Ustawa z dnia 29 listopada 2000 r. o obrocie z zagranicą towarami, technologiami i usługami o znaczeniu strategicznym dla bezpieczeństwa państwa, a także dla utrzymania międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa
Rozdział 1. Przepisy ogólne
Art. 1.
Ustawa reguluje zasady obrotu z zagranicą towarami, technologiami i usługami o znaczeniu strategicznym dla bezpieczeństwa państwa, a także dla utrzymania międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa, zasady kontroli i ewidencji tego obrotu oraz odpowiedzialności za niezgodny z prawem obrót tymi towarami, technologiami i usługami.
Art. 2.
Obrót z zagranicą, o którym mowa w art. 3 pkt 8, jest zabroniony z mocy prawa, jeżeli nie zostały spełnione warunki i ograniczenia określone w niniejszej ustawie, przepisach innych ustaw oraz umowach i innych zobowiązaniach międzynarodowych.
Art. 3.
Użyte w ustawie określenia oznaczają:
1) towar podwójnego zastosowania - towar i technologię, które mogą być użyte zarówno w celach cywilnych, jak i wojskowych, określone w wykazie, o którym mowa w art. 6 ust. 2 pkt 1,
2) uzbrojenie - broń, amunicję, materiały wybuchowe, wyroby, ich części i technologie, określone w wykazie, o którym mowa w art. 6 ust. 2 pkt 2,
3) towar o znaczeniu strategicznym - towar podwójnego zastosowania oraz uzbrojenie,
4) polski obszar celny - terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,
5) eksport - działalność polegającą na wyprowadzaniu towarów o znaczeniu strategicznym z polskiego obszaru celnego, w tym reeksport oraz ich przekazywanie, w szczególności przez telefon, telefaks i inne media elektroniczne,
6) import - działalność polegającą na wprowadzaniu towarów o znaczeniu strategicznym na polski obszar celny oraz ich przekazywanie, w szczególności przez telefon, telefaks i inne media elektroniczne,
7) tranzyt - procedurę określoną w art. 97 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny ,
8) obrót:
wszelkiego rodzaju przemieszczanie przez granicę Rzeczypospolitej Polskiej towarów o znaczeniu strategicznym, spowodowane w szczególności eksportem, importem, tranzytem lub zawarciem umowy leasingu, darowizny, pożyczki, użyczenia albo aportem do spółki,
usługę pośrednictwa, doradztwa handlowego, pomocy w zawieraniu umów oraz uczestnictwo w jakiejkolwiek formie w czynnościach, o których mowa w lit. a), także poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej,
9) przedsiębiorca - przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej ,
10) organ kontroli obrotu - ministra właściwego do spraw gospodarki,
11) organy opiniujące - ministra właściwego do spraw zagranicznych, Ministra Obrony Narodowej, ministra właściwego do spraw wewnętrznych, Szefa Urzędu Ochrony Państwa, Prezesa Głównego Urzędu Ceł, Prezesa Państwowej Agencji Atomistyki oraz Generalnego Inspektora Celnego.
Art. 4.
Przywóz na polski obszar celny, wywóz z polskiego obszaru celnego oraz przewóz przez polski obszar celny broni i amunicji przez osoby fizyczne, na potrzeby inne niż handlowe i przemysłowe, regulują odrębne przepisy.
Art. 5.
Do spraw uregulowanych w niniejszej ustawie stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, o ile ustawa nie stanowi inaczej.
Rozdział 2. Zezwolenia na obrót towarami o znaczeniu strategicznym
Art. 6.
Obrót towarem o znaczeniu strategicznym może być dokonywany wyłącznie na podstawie i w zakresie określonym w zezwoleniu na eksport, import lub tranzyt, a także na wykonywanie usługi pośrednictwa, doradztwa handlowego, pomocy w zawieraniu umów oraz na uczestnictwo w jakiejkolwiek formie w czynnościach, o których mowa w art. 3 pkt 8 lit. a), zwanym dalej „zezwoleniem”, z zastrzeżeniem art. 19 ust. 1.
Minister właściwy do spraw gospodarki w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw zagranicznych i Ministrem Obrony Narodowej, po zasięgnięciu opinii Szefa Urzędu Ochrony Państwa, określi, w drodze rozporządzenia:
1) wykaz towarów podwójnego zastosowania, na obrót którymi jest wymagane zezwolenie,
2) wykaz uzbrojenia, na obrót którym jest wymagane zezwolenie
- uwzględniając przy ich sporządzaniu odpowiednie wykazy międzynarodowe.
Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, listę krajów, do których eksport lub tranzyt przez polski obszar celny towarów o znaczeniu strategicznym jest zakazany lub ograniczony, uwzględniając:
1) ważny interes polityki zagranicznej Rzeczypospolitej Polskiej,
2) względy obronności lub bezpieczeństwa Rzeczypospolitej Polskiej,
3) ważny interes gospodarczy Rzeczypospolitej Polskiej,
4) zobowiązania Rzeczypospolitej Polskiej wynikające z umów międzynarodowych, w tym dotyczących nierozprzestrzeniania i kontroli towarów o znaczeniu strategicznym.
Przedsiębiorca jest obowiązany wystąpić z wnioskiem o wydanie zezwolenia na eksport lub usługę pośrednictwa w eksporcie towarów nieznajdujących się w wykazach, o których mowa w ust. 2, jeżeli wie lub został poinformowany, że eksportowane towary zostaną lub mogą zostać wykorzystane w całości lub w części do celów lub w okolicznościach, o których mowa w art. 10 ust. 1.
Art. 7.
Na obrót towarem podwójnego zastosowania wydaje się zezwolenia:
1) indywidualne - obejmujące określony towar podwójnego zastosowania lub usługę dotyczącą takiego towaru oraz kraj lub kraje, z którymi może być prowadzony obrót przez określonego przedsiębiorcę,
2) generalne - obejmujące typ lub kategorię towarów podwójnego zastosowania, którymi może być prowadzony obrót z jednym lub większą liczbą określonych krajów,
3) globalne - obejmujące typ lub kategorię towarów podwójnego zastosowania, którymi może być prowadzony obrót, bez określenia kraju, z którym obrót taki może nastąpić.
Na obrót uzbrojeniem lub wykonywanie usług w tym zakresie wydaje się wyłącznie zezwolenia indywidualne.
Art. 8.
Minister właściwy do spraw gospodarki wydaje zezwolenia globalne i generalne w drodze rozporządzenia.
Z zezwoleń, o których mowa w ust. 1, może korzystać przedsiębiorca, który udokumentuje stosowanie przez okres co najmniej 3 lat wewnętrznego systemu kontroli i zarządzania obrotem, o którym mowa w art. 10 ust. 2, z zastrzeżeniem art. 50 ust. 2, oraz złoży organowi kontroli oświadczenie o rozpoczęciu obrotu towarami o znaczeniu strategicznym z zagranicą.
Art. 9.
Zezwolenie indywidualne wydaje się na wniosek przedsiębiorcy.
Organem właściwym do wydania zezwolenia indywidualnego, z zastrzeżeniem art. 19 ust. 1, jest organ kontroli obrotu.
Wniosek o wydanie zezwolenia indywidualnego powinien zawierać:
1) oznaczenie przedsiębiorcy, jego siedzibę i adres,
2) numer w rejestrze przedsiębiorców, o którym mowa w odrębnych przepisach,
3) określenie rodzaju i zakresu wykonywanej przez przedsiębiorcę działalności gospodarczej,
4) oznaczenie eksportera lub importera, ich siedziby i adresy,
5) oznaczenie producenta i końcowego użytkownika, ich siedziby i adresy,
6) określenie towarów o znaczeniu strategicznym lub usług, które będą przedmiotem obrotu z zagranicą, ich opis, ilość i wartość,
7) informację o sposobie wykorzystania towarów o znaczeniu strategicznym przez końcowego użytkownika,
8) określenie kraju końcowego przeznaczenia,
9) oświadczenie, że przedsiębiorca podejmie niezbędne działania, aby towary, o których mowa we wniosku, dotarły do końcowego użytkownika, i poinformuje zagranicznego importera, że zmiana sposobu wykorzystania lub końcowego użytkownika, wymaga uprzedniej zgody polskiego organu kontroli obrotu,
10) inne dane określone w rozporządzeniu wydanym na podstawie ust. 6.
Do wniosku o zezwolenie indywidualne na obrót towarami o znaczeniu strategicznym przedsiębiorca jest obowiązany dołączyć w szczególności:
1) oświadczenie, że w obrocie nie występują okoliczności, o których mowa w art. 10 ust. 1,
2) kopię koncesji na wykonywanie działalności w zakresie obrotu materiałami wybuchowymi, bronią i amunicją oraz wyrobami i technologiami o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym, o której mowa w odrębnych przepisach,
3) projekt umowy dotyczącej obrotu,
4) kopię certyfikatu, o którym mowa w art. 11 ust. 4,
5) certyfikat importowy lub oświadczenie końcowego użytkownika w przypadku eksportu,
6) inne dokumenty, które zdaniem przedsiębiorcy mogą mieć znaczenie dla rozpatrzenia sprawy.
Do dokumentu sporządzonego w języku obcym należy dołączyć tłumaczenie tego dokumentu na język polski sporządzone przez tłumacza przysięgłego.
Minister właściwy do spraw gospodarki określi, w drodze rozporządzenia:
1) inne dane, które powinien zawierać wniosek o wydanie zezwolenia indywidualnego,
2) wzory wniosków o wydanie zezwolenia indywidualnego na eksport, import lub tranzyt towarów o znaczeniu strategicznym, usługi pośrednictwa, doradztwa handlowego, pomocy w zawieraniu umów, a także uczestnictwo w czynnościach, o których mowa w art. 3 pkt 8 lit. a),
3) inne niż wymienione w ust. 4 dokumenty, jakie powinny być dołączone do wniosku, o którym mowa w ust. 3,
4) wzory zezwoleń indywidualnych na dokonywanie obrotu
- mając na uwadze rodzaje towarów oraz formy obrotu.
Art. 10.
Przedsiębiorca jest obowiązany, przed złożeniem wniosku o wydanie zezwolenia indywidualnego, upewnić się w szczególności, czy:
1) końcowy użytkownik ma zamiar wykorzystać uzbrojenie do łamania lub tłumienia praw człowieka i podstawowych swobód,
2) dostawa uzbrojenia będzie stanowić zagrożenie dla pokoju lub w inny sposób przyczyni się do zakłócenia stabilizacji w regionie,
3) kraj końcowego przeznaczenia popiera, ułatwia lub zachęca do terroryzmu lub przestępczości międzynarodowej,
4) uzbrojenie może być użyte w innym celu niż do zaspokojenia uzasadnionych potrzeb obrony i bezpieczeństwa państwa odbiorcy.
W celu realizacji obowiązku, o którym mowa w ust. 1, przedsiębiorca jest obowiązany utworzyć i stosować wewnętrzny system kontroli i zarządzania obrotem towarami o znaczeniu strategicznym, zwany dalej „wewnętrznym systemem kontroli”.
W przypadku gdy przedsiębiorca, przy zachowaniu najwyższej staranności, nie jest w stanie ustalić, czy nie występują okoliczności, o których mowa w ust. 1, może zwrócić się do organu kontroli obrotu o wiążące wyjaśnienie w tej sprawie. Organ kontroli obrotu jest obowiązany udzielić wiążącego wyjaśnienia w terminie 3 miesięcy od dnia złożenia wniosku. W uzasadnionych przypadkach termin ten może zostać przedłużony do 6 miesięcy.
Art. 11.
W ramach wewnętrznego systemu kontroli winny być określone w szczególności zadania organów przedsiębiorstwa, podstawowe zadania na stanowiskach pracy w zakresie kontroli i zarządzania obrotem, sposób współpracy przedsiębiorcy z administracją rządową w tym zakresie, zasady doboru pracowników, archiwizacji danych, szkolenia, kontroli wewnętrznej, realizacji zamówień.
Wewnętrzny system kontroli podlega certyfikacji zgodności z wymaganiami międzynarodowych norm serii ISO 9000 i zasadami określonymi w ust. 1.
Certyfikację, o której mowa w ust. 2, przeprowadzają upoważnione jednostki kontrolujące posiadające akredytację w ramach krajowego systemu akredytacji utworzonego na podstawie ustawy z dnia 28 kwietnia 2000 r. o systemie oceny zgodności, akredytacji oraz zmianie niektórych ustaw .
Certyfikat zgodności z wymaganiami, o których mowa w ust. 1, wydają jednostki, o których mowa w ust. 3.
Certyfikat, o którym mowa w ust. 4, jest ważny przez okres 3 lat.
W okresie ważności certyfikatu upoważnione jednostki kontrolujące przeprowadzają co najmniej 5 kontroli zgodności funkcjonowania wewnętrznego systemu kontroli i zarządzania obrotem z wymaganiami, o których mowa w ust. 1 i 2.
Minister właściwy do spraw gospodarki określi, w drodze rozporządzenia, wykaz jednostek certyfikujących upoważnionych do prowadzenia certyfikacji i kontroli systemu kontroli i zarządzania obrotem, spośród jednostek akredytowanych w krajowym systemie akredytacji.
Art. 12.
Organ kontroli obrotu, po zasięgnięciu opinii organów opiniujących, wydaje zezwolenie indywidualne po stwierdzeniu, że spełnione zostały wymagane prawem warunki do jego wydania.
Wydanie zezwolenia indywidualnego następuje w drodze decyzji administracyjnej.
Organy opiniujące, przygotowując opinię, o której mowa w ust. 1, mają prawo żądać od przedsiębiorcy udzielenia informacji umożliwiających sprawdzenie danych zawartych we wniosku o udzielenie zezwolenia indywidualnego.
Przed podjęciem decyzji w sprawie wydania zezwolenia indywidualnego organ kontroli obrotu:
1) wzywa przedsiębiorcę do uzupełnienia, w wyznaczonym terminie, wniosku lub brakującej dokumentacji poświadczającej, że spełnione zostały wymagane prawem warunki do dokonania obrotu towarami o znaczeniu strategicznym,
2) może dokonać kontrolnego sprawdzenia informacji podanych przez przedsiębiorcę we wniosku.
Do kontroli, o której mowa w ust. 4 pkt 2, stosuje się odpowiednio przepisy art. 29 ust. 4 oraz art. 30 ust. 1 i 2 niniejszej ustawy.
Przedsiębiorca jest obowiązany zgłaszać organowi kontroli obrotu wszelkie zmiany dotyczące danych zawartych we wniosku, w terminie 14 dni od dnia ich powstania.
Art. 13.
W przypadku gdy przedsiębiorca wie lub ma uzasadnione podstawy do przypuszczenia, że towary o znaczeniu strategicznym zostały lub mogą zostać w całości lub części wykorzystane do celów lub w okolicznościach, o których mowa w art. 10 ust. 1, jest obowiązany podjąć wszelkie możliwe czynności dla ustalenia faktycznego wykorzystania tych towarów oraz zawiadomić o tym organ kontroli obrotu.
Art. 14.
Zezwolenie indywidualne oraz uprawnienia z niego wynikające są niezbywalne.
Zezwolenie indywidualne na obrót towarami o znaczeniu strategicznym jest dokumentem mającym znaczenie dla kontroli celnej.
Oryginał zezwolenia indywidualnego dołącza się do zgłoszenia celnego lub do wniosku o nadanie przeznaczenia celnego.
Wydanie zezwolenia indywidualnego na eksport lub tranzyt, a także na usługę pośrednictwa w eksporcie lub tranzycie może być uzależnione od spełnienia dodatkowych wymagań i warunków określonych przez organ kontroli obrotu, a w szczególności od złożenia przez zagranicznego końcowego użytkownika oświadczenia o zastosowaniu towaru o znaczeniu strategicznym lub przedłożenia międzynarodowego certyfikatu importowego.
W zezwoleniu indywidualnym określa się termin jego ważności, nie dłuższy jednak niż rok.
Za wydanie zezwolenia indywidualnego pobiera się opłatę, która stanowi dochód budżetu państwa.
Minister właściwy do spraw gospodarki w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw finansów publicznych określi, w drodze rozporządzenia, wysokość opłat za wydanie zezwolenia indywidualnego. Opłaty zostaną ustalone na poziomie odpowiadającym kosztom faktycznie poniesionym przez organ kontroli obrotu przy wydawaniu zezwolenia indywidualnego.
Art. 15.
Organ kontroli obrotu odmawia, w drodze decyzji administracyjnej, wydania zezwolenia na obrót, jeżeli:
1) prowadzenie obrotu narusza zobowiązania Rzeczypospolitej Polskiej wynikające z umów międzynarodowych,
2) wymaga tego ważny interes polityki zagranicznej Rzeczypospolitej Polskiej,
3) wymagają tego względy obronności lub bezpieczeństwa Rzeczypospolitej Polskiej,
4) wymaga tego ważny interes gospodarczy Rzeczypospolitej Polskiej,
5) przedsiębiorca nie daje rękojmi zgodnego z prawem prowadzenia obrotu.
Niniejszy dokument nie zastępuje oficjalnej publikacji w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Nie ponosimy odpowiedzialności za ewentualne nieścisłości wynikające z transkrypcji oryginału do tego formatu.