Ustawa z dnia 20 lipca 2001 r. o zmianie ustawy o szkolnictwie wyższym, ustawy o wyższych szkołach zawodowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw

Art. 1.

W ustawie z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym wprowadza się następujące zmiany:

1) w art. 4 skreśla się ust. 5;

2) po art. 4 dodaje się art. 4a i 4b w brzmieniu:

Art. 4a. 1. Nauczanie w uczelni odbywa się w ramach kierunków studiów, zgodnie z ustalonymi standardami nauczania. 2. Minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego, w porozumieniu z ministrami właściwymi do spraw: zdrowia, kultury i ochrony dziedzictwa narodowego oraz transportu i gospodarki morskiej, określa, w drodze rozporządzenia: 1) warunki, jakie powinna spełniać uczelnia, aby utworzyć i prowadzić kierunek studiów na określonym poziomie kształcenia, uwzględniając w szczególności liczbę nauczycieli akademickich posiadających tytuł naukowy lub stopień naukowy, zaliczanych do minimum kadrowego - wraz z formą zatrudnienia, a także proporcje tych pracowników do liczby studentów na danym kierunku studiów, 2) nazwy kierunków studiów, 3) standardy nauczania dla poszczególnych kierunków studiów i poziomów kształcenia, uwzględniając sylwetkę absolwenta, ramowe treści nauczania dla poszczególnych przedmiotów, zarówno w grupie przedmiotów ogólnych, podstawowych, jak i kierunkowych, 4) standardy kształcenia nauczycieli, uwzględniając sylwetkę absolwenta, przedmioty kształcenia nauczycielskiego, wymiar praktyk oraz treści programowe i wymagane umiejętności, 5) szczegółowe warunki tworzenia filii lub wydziału zamiejscowego uczelni, uwzględniając obowiązek spełnienia przez tę jednostkę, odrębnie dla każdego kierunku studiów, wymagań co do jego utworzenia i prowadzenia na określonym poziomie kształcenia. 3. Senat uczelni, o której mowa w art. 12 ust. 1, po uzyskaniu zgody Państwowej Komisji Akredytacyjnej, może podjąć uchwałę o utworzeniu i prowadzeniu kierunku studiów innego niż określone w przepisach wydanych na podstawie ust. 2. Art. 4b. 1. Uczelnia spełniająca warunki określone w przepisach wydanych na podstawie art. 4a ust. 2 może uzyskać uprawnienie do prowadzenia studiów wyższych na określonym kierunku i poziomie kształcenia, na podstawie decyzji ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego wydanej po uzyskaniu opinii Państwowej Komisji Akredytacyjnej. 2. Uczelnia, o której mowa w art. 12 ust. 1, jeżeli spełnia warunki określone w przepisach wydanych na podstawie art. 4a ust. 2, może utworzyć i prowadzić studia na określonym kierunku i poziomie kształcenia, bez uzyskania decyzji, o której mowa w ust. 1. 3. Uczelnia niezwłocznie zawiadamia ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego o utracie warunków do prowadzenia studiów wyższych, w tym o zmianach w stanie zatrudnienia, wpływających na uprawnienie do prowadzenia studiów. Jeżeli w ciągu 6 miesięcy od ich utraty uczelnia nie spełni wymaganych warunków, minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego, w drodze decyzji, zawiesza uprawnienia uczelni do prowadzenia studiów wyższych na określonym kierunku i poziomie kształcenia. 4. W przypadku negatywnej oceny kształcenia dokonanej przez Państwową Komisję Akredytacyjną, minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego, uwzględniając w szczególności rodzaj i zakres stwierdzonych naruszeń, w drodze decyzji, cofa albo zawiesza uprawnienie do prowadzenia studiów wyższych na danym kierunku i poziomie kształcenia. 5. W okresie zawieszenia uprawnień uczelni do prowadzenia studiów wyższych na danym kierunku i poziomie kształcenia zostaje wstrzymana rekrutacja studentów na ten kierunek. Minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego określa termin, nie dłuższy niż trzy lata, w którym uczelnia obowiązana jest spełnić warunki do przywrócenia zawieszonych uprawnień, szczegółowe zasady kontynuowania kształcenia przez studentów oraz przeprowadzania w tym okresie egzaminów dyplomowych. 6. Przywrócenie zawieszonego na podstawie ust. 4 uprawnienia do prowadzenia studiów na określonym kierunku i poziomie kształcenia następuje na zasadach i w trybie obowiązujących przy przyznawaniu uprawnienia.

3) w art. 15 w ust. 1 wyrazy „Rady Głównej Szkolnictwa Wyższego” zastępuje się wyrazami „Państwowej Komisji Akredytacyjnej”;

4) w art. 18 w ust. 2 kropkę zastępuje się przecinkiem i dodaje się wyrazy „z uwzględnieniem zobowiązań założyciela w przypadku likwidacji uczelni.”;

5) skreśla się art. 19;

6) w art. 24 w ust. 1 po pkt 1 dodaje się pkt 1a w brzmieniu:

1a) dotacje na pomoc materialną dla studentów,

7) w tytule działu II skreśla się wyraz „państwowymi”;

8) w art. 34 w ust. 2 w pkt 7 kropkę zastępuje się przecinkiem i dodaje się pkt 8 i 9 w brzmieniu:

8) utworzeniu lub zniesieniu kierunku studiów oraz o obsadzie kadrowej na prowadzonych kierunkach studiów, 9) utworzeniu filii lub wydziału zamiejscowego.

9) w dziale II po rozdziale 1 dodaje się rozdział 1a w brzmieniu:

Rozdział 1a Nadzór nad uczelniami niepaństwowymi Art. 34a. 1. Przepisy art. 31 ust. 1 i 2 stosuje się odpowiednio do uczelni niepaństwowych. 2. Jeżeli uczelnia niepaństwowa prowadzi działalność niezgodną z przepisami ustawy, statutem albo pozwoleniem, o którym mowa w art. 15 ust. 2, minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego wzywa do usunięcia tych niezgodności w oznaczonym terminie, a w razie ich nieusunięcia może zawiesić uprawnienia do prowadzenia studiów lub cofnąć pozwolenie, określając szczegółowe zasady kontynuowania kształcenia przez studentów oraz przeprowadzania egzaminów dyplomowych. 3. Jeżeli uczelnia niepaństwowa lub jej założyciel rażąco naruszają przepisy ustawy, statutu albo pozwolenie, o którym mowa w art. 15 ust. 2, minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego podejmuje decyzję o cofnięciu pozwolenia. 4. Minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego ogłasza w wydawanym przez siebie dzienniku urzędowym obwieszczenia o utworzeniu lub likwidacji uczelni niepaństwowych, a także informacje o zawieszeniu lub cofnięciu uprawnień do prowadzenia studiów.

10) w dziale II:

Art. 35. 1. Rada Główna Szkolnictwa Wyższego, zwana dalej «Radą», jest wybieralnym organem przedstawicielskim szkolnictwa wyższego. 2. Rada współdziała z ministrem właściwym do spraw szkolnictwa wyższego oraz innymi organami władzy publicznej w ustalaniu polityki edukacyjnej państwa w zakresie szkolnictwa wyższego, a w szczególności: 1) wyraża z własnej inicjatywy opinie i przedstawia wnioski we wszystkich sprawach dotyczących szkolnictwa wyższego i nauki oraz może zwracać się w tych sprawach do organów władzy publicznej i uczelni, w tym o udzielenie wyjaśnień i informacji, 2) wyraża opinie w innych sprawach przedstawionych jej przez ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego, inne organy władzy publicznej oraz Państwową Komisję Akredytacyjną, 3) opiniuje projekty aktów prawnych, w tym projekty ustaw o utworzeniu, przekształceniu, zniesieniu i zmianie nazwy uczelni, zawieranych przez Rzeczpospolitą Polską umów międzynarodowych dotyczących szkolnictwa wyższego i nauki, a także promocji nauki polskiej za granicą, 4) opiniuje projekt budżetu państwa w zakresie części, której dysponentem jest minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego, oraz zasady przyznawania uczelniom dotacji z budżetu państwa, 5) opiniuje projekty statutów uczelni nadawanych przez ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego. 3. Opinie w sprawach, o których mowa w ust. 2 pkt 3-5, Rada wyraża w terminie nie dłuższym niż dwa miesiące od otrzymania projektu przedstawionego przez właściwy organ. Art. 36. 1. Rada składa się z przedstawicieli: 1) nauczycieli akademickich posiadających tytuł naukowy profesora lub stopień naukowy doktora habilitowanego - w liczbie dwudziestu jeden, 2) nauczycieli akademickich posiadających stopień naukowy doktora - w liczbie sześciu, 3) studentów - w liczbie trzech. 2. Kadencja Rady trwa trzy lata i rozpoczyna się 1 stycznia. 3. Rada działa na posiedzeniach plenarnych oraz przez swoje organy. Organizację i tryb działania Rady oraz jej organy i ich kompetencje określa statut, uchwalony przez Radę na posiedzeniu plenarnym. Art. 37. 1. Wyboru członków Rady, o których mowa w art. 36 ust. 1 pkt 1 i 2, dokonują elektorzy zgromadzeni na ogólnopolskich spotkaniach wyborczych. 2. Elektorów wybiera się w proporcji jeden elektor na każdą grupę pięćdziesięciu nauczycieli akademickich posiadających tytuł naukowy profesora lub stopień naukowy doktora habilitowanego, zatrudnionych w danej uczelni w pełnym wymiarze czasu pracy, oraz jeden elektor na każdą grupę stu pięćdziesięciu pozostałych nauczycieli akademickich, zatrudnionych w danej uczelni w pełnym wymiarze czasu pracy. 3. Wyboru elektorów w grupie, o której mowa w art. 36 ust. 1 pkt 1, dokonują nauczyciele akademiccy posiadający tytuł naukowy profesora lub stopień naukowy doktora habilitowanego, a w grupie, o której mowa w art. 36 ust. 1 pkt 2, nauczyciele akademiccy posiadający stopień naukowy doktora. 4. W uczelniach artystycznych wyboru elektorów w grupach nauczycieli akademickich, o których mowa w ust. 2, dokonuje się odpowiednio w proporcji: jeden elektor na każdą grupę dwudziestu oraz na każdą grupę pięćdziesięciu nauczycieli akademickich. 5. Uczelnie, w których zgodnie z zasadami określonymi w ust. 2 i 3 nie może być dokonany wybór żadnego elektora w danej grupie, tworzą wspólne okręgi wyborcze, zgodnie z regulaminem wyborczym, o którym mowa w ust. 9. 6. Bierne prawo wyborcze nie przysługuje nauczycielom akademickim pełniącym funkcje jednoosobowych organów uczelni oraz prorektora i prodziekana. Członkostwa w Radzie nie można łączyć z członkostwem w Państwowej Komisji Akredytacyjnej. 7. Wyboru przedstawicieli studentów do Rady dokonuje, na rok, Parlament Studentów Rzeczypospolitej Polskiej, w trybie określonym w jego regulaminie. 8. W przypadku wygaśnięcia mandatu członka Rady w trakcie jej kadencji, zwolniony mandat obejmuje osoba, która w wyborach uzyskała kolejną, największą liczbę głosów. 9. Sposób i tryb wyboru elektorów oraz członków Rady określa uchwalony przez nią regulamin wyborczy.

Art. 38. 1. Państwową Komisję Akredytacyjną, zwaną dalej «Komisją», powołuje minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego. 2. Komisja przedstawia ministrowi właściwemu do spraw szkolnictwa wyższego opinie i wnioski dotyczące w szczególności: 1) utworzenia uczelni, przyznania uczelni uprawnienia do prowadzenia studiów wyższych na określonym kierunku i poziomie kształcenia oraz utworzenia przez uczelnię filii lub wydziału zamiejscowego, 2) dokonanej oceny kształcenia na danym kierunku, w tym kształcenia nauczycieli oraz przestrzegania warunków prowadzenia studiów wyższych. 3. W sprawach, o których mowa w ust. 2, Komisja może zwracać się do uczelni o udzielenie wyjaśnień i informacji oraz przeprowadzać wizytację uczelni. 4. Opinie w sprawach, o których mowa w ust. 2 pkt 1, Komisja wyraża w terminie nie dłuższym niż 3 miesiące od otrzymania wniosku. W przypadku niewyrażenia opinii w tym terminie minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego podejmuje decyzję bez tej opinii. Oceny, o których mowa w ust. 2 pkt 2, wraz z wynikającymi z nich wnioskami Komisja przedstawia w terminie miesiąca od ich dokonania. 5. Komisja może współpracować z krajowymi i międzynarodowymi organizacjami, których przedmiotem działania jest ocena jakości kształcenia i akredytacja. Art. 39. 1. Członków Komisji powołuje minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego spośród kandydatów zgłoszonych przez Radę, senaty uczelni, stowarzyszenia naukowe, zawodowe, twórcze oraz organizacje pracodawców. Kandydatem uczelni może być nauczyciel akademicki posiadający co najmniej stopień naukowy doktora, zatrudniony w uczelni w pełnym wymiarze czasu pracy. 2. Komisja liczy nie mniej niż pięćdziesięciu i nie więcej niż siedemdziesięciu członków. 3. Kadencja Komisji trwa trzy lata i rozpoczyna się 1 stycznia. 4. Rektor, na wniosek członka Komisji, może zwolnić go całkowicie lub częściowo z obowiązku prowadzenia zajęć dydaktycznych. Art. 40. 1. Komisja działa na posiedzeniach plenarnych oraz przez swoje organy. 2. Organami Komisji są: 1) przewodniczący, 2) sekretarz, 3) prezydium. 3. W skład prezydium wchodzą: 1) przewodniczący Komisji, 2) sekretarz, 3) przewodniczący zespołów. 4. W skład Komisji wchodzą zespoły kierunków studiów: 1) humanistycznych, 2) przyrodniczych, 3) matematyczno-fizyczno-chemicznych, 4) rolniczych, leśnych i weterynaryjnych, 5) medycznych, 6) wychowania fizycznego, 7) technicznych, 8) ekonomicznych, 9) społecznych i prawnych, 10) artystycznych. 5. W skład zespołu wchodzi co najmniej pięciu członków Komisji, będących przedstawicielami grupy kierunków studiów, w tym co najmniej trzech posiadających tytuł naukowy profesora lub stopień naukowy doktora habilitowanego w dziedzinie nauki lub dyscyplinie naukowej związanej z danym kierunkiem studiów. Art. 41. 1. Przewodniczącego Komisji oraz jej sekretarza powołuje i odwołuje minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego. 2. Przewodniczący Komisji zwołuje posiedzenia plenarne Komisji, przewodniczy jej obradom, reprezentuje ją na zewnątrz oraz podpisuje uchwały Komisji. 3. Sekretarz zapewnia sprawne funkcjonowanie Komisji i wykonywanie przez nią zadań. 4. Przewodniczących zespołów wybierają ich członkowie spośród swego grona. Art. 42. 1. Prezydium podejmuje uchwały w sprawach, o których mowa w art. 38 ust. 2. 2. Strona niezadowolona z uchwały prezydium podjętej w sprawach, o których mowa w art. 38 ust. 2, może zwrócić się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wniosek kieruje się do Komisji w terminie czternastu dni od dnia doręczenia uchwały. 3. Wniosek, o którym mowa w ust. 2, rozpatrywany jest na wspólnym posiedzeniu zespołu i prezydium Komisji w terminie nie dłuższym niż trzydzieści dni od dnia otrzymania wniosku. 4. Organizację i tryb działania Komisji, szczegółowe kompetencje jej organów, tryb dokonywania ocen, o których mowa w art. 38 ust. 2 pkt 2, oraz sposób wyznaczania recenzentów określa statut uchwalony przez Komisję na posiedzeniu plenarnym. Art. 43. 1. Środki finansowe niezbędne do funkcjonowania Rady i Komisji zapewniane są w części budżetu państwa, której dysponentem jest minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego. 2. Minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego określa, w drodze rozporządzenia, sposób obsługi administracyjnej i finansowej prac Rady i Komisji, wysokość wynagrodzenia ich członków oraz warunki zwrotu kosztów podróży członkom Rady i Komisji i wyznaczanym przez nie recenzentom, uwzględniając w szczególności, że wysokość wynagrodzenia członków Rady i Komisji będzie ustalana w relacji do minimalnej stawki wynagrodzenia zasadniczego profesora zwyczajnego, określonej na podstawie art. 117a ust. 1.

11) skreśla się art. 44 i 45;

12) w art. 47 po ust. 2 dodaje się ust. 2a w brzmieniu:

2a. W skład senatu mogą także wchodzić przedstawiciele uczestników studiów doktoranckich wybrani na zasadach i w trybie określonych w statucie uczelni.

13) w art. 48 w ust. 2 skreśla się drugie zdanie;

14) w art. 50 po ust. 3 dodaje się ust. 3a w brzmieniu:

3a. W skład rady wydziału mogą także wchodzić przedstawiciele uczestników studiów doktoranckich wybrani na zasadach i w trybie określonym w statucie uczelni.

15) w art. 64 dodaje się ust. 10 w brzmieniu:

1. W przypadku stwierdzenia, że uczelnia utworzyła zamiejscową jednostkę organizacyjną niezgodnie z przepisami ustawy, minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego, w drodze decyzji, nakazuje likwidację tej jednostki.

16) w art. 93 w ust. 2 w pkt 1 i 2 wyrazy „przez komisję lekarską do spraw inwalidztwa i zatrudnienia” zastępuje się wyrazami „przez lekarza prowadzącego badania okresowe lub kontrolne”;

17) w art. 94 w ust. 1 w pkt 1 wyrazy „przez komisję lekarską do spraw inwalidztwa i zatrudnienia” zastępuje się wyrazami „przez lekarza orzecznika w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych” oraz wyrazy „badanie nauczyciela przez komisję lekarską” zastępuje się wyrazami „badanie nauczyciela przez lekarza”;

18) w art. 105 skreśla się ust. 2 i 7;

19) skreśla się art. 106;

20) w art. 108:

1. Nauczycielowi akademickiemu przysługuje prawo do urlopu wypoczynkowego w wymiarze 36 dni roboczych w ciągu roku. Tryb udzielania urlopów określa senat uczelni, z uwzględnieniem art. 163 Kodeksu pracy.

21) skreśla się art. 116;

22) w dziale IV w rozdziale 6 dodaje się art. 117a w brzmieniu: