό και την εξέτασή του. Επίσης οφείλει να τους παρέχει κάθε σχετική πληροφορία.

Τα αποτελέσματα του χαρακτηρισμού επέρχονται α?πό την κοινοποίηση ή τη δημοσίευση της ανακοίνωσης στην εφημερίδα και αίρονται εάν η απόφαση περί χαρα?κτηρισμού δεν δημοσιευθεί εντός ενός (1) έτους από αυ?τές. Εντός του ίδιου χρονικού διαστήματος απαγορεύε?ται κάθε επέμβαση ή εργασία στο υπό χαρακτηρισμό ακί?νητο.

Με απόφαση του Υπουργού Πολιτισμού ρυθμίζεται κάθε λεπτομέρεια αναγκαία για την εφαρμογή των διατά?ξεων των προηγούμενων παραγράφων.

Η απόφαση χαρακτηρισμού ακινήτου μνημείου που εκδίδεται σύμφωνα με τις προηγούμενες παραγράφους μπορεί να ανακληθεί μόνο για πλάνη περί τα πράγματα. Η απόφαση ανάκλησης εκδίδεται κατά τη διαδικασία των παραγράφων 4 και 5 και δημοσιεύεται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, αφότου και επέρχονται τα αποτελέ?σματά της. Η απόφαση για το χαρακτηρισμό ή η ανακλη?τική της αποστέλλεται στην αρμόδια πολεοδομική υπη?ρεσία και στον οικείο δήμο ή κοινότητα και στο Κτηματο?λόγιο Α.Ε.

Η κατεδάφιση νεότερων ακινήτων που είναι προγε?νέστερα των εκάστοτε εκατό τελευταίων ετών ή η εκτέλε?ση εργασιών για τις οποίες απαιτείται η έκδοση οικοδομι?κής άδειας, ακόμα και αν τα ακίνητα αυτά δεν έχουν χα?ρακτηρισθεί μνημεία, δεν επιτρέπεται χωρίς την έγκριση της Υπηρεσίας. Για το σκοπό αυτόν ο ενδιαφερόμενος γνωστοποιεί στην Υπηρεσία ότι προτίθεται να προβεί σε αυτήν. Η έγκριση θεωρείται ότι έχει χορηγηθεί εάν μέσα σε τέσσερις (4) μήνες από τη γνωστοποίηση δεν συντελε?στούν οι διατυπώσεις δημοσιότητας της εισήγησης για το χαρακτηρισμό του ακίνητου που προβλέπονται στην πα?ράγραφο 5.

Με απόφαση του Υπουργού Πολιτισμού που εκδίδε?ται ύστερα από γνώμη του Συμβουλίου κρίνεται εάν είναι αναγκαία η ολική ή μερική, διαρκής ή προσωρινή άρση της προστασίας ακινήτου μνημείου προκειμένου να προ?στατευθεί άλλο μνημείο.

Τα αρχαία ακίνητα μνημεία που χρονολογούνται έως και το 1453 ανήκουν στο Δημόσιο κατά κυριότητα και νο?μή και είναι πράγματα εκτός συναλλαγής και ανεπίδεκτα χρησικτησίας.

Τα ακίνητα αρχαία που αποκαλύφθηκαν ή αποκαλύ?πτονται κατά την εκτέλεση ανασκαφών ή άλλης αρχαιο?λογικής έρευνας ανήκουν κατά κυριότητα στο Δημόσιο, είναι εκτός συναλλαγής και ανεπίδεκτα χρησικτησίας.

Το δικαίωμα κυριότητας σε άλλα ακίνητα μνημεία με?ταγενέστερα του 1453 ασκείται υπό τους όρους και τις προϋποθέσεις του παρόντος νόμου.

Δεν υπόκεινται σε κατάσχεση ακίνητα αρχαία που χρονολογούνται έως και το 1453. Οι παράγραφοι 2-4 του άρθρου 22 εφαρμόζονται αναλόγως.

Κάθε πρόσωπο που ανακαλύπτει ή βρίσκει ακίνητο αρχαίο οφείλει να το δηλώνει χωρίς υπαίτια καθυστέρηση στην πλησιέστερη αρχαιολογική, αστυνομική ή λιμενική αρχή. Η δήλωση περιέχει την ακριβή τοποθεσία όπου βρί?σκεται ή ανακαλύπτεται το αρχαίο και κάθε άλλη χρήσιμη λεπτομέρεια. Τα στοιχεία της δήλωσης καταγράφονται σε έκθεση της παραπάνω αρχής. Αν το αρχαίο ανακαλύ?πτεται ή βρίσκεται σε ακίνητο όπου εκτελούνται έργα ή εργασίες, αυτές πρέπει να διακόπτονται αμέσως μέχρις ότου αποφανθεί η Υπηρεσία.

Η Υπηρεσία οφείλει χωρίς υπαίτια καθυστέρηση να ε?ξετάζει και να καταγράφει το αρχαίο και να λαμβάνει όλα τα αναγκαία μέτρα φύλαξης και προστασίας του, ύστερα από σχετική ειδοποίηση του ιδιοκτήτη του ακινήτου, όπου αυτό βρέθηκε, εφόσον αυτή είναι δυνατή.

Με απόφαση του Υπουργού Πολιτισμού ύστερα από γνώμη του Συμβουλίου παρέχεται χρηματική αμοιβή στο πρόσωπο που δηλώνει την ύπαρξη ακινήτου αρχαίου, σύμφωνα με την παράγραφο 1, το ύψος της οποίας κα?θορίζεται ανάλογα με τη σπουδαιότητα του αρχαίου και τη συμβολή εκείνου που το δηλώνει στην ανεύρεση και διάσωσή του.

Αμοιβή μπορεί να παρέχεται με όμοια απόφαση επί?σης σε όποιον υποδεικνύει τον τόπο όπου υπάρχουν ά?γνωστα στην Υπηρεσία ακίνητα αρχαία, η καταβολή και το ύψος της οποίας κρίνεται ανάλογα με τη σπουδαιότητα των αρχαίων, καθώς και με τη συμβολή εκείνου που υπο?δεικνύει τον τόπο όπου βρίσκονται, στην ανεύρεση και τη διάσωσή τους.

Εάν η δήλωση ή η υπόδειξη γίνεται από περισσότερα πρόσωπα, η αμοιβή επιμερίζεται μεταξύ τους σε ποσοστά που καθορίζονται με την ίδια απόφαση ανάλογα με τη συμβολή καθενός και σε περίπτωση αμφιβολίας κατά ίσα μέρη. Αν το αρχαίο ανακαλύπτεται ή βρίσκεται μέσα σε ι?διωτικό ακίνητο και εκείνος που το δηλώνει δεν είναι κύ?ριος ή μισθωτής του ακινήτου, η αμοιβή επιμερίζεται με?ταξύ εκείνου που το δηλώνει και του κυρίου ή μισθωτή του ακινήτου σε ίσα μέρη. Προκειμένου για ενάλια αρχαία, αν εκείνος που τα δηλώνει δεν είναι κύριος ή μισθωτής του μέσου με το οποίο εντοπίστηκαν, η αμοιβή επιμερίζεται μεταξύ του κυρίου ή μισθωτή του μέσου και εκείνου που τα δηλώνει.

Δεν καταβάλλεται αμοιβή:

Για τη διατήρηση ή μη ακινήτου αρχαίου αποφαίνεται η Υπηρεσία με αιτιολογημένη έκθεση μετά τη διενέργεια διερευνητικής ανασκαφής, εάν αυτό είναι αναγκαίο. Εάν το θέμα κρίνεται ως μείζονος σημασίας είναι δυνατόν το αργότερο σε δύο (2) μήνες από την εύρεση ή ανακάλυψη του αρχαίου να παραπέμπεται στο Συμβούλιο, το οποίο γνωμοδοτεί το αργότερο σε δύο (2) μήνες από την παρα?πομπή. Στην περίπτωση αυτή για τη διατήρηση αποφαί?νεται ο Υπουργός.

Σε κάθε περίπτωση που αποφασίζεται να καταχωθεί ή να μην διατηρηθεί στον τόπο όπου βρίσκεται το αρχαίο, απαιτείται η προηγούμενη φωτογράφηση, αποτύπωση και τεκμηρίωσή του, καθώς και η κατάθεση εκτενούς επι?στημονικής έκθεσης συνοδευόμενης από λεπτομερή κα?τάλογο ευρημάτων.

Αν αποφασίζεται να διατηρηθεί το αρχαίο, μπορεί να επιβάλλεται στον ιδιοκτήτη του ακινήτου η υποχρέωση να επιτρέπει την επίσκεψή του υπό όρους, που ορίζονται με απόφαση του Υπουργού Πολιτισμού ύστερα από γνώμη του Συμβουλίου.

Αν το αρχαίο βρίσκεται σε ιδιωτικό ακίνητο, ο έχων δι?καίωμα σε αυτό δικαιούται να λάβει αποζημίωση για τη στέρηση της χρήσης του σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 19 μετά την πάροδο τριών (3) μηνών από τη δή?λωση ή εύρεση του αρχαίου, εφόσον δεν έχει εκδοθεί η σχετική απόφαση.

Αν έχει αποφασιστεί η διενέργεια διερευνητικής ανα?σκαφής, ο έχων δικαίωμα στο ακίνητο δικαιούται να λάβει αποζημίωση για τη στέρηση της χρήσης του και για κάθε βλάβη που προκύπτει σε αυτό από την ανασκαφή το αρ?γότερο μετά την πάροδο ενός (1) έτους από τη δήλωση ή την εύρεση του αρχαίου.

Τα ποσά που δαπανά ο έχων δικαίωμα στο ακίνητο για την προστασία του αρχαίου σύμφωνα με τις υποδείξεις της Υπηρεσίας και μέχρι την έκδοση της απόφασης για τη διατήρησή του, καταβάλλονται σε αυτόν.

Απαγορεύεται κάθε ενέργεια σε ακίνητο μνημείο, η ο?ποία είναι δυνατόν να επιφέρει με άμεσο ή έμμεσο τρόπο καταστροφή, βλάβη, ρύπανση ή αλλοίωση της μορφής του.

Απαγορεύεται η εκμετάλλευση λατομείου, ο πορι?σμός οικοδομικών υλικών, η διενέργεια μεταλλευτικών ε?ρευνών και η εκμετάλλευση μεταλλείων, καθώς και ο κα?θορισμός λατομικών περιοχών, χωρίς έγκριση του Υπουρ?γού Πολιτισμού, ύστερα από γνώμη του Συμβουλίου, η οποία χορηγείται εντός τριών (3) μηνών από την περιέλευ?ση στο Υπουργείο Πολιτισμού της αίτησης και των σχε?διαγραμμάτων που προβλέπονται από τη μεταλλευτική και λατομική νομοθεσία. Εάν τυχόν παρέλθει άπρακτη η ως άνω προβλεπόμενη προθεσμία θεωρείται ότι δεν υφί?στανται απαγορευτικοί λόγοι. Η έγκριση δεν χορηγείται ε?άν, λόγω της απόστασης από ακίνητο μνημείο, της οπτικής επαφής με αυτό, της μορφολογίας του εδάφους και του χαρακτήρα των ενεργειών για τις οποίες ζητείται, κινδυ?νεύει να προκληθεί άμεση ή έμμεση βλάβη στο μνημείο.

Η εγκατάσταση ή η λειτουργία βιομηχανικής, βιοτεχνικής ή εμπορικής επιχείρησης, η τοποθέτηση τηλεπι?κοινωνιακών ή άλλων εγκαταστάσεων, η επιχείρηση οποι?ουδήποτε τεχνικού ή άλλου έργου ή εργασίας, καθώς και η οικοδομική δραστηριότητα πλησίον αρχαίου επιτρέπε?ται μόνο μετά από έγκριση του Υπουργού Πολιτισμού, η οποία εκδίδεται ύστερα από γνώμη του Συμβουλίου. Η έ?γκριση χορηγείται εάν η απόσταση από ακίνητο μνημείο ή η σχέση με αυτό είναι τέτοια ώστε να μην κινδυνεύει να ε?πέλθει άμεση ή έμμεση βλάβη αυτού λόγω του χαρακτή?ρα του έργου ή της επιχείρησης ή της εργασίας.

Για κάθε εργασία, επέμβαση ή αλλαγή χρήσης σε α?κίνητα μνημεία, ακόμη και αν δεν επέρχεται κάποια από τις συνέπειες της παραγράφου 1 σε αυτά, απαιτείται έ?γκριση που χορηγείται με απόφαση του Υπουργού Πολι?τισμού ύστερα από γνώμη του Συμβουλίου.

Σε περίπτωση επείγουσας ανάγκης για την αποτροπή άμεσου και σοβαρού κινδύνου είναι δυνατή η επιχείρηση εργασιών αποκατάστασης βλάβης που δεν αλλοιώνει τα υπάρχοντα κτιριολογικά, αισθητικά και άλλα συναφή στοιχεία του μνημείου χωρίς την έγκριση που προβλέπε?ται στις παραγράφους 3 και 4, μετά από άμεση και πλήρη ενημέρωση της Υπηρεσίας, η οποία μπορεί να διακόψει τις εργασίες με σήμα της.

Στις περιπτώσεις που απαιτείται έγκριση σύμφωνα με τις προηγούμενες παραγράφους, αυτή προηγείται από τις άδειες άλλων αρχών που αφορούν την επιχείρηση ή την εκτέλεση του έργου ή της εργασίας και τα στοιχεία της αναγράφονται με ποινή ακυρότητας στις άδειες αυ?τές. Η έγκριση χορηγείται μέσα σε τρεις (3) μήνες από την υποβολή της σχετικής αίτησης.

Για την προστασία των ακινήτων μνημείων είναι δυ?νατόν με απόφαση του Υπουργού Πολιτισμού ύστερα α?πό γνώμη του Συμβουλίου να επιβάλλονται περιορισμοί στη χρήση και στον τρόπο λειτουργίας τους, καθώς και στους όρους δόμησής τους κατά παρέκκλιση από κάθε ι?σχύουσα διάταξη.

Με προεδρικό διάταγμα, που εκδίδεται ύστερα από πρόταση των Υπουργών Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημόσιων Έργων και Πολιτισμού και γνώμη των οικείων γνωμοδοτικών οργάνων, είναι δυνατόν να επιβάλλονται ειδικοί όροι δόμησης και χρήσης με σκοπό την προστασία των μνημείων.

Ο κύριος, ο νομέας ή ο κάτοχος ακινήτου μνημείου ή 3006 ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΠΡΩΤΟ) από την Υπηρεσία μετά από έγγραφη ειδοποίηση και να ειδοποιεί χωρίς υπαίτια καθυστέρηση την Υπηρεσία για κάθε γεγονός που μπορεί να το θέσει σε κίνδυνο.

Ο κύριος ή ο νομέας μνημείου υποχρεούται να μερι?μνά για την άμεση εκτέλεση των εργασιών συντήρησης, στερέωσης ή προστασίας ετοιμόρροπου μνημείου χωρίς υπαίτια καθυστέρηση, με δική του δαπάνη και υπό την ε?ποπτεία και τις υποδείξεις της Υπηρεσίας σύμφωνα και με τις διατάξεις των άρθρων 40 και 41. Αν ο κύριος ή ο νομέ?ας αδρανεί, την ίδια υποχρέωση έχει ο κάτοχος, ο οποίος μπορεί να αναχθεί κατά του κυρίου ή του νομέα. Αν η Υ?πηρεσία κρίνει ότι καθυστερεί η εκτέλεση των εργασιών συντήρησης ή στερέωσης για οποιονδήποτε λόγο ή ότι αυτές είναι ανεπαρκείς, μπορεί να λαμβάνει τα αναγκαία μέτρα, διατηρώντας τη δυνατότητα να καταλογίζει το σύ?νολο ή μέρος της σχετικής δαπάνης σε βάρος των υποχρέων κατά τις σχετικές περί εισπράξεως δημοσίων εσό?δων διατάξεις. Tο Δημόσιο ή οι Ο.Τ.Α. υποχρεούνται να καλύπτουν το σύνολο ή μέρος των δαπανών συντήρησης, στερέωσης ή άλλης εργασίας προστασίας μνημείου που δεν τους ανήκει, εφόσον αυτές αφορούν μνημείο που κρί?νεται με απόφαση του Υπουργού Πολιτισμού ύστερα από γνώμη του Συμβουλίου ότι πρέπει να καταστεί επισκέψιμο για το κοινό και υπερβαίνουν ένα εύλογο ποσό, ο κύριος, ο νομέας ή ο κάτοχος δεν είναι υπαίτιος για τη φθορά που το μνημείο έχει υποστεί και η οικονομική κατάσταση του υποχρέου δεν του επιτρέπει να καταβάλει τη δαπάνη. Στην περίπτωση αυτή ο κύριος, ο νομέας ή ο κάτοχος του μνημείου οφείλει να επιτρέπει την πρόσβαση του κοινού σε αυτό υπό προϋποθέσεις και για χρονικό διάστημα που ορίζονται με απόφαση του Υπουργού Πολιτισμού ύστερα

Ο κύριος, ο νομέας ή ο κάτοχος ακινήτου μνημείου ή ακινήτου μέσα στο οποίο διατηρείται αρχαίο οφείλουν να διευκολύνουν τη φωτογράφηση και τη μελέτη από την Υ?πηρεσία ή από ειδικούς επιστήμονες στους οποίους έχει χορηγηθεί σχετική άδεια από την Υπηρεσία.

Οι διατάξεις των προηγούμενων παραγράφων εφαρ?μόζονται αναλόγως και ως προς τους δικαιούχους άλλων εμπραγμάτων δικαιωμάτων.

Οι αρχαιολογικοί χώροι κηρύσσονται και οριοθετού?νται ή αναοριοθετούνται με βάση τα δεδομένα αρχαιολο?γικής έρευνας πεδίου και απόφαση του Υπουργού Πολιτι?σμού, η οποία εκδίδεται ύστερα από γνώμη του Συμβου?λίου, συνοδεύεται από τοπογραφικό διάγραμμα και δημοσιεύεται μαζί με αυτό στην Εφημερίδα της Κυβερνή?σεως.

Εάν εντός των περιοχών που πρόκειται να καλύψουν υπό εκπόνηση Γενικά Πολεοδομικά Σχέδια (Γ.Π.Σ.) ή Σχέ?δια Χωρικής Οικιστικής Οργάνωσης Ανοικτής Πόλης (Σ.Χ.Ο.Ο.Α.Π.) ή άλλα σχέδια χωρικών ρυθμίσεων, δεν έχουν οριοθετηθεί αρχαιολογικοί χώροι, αυτοί οριοθετού?νται προσωρινά, βάσει σχεδιαγράμματος κλίμακας του?λάχιστον 1: 2.000 που καταρτίζεται από την Υπηρεσία, με βάση επαρκή επιστημονικά στοιχεία και ιδίως ευρήματα που πιθανολογούν την ύπαρξη μνημείων και το οποίο ε?γκρίνεται από τον Υπουργό Πολιτισμού με απόφασή του που δημοσιεύεται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως. Η σχετική πράξη με το σχεδιάγραμμα περιέρχεται στην οι?κεία αρχή μέσα σε έξι (6) μήνες από την περιέλευση στην Υπηρεσία του σχετικού ερωτήματος και ισχύει μέχρις ό?του εκδοθεί η απόφαση της παραγράφου 1.

Εάν δεν έχει γίνει καθορισμός ορίων νομίμως υφιστα?μένων οικισμών, ο οποίος είναι αναγκαίος για την εφαρ?μογή των άρθρων 13, 14, 16 και 17, ο Υπουργός Πολιτι?σμού ζητεί από το αρμόδιο για την οριοθέτηση του οικι?σμού όργανο, συναποστέλλοντας και σχετικό διάγραμμα, να προβεί κατ' απόλυτη προτεραιότητα στην οριοθέτησή του κατά το μέτρο που τούτο είναι αναγκαίο για την ε?φαρμογή των ανωτέρω άρθρων. Μέχρις ότου αυτό συ?ντελεσθεί, με κοινή τους απόφαση, που δημοσιεύεται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, οι Υπουργοί Πολιτι?σμού και Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημόσιων Έρ?γων τον οριοθετούν προσωρινώς κατά το ανωτέρω μέτρο και ρυθμίζουν κάθε θέμα που αφορά την προστασία του μέρους του αρχαιολογικού χώρου που εμπίπτει στα προ?σωρινά του όρια, όπως η αναστολή οικοδομικών εργα?σιών και έκδοσης οικοδομικών αδειών ή οι επιτρεπόμενες δραστηριότητες.

Οι διατάξεις των παραγράφων 1 έως 6 του άρθρου 10 εφαρμόζονται αναλόγως και για τους αρχαιολογικούς χώρους. Πριν από την έκδοση της απόφασης της παρα?γράφου 1, απαιτείται η γνώμη του καθ' ύλην αρμόδιου Υ?πουργού για υφιστάμενες δραστηριότητες της αρμοδιό?τητάς του, προκειμένου να καθορισθούν οι δυνατότητες και οι προϋποθέσεις συνέχισης της λειτουργίας τους στο πλαίσιο του άρθρου 10. Η γνώμη αυτή διατυπώνεται μέσα σε δύο (2) μήνες από την αποστολή του σχετικού ερωτή?ματος. Εάν παρέλθει άπρακτη η παραπάνω προθεσμία, η απόφαση του Υπουργού Πολιτισμού εκδίδεται χωρίς τη γνώμη αυτή.

Στους χερσαίους αρχαιολογικούς χώρους που βρί?σκονται εκτός σχεδίου πόλεως ή εκτός ορίων νομίμως υ?φισταμένων οικισμών, η άσκηση γεωργίας, κτηνοτρο?φίας, θήρας ή άλλων συναφών δραστηριοτήτων, καθώς και η οικοδομική δραστηριότητα είναι δυνατή μετά από ά?δεια, που χορηγείται με απόφαση του Υπουργού Πολιτι?σμού ύστερα από γνώμη του Συμβουλίου. Οι όροι άσκη?σης γεωργίας, κτηνοτροφίας, θήρας ή άλλων συναφών δραστηριοτήτων μπορεί να τίθενται και κανονιστικά με α?πόφαση του Υπουργού Πολιτισμού.

Με απόφαση του Υπουργού Πολιτισμού, η οποία εκ?δίδεται ύστερα από γνώμη του Συμβουλίου και η οποία διατυπώνεται ύστερα από την πραγματοποίηση αυτο?ψίας, από κλιμάκιο μελών του ή επιτροπή που συγκροτεί?ται από μέλη του και ειδικούς επιστήμονες, συνοδεύεται από σχετικό διάγραμμα και δημοσιεύεται μαζί με αυτό στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, είναι δυνατόν να κα?θορίζεται μέσα στους χώρους της προηγούμενης παρα?ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΠΡΩΤΟ) 3007 χοντα κτίρια που είναι αναγκαία για την ανάδειξη των μνη?μείων ή χώρων καθώς και για την εξυπηρέτηση της χρήσης τους. Με την απόφαση αυτή καθορίζεται και η θέ?ση του κτίσματος στην περιοχή ή το μέρος του κτιρίου στο οποίο γίνεται η προσθήκη. Με απόφαση του Υπουργού Πολιτισμού, η οποία εκδίδεται ύστερα από γνώμη του Συμβουλίου και η οποία διατυπώνεται ύστερα από την πραγματοποίηση αυτοψίας από μέλη του ή επιτροπή που ορίζεται από αυτό, συνοδεύεται από σχετικό διάγραμμα και δημοσιεύεται μαζί με αυτό στην Εφημερίδα της Κυ?βερνήσεως, είναι δυνατόν να καθορίζεται μέσα στους χώ?ρους της παραγράφου 1, εάν είναι εκτεταμένοι, περιοχή σε μέρος ή στο σύνολο της οποίας θα ισχύουν, δυνάμει της κοινής απόφασης του επόμενου εδαφίου, ειδικές ρυθμίσεις ως προς τους όρους δόμησης ή τις χρήσεις γης ή τις επιτρεπόμενες δραστηριότητες ή και όλους τους πιο πάνω περιορισμούς (Ζώνη Προστασίας Β΄). Με κοινή απόφαση του Υπουργού Πολιτισμού και του κατά περίπτωση αρμόδιου Υπουργού, που εκδίδεται ύστερα α?πό γνώμη των οικείων γνωμοδοτικών οργάνων, καθορίζο?νται στη συνέχεια οι ειδικοί όροι δόμησης, οι χρήσεις γης, οι επιτρεπόμενες δραστηριότητες, καθώς και η δυνατό?τητα και οι προϋποθέσεις συνέχισης της λειτουργίας υφι?στάμενων νόμιμων δραστηριοτήτων. Η κοινή αυτή από?φαση εκδίδεται μέσα σε τρεις (3) μήνες από την αποστο?λή του σχεδίου από το Υπουργείο Πολιτισμού στα συναρμόδια Υπουργεία.

Τα όρια των ζωνών προστασίας μπορεί να ανακαθο?ρίζονται με την ίδια διαδικασία με βάση τα δεδομένα της αρχαιολογικής έρευνας και τις συνθήκες προστασίας των αρχαιολογικών χώρων ή μνημείων. Ακίνητα, στα οποία υ?πάρχουν ορατά αρχαία και εντάσσονται σε Ζώνη Προ?στασίας Α΄, απαλλοτριώνονται εάν εμπίπτουν στην παρ. 3 του άρθρου 19.

Στους αρχαιολογικούς χώρους που βρίσκονται εντός σχεδίου πόλεως ή των ορίων νομίμως υφισταμένων ενερ?γών οικισμών είναι δυνατόν να καθορίζονται ζώνες προ?στασίας σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 13. Σε μη ενεργούς οικισμούς ή σε τμήματά τους που βρίσκονται ε?ντός σχεδίου πόλεως ή των ορίων νομίμως υφισταμένων ενεργών οικισμών και αποτελούν αρχαιολογικούς χώ?ρους, υπό την επιφύλαξη του προηγούμενου εδαφίου, α?παγορεύεται η ανέγερση νέων κτιρίων και επιτρέπεται η αποκατάσταση ερειπωμένων κτισμάτων, καθώς και η κα?τεδάφιση εκείνων που έχουν χαρακτηρισθεί ετοιμόρροπα υπό τους όρους των περιπτώσεων β΄ και γ΄ αντιστοίχως της παραγράφου 2 του παρόντος. Κατά τα λοιπά εφαρ?μόζονται σε αυτούς οι υπόλοιπες διατάξεις των παρα?γράφων 2, 3, 4 και 5 του παρόντος.

Στους ενεργούς οικισμούς ή σε τμήματά τους που α?ποτελούν αρχαιολογικούς χώρους απαγορεύονται οι ε?πεμβάσεις που αλλοιώνουν το χαρακτήρα και τον πολεο?δομικό ιστό ή διαταράσσουν τη σχέση μεταξύ των κτιρίων και των υπαίθριων χώρων. Επιτρέπεται μετά από άδεια που χορηγείται με απόφαση του Υπουργού Πολιτισμού, η οποία εκδίδεται μετά από γνώμη των οικείου γνωμοδοτι?κού οργάνου:

Σε περίπτωση επείγουσας ανάγκης για την αποτροπή άμεσου κινδύνου είναι δυνατή η εκτέλεση εργασιών απο?κατάστασης βλάβης χωρίς την παραπάνω άδεια μετά από ενημέρωση της Υπηρεσίας, η οποία μπορεί να διακόψει τις εργασίες με σήμα της.

Η κατά την προηγούμενη παράγραφο απαιτούμενη ά?δεια εκδίδεται πριν από όλες τις άλλες άδειες άλλων αρχών που αφορούν στην εκτέλεση του έργου, σε κάθε πε?ρίπτωση μέσα σε εξήντα (60) ημέρες από την υποβολή της σχετικής αίτησης, τα δε στοιχεία της αναγράφονται με ποινή ακυρότητας σε αυτές. Η άδεια αλλαγής της χρή?σης εκδίδεται μέσα σε δέκα (10) ημέρες.

Στους παραπάνω αρχαιολογικούς χώρους απαγο?ρεύονται δραστηριότητες, καθώς και χρήσεις των κτι?σμάτων, των ελεύθερων χώρων τους και των κοινόχρη?στων χώρων, οι οποίες δεν εναρμονίζονται με το χαρα?κτήρα και τη δομή των επί μέρους κτισμάτων ή χώρων ή του συνόλου. Για τον καθορισμό της χρήσης κτίσμα?τος ή ελεύθερου χώρου αυτού ή κοινόχρηστου χώρου χορηγείται άδεια με απόφαση του Υπουργού Πολιτι?σμού, η οποία εκδίδεται ύστερα από γνώμη του Συμ?βουλίου.

Μέσα στους αρχαιολογικούς χώρους που είναι ενερ?γοί οικισμοί καθορίζονται, με προεδρικό διάταγμα που εκ?δίδεται ύστερα από πρόταση των Υπουργών Πολιτισμού και Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημόσιων Έργων και του τυχόν άλλου κατά περίπτωση συναρμόδιου Υπουρ?γού, ειδικές ρυθμίσεις όσον αφορά τους περιορισμούς της ιδιοκτησίας, τις χρήσεις γης ή κτιρίων, τους όρους δό?μησης ή τις επιτρεπόμενες δραστηριότητες.

Στους ενάλιους αρχαιολογικούς χώρους απαγορεύ?εται η αλιεία, η αγκυροβολία και η υποβρύχια δραστηριό?τητα με αναπνευστικές συσκευές, εκτός αν έχει χορηγη?θεί άδεια του Υπουργού Πολιτισμού, η οποία εκδίδεται ύ?στερα από γνώμη του Συμβουλίου.

Με απόφαση του Υπουργού Πολιτισμού και του τυχόν συναρμόδιου Υπουργού, ύστερα από γνώμη του Συμβου?λίου καθορίζονται οι όροι άσκησης των δραστηριοτήτων αυτών στους ενάλιους αρχαιολογικούς χώρους.

Με όμοια απόφαση ορίζονται οι όροι άσκησης της υ?ποβρύχιας δραστηριότητας με αναπνευστικές συσκευές, 3008 ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΠΡΩΤΟ)

Απαγορεύεται η εκτέλεση κάθε μορφής λιμενικού έρ?γου χωρίς προηγούμενη άδεια, που χορηγείται με από?φαση του Υπουργού Πολιτισμού ύστερα από γνώμη του Συμβουλίου. Η άδεια αυτή προηγείται από όλες τις άδει?ες που αφορούν στην εκτέλεση του έργου και τα στοιχεία της αναγράφονται με ποινή ακυρότητας στις υπόλοιπες άδειες που απαιτούνται.

Γύρω από μνημεία μπορεί να καθορίζεται Ζώνη Προ?στασίας Α΄, σύμφωνα με το άρθρο 13.

Ο καθορισμός χώρου, σε περιοχή εκτός σχεδίου πό?λεως ή νομίμως υφισταμένων οικισμών, ως Ζώνης Α΄, συ?νεπάγεται την αναγκαστική απαλλοτρίωσή του, εάν αναι?ρείται η κατά προορισμό χρήση του.

Γύρω από μνημεία μπορεί να καθορίζεται επίσης Ζώ?νη Προστασίας Β΄, σύμφωνα με το άρθρο 13.

Το Δημόσιο μπορεί να προβαίνει με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομίας και Οικονομικών και Πολιτι?σμού, ύστερα από γνώμη του Συμβουλίου, είτε στην ολι?κή ή τη μερική απαλλοτρίωση είτε στην απευθείας εξαγο?ρά μνημείου ή οποιουδήποτε ακινήτου μέσα στο οποίο υ?πάρχουν μνημεία, καθώς και παρακείμενων ακινήτων ή μνημείων, εάν αυτό κρίνεται απαραίτητο για την προστα?σία των μνημείων.

Με όμοια απόφαση, που εκδίδεται με την ίδια διαδι?κασία, είναι δυνατή είτε η ολική ή μερική απαλλοτρίωση είτε η απευθείας εξαγορά ακινήτου, εάν αυτό κρίνεται α?παραίτητο για την προστασία αρχαιολογικών χώρων ή ι?στορικών τόπων ή για τη διενέργεια ανασκαφών. Η εξα?γορά γίνεται κατά τη διαδικασία του άρθρου 2 του Ν. 2882/2001, στη δε επιτροπή του άρθρου 15 του ίδιου νό?μου μετέχει αντί του εμπειρογνώμονα, υπάλληλος της Υ?πηρεσίας στην περίπτωση που πρέπει να εκτιμηθεί η αξία μνημείου.

Τα ακίνητα μνημεία που βρίσκονται μέσα σε ακίνητα ιδιοκτησίας Ο.Τ.Α, άλλων Ν.Π.Δ.Δ., εκκλησιαστικών νομι?κών προσώπων διατηρούνται και προστατεύονται με ευ?θύνη της Υπηρεσίας χωρίς το Δημόσιο να υποχρεούται σε απαλλοτρίωση.

Η απαλλοτρίωση ή η απευθείας εξαγορά γίνεται υπέρ του Δημοσίου με δαπάνες αυτού ή άλλου νομικού ή φυσι?κού προσώπου.

Κατά της απόφασης της παραγράφου 1 χωρεί ένστα?ση εντός τριάντα (30) ημερών από την κοινοποίησή της στον ενδιαφερόμενο, επί της οποίας αποφαίνεται ο Υ?πουργός Πολιτισμού, μετά από γνώμη του Συμβουλίου.

Η εισήγηση της Υπηρεσίας για ολική ή μερική απαλ?λοτρίωση ή απευθείας εξαγορά ακινήτου περιλαμβάνει την αιτιολογημένη απόρριψη άλλων λύσεων προστασίας των μνημείων, αρχαιολογικών χώρων ή ιστορικών τόπων, καθώς και τις βασικές κατευθύνσεις για τον τρόπο διατή?ρησης και ανάδειξής τους μέσα στο προς απαλλοτρίωση ακίνητο.

Το ποσό της αποζημίωσης μπορεί να καταβάλλεται, εφόσον συναινεί ο ιδιοκτήτης, σε δόσεις ή σε ομόλογα ή σε είδος ή με άλλου είδους διακανονισμό, κατά τα ειδικό?τερα οριζόμενα με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικο?νομίας και Οικονομικών και Πολιτισμού.

Εφόσον συναινεί ο ιδιοκτήτης, είναι δυνατή η ανταλ?λαγή ιδιωτικού ακινήτου με ακίνητο ίσης αξίας του Δημο?σίου ή του Ο.Τ.Α. ή η αποζημίωση με άλλο νόμιμο τρόπο. Στις περιπτώσεις αυτές εκδίδεται κοινή απόφαση των Υ?πουργών Οικονομίας και Οικονομικών και Πολιτισμού, η οποία εκτελείται με μέριμνα της Κτηματικής Εταιρίας Δη?μοσίου και είναι δυνατόν να καταβάλλεται τμήμα της τι?μής του ακινήτου ή της αποζημίωσης που καθορίζεται. Η διάταξη της παραγράφου 7 εφαρμόζεται αναλόγως. Σε περίπτωση έκδοσης ομολόγων οι ειδικότεροι όροι και οι προϋποθέσεις έκδοσής τους θα καθορίζονται με απόφα?ση του Υπουργού Οικονομίας και Οικονομικών.

Η ανεπιφύλακτη παραλαβή της αποζημίωσης σε εί?δος ή των ομολόγων ή της πρώτης δόσης ή του αντικει?μένου του διακανονισμού κατά την παράγραφο 7 ή του τμήματος της αποζημίωσης κατά την παράγραφο 8, εξο?μοιώνεται με την έγγραφη συναίνεση.

Για την προστασία μνημείων, αρχαιολογικών χώρων ή ιστορικών τόπων ή για τη διενέργεια ανασκαφών ο Υ?πουργός Πολιτισμού μπορεί να επιβάλλει προσωρινή ή ο?ριστική στέρηση ή περιορισμό της χρήσης ακινήτου.

Σε περίπτωση ουσιώδους προσωρινού περιορισμού ή ουσιώδους προσωρινής στέρησης της κατά προορισμό χρήσης του όλου ακινήτου, καταβάλλεται αποζημίωση, η οποία υπολογίζεται με βάση τη μέση κατά προορισμό α?πόδοση του ακινήτου πριν τον περιορισμό ή τη στέρηση της χρήσης, λαμβανομένης υπόψη και της ιδιότητας του ακινήτου ως μνημείου, εφόσον αυτή συντρέχει.

Σε περίπτωση ουσιώδους οριστικού περιορισμού ή ο?ριστικής στέρησης της κατά προορισμό χρήσης του όλου ακινήτου καταβάλλεται πλήρης αποζημίωση. Και στην πε?ρίπτωση αυτή λαμβάνεται υπόψη η ιδιότητα του ακινήτου ως μνημείου, εφόσον αυτή συντρέχει. ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΠΡΩΤΟ) 3009

Σε περίπτωση ουσιώδους οριστικού περιορισμού ή ο?ριστικής στέρησης της κατά προορισμό χρήσης τμήμα?τος του ακινήτου, που απαιτείται για την προστασία του μνημείου, η αποζημίωση καταβάλλεται για το τμήμα αυτό, μόνο εάν ο περιορισμός ή η στέρηση δεν επιφέρει ουσιώ?δη οριστικό περιορισμό ή οριστική στέρηση της κατά προορισμό χρήσης του όλου ακινήτου, οπότε καταβάλ?λεται η αποζημίωση που προβλέπεται στην παράγραφο 3.

Με απόφαση του Υπουργού Πολιτισμού, που εκδίδε?ται ύστερα από γνώμη επιτροπής, διαπιστώνεται εάν συ?ντρέχει περίπτωση καταβολής αποζημίωσης κατά τις πα?ραγράφους 1 έως 5, καθώς και το ύψος της. Με κοινή α?πόφαση των Υπουργών Οικονομίας και Οικονομικών και Πολιτισμού καθορίζεται η συγκρότηση και οι αρμοδιότη?τες της επιτροπής, η διαδικασία κατά την οποία γνωμο?δοτεί, τα στοιχεία που λαμβάνει υπόψη, το είδος και ο τρό?πος καταβολής της αποζημίωσης και κάθε άλλη σχετική λεπτομέρεια.

Σε περίπτωση κατά την οποία το ποσό που έχει ή προ?βλέπεται να καταβληθεί ως αποζημίωση λόγω στέρησης ή περιορισμού χρήσης ακινήτου, προσεγγίζει την αξία του ακινήτου τότε αυτό κηρύσσεται απαλλοτριωτέο.

Η προστασία ή η ανάδειξη μνημείων που βρίσκονται σε ακίνητα ιδιοκτησίας Ο.Τ.Α., Ν.Π.Δ.Δ., εκκλησιαστικών νομικών προσώπων, Ν.Π.Ι.Δ. του ευρύτερου δημόσιου το?μέα και ιδρυμάτων ή αστικών μη κερδοσκοπικών εταιρει?ών που έχουν μεταξύ άλλων ως σκοπό την ανάδειξη και προβολή της πολιτιστικής κληρονομιάς, θεωρείται ότι ε?ντάσσεται στην κατά προορισμό χρήση των ακινήτων αυ?τών.

Σε περίπτωση επιβολής ουσιωδών περιορισμών στους όρους δόμησης ακινήτου για τους οποίους δεν προβλέπεται αποζημίωση ή μεταφορά συντελεστή δόμη?σης, μπορεί να καταβάλλεται μη χρηματική αποζημίωση στον ιδιοκτήτη, το είδος, οι προϋποθέσεις και η διαδικα?σία καθορισμού της οποίας καθορίζονται με προεδρικό διάταγμα, που εκδίδεται με πρόταση των Υπουργών Οι?κονομίας και Οικονομικών, Περιβάλλοντος Χωροταξίας, και Δημόσιων Έργων και Πολιτισμού.

Οι διατάξεις των παραγράφων 2 έως 9 του άρθρου αυτού εφαρμόζονται και στην περίπτωση καθορισμού ζω?νών σύμφωνα με τα άρθρα 13, 14, 16 και 17.

Στα κινητά μνημεία περιλαμβάνονται:

Τα αρχαία κινητά μνημεία που υπάγονται στις περι?πτώσεις α΄ και β΄ της παραγράφου 1 προστατεύονται από το νόμο χωρίς να απαιτείται η έκδοση οποιασδήποτε διοι?κητικής πράξης. Τα πολιτιστικά αγαθά των περιπτώσεων γ΄, δ΄ και ε΄ της παραγράφου 1 χαρακτηρίζονται μνημεία με απόφαση του Υπουργού Πολιτισμού, η οποία εκδίδεται ύ?στερα από εισήγηση της Υπηρεσίας και γνώμη του Συμ?βουλίου και δημοσιεύεται στην Εφημερίδα της Κυβερνή?σεως.

Περίληψη της εισήγησης αποστέλλεται στις τελωνει?ακές, λιμενικές και αστυνομικές αρχές. Η εισήγηση κοινο?ποιείται στον κύριο ή και τον κάτοχο, οι οποίοι είναι δυνα?τόν να υποβάλουν αντιρρήσεις μέσα σε ένα (1) μήνα από την κοινοποίηση. Τα αποτελέσματα του χαρακτηρισμού επέρχονται από την κοινοποίηση της εισήγησης και αίρο?νται εάν η απόφαση χαρακτηρισμού δεν εκδοθεί εντός ε?ξαμήνου από την κοινοποίηση.

Με απόφαση του Υπουργού Πολιτισμού ρυθμίζεται κάθε λεπτομέρεια αναγκαία για την εφαρμογή της διάτα?ξης αυτής. Για το χαρακτηρισμό μνημείων της περίπτω?σης ε΄ της παραγράφου 1 απαιτείται προηγούμενη συναί?νεση του δημιουργού τους, εφόσον διατηρεί την κυριό?τητά τους.

Η απόφαση χαρακτηρισμού που εκδίδεται σύμφωνα με τις προηγούμενες παραγράφους μπορεί να ανακαλεί?ται μόνο για πλάνη περί τα πράγματα. Η απόφαση ανά?κλησης του Υπουργού Πολιτισμού εκδίδεται κατά τη δια?δικασία των παραγράφων 2 και 3 και δημοσιεύεται στην Ε?φημερίδα της Κυβερνήσεως.

Με απόφαση του Υπουργού Πολιτισμού, η οποία εκ?δίδεται με εισήγηση της Υπηρεσίας, ύστερα από γνώμη του Συμβουλίου και δημοσιεύεται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, μπορεί, κατ' εξαίρεση, να χαρακτηρίζο?νται μνημεία, ομοειδείς κατηγορίες κινητών πολιτιστικών αγαθών που παρουσιάζουν ιδιαίτερη κοινωνική, τεχνική, λαογραφική, εθνολογική ή εν γένει ιστορική, καλλιτεχνική ή επιστημονική σημασία, εφόσον σπανίζουν, ο ατομικός προσδιορισμός τους είναι δυσχερής και συντρέχει κίνδυ?νος απώλειας ή καταστροφής τους.

Η ανάκληση της απόφασης χαρακτηρισμού μεμονω?μένου μνημείου που έχει εκδοθεί σύμφωνα με τις διατά?3010 ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΠΡΩΤΟ) για την οποία χαρακτηρίστηκε η κατηγορία μνημείων.

Τα αρχαία κινητά μνημεία που χρονολογούνται έως και το 1453 ανήκουν στο Δημόσιο κατά κυριότητα και νο?μή, είναι ανεπίδεκτα χρησικτησίας και είναι εκτός συναλ?λαγής κατά την έννοια του άρθρου 966 του Αστικού Κώ?δικα.

Δικαίωμα κυριότητας σε εισαγόμενα αρχαία που χρο?νολογούνται έως και το 1453 αναγνωρίζεται υπό τους ό?ρους και τις προϋποθέσεις των διατάξεων της παραγρά?φου 3 του άρθρου 33 και των παραγράφων 5 και 7 του άρ?θρου 28.

Τα αρχαία κινητά μνημεία που αποτελούν ευρήματα ανασκαφής ή άλλης αρχαιολογικής έρευνας ανεξάρτητα από τη χρονολόγησή τους, ανήκουν κατά κυριότητα και νομή στο Δημόσιο, είναι ανεπίδεκτα χρησικτησίας και ε?κτός συναλλαγής.

Το δικαίωμα κυριότητας σε άλλα κινητά μνημεία με?ταγενέστερα του 1453 ασκείται υπό τους όρους και τις προϋποθέσεις του παρόντος νόμου.

Η εξαίρεση του δευτέρου εδαφίου του άρθρου 1039 Α.Κ. δεν ισχύει για κινητά μνημεία.

Δεν υπόκεινται σε κατάσχεση και δεν αποτελούν πτωχευτική περιουσία κινητά αρχαία που χρονολογούνται έ?ως και το 1453.

Η κατάσχεση μεταγενέστερων μνημείων που ανή?κουν σε ιδιώτες γίνεται παρουσία υπαλλήλου της Υπηρε?σίας. Προς τούτο οι εκτελούντες την κατάσχεση υπάλλη?λοι οφείλουν να τη γνωστοποιούν έγκαιρα στην Υπηρε?σία. Η αξία των μνημείων καθορίζεται από την επιτροπή της διάταξης της παραγράφου 11 του άρθρου 73.

Μεσεγγυούχος ορίζεται το Δημόσιο, τα δε κατασχε?θέντα παραμένουν στον τόπο όπου βρίσκονται, εκτός αν η Υπηρεσία ορίσει διαφορετικά. Αντίγραφο της κατασχε?τήριας έκθεσης επιδίδεται στην Υπηρεσία αμέσως μόλις περατωθεί η κατάσχεση. Η Υπηρεσία καλείται στη δίκη για τη διόρθωση της κατασχετήριας έκθεσης, εάν αυτή α?φορά μνημείο της παραγράφου 2, οπότε και της κοινο?ποιείται η σχετική απόφαση.

Η επίθεση σφραγίδων σε μνημεία που αποτελούν πτωχευτική περιουσία γίνεται παρουσία υπαλλήλου της Υπη?ρεσίας. Μεσεγγυούχος αυτών ορίζεται το Δημόσιο. Τα μνημεία παραμένουν στον τόπο όπου βρίσκονται, εκτός ε?άν η Υπηρεσία ορίσει διαφορετικά και εκτιμώνται κατά την απογραφή, σύμφωνα με τα οριζόμενα στα δύο τελευταία εδάφια της παραγράφου 2. Οποιαδήποτε απόφαση για την πώλησή τους κοινοποιείται εγκαίρως στην Υπηρεσία.

Με αίτηση του Δημοσίου, που εκδικάζεται κατά τη διαδικασία των ασφαλιστικών μέτρων, καθορίζεται με α?πόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου, η τιμή μνημείου που έχει κατασχεθεί ή ανήκει σε πτωχευτική περιουσία. Με την υποβολή της αιτήσεως το μνημείο αναλαμβάνεται από την Υπηρεσία. Στη δίκη καλούνται ο επισπεύδων δα?νειστής ή ο σύνδικος της πτωχεύσεως αντιστοίχως, οι ο?ποίοι έχουν το δικαίωμα να επισκεφθούν το μνημείο με πρόσωπο της επιλογής τους για την εκτίμηση της αξίας του. Το δικαστήριο λαμβάνει υπόψη του την τιμή που έχει καθορισθεί από την επιτροπή της παραγράφου 11 του άρ?θρου 73, καθώς και τα στοιχεία περί της αξίας του μνη?μείου που επικαλούνται ο επισπεύδων δανειστής ή ο σύν?δικος. Το Δημόσιο αποκτά την κυριότητα του μνημείου του οποίου έχει καθορισθεί η τιμή με την καταβολή του τι?μήματος στον υπάλληλο του πλειστηριασμού ή τον σύν?δικο μέσα σε τριάντα (30) ημέρες από τη δημοσίευση της αποφάσεως. Μόνο εάν δεν καταβληθεί το τίμημα το μνη?μείο πλειστηριάζεται. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Πολιτισμού και Δικαιοσύνης καθορίζεται κάθε αναγκαία λεπτομέρεια για την εφαρμογή των ανωτέρω.

Με απόφαση του Υπουργού Πολιτισμού, ύστερα από γνώμη του Συμβουλίου, μπορεί να χορηγείται σε φυσικό ή νομικό πρόσωπο άδεια κατοχής κινητού αρχαίου μνημεί?ου του οποίου η κυριότητα ανήκει στο Δημόσιο.

Άδεια κατοχής χορηγείται στο πρόσωπο που δηλώ?νει, σύμφωνα με τη διάταξη της παραγράφου 1 του άρ?θρου 24, κινητό αρχαίο που χρονολογείται έως και το 1453, ύστερα από σχετική αίτησή του, εκτός εάν:

Όταν ο κάτοχος αρχαίου που χρονολογείται έως και το 1453 αποβιώσει, χορηγείται άδεια κατοχής στον κλη?ρονόμο του, εφόσον υποβάλει σχετική αίτηση, εκτός εάν συντρέχουν οι αρνητικές προϋποθέσεις των περιπτώσε?ων β΄ και γ΄ της προηγούμενης παραγράφου. Η σχετική α?πόφαση εκδίδεται μέσα σε εύλογο χρόνο.

Η άδεια κατοχής είναι δυνατόν να ανακαλείται με α?πόφαση του Υπουργού Πολιτισμού εάν παύσει να συ?ντρέχει μια από τις προϋποθέσεις της χορήγησής της σύμφωνα με την παράγραφο 2 ή παραβιαστούν διατάξεις των άρθρων 27, 28 και 29. Η άδεια ανακαλείται αυτοδικαί?ως αν ο κάτοχος καταδικασθεί αμετάκλητα για ένα από τα αδικήματα της περίπτωσης γ΄ της παραγράφου 2. Η άδεια μπορεί επίσης να ανακαλείται αν κριθεί εκ των υστέρων ό?τι το αρχαίο παρουσιάζει ιδιαίτερα μεγάλη επιστημονική ΦΕΚ 153 ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΠΡΩΤΟ) 3011

Στην περίπτωση που κρίνεται ότι το κινητό αρχαίο που δηλώνεται σύμφωνα με τη διάταξη της παραγράφου 1 του άρθρου 24 έχει πολύ μικρή επιστημονική και εμπορική α?ξία, καταγράφεται από την Υπηρεσία και καταλείπεται στην ελεύθερη χρήση του αιτούντος με απόφαση του Υ?πουργού Πολιτισμού, ύστερα από γνώμη του Συμβουλίου.

Όποιος βρίσκει ή αυτός στον οποίο περιέρχεται κινη?τό αρχαίο που χρονολογείται έως και το 1453, οφείλει να το δηλώνει χωρίς υπαίτια καθυστέρηση στην πλησιέστε?ρη αρχαιολογική, αστυνομική ή λιμενική αρχή και να το θέτει στη διάθεσή της. Η δήλωση περιέχει την ακριβή το?ποθεσία εύρεσης του αρχαίου, τον τρόπο με τον οποίο πε?ριήλθε στο πρόσωπο που προβαίνει σε αυτή, τα στοιχεία του προηγούμενου κατόχου και κάθε άλλη χρήσιμη λε?πτομέρεια. Τα στοιχεία της δήλωσης καταγράφονται σε έκθεση της παραπάνω αρχής. Αν το αρχαίο ανακαλύπτε?ται ή βρίσκεται σε ακίνητο όπου εκτελούνται έργα ή ερ?γασίες, αυτές πρέπει να διακόπτονται αμέσως μέχρι να α?ποφανθεί η Υπηρεσία.

Κάθε πρόσωπο το οποίο αποκτά την κυριότητα μνη?μείου μεταγενέστερου του 1453, που υπάγεται στις πα?ραγράφους 1β και 6 του άρθρου 20, οφείλει να υποβάλει χωρίς υπαίτια καθυστέρηση στις αρχές της προηγούμε?νης παραγράφου δήλωση για τον τρόπο με τον οποίο πε?ριήλθε σε αυτό και για τα στοιχεία του προηγούμενου κα?τόχου του.

Όταν η κατοχή του αρχαίου περιέρχεται στο Δημό?σιο, χορηγείται αμοιβή σε αυτόν που προέβη στη δήλωσή του σύμφωνα με την παράγραφο 1. Το ύψος της αμοιβής ορίζεται με απόφαση του Υπουργού Πολιτισμού, ύστερα από γνώμη του Συμβουλίου, ανάλογα με τη σπουδαιότη?τα του αρχαίου και τη συμβολή του δηλώσαντος στην α?νεύρεση και διάσωσή του. Η Υπηρεσία χορηγεί απευθεί?ας την αμοιβή, αν εκτιμά ότι η χρηματική αξία του αρχαί?ου δεν υπερβαίνει τα χίλια πεντακόσια (1.500) ευρώ. Το ποσό αυτό μπορεί να αναπροσαρμόζεται με απόφαση του Υπουργού Πολιτισμού.

Η παραπάνω αμοιβή χορηγείται και σε όποιον υπο?δεικνύει τον τόπο όπου βρίσκονται άγνωστα στην Υπηρε?σία κινητά αρχαία, με όμοια απόφαση μετά από εκτίμηση της συμβολής του στην ανεύρεση και τη διάσωσή τους, καθώς και της σπουδαιότητας των αρχαίων.

Εάν η δήλωση ή η υπόδειξη γίνεται από περισσότερα πρόσωπα, η αμοιβή επιμερίζεται μεταξύ τους σε ποσοστά που καθορίζονται με την ίδια απόφαση ανάλογα με τη συμβολή του καθενός ή σε περίπτωση αμφιβολίας κατά ί?σα μέρη. Αν το αρχαίο βρέθηκε σε ιδιωτικό ακίνητο που δεν ανήκει σε αυτόν που το δηλώνει, η αμοιβή κατανέμε?ται σε ίσα μέρη μεταξύ αυτού και του κυρίου ή μισθωτή του ακινήτου. Προκειμένου για ενάλια αρχαία, εάν εκεί?νος που τα δηλώνει ή τα υποδεικνύει δεν είναι κύριος ή μι?σθωτής του μέσου με το οποίο εντοπίζονται, η αμοιβή ε?πιμερίζεται μεταξύ του κυρίου ή μισθωτή του μέσου και ε?κείνου που τα υποδεικνύει.

Δεν καταβάλλεται αμοιβή:

Με απόφαση του Υπουργού Πολιτισμού ύστερα από εισήγηση της Υπηρεσίας και γνώμη του Συμβουλίου μπο?ρεί σε εξαιρετικές περιπτώσεις να επιτρέπεται ο δανει?σμός δημοσιευμένων κινητών μνημείων που ανήκουν στο Δημόσιο και βρίσκονται στην κατοχή του, σε μουσεία ή εκ?παιδευτικούς οργανισμούς για εκθεσιακούς ή παιδαγωγι?κούς σκοπούς. Ο δανεισμός σε μουσεία γίνεται υπό τον ό?ρο της αμοιβαιότητας. Ο δανεισμός για παιδαγωγικούς σκοπούς μπορεί να επιτρέπεται εφόσον τα μνημεία δεν έχουν ιδιαίτερη σημασία για την πολιτιστική κληρονομιά της Χώρας. Ο δανεισμός γίνεται για ορισμένο χρόνο που δεν μπορεί να υπερβαίνει την πενταετία και μπορεί να α?νανεώνεται με την ίδια διαδικασία.

Με απόφαση του Υπουργού Πολιτισμού ύστερα από εισήγηση της Υπηρεσίας και γνώμη του Συμβουλίου μπο?ρεί να επιτρέπεται η ανταλλαγή δημοσιευμένων κινητών μνημείων που ανήκουν στο Δημόσιο και βρίσκονται στην κατοχή του, εφόσον δεν έχουν ιδιαίτερη σημασία για την πολιτιστική κληρονομιά της Χώρας, δεν χρειάζεται να συ?μπληρωθούν με αυτά οι συλλογές άλλων μουσείων της Χώρας και δεν πλήττεται η ενότητα σημαντικών συλλο?γών, με ίσης σημασίας πολιτιστικά αγαθά που ανήκουν σε άλλα κράτη ή σε αλλοδαπά νομικά πρόσωπα μη κερδο?σκοπικού χαρακτήρα και έχουν ιδιαίτερη σημασία για τις συλλογές των δημόσιων μουσείων της Χώρας.

Ο κάτοχος κινητού αρχαίου και ο κύριος αρχαίου ή 3012 ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΠΡΩΤΟ) απώλειά του. Οφείλουν επίσης να επιτρέπουν την περιο?δική ή έκτακτη επιθεώρησή του από την Υπηρεσία ύστε?ρα από έγγραφη ειδοποίηση, να την ειδοποιούν χωρίς υ?παίτια καθυστέρηση για κάθε γεγονός που είναι δυνατόν να το θέσει σε κίνδυνο και να ακολουθούν τις υποδείξεις της. Αν το μνημείο διατρέχει άμεσο κίνδυνο φθοράς, α?πώλειας ή καταστροφής, η Υπηρεσία μπορεί να λάβει ό?λα τα αναγκαία μέτρα και να καταλογίσει τις σχετικές δα?πάνες στον κύριο ή τον κάτοχο του μνημείου ή να απο?φασίσει τη μεταφορά του προς φύλαξη σε δημόσιο μουσείο ή άλλο κατάλληλο χώρο, μέχρις ότου εκλείψει ο?ριστικά ο κίνδυνος.

Ο κάτοχος κινητού αρχαίου και ο κύριος αρχαίου ή άλλου κινητού μνημείου υποχρεούνται να λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα συντήρησης σύμφωνα και με τις διατά?ξεις του άρθρου 43. Αν η Υπηρεσία κρίνει ότι η συντήρη?ση είναι ανεπαρκής, λαμβάνει τα αναγκαία μέτρα, διατη?ρώντας τη δυνατότητα να καταλογίσει το σύνολο ή μέ?ρος της σχετικής δαπάνης σε βάρος των υποχρέων, σύμφωνα με τις σχετικές περί εισπράξεως δημοσίων ε?σόδων διατάξεις.

Αν ο κάτοχος κινητού αρχαίου ή ο κύριος αρχαίου ή άλλου κινητού μνημείου αποβιώσει, ο κληρονόμος ή ο ε?κτελεστής της διαθήκης ή ο κηδεμόνας σχολάζουσας κληρονομίας υποχρεούνται να ειδοποιήσουν χωρίς υπαί?τια καθυστέρηση την Υπηρεσία και να διασφαλίσουν προ?σωρινά τα αντικείμενα μέχρις ότου αυτή επιληφθεί. Αν λυ?θεί το νομικό πρόσωπο που έχει την κυριότητα ή κατοχή μνημείου, τις υποχρεώσεις αυτές έχουν οι νόμιμοι κατά το χρόνο λύσης εκπρόσωποί του.

Ο κάτοχος κινητού αρχαίου που χρονολογείται έως και το 1453, μπορεί να μεταβιβάζει την κατοχή του αφού γνωστοποιήσει στην Υπηρεσία την πρόθεσή του και τα στοιχεία του υποψήφιου κατόχου, ο οποίος υποχρεούται να υποβάλει αίτηση για άδεια κατοχής που χορηγείται σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 23. Η σχετική πρά?ξη εκδίδεται μέσα σε εύλογο χρόνο. Μεταβίβαση που γί?νεται χωρίς την άδεια αυτή είναι άκυρη και τα κινητά μνη?μεία αναλαμβάνονται χωρίς διατυπώσεις από το Δημό?σιο.

Η μεταβίβαση αιτία θανάτου της κατοχής μνημείων της προηγούμενης παραγράφου είναι δυνατή υπό τους ό?ρους και τις προϋποθέσεις της παραγράφου 3 του άρ?θρου 23, ειδάλλως τα αρχαία αναλαμβάνονται από το Δη?μόσιο.

Η μεταβίβαση της κυριότητας κινητού μνημείου που ανήκει σε νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου, σε Ο.Τ.Α. ή σε νομικό πρόσωπο ιδιωτικού δικαίου του ευρύτερου δη?μόσιου τομέα, όπως αυτός καθορίζεται κάθε φορά, είναι δυνατή με απόφαση του Υπουργού Πολιτισμού, ύστερα από γνώμη του Συμβουλίου, ειδάλλως είναι άκυρη. Με την παραπάνω απόφαση μπορεί να επιβάλλονται όροι ως προς το πρόσωπο προς το οποίο πρόκειται να μεταβιβα?στούν τα μνημεία. Σε περίπτωση πώλησης, το Δημόσιο μπορεί να ασκεί δικαίωμα προτίμησης στην ίδια τιμή ε?ντός τριών (3) μηνών από την υποβολή της σχετικής αίτη?σης.

Η μεταβίβαση μνημείων που ανήκουν σε εκκλησιαστι?κά νομικά πρόσωπα, άλλα νομικά πρόσωπα ή ενώσεις προσώπων που εκπροσωπούν θρησκείες ή δόγματα επι?τρέπεται, με απόφαση του Υπουργού Πολιτισμού ύστερα από γνώμη του Συμβουλίου, προς άλλα τέτοια πρόσωπα ή ενώσεις, στο Δημόσιο, σε Ο.Τ.Α., σε νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου ή σε νομικά πρόσωπα ιδιωτικού δικαίου που αποτελούν αναγνωρισμένα μουσεία του άρθρου 45, ειδάλλως είναι άκυρη.

Η μεταβίβαση της κυριότητας κινητού μνημείου, ε?κτός αυτών των παραγράφων 3 και 4, επιτρέπεται μετά α?πό προηγούμενη γνωστοποίηση στην Υπηρεσία της σχε?τικής πρόθεσης, των στοιχείων του προσώπου προς το ο?ποίο πρόκειται να μεταβιβασθεί, και, σε περίπτωση πώλησης, της τιμής και εφόσον παρέλθει χρονικό διάστη?μα ενός (1) μηνός από τη γνωστοποίηση χωρίς το Δημό?σιο να ασκήσει δικαίωμα προτίμησης στην ίδια τιμή. Η με?ταβίβαση που έγινε χωρίς τη γνωστοποίηση αυτή είναι ά?κυρη.

Σε περίπτωση πώλησης μνημείων με δημοπρασία ή δημόσιο πλειστηριασμό, προτιμώνται στην ίδια τιμή, κατά σειρά, το Δημόσιο, τα μουσεία του άρθρου 45 και οι συλ?λέκτες μνημείων.

Όποιος αποκτά την κυριότητα μνημείου αιτία θανά?του οφείλει να ειδοποιεί σχετικά την Υπηρεσία χωρίς υ?παίτια καθυστέρηση.

Ο κύριος μνημείου μπορεί να το μεταβιβάζει στο Δη?μόσιο σε τιμή που συμφωνείται ή ειδάλλως ορίζεται από την εκτιμητική επιτροπή της διάταξης της παραγράφου 11 του άρθρου 73.

Οι κάτοχοι κινητών αρχαίων που χρονολογούνται έως και το 1453, καθώς και νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαί?ου και νομικά πρόσωπα ιδιωτικού δικαίου του ευρύτερου δημόσιου τομέα, που είναι κύριοι ή κάτοχοι κινητών αρχαίων ή νεότερων μνημείων, οφείλουν να διευκολύνουν τη φωτογράφηση και μελέτη των μνημείων από ειδικούς επιστήμονες στους οποίους χορηγείται σχετική άδεια α?πό την Υπηρεσία.

Τα πρόσωπα που αναφέρονται στην προηγούμενη παράγραφο οφείλουν επίσης να θέτουν τα προαναφερό?μενα μνημεία για εύλογο χρονικό διάστημα στη διάθεση της Υπηρεσίας αν αυτή το ζητήσει προκειμένου να εκτε?θούν στο κοινό εντός ή εκτός της ελληνικής επικράτειας. Αν τα μνημεία υποστούν φθορά ή απολεσθούν κατά το χρονικό διάστημα που δεν βρίσκονται στην κατοχή τους, το Δημόσιο υποχρεούται σε αποζημίωση.

Ο κάτοχος κινητού αρχαίου προστατεύεται έναντι τρίτων ως νομέας και απολαμβάνει την αυτοδύναμη προ?στασία της νομής, δικαιούται δε να ασκήσει παράλληλα με το Δημόσιο τις αγωγές αποβολής και διαταράξεως της νομής. Αν το αρχαίο έχει εξαχθεί παράνομα, η διεκδίκηση ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΠΡΩΤΟ) 3013 κατοχή του αρχαίου που επιστρέφεται περιέρχεται στο Δημόσιο χωρίς αποζημίωση του κατόχου. Ο κάτοχος επι?βαρύνεται με τις δαπάνες στις οποίες υποβλήθηκε το Δη?μόσιο, συμπεριλαμβανομένης της αποζημίωσης που τυχόν καταβλήθηκε στον καλόπιστο νομέα, αν το αρχαίο ύ?στερα από την επιστροφή αποδοθεί σε αυτόν.

Ο κύριος μνημείου μπορεί να ζητά τη συνδρομή της Υπηρεσίας για την ανεύρεση, καθώς και την απόδοση ή την επιστροφή του αν κλαπεί ή εξαχθεί παράνομα. Ύστε?ρα από την επιστροφή, το μνημείο αποδίδεται σε αυτόν, εκτός εάν το εξήγαγε ο ίδιος ή επέτρεψε την εξαγωγή του από δόλο ή βαριά αμέλεια. Στην περίπτωση αυτή η κυριό?τητα του μνημείου που επιστρέφεται περιέρχεται στο Δη?μόσιο, χωρίς αποζημίωση. Ο κύριος υποχρεούται να κα?ταβάλει τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκε το Δημόσιο για την επιστροφή, συμπεριλαμβανομένης της αποζημίωσης που τυχόν καταβλήθηκε στον καλόπιστο νομέα, εάν το μνημείο που επιστρέφεται αποδοθεί σε αυτόν.

Ο κύριος και ο κάτοχος μνημείου που επιστρέφεται κατά τις παραπάνω διατάξεις υποχρεούνται να επιτρέ?πουν την έκθεσή του στο κοινό υπό προϋποθέσεις και για χρονικό διάστημα που ορίζονται με απόφαση του Υπουρ?γού Πολιτισμού ύστερα από γνώμη του Συμβουλίου.

Ο νόμιμος κάτοχος ή κύριος κινητών αρχαίων, καθώς και ο κύριος νεότερων κινητών μνημείων που συνθέτουν ενιαίο σύνολο ή ενιαία σύνολα από καλλιτεχνική, ιστορική ή επιστημονική άποψη, μπορεί να αναγνωρίζεται ως συλ?λέκτης ύστερα από αίτησή του με απόφαση του Υπουρ?γού Πολιτισμού ύστερα από γνώμη του Συμβουλίου. Η σχετική πράξη εκδίδεται μέσα σε εύλογο χρόνο. Η από?φαση εκδίδεται μετά από εκτίμηση του χαρακτήρα και της σημασίας της συλλογής και εφόσον ο αιτών παρέχει εγ?γυήσεις για την προστασία και τη διασφάλιση κατάλλη?λων συνθηκών φύλαξης και διατήρησης των αντικειμένων της συλλογής, καθώς και για την τήρηση των λοιπών υποχρεώσεων του συλλέκτη. Τις εγγυήσεις αυτές δεν παρέχει ο αιτών ιδίως αν έχει καταδικαστεί αμετάκλητα για κακούργημα ή παράβαση της νομοθεσίας για την προστασία της πολιτιστικής κλη?ρονομιάς ή για πλαστογραφία, δωροδοκία, κλοπή, υπε?ξαίρεση ή αποδοχή προϊόντων εγκλήματος. Το κώλυμα υ?πάρχει και για όσο χρόνο εκκρεμεί η ποινική δίωξη για μια από τις παραπάνω πράξεις. Η αίτηση μπορεί επίσης να α?πορριφθεί αν διατάχθηκε η αναστολή εκτέλεσης της ποι?νής που επιβλήθηκε για μια από τις παραπάνω πράξεις ή αν η ποινική δίωξη για μια από τις πράξεις αυτές έπαυσε οριστικά λόγω παραγραφής. Αν ο αιτών είναι νομικό πρό?σωπο το κώλυμα πρέπει να μην συντρέχει στα πρόσωπα που ασκούν τη διοίκησή τους.

Φυσικό πρόσωπο του οποίου το επάγγελμα σχετίζε?ται ή σχετιζόταν με την προστασία μνημείων ή είναι αρχαιοπώλης ή έμπορος νεότερων μνημείων ή υπάλληλος ή συνεργάτης φυσικών ή νομικών προσώπων που ασκούν παρόμοια επιχείρηση, δεν μπορεί να αναγνωρισθεί ως συλλέκτης αρχαίων.

Οι συλλέκτες έχουν τις υποχρεώσεις και τα δικαιώ?ματα των κατόχων ή κυρίων μνημείων με την επιφύλαξη των παρακάτω διατάξεων.

Οι συλλέκτες οφείλουν να τηρούν κατάλογο με πλή?ρη περιγραφή και φωτογραφίες των αντικειμένων της συλλογής, να καταθέτουν αντίγραφό του στην υπηρεσία και να υποβάλλουν σε αυτή ανά εξάμηνο τουλάχιστον κα?τάλογο με τα νέα αντικείμενα της συλλογής.

Οι συλλέκτες μπορούν να εμπλουτίζουν τις συλλογές τους με μνημεία που εισάγονται από το εξωτερικό ή απο?κτώνται στην Ελλάδα κατά τις διατάξεις του παρόντος νό?μου. Για τα μνημεία αυτά απαιτείται να υποβάλλουν δή?λωση του άρθρου 24 ή 33 κατά περίπτωση.

Οι συλλέκτες απαγορεύεται να αποκτούν πολιτιστικά αγαθά για τα οποία υπάρχουν ενδείξεις ότι προέρχονται από κλοπή, παράνομη ανασκαφή ή άλλη παράνομη ενέρ?γεια ή ότι αποκτήθηκαν ή έχουν εξαχθεί κατά παράβαση της νομοθεσίας του κράτους προέλευσής τους και οφεί?λουν να ενημερώνουν χωρίς υπαίτια καθυστέρηση την Υ?πηρεσία για κάθε τέτοια προσφορά.

Οι συλλέκτες οφείλουν να διευκολύνουν τη φωτο?γράφηση και μελέτη των μνημείων της συλλογής τους α?πό ειδικούς επιστήμονες στους οποίους έχει χορηγηθεί σχετική άδεια από την Υπηρεσία. Έχουν δικαίωμα να α?ναπαράγουν και να διαθέτουν φωτογραφίες ή άλλες α?πεικονίσεις των μνημείων αυτών. Έχουν επίσης δικαίωμα να κατασκευάζουν εκμαγεία ή άλλα αντίγραφά τους, ύ?στερα από έγκριση της Υπηρεσίας και σύμφωνα με τις ο?δηγίες της, και να τα διαθέτουν.

Οι συλλέκτες μπορούν να παραχωρούν το δικαίωμα της πρώτης δημοσίευσης κάθε πρωτοεμφανιζόμενου στη συλλογή τους αρχαίου για μια τριετία, αφού ενημερώ?σουν την Υπηρεσία.

Οι συλλέκτες υποχρεούνται να διευκολύνουν την επί?σκεψη συλλογής που κρίνεται σημαντική από την Υπηρε?σία. Για την επίσκεψη είναι δυνατόν να απαιτείται δικαίω?μα εισόδου μετά από έγκριση της Υπηρεσίας.

Οι συλλέκτες ευθύνονται για τη διαφύλαξη της ενό?τητας της συλλογής. Η διάσπασή της είναι δυνατή μετά α?πό άδεια του Υπουργού Πολιτισμού ύστερα από γνώμη του Συμβουλίου, αφού εκτιμηθούν η σημασία της συλλο?γής και οι συνέπειες της διάσπασης. Η άδεια θεωρείται ό?τι έχει χορηγηθεί εάν παρέλθει άπρακτο τετράμηνο από την υποβολή της σχετικής αίτησης στην Υπηρεσία. Σε πε?ρίπτωση χορήγησης άδειας για τη μεταβίβαση των επί μέ?ρους μνημείων της συλλογής εφαρμόζονται αναλόγως οι διατάξεις του άρθρου 28.

Οι συλλέκτες μπορούν να μεταβιβάζουν τα αντικεί?μενα της συλλογής τους στο σύνολό τους είτε στο Δημό?σιο είτε σε μουσεία του άρθρου 45 ή σε πρόσωπα που εί?ναι αναγνωρισμένοι συλλέκτες, αφού γνωστοποιήσουν στην Υπηρεσία την πρόθεσή τους και τα στοιχεία του προ?σώπου στο οποίο πρόκειται να τα μεταβιβάσουν, καθώς και την τιμή σε περίπτωση πωλήσεως. Η μεταβίβαση μπο?ρεί να γίνει μετά την παρέλευση έξι (6) μηνών από τη γνω?στοποίηση και εφόσον το Δημόσιο ή στη συνέχεια, εάν πρόκειται για πώληση σε συλλέκτες, τα μουσεία δεν α?σκήσουν δικαίωμα προτίμησης στην ίδια τιμή. Προκειμέ?νου για συλλογή που ανήκει σε νομικό πρόσωπο δημοσί?ου δικαίου, σε Ο.Τ.Α. ή νομικό πρόσωπο ιδιωτικού δικαίου του ευρύτερου δημόσιου τομέα, όπως αυτός καθορίζεται 3014 ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΠΡΩΤΟ) συλλέκτη. Η αναγνώριση χωρεί, εκτός εάν συντρέχουν στο πρόσωπό του τα κωλύματα των παραγράφων 1 ή 2. Προκειμένου για ιδιαίτερα σημαντική συλλογή, εάν είναι απολύτως απαραίτητη η διαφύλαξη της ενότητάς της και αυτή δεν διασφαλίζεται, το σύνολο των μνημείων της μπο?ρεί να περιέλθει στο Δημόσιο, με απόφαση του Υπουργού Πολιτισμού, ύστερα από γνώμη του Συμβουλίου. Στην πε?ρίπτωση αυτή καταβάλλεται στους δικαιούχους αποζη?μίωση, το ύψος της οποίας προσδιορίζεται ανάλογα με τη σπουδαιότητα των αντικειμένων της συλλογής από την ε?κτιμητική επιτροπή της παραγράφου 11 του άρθρου 73.

Εάν λυθεί το νομικό πρόσωπο που έχει αναγνωρι?σθεί ως συλλέκτης και πρόκειται να μεταβιβαστούν τα μνημεία της συλλογής εφαρμόζονται αναλόγως οι διατά?ξεις της παραγράφου 11. Εάν κριθεί απολύτως απαραί?τητη η διαφύλαξη της ενότητας ιδιαίτερα σημαντικής συλλογής και αυτή δεν διασφαλίζεται, εφαρμόζονται οι διατάξεις των δύο τελευταίων εδαφίων της παραγράφου 12.

Εάν δεν συντρέχουν πλέον στο πρόσωπο του συλ?λέκτη μία ή περισσότερες προϋποθέσεις βάσει των οποί?ων αναγνωρίσθηκε η ιδιότητα αυτή ή παραβιαστούν δια?τάξεις του παρόντος άρθρου, η απόφαση αναγνώρισης μπορεί να ανακληθεί προσωρινά ή οριστικά. Η απόφαση ανακαλείται αυτοδικαίως αν ο συλλέκτης καταδικασθεί α?μετάκλητα για κάποιο από τα αδικήματα της παραγρά?φου 1, οπότε τα αρχαία που βρίσκονται στην κατοχή του αναλαμβάνονται από το Δημόσιο. Εάν η ανάκληση γίνει για άλλο λόγο είναι δυνατή η διατήρηση της κατοχής τους.

Αρχαιοπώλης είναι το πρόσωπο που κατά σύστημα εί?τε αποκτά την κατοχή ή την κυριότητα κινητών αρχαίων που έχουν αποκτηθεί νομίμως με σκοπό την περαιτέρω μεταβίβασή τους, είτε μεσολαβεί στη μεταβίβαση της κα?τοχής ή της κυριότητας αυτών. Έμπορος νεότερων κινη?τών μνημείων είναι το πρόσωπο που κατά σύστημα είτε α?ποκτά την κυριότητα νεότερων κινητών μνημείων που έχουν αποκτηθεί νομίμως με σκοπό την περαιτέρω μεταβίβασή τους, είτε μεσολαβεί στη μεταβίβασή τους. Για την άσκηση των δραστηριοτήτων αυτών απαιτείται ει?δική άδεια.

Η άδεια της προηγούμενης παραγράφου χορηγείται, ύστερα από αίτηση του ενδιαφερομένου, με απόφαση του Υπουργού Πολιτισμού μετά από γνώμη του Συμβου?λίου, σε φυσικά ή νομικά πρόσωπα που:

Ως προς τα επί μέρους αντικείμενα που βρίσκονται στους χώρους του καταστήματος των παραπάνω προσώ?πων εφαρμόζονται οι διατάξεις των άρθρων 21, 23, 27 και 28, καθώς της παραγράφου 1 του άρθρου 29.

Οι αρχαιοπώλες και οι έμποροι νεότερων κινητών μνημείων οφείλουν να τηρούν βιβλίο, θεωρημένο από την Υπηρεσία, στο οποίο καταχωρίζουν τα κινητά μνημεία α?μέσως μετά την είσοδό τους στο κατάστημα. Η καταχώ?ριση περιλαμβάνει την περιγραφή, τη φωτογραφία και την προέλευση του μνημείου, τα στοιχεία του προηγού?μενου κατόχου ή κυρίου του μνημείου και του προσώπου προς το οποίο μεταβιβάζεται, τα στοιχεία της άδειας κα?τοχής αρχαίου, την τιμή και την ημερομηνία της μεταβί?βασης. Τα στοιχεία αυτά γνωστοποιούνται χωρίς υπαίτια καθυστέρηση στην Υπηρεσία.

Για κάθε μεταβίβαση της κατοχής ή της κυριότητας κινητού μνημείου, οι αρχαιοπώλες και οι έμποροι νεότε?ρων κινητών μνημείων εκδίδουν τα νόμιμα παραστατικά στοιχεία, στα οποία αναγράφεται ότι τα παραπάνω κινητά δεν είναι δυνατόν να εξαχθούν από τη χώρα χωρίς άδεια ή ότι είναι δυνατή η εξαγωγή τους σύμφωνα με τη διάτα?ξη της παραγράφου 9 του άρθρου 34.

Οι αρχαιοπώλες και οι έμποροι νεότερων κινητών μνημείων απαγορεύεται να αποκτούν ή να διακινούν πο?λιτιστικά αγαθά για τα οποία υπάρχουν ενδείξεις ότι προ?έρχονται από κλοπή, παράνομη ανασκαφή ή άλλη παρά?νομη ενέργεια ή ότι έχουν αποκτηθεί ή εξαχθεί κατά πα?ράβαση της νομοθεσίας του κράτους προέλευσής τους και οφείλουν να ενημερώνουν χωρίς υπαίτια καθυστέρη?ση την Υπηρεσία για κάθε τέτοια προσφορά.

Οι αρχαιοπώλες και οι έμποροι νεότερων κινητών μνημείων απαγορεύεται να ασκούν στο ίδιο κατάστημα ε?μπορία εκμαγείων, απεικονίσεων ή αντιγράφων πολιτιστι?κών αγαθών.

Για τη διοργάνωση δημοπρασιών ή άλλων ανάλογων δραστηριοτήτων που αφορούν αρχαία ή νεότερα μνη?μεία, είτε από πρόσωπα της παραγράφου 1 είτε από άλ?λα, απαιτείται άδεια της Υπηρεσίας που χορηγείται για το συγκεκριμένο κάθε φορά κατάλογο αντικειμένων.

Οι αρχαιοπώλες και οι έμποροι νεότερων κινητών μνημείων τελούν υπό τον έλεγχο της Υπηρεσίας και οφεί?λουν να διευκολύνουν την επιθεώρηση των καταστημά?των και αποθηκών τους. ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΠΡΩΤΟ) 3015 παραγράφου 14 του άρθρου 31 εφαρμόζονται αναλόγως.

Τα σχετικά με την καταλληλότητα και τη λειτουργία των αρχαιοπωλείων ή των καταστημάτων εμπορίας νεό?τερων κινητών μνημείων, τον τρόπο, τη διαδικασία και τους φορείς διεξαγωγής των δημοπρασιών και κάθε άλλη λεπτομέρεια εφαρμογής των διατάξεων του παρόντος ρυθμίζονται με απόφαση του Υπουργού Πολιτισμού.

Τα μέλη του προσωπικού του Υπουργείου Πολιτι?σμού και των μουσείων του άρθρου 45 που ανήκουν στο Δημόσιο, σε Ν.Π.Δ.Δ. ή σε Ν.Π.Ι.Δ. του ευρύτερου δημό?σιου τομέα, δεν επιτρέπεται να συμμετέχουν άμεσα ή έμ?μεσα στο εμπόριο μνημείων ή άλλων πολιτιστικών αγα?θών. Δεν επιτρέπεται να χορηγούν πιστοποιητικά γνησιό?τητας ή να προβαίνουν σε εκτίμηση της χρηματικής αξίας τέτοιων αγαθών, παρά μόνο εάν τους ανατεθεί από την προϊστάμενή τους αρχή ή τους ζητηθεί από άλλη δημόσια αρχή.

Πολιτιστικά αγαθά εισάγονται ελεύθερα στην ελληνι?κή επικράτεια υπό την επιφύλαξη των διατάξεων της Διε?θνούς Σύμβασης των Παρισίων, που αφορά στα ληπτέα μέτρα για την απαγόρευση και παρεμπόδιση της παράνο?μης εισαγωγής, εξαγωγής και μεταβίβασης της κυριότη?τας των πολιτιστικών αγαθών και έχει κυρωθεί με το Ν. 1103/1980 (ΦΕΚ 297 Α΄) και των λοιπών κανόνων του διε?θνούς δικαίου.

Ο κάτοχος εισαχθέντων πολιτιστικών αγαθών που α?ποτελούν μνημεία κατά τις διατάξεις των παραγράφων 1α, 1β και 6 του άρθρου 20 οφείλει, χωρίς υπαίτια καθυ?στέρηση, να δηλώνει στην Υπηρεσία την εισαγωγή και τον τρόπο με τον οποίο περιήλθαν στην κατοχή του.

Το δικαίωμα κυριότητας σε αρχαία που χρονολογού?νται έως και το 1453 και εισάγονται νομίμως διατηρείται, εφόσον αυτά δεν είχαν εξαχθεί από την ελληνική επικρά?τεια κατά την πεντηκονταετία πριν την εισαγωγή και εφό?σον δεν είχαν παράνομα αφαιρεθεί από μνημείο, αρχαιο?λογικό χώρο, εκκλησία, μουσείο, δημόσια συλλογή, συλ?λογή θρησκευτικών μνημείων, χώρο αποθήκευσης ευρημάτων ανασκαφών ή άλλο παρεμφερή χώρο που βρί?σκεται στην ελληνική επικράτεια, ή δεν προέρχονται από παράνομη ανασκαφή εντός αυτής, ανεξάρτητα από το χρόνο εξαγωγής τους. Ο ενδιαφερόμενος οφείλει να προσκομίσει αποδεικτικά στοιχεία κτήσης ή εισαγωγής, καθώς και να αποδείξει την προέλευσή τους αν η Υπηρε?σία θεωρεί ότι τα αρχαία είχαν εξαχθεί από την ελληνική επικράτεια κατά την τελευταία πεντηκονταετία πριν την εισαγωγή ή ότι προέρχονται από τις προαναφερόμενες παράνομες πράξεις. Εάν αποδειχθεί ότι τα εισαγόμενα αρχαία εμπίπτουν στις παραπάνω κατηγορίες, εξομοιώ?νονται πλήρως με τα αρχαία της διάταξης της παραγρά?φου 1 του άρθρου 21. Εάν δεν καταστεί δυνατή η απόδει?ξη της προέλευσής τους σύμφωνα με τα παραπάνω, χο?ρηγείται στον ενδιαφερόμενο άδεια κατοχής, εκτός εάν συντρέχουν στο πρόσωπό του τα κωλύματα της περίπτω?σης γ΄ της παραγράφου 2 του άρθρου 23.

Το δικαίωμα κυριότητας σε προγενέστερα του 1453 αρχαία τα οποία εισάγονται για ορισμένο χρονικό διάστη?μα διατηρείται χωρίς να απαιτείται η τήρηση της διαδικα?σίας του δεύτερου εδαφίου της προηγούμενης παρα?γράφου.

Με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομίας και Οι?κονομικών και Πολιτισμού καθορίζεται ο τρόπος απόδει?ξης της εισαγωγής και της κυριότητας των εισαγόμενων αρχαίων του παρόντος άρθρου και ρυθμίζεται κάθε άλλη σχετική λεπτομέρεια.

Η εξαγωγή μνημείων από την ελληνική επικράτεια α?παγορεύεται, με την επιφύλαξη των διατάξεων των επό?μενων παραγράφων.

Η εξαγωγή μνημείων επιτρέπεται ύστερα από άδεια, εφόσον αυτά δεν έχουν ιδιαίτερη σημασία για την πολιτι?στική κληρονομιά της Χώρας και δεν πλήττεται η ενότητα σημαντικών συλλογών.

Ειδικά για μνημεία που ανάγονται στην περίοδο των εκάστοτε τελευταίων εκατό ετών, μπορεί να χορηγείται ά?δεια εξαγωγής εφόσον δεν κρίνεται απαραίτητη για την πολιτιστική κληρονομιά της Χώρας η παραμονή τους σε αυτήν.

Η εξαγωγή πολιτιστικών αγαθών για τα οποία έχει κι?νηθεί η διαδικασία χαρακτηρισμού, σύμφωνα με τη διά?ταξη του δεύτερου εδαφίου της παραγράφου 2 του άρ?θρου 20, δεν επιτρέπεται πριν από την πάροδο της προ?θεσμίας που απαιτείται για την έκδοση της οριστικής απόφασης σχετικά με το χαρακτηρισμό τους.

Επιτρέπεται η εξαγωγή μνημείων που πιστοποιείται ό?τι έχουν εισαχθεί προσωρινά στη Χώρα και βρίσκονται νο?μίμως στην κατοχή ή την κυριότητα του ενδιαφερομένου.

Επιτρέπεται η εξαγωγή μνημείων των παραγράφων 1α, 1β και 6 του άρθρου 20 τα οποία πιστοποιείται ότι έχουν εισαχθεί νομίμως στην ελληνική επικράτεια πριν από διάστημα μικρότερο των πενήντα (50) ετών εκάστοτε, ε?φόσον δεν είχαν εξαχθεί προηγουμένως από αυτήν. Οι διατάξεις του δεύτερου εδαφίου της παραγράφου 3 του άρθρου 33 εφαρμόζονται αναλόγως.

Η άδεια εξαγωγής χορηγείται με απόφαση του Υ?πουργού Πολιτισμού μετά από γνώμη του Συμβουλίου. Η απόφαση εκδίδεται εντός προθεσμίας τεσσάρων (4) μη?νών ή σε εξαιρετικές περιπτώσεις εντός έξι (6) μηνών από την υποβολή της σχετικής αίτησης.

Σε περίπτωση που δεν χορηγείται άδεια εξαγωγής μπορεί να εφαρμοστεί η διάταξη της παραγράφου 8 του άρθρου 28.

Είναι δυνατόν να χορηγείται στους αρχαιοπώλες και εμπόρους νεότερων κινητών μνημείων άδεια για την εξα?γωγή συγκεκριμένων μνημείων ισχύος δύο (2) ετών.

Η εξαγωγή μνημείων που ανήκουν στο Δημόσιο και βρίσκονται στην κατοχή του μπορεί να επιτραπεί εφόσον συντρέχουν οι προϋποθέσεις του άρθρου 25. 3016 ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΠΡΩΤΟ) τη συντήρησή τους ή για ερευνητικούς ή παιδαγωγικούς σκοπούς, εφόσον παρέχονται αντίστοιχες εγγυήσεις και οι σχετικές εργασίες συντήρησης και έρευνας δεν μπο?ρούν να πραγματοποιηθούν στην Ελλάδα. Στην ίδια από?φαση προσδιορίζονται οι όροι της προσωρινής εξαγω?γής και ιδίως η διάρκειά της. Οι διατάξεις της παραγρά?φου 4 εφαρμόζονται και σε περίπτωση προσωρινής εξαγωγής.

Με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομίας και Οικονομικών και Πολιτισμού καθορίζεται η διαδικασία για την εξαγωγή πολιτιστικών αγαθών κατά τις προηγούμε?νες παραγράφους.

Οι συστηματικές ανασκαφές διενεργούνται από την Υπηρεσία, από επιστημονικούς, ερευνητικούς ή εκπαι?δευτικούς οργανισμούς της ημεδαπής με εξειδίκευση στον τομέα της αρχαιολογικής ή παλαιοντολογικής έρευ?νας, ή από ξένες αρχαιολογικές αποστολές ή σχολές που είναι εγκατεστημένες στην Ελλάδα. Για τη διενέργεια α?νασκαφής απαιτείται απόφαση του Υπουργού Πολιτι?σμού, που εκδίδεται ύστερα από γνώμη του Συμβουλίου.

Οι ξένες αρχαιολογικές αποστολές ή σχολές που εί?ναι εγκατεστημένες στην Ελλάδα μπορούν να διαχειρίζο?νται κάθε έτος έως τρεις ανασκαφές ή άλλες αρχαιολογι?κές έρευνες και να διενεργούν άλλες τρεις σε συνεργασία με την Υπηρεσία.

Προϋποθέσεις για την έκδοση της απόφασης της παραγράφου 1 είναι: α) η κατάθεση αναλυτικής έκθε?σης, από την οποία πιθανολογείται βάσιμα η ύπαρξη μνημείων και με την οποία οριοθετείται η προς ανασκα?φή περιοχή και τεκμηριώνεται η προσδοκώμενη συμβο?λή της συγκεκριμένης έρευνας στην επιστημονική γνώ?ση, καθώς και η ανάγκη προσφυγής στην ανασκαφική μέθοδο, β) το κύρος και η αξιοπιστία του φορέα που α?ναλαμβάνει τη διενέργεια της ανασκαφής, γ) η ανασκα?φική εμπειρία και το επιστημονικό κύρος του διευθύνο?ντος, δ) η διεπιστημονική σύνθεση της ομάδας συνερ?γατών, ε) η εμπειρία των μελών της επιστημονικής ομά?δας στη στερέωση, συντήρηση, προστασία και δημοσίευση των ευρημάτων ανασκαφών, στ) η επάρκεια της τεχνικής υποδομής και ζ) η επάρκεια του προϋπολο?γισμού και του προγράμματος ανασκαφής, συντήρησης και δημοσίευσης των ευρημάτων.

Τη διεύθυνση ανασκαφής αναλαμβάνει αρχαιολόγος με πενταετή τουλάχιστον ανασκαφική εμπειρία και του?λάχιστον δύο (2) συνθετικές επιστημονικές δημοσιεύσεις αναφερόμενες σε ανασκαφές ή ανασκαφικά ευρήματα. Ως ανασκαφική εμπειρία νοείται αυτή που αποκτάται με?τά τη λήψη του πτυχίου.