Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 25 czerwca 2012 r. w sprawie organizacji, kwalifikacji personelu, sposobu funkcjonowania i rodzajów podmiotów leczniczych wykonujących świadczenia stacjonarne i całodobowe oraz ambulatoryjne w sprawowaniu opieki nad uzależnionymi od alkoholu oraz sposobu współdziałania w tym zakresie z instytucjami publicznymi i organizacjami społecznymi
Treść rozporządzenia
Na podstawie art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi zarządza się, co następuje:
§ 1.
Podmioty lecznicze wykonujące świadczenia stacjonarne i całodobowe oraz ambulatoryjne w sprawowaniu opieki nad uzależnionymi od alkoholu realizują:
1) działania diagnostyczne w zakresie diagnozy nozologicznej i problemowej;
2) programy korekcyjne dla osób spożywających alkohol ryzykownie i szkodliwie lub używających substancji psychoaktywnych oraz osób z zaburzeniami nawyków i popędów;
3) programy psychoterapii uzależnień;
4) programy psychoterapii zaburzeń funkcjonowania członków rodziny, które wynikają ze spożywania alkoholu lub używania innych substancji psychoaktywnych przez osoby bliskie, zwane dalej „programami psychoterapii członków rodzin”;
5) indywidualne świadczenia zapobiegawczo-lecznicze dla osób uzależnionych od alkoholu i członków ich rodzin;
6) indywidualne świadczenia rehabilitacyjne dla osób uzależnionych od alkoholu i członków ich rodzin;
7) działania konsultacyjno-edukacyjne dla członków rodzin osób uzależnionych od alkoholu.
§ 2.
Działania diagnostyczne, o których mowa w § 1 pkt 1, polegają na:
1) rozpoznaniu zaburzeń psychicznych i zaburzeń zachowania wynikających ze spożywania alkoholu lub używania innych substancji psychoaktywnych, rozpoznaniu zaburzeń nawyków i popędów oraz zaburzeń występujących u członków rodziny w następstwie spożywania alkoholu lub używania innych substancji psychoaktywnych lub zaburzeń nawyków i popędów u osób bliskich;
2) rozpoznaniu niezbędnych do skonstruowania planu terapii aktualnych problemów pacjenta, a także przyczyn i mechanizmów będących ich podłożem.
Programy korekcyjne, o których mowa w § 1 pkt 2, obejmują indywidualne lub grupowe oddziaływania psychologiczne zmierzające do ograniczenia szkód wynikających ze spożywania alkoholu lub używania innych substancji psychoaktywnych u osób nieuzależnionych lub do ograniczenia szkód wynikających z zachowań impulsywnych u osób z zaburzeniami nawyków i popędów.
Programy psychoterapii uzależnień, o których mowa w § 1 pkt 3, obejmują indywidualne i grupowe oddziaływania psychologiczne ukierunkowane na poprawę stanu psychofizycznego i funkcjonowania społecznego osób uzależnionych od alkoholu poprzez redukcję objawów i mechanizmów uzależnień oraz uczenie umiejętności potrzebnych do podtrzymania pozytywnej zmiany.
Programy psychoterapii członków rodzin obejmują oddziaływania psychologiczne ukierunkowane na usunięcie lub złagodzenie zaburzeń powstałych w wyniku przewlekłego stresu u członków rodziny, spowodowanego spożywaniem alkoholu lub używaniem innych substancji psychoaktywnych przez osobę bliską.
Indywidualne świadczenia zapobiegawczo-lecznicze, o których mowa w § 1 pkt 5, obejmują:
1) leczenie stanów występujących w przebiegu uzależnienia od alkoholu, w szczególności leczenie alkoholowych zespołów abstynencyjnych;
2) leczenie szkód zdrowotnych spowodowanych spożywaniem alkoholu u osób przystępujących do psychoterapii uzależnienia od alkoholu;
3) psychofarmakoterapię ułatwiającą osiąganie celów terapii uzależnienia od alkoholu;
4) psychofarmakoterapię współwystępujących zaburzeń psychicznych.
Indywidualne świadczenia rehabilitacyjne, o których mowa w § 1 pkt 6, obejmują oddziaływania psychospołeczne i pomocnicze medyczne, ukierunkowane na przywrócenie zdolności funkcjonowania społecznego osób uzależnionych od alkoholu i członków ich rodzin.
Działania konsultacyjno-edukacyjne, o których mowa w § 1 pkt 7, obejmują grupowe lub indywidualne poradnictwo ukierunkowane na zwiększenie rozumienia uzależnienia, problemów rodziny osób uzależnionych od alkoholu oraz poznanie ofert leczenia osób uzależnionych od alkoholu i członków ich rodzin.
§ 3.
Podmioty lecznicze, o których mowa w § 1, prowadzą placówki leczenia uzależnienia od alkoholu, zwane dalej „placówkami”, którymi są:
1) poradnia terapii uzależnienia od alkoholu i współuzależnienia;
2) poradnia leczenia uzależnień;
3) całodobowy oddział terapii uzależnienia od alkoholu;
4) całodobowy oddział leczenia uzależnień;
5) dzienny oddział terapii uzależnienia od alkoholu;
6) dzienny oddział leczenia uzależnień;
7) oddział leczenia alkoholowych zespołów abstynencyjnych;
8) hostel dla osób uzależnionych od alkoholu.
Placówki mogą działać jako ośrodek terapii uzależnienia od alkoholu, jeżeli zapewniają wykonywanie:
1) stacjonarnych i ambulatoryjnych świadczeń zdrowotnych dla osób uzależnionych od alkoholu i członków ich rodzin albo
2) ambulatoryjnych świadczeń zdrowotnych dla osób uzależnionych od alkoholu i członków ich rodzin, a w skład ośrodka wchodzą:
dzienny oddział terapii uzależnienia od alkoholu lub dzienny oddział leczenia uzależnień oraz
poradnia terapii uzależnienia od alkoholu i współuzależnienia lub poradnia leczenia uzależnień.
§ 4.
Poradnia terapii uzależnienia od alkoholu i współuzależnienia oraz poradnia leczenia uzależnień wykonują następujące zadania:
1) diagnozowanie:
zaburzeń spowodowanych spożywaniem alkoholu lub używaniem innych substancji psychoaktywnych,
zaburzeń nawyków i popędów;
2) diagnozowanie zaburzeń występujących u członków rodzin osób:
spożywających alkohol lub używających innych substancji psychoaktywnych,
z zaburzeniami nawyków i popędów;
3) realizację programów korekcyjnych dla osób:
spożywających alkohol ryzykownie i szkodliwie,
spożywających alkohol ryzykownie i szkodliwie oraz używających innych substancji psychoaktywnych,
z zaburzeniami nawyków i popędów;
4) realizację programów psychoterapii dla:
osób uzależnionych od alkoholu,
osób uzależnionych od alkoholu i innych substancji psychoaktywnych,
osób z zaburzeniami nawyków i popędów,
członków rodzin dotkniętych następstwami spożywania alkoholu lub używania innych substancji psychoaktywnych,
członków rodzin osób z zaburzeniami nawyków i popędów;
5) udzielanie indywidualnych świadczeń zapobiegawczo-leczniczych dla:
osób uzależnionych od alkoholu,
osób uzależnionych od alkoholu i innych substancji psychoaktywnych,
osób z zaburzeniami nawyków i popędów,
członków rodzin dotkniętych następstwami spożywania alkoholu lub używania innych substancji psychoaktywnych,
członków rodzin osób z zaburzeniami nawyków i popędów;
6) prowadzenie działań konsultacyjno-edukacyjnych dla członków rodzin:
dotkniętych następstwami spożywania alkoholu lub używania innych substancji psychoaktywnych,
osób z zaburzeniami nawyków i popędów.
§ 5.
Całodobowy oddział terapii uzależnienia od alkoholu oraz całodobowy oddział leczenia uzależnień wykonują następujące zadania:
1) diagnozowanie:
zaburzeń spowodowanych spożywaniem alkoholu lub używaniem innych substancji psychoaktywnych,
zaburzeń nawyków i popędów;
2) realizację programów psychoterapii dla osób:
uzależnionych od alkoholu,
uzależnionych od alkoholu i innych substancji psychoaktywnych,
z zaburzeniami nawyków i popędów;
3) udzielanie indywidualnych świadczeń zapobiegawczo-leczniczych dla pozostających w programie terapii osób:
uzależnionych od alkoholu,
uzależnionych od alkoholu i innych substancji psychoaktywnych,
z zaburzeniami nawyków i popędów;
4) prowadzenie działań konsultacyjno-edukacyjnych dla członków rodzin:
dotkniętych następstwami spożywania alkoholu lub używania innych substancji psychoaktywnych,
osób z zaburzeniami nawyków i popędów;
5) przygotowanie pacjenta do kontynuowania terapii w poradni terapii uzależnienia od alkoholu i współuzależnienia lub poradni leczenia uzależnień.
§ 6.
Dzienny oddział terapii uzależnienia od alkoholu oraz dzienny oddział leczenia uzależnień wykonują następujące zadania:
1) diagnozowanie:
zaburzeń spowodowanych spożywaniem alkoholu lub używaniem innych substancji psychoaktywnych,
zaburzeń nawyków i popędów;
2) diagnozowanie zaburzeń występujących u członków rodzin osób:
spożywających alkohol lub używających innych substancji psychoaktywnych,
z zaburzeniami nawyków i popędów;
3) realizację programów psychoterapii dla:
osób uzależnionych od alkoholu,
osób uzależnionych od alkoholu i innych substancji psychoaktywnych,
osób z zaburzeniami nawyków i popędów,
członków rodzin dotkniętych następstwami spożywania alkoholu lub używania innych substancji psychoaktywnych,
członków rodzin osób z zaburzeniami nawyków i popędów;
4) udzielanie indywidualnych świadczeń zapobiegawczo-leczniczych dla pozostających w programie terapii:
osób uzależnionych od alkoholu,
osób uzależnionych od alkoholu i innych substancji psychoaktywnych,
osób z zaburzeniami nawyków i popędów,
członków rodzin dotkniętych następstwami spożywania alkoholu lub używania innych substancji psychoaktywnych,
członków rodzin osób z zaburzeniami nawyków i popędów;
5) prowadzenie działań konsultacyjno-edukacyjnych dla członków rodzin:
dotkniętych następstwami spożywania alkoholu lub używania innych substancji psychoaktywnych,
członków rodzin osób z zaburzeniami nawyków i popędów;
6) przygotowanie pacjenta do kontynuowania terapii w poradni terapii uzależnienia od alkoholu i współuzależnienia lub poradni leczenia uzależnień.
§ 7.
Oddział leczenia alkoholowych zespołów abstynencyjnych wykonuje następujące zadania:
1) diagnozowanie zaburzeń spowodowanych spożywaniem alkoholu lub używaniem innych substancji psychoaktywnych;
2) leczenie alkoholowego lub polekowego zespołu abstynencyjnego;
3) motywowanie pacjentów do podjęcia psychoterapii uzależnień.
§ 8.
Hostel dla osób uzależnionych od alkoholu:
1) zapewnia warunki samodzielnego funkcjonowania w środowisku, w integracji ze społecznością lokalną;
2) realizuje program rehabilitacyjny nakierowany na zwiększenie społecznych kompetencji i samodzielne funkcjonowanie osób uzależnionych.
§ 9.
Placówkami, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 1-6 i 8, kieruje specjalista psychoterapii uzależnień posiadający co najmniej pięcioletni staż pracy w zakresie leczenia uzależnień.
Oddziałem leczenia alkoholowych zespołów abstynencyjnych kieruje lekarz specjalista w dziedzinie:
1) psychiatrii lub
2) chorób wewnętrznych, lub
3) neurologii, lub
4) anestezjologii, lub
5) anestezjologii i reanimacji, lub
6) anestezjologii i intensywnej terapii.
§ 10.
Zarząd województwa organizuje na terenie województwa wojewódzki ośrodek terapii uzależnienia i współuzależnienia, o którym mowa w art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, zgodnie z wymaganiami, o których mowa w § 3 ust. 2.
Do zadań wojewódzkiego ośrodka terapii uzależnienia i współuzależnienia należy w szczególności:
1) monitorowanie funkcjonowania placówek leczenia uzależnienia od alkoholu w zakresie dostępności świadczeń stacjonarnych i całodobowych oraz ambulatoryjnych w sprawowaniu opieki nad uzależnionymi od alkoholu na terenie województwa;
2) ocena jakości świadczeń stacjonarnych i całodobowych oraz ambulatoryjnych w sprawowaniu opieki nad uzależnionymi od alkoholu udzielanych na terenie województwa oraz przygotowanie wniosków i zaleceń w tym zakresie, w tym wnioskowanie o konieczności podjęcia doskonalenia zawodowego pracowników;
3) opiniowanie wojewódzkich strategii i planów w zakresie zdrowia publicznego;
4) udzielanie konsultacji podmiotom leczniczym prowadzącym placówki oraz innym podmiotom zajmującym się rozwiązywaniem problemów alkoholowych;
5) prowadzenie działalności metodyczno-organizacyjnej w zakresie zbierania i opracowywania danych statystycznych dotyczących rozpowszechnienia uzależnienia od alkoholu i związanych z nim problemów oraz leczenia uzależnienia od alkoholu na terenie województwa, a także ocena tych danych;
6) inicjowanie i realizacja działań podnoszących kwalifikacje zawodowe pracowników merytorycznych zatrudnionych w placówkach, w tym organizowanie staży i szkoleń;
7) inicjowanie i prowadzenie działań podnoszących kompetencje zawodowe osób współdziałających z placówkami w realizacji zadań programowych;
8) współpraca z Państwową Agencją Rozwiązywania Problemów Alkoholowych oraz wojewódzkim konsultantem do spraw psychiatrii i wojewódzkim konsultantem do spraw psychologii klinicznej.
§ 11.
Podmioty lecznicze, o których mowa w § 1, współpracują w szczególności z:
1) Państwową Agencją Rozwiązywania Problemów Alkoholowych oraz Instytutem Psychiatrii i Neurologii w zakresie wdrażania standardów i procedur terapeutycznych oraz podnoszenia kwalifikacji personelu udzielającego świadczeń medycznych, a także monitorowania efektów terapii;
2) podmiotami leczniczymi sprawującymi opiekę podstawową i psychiatryczną;
3) wojewódzkim ośrodkiem terapii uzależnienia i współuzależnienia;
4) organami samorządów terytorialnych w realizacji ustawowo określonych zadań własnych gmin, powiatów i województw;
5) środowiskami samopomocowymi, w szczególności ze wspólnotą Anonimowych Alkoholików i klubami abstynenta w zakresie środowiskowych oddziaływań wspierających abstynencję pacjentów;
6) ośrodkami pomocy społecznej właściwymi ze względu na miejsce zamieszkania lub stałego przebywania osoby uzależnionej od alkoholu;
7) organizacjami pozarządowymi w zakresie rozwiązywania problemów alkoholowych.
Niniejszy dokument nie zastępuje oficjalnej publikacji w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Nie ponosimy odpowiedzialności za ewentualne nieścisłości wynikające z transkrypcji oryginału do tego formatu.