LegalizeObwieszczenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 31 października 2013 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej w sprawie organizacji kształcenia dzieci obywateli polskich czasowo przebywających za granicą
Treść obwieszczenia
Na podstawie art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych ogłasza się w załączniku do niniejszego obwieszczenia jednolity tekst rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 31 sierpnia 2010 r. w sprawie organizacji kształcenia dzieci obywateli polskich czasowo przebywających za granicą , z uwzględnieniem zmian wprowadzonych:
1) rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej z dnia 29 grudnia 2010 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie organizacji kształcenia dzieci obywateli polskich czasowo przebywających za granicą ;
2) rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej z dnia 24 sierpnia 2011 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie organizacji kształcenia dzieci obywateli polskich czasowo przebywających za granicą ;
3) rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej z dnia 23 sierpnia 2012 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie organizacji kształcenia dzieci obywateli polskich czasowo przebywających za granicą .
Podany w załączniku do niniejszego obwieszczenia tekst jednolity rozporządzenia nie obejmuje:
1) § 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 29 grudnia 2010 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie organizacji kształcenia dzieci obywateli polskich czasowo przebywających za granicą , który stanowi:
§ 2. Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.
2) § 2−4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 24 sierpnia 2011 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie organizacji kształcenia dzieci obywateli polskich czasowo przebywających za granicą , które stanowią:
§ 2. Do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia stosuje się przepisy rozporządzenia, o którym mowa w § 1, w brzmieniu nadanym niniejszym rozporządzeniem. § 3. Kierownicy szkolnych punktów konsultacyjnych, którym powierzono stanowiska na podstawie dotychczasowych przepisów, zachowują je do końca okresu, na jaki je powierzono. § 4. Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem 29 sierpnia 2011 r.
3) § 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 23 sierpnia 2012 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie organizacji kształcenia dzieci obywateli polskich czasowo przebywających za granicą , który stanowi:
§ 2. Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem 30 sierpnia 2012 r.
Załącznik - Tekst jednolity rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 31 sierpnia 2010 r. w sprawie organizacji kształcenia dzieci obywateli polskich czasowo przebywających za granicą
Na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty zarządza się, co następuje:
§ 1.
Szkoły podstawowe, gimnazja i licea ogólnokształcące oraz zespoły tych szkół przy przedstawicielstwach dyplomatycznych, urzędach konsularnych i przedstawicielstwach wojskowych Rzeczypospolitej Polskiej prowadzą kształcenie dzieci obywateli polskich czasowo przebywających za granicą zgodnie z podstawą programową kształcenia ogólnego, określoną w przepisach w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz kształcenia ogólnego w poszczególnych typach szkół.
Szkolne punkty konsultacyjne przy przedstawicielstwach dyplomatycznych, urzędach konsularnych i przedstawicielstwach wojskowych Rzeczypospolitej Polskiej, zwane dalej „punktami”, umożliwiają uczniom uczęszczającym do szkół działających w systemach oświaty innych krajów uzupełnianie wykształcenia w zakresie szkoły podstawowej, gimnazjum i liceum ogólnokształcącego, zgodnie z ramami programowymi kształcenia uzupełniającego dla szkolnych punktów konsultacyjnych i planami nauczania, o których mowa w § 8 ust. 3 pkt 1 i 2.
Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o szkole bez bliższego określenia − należy przez to rozumieć również zespół szkół i punkt.
Szkoły są finansowane z budżetu państwa z części, której dysponentem jest minister właściwy do spraw oświaty i wychowania, zwany dalej „ministrem”.
§ 2.
Zadania związane z organizacją kształcenia dzieci obywateli polskich czasowo przebywających za granicą koordynuje Ośrodek Rozwoju Polskiej Edukacji za Granicą, z siedzibą w Warszawie, zwany dalej „Ośrodkiem”.
1a. Ośrodek jest zespołem szkół i placówek w rozumieniu ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty, zwanej dalej „ustawą”.
Ośrodek jest jednostką budżetową finansowaną z budżetu państwa z części, której dysponentem jest minister.
Organizację i szczegółowe zadania Ośrodka określa statut nadany przez ministra.
§ 3.
W organizacji pracy Ośrodka nie przewiduje się ferii szkolnych.
Organizację roku szkolnego w szkołach określa dyrektor Ośrodka na wniosek dyrektora szkoły lub kierownika punktu.
§ 4.
Obowiązek szkolny oraz obowiązek nauki może być spełniany przez dzieci obywateli polskich czasowo przebywających za granicą przez:
1) uczęszczanie do szkoły działającej w systemie oświaty innego kraju;
2) uczęszczanie do szkoły europejskiej działającej na podstawie Konwencji o Statucie Szkół Europejskich, sporządzonej w Luksemburgu dnia 21 czerwca 1994 r. , zwanej dalej „szkołą europejską”;
3) spełnianie obowiązku szkolnego lub obowiązku nauki poza szkołą, na podstawie art. 16 ust. 8−14 ustawy;
4) uczestniczenie w kształceniu na odległość, prowadzonym przez Ośrodek, obejmującym realizację ramowego planu nauczania;
5) uczęszczanie do szkoły podstawowej, gimnazjum i liceum, o których mowa w § 1 ust. 1.
§ 5.
Do szkół mogą być przyjmowane także dzieci obywateli polskich stale zamieszkałych za granicą oraz dzieci osób niebędących obywatelami polskimi, jeżeli szkoła posiada wolne miejsca oraz odpowiednie warunki kadrowe, organizacyjne i finansowe.
Kształcenie w szkołach jest nieodpłatne.
Warunkiem przyjęcia ucznia do punktu jest dostarczenie kierownikowi punktu zaświadczenia o uczęszczaniu ucznia do szkoły, o której mowa w § 4 pkt 1 lub 2.
§ 6.
Szkołę zakłada, przekształca i likwiduje minister z własnej inicjatywy lub na wniosek dyrektora Ośrodka, po zasięgnięciu opinii właściwego kierownika przedstawicielstwa dyplomatycznego, urzędu konsularnego lub przedstawicielstwa wojskowego Rzeczypospolitej Polskiej.
Do przekształcenia lub likwidacji szkoły nie stosuje się przepisów art. 59 ust. 1, 3, 4 i 6 ustawy.
Szkoła działa na podstawie statutu przygotowanego przez radę pedagogiczną i uchwalonego przez radę szkoły, a w razie jej niepowołania - przez radę pedagogiczną, z zastrzeżeniem ust. 5.
Dyrektor szkoły lub kierownik punktu, niezwłocznie po uchwaleniu statutu, przesyła statut dyrektorowi Ośrodka w celu sprawdzenia zgodności statutu z prawem oraz kierownikowi przedstawicielstwa dyplomatycznego, urzędu konsularnego lub przedstawicielstwa wojskowego Rzeczypospolitej Polskiej - do wiadomości.
Pierwszy statut szkole nadaje minister.
Do statutu szkoły nie stosuje się przepisów wydanych na podstawie art. 60 ust. 2 ustawy, dotyczących ramowych statutów szkół publicznych.
§ 7.
Punkt może zostać utworzony, jeżeli zgłoszono do niego co najmniej 50 uczniów.
W uzasadnionych przypadkach, na wniosek kierownika przedstawicielstwa dyplomatycznego, urzędu konsularnego lub przedstawicielstwa wojskowego Rzeczypospolitej Polskiej, może zostać utworzony punkt, do którego zgłoszono mniejszą liczbę uczniów niż określona w ust. 1.
§ 8.
Szkoły podstawowe, gimnazja i licea ogólnokształcące:
1) realizują programy nauczania uwzględniające podstawę programową kształcenia ogólnego, określoną w przepisach w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz kształcenia ogólnego w poszczególnych typach szkół;
2) realizują ramowy plan nauczania dla danego typu szkoły, określony w przepisach w sprawie ramowych planów nauczania w szkołach publicznych;
3) prowadzą zajęcia edukacyjne w trybie stacjonarnym przez pięć dni w tygodniu.
W przypadkach uzasadnionych warunkami kadrowymi lub lokalowymi w szkołach, o których mowa w ust. 1, za zgodą dyrektora Ośrodka, mogą nie być realizowane następujące przedmioty:
1) w szkołach podstawowych − muzyka, plastyka, informatyka, zajęcia komputerowe, technika, zajęcia techniczne lub wychowanie fizyczne;
2) w gimnazjach − muzyka, plastyka, technika, informatyka, wychowanie fizyczne, zajęcia artystyczne lub zajęcia techniczne;
3) w liceach ogólnokształcących − wiedza o kulturze, podstawy przedsiębiorczości, technologia informacyjna, informatyka, wychowanie fizyczne, zajęcia artystyczne lub ekonomia w praktyce.
Zgoda, o której mowa w ust. 1a, udzielana jest na czas określony, odrębnie dla każdego przedmiotu.
Szkoły, o których mowa w ust. 1, mogą realizować również programy i plany nauczania, o których mowa w ust. 3 pkt 1 i 2.
Punkty:
1) realizują programy nauczania uwzględniające ramy programowe kształcenia uzupełniającego dla szkolnych punktów konsultacyjnych, określone w załączniku nr 1 do rozporządzenia;
2) realizują plany nauczania uzupełniającego, określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia;
3) prowadzą zajęcia edukacyjne w trybie stacjonarnym w wybranych dniach tygodnia, ustalone w arkuszu organizacji pracy punktu.
§ 9.
Do szkół nie stosuje się art. 39 ust. 2a, art. 60 ust. 3 oraz art. 63 ustawy.
§ 10.
Ośrodek może prowadzić kształcenie na odległość obejmujące realizację:
1) ramowego planu nauczania;
2) uzupełniającego programu nauczania uwzględniającego ramy programowe kształcenia uzupełniającego dla szkolnych punktów konsultacyjnych, określone w załączniku nr 1 do rozporządzenia.
Podstawą oceniania i klasyfikowania ucznia uczestniczącego w kształceniu na odległość są egzaminy klasyfikacyjne.
Do egzaminu klasyfikacyjnego dopuszcza się ucznia, który wykonał wszystkie prace kontrolne oraz uzyskał ze wszystkich zajęć obowiązkowych średnią ocen nie niższą niż ocena co najmniej dopuszczająca.
Liczbę i zakres prac kontrolnych z poszczególnych obowiązkowych zajęć edukacyjnych w każdej klasie oraz terminy ich wykonania ustala dyrektor Ośrodka.
Prace kontrolne oceniają nauczyciele zatrudnieni w Ośrodku.
Uczniowie, którzy ukończyli liceum ogólnokształcące w kształceniu na odległość, mogą przystąpić do egzaminu maturalnego przeprowadzanego zgodnie z przepisami w sprawie warunków i sposobu oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy oraz przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów w szkołach publicznych.
§ 11.
Obowiązkowe zajęcia edukacyjne w szkołach są prowadzone oddzielnie dla każdej klasy, jeżeli klasa liczy co najmniej 7 uczniów.
W szczególnie uzasadnionych przypadkach, na wniosek dyrektora szkoły lub kierownika punktu, dyrektor Ośrodka może wyrazić zgodę na prowadzenie obowiązkowych zajęć edukacyjnych w klasie liczącej mniej niż 7 uczniów.
Jeżeli klasa liczy mniej niż 7 uczniów i dyrektor Ośrodka nie wyrazi zgody, o której mowa w ust. 2, obowiązkowe zajęcia edukacyjne są prowadzone w grupach międzyklasowych.
§ 12.
W szkołach nie organizuje się oddziałów przedszkolnych.
W szkołach podstawowych i gimnazjach nie przeprowadza się sprawdzianu i egzaminu, o których mowa w art. 9 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy.
§ 13.
Uczniowie i absolwenci szkół otrzymują świadectwa szkolne wydawane zgodnie z przepisami w sprawie warunków i trybu wydawania świadectw, dyplomów państwowych i innych druków szkolnych.
Na wniosek rodziców lub opiekunów, a w przypadku ucznia pełnoletniego - na wniosek ucznia, punkt wydaje także pisemną informację o systemie oświaty kraju, w którym uczeń realizował obowiązek szkolny lub obowiązek nauki, oraz o zakresie zajęć edukacyjnych zrealizowanych w szkole, do której uczeń uczęszczał. Do wniosku o wydanie informacji dołącza się ostatnie świadectwo uzyskane w tej szkole.
Informacja, o której mowa w ust. 2, zawiera w szczególności:
1) imię i nazwisko, datę urodzenia i numer PESEL ucznia;
2) nazwy szkół, do których uczeń uczęszczał w poszczególnych latach nauki;
3) wykaz nauczanych przedmiotów i zajęć oraz ich polskie odpowiedniki;
4) tygodniowy wymiar przedmiotów i zajęć, o których mowa w pkt 3;
5) zwięzły opis systemu oświaty danego kraju, obejmujący w szczególności:
dane o sposobie i warunkach spełniania obowiązku szkolnego lub obowiązku nauki,
informację o etapach edukacyjnych i typach szkół,
informację o egzaminach kończących poszczególne etapy edukacyjne,
informację o rodzajach egzaminów i świadectw uprawniających do podjęcia nauki na studiach wyższych,
opis systemu oceniania i skalę ocen.
Przepisy ust. 2 i 3 stosuje się odpowiednio do szkoły, o której mowa w § 8 ust. 1, realizującej programy i plany nauczania, o których mowa w § 8 ust. 3 pkt 1 i 2.
§ 14.
Szkoły są obowiązane gromadzić i udostępniać księgozbiór biblioteczny wspomagający realizację programów nauczania oraz samokształcenie uczniów i doskonalenie nauczycieli.
§ 15.
Dyrektor Ośrodka sprawuje nadzór pedagogiczny w stosunku do dyrektorów szkół i kierowników punktów oraz nauczycieli w sekcjach polskich funkcjonujących w szkołach działających w systemach oświaty innych krajów.
Dyrektor Ośrodka sprawuje nadzór nad działalnością szkół w zakresie spraw finansowych i administracyjnych we współpracy z kierownikami przedstawicielstw dyplomatycznych, urzędów konsularnych lub przedstawicielstw wojskowych Rzeczypospolitej Polskiej.
§ 16.
Szkołą kieruje dyrektor, a punktem kierownik.
Dyrektor szkoły lub kierownik punktu sprawują nadzór pedagogiczny nad nauczycielami zatrudnionymi w szkole lub punkcie.
§ 17.
Minister powierza stanowisko dyrektora Ośrodka oraz stanowisko dyrektora szkoły, a także odwołuje z tych stanowisk. Do odwołania dyrektora szkoły nie stosuje się przepisów art. 38 ustawy.
Kandydata na stanowisko dyrektora szkoły wyłania się w drodze konkursu.
W celu przeprowadzenia konkursu minister powołuje komisję konkursową w składzie:
1) trzech przedstawicieli ministra;
2) przedstawiciel ministra właściwego do spraw zagranicznych;
3) dyrektor Ośrodka.
Minister ustala regulamin konkursu oraz tryb pracy komisji konkursowej. Przepisów art. 36a ust. 6−10 ustawy, a także przepisów wydanych na podstawie art. 36a ust. 12 ustawy, dotyczących regulaminu konkursu na stanowisko dyrektora szkoły lub placówki oraz trybu pracy komisji konkursowej, nie stosuje się.
Dyrektor Ośrodka, po zasięgnięciu opinii lub na wniosek kierownika przedstawicielstwa dyplomatycznego, urzędu konsularnego lub przedstawicielstwa wojskowego Rzeczypospolitej Polskiej, powierza stanowiska kierowników punktów, a także odwołuje z tych stanowisk.
§ 18.
Stanowisko dyrektora szkoły, wicedyrektora szkoły lub kierownika punktu może zostać powierzone osobie spełniającej wymagania określone w przepisach w sprawie wymagań, jakim powinna odpowiadać osoba zajmująca stanowisko dyrektora oraz inne stanowiska kierownicze w poszczególnych typach szkół i placówek.
§ 19.
Dyrektor Ośrodka zatrudnia osobę, której ma być powierzone stanowisko dyrektora szkoły lub stanowisko kierownika punktu, na podstawie umowy o pracę na czas określony równy okresowi powierzenia stanowiska.
§ 20.
Dyrektorzy szkół oraz kierownicy punktów zatrudniają nauczycieli odpowiednio w szkołach lub punktach. Nauczyciele, za zgodą dyrektora Ośrodka, mogą zostać oddelegowani do pracy w sekcjach polskich funkcjonujących w systemach oświaty innych krajów.
Dyrektor Ośrodka, w porozumieniu z ministrem, na wniosek dyrektora szkoły, może utworzyć w szkole stanowisko wicedyrektora. Zadania wicedyrektora określa statut szkoły.
Dyrektor szkoły, po zasięgnięciu opinii dyrektora Ośrodka, powierza stanowisko wicedyrektora nauczycielowi zatrudnionemu w szkole.
§ 21.
Odwołanie ze stanowiska dyrektora szkoły lub kierownika punktu stanowi podstawę rozwiązania umowy o pracę za wypowiedzeniem.
§ 22.
Organizację kształcenia w szkołach europejskich określają postanowienia Konwencji o Statucie Szkół Europejskich.
§ 23.
Nauczycieli do pracy w szkołach europejskich kieruje minister.
Kandydatów na nauczycieli w szkołach europejskich wyłania się w drodze konkursu.
Minister powołuje komisję konkursową oraz ustala jej skład i regulamin działania. W skład komisji konkursowej wchodzi przynajmniej jeden nauczyciel, o którym mowa w § 25.
§ 24.
Dyrektor Ośrodka zatrudnia w Ośrodku nauczycieli skierowanych do pracy w szkole europejskiej na podstawie umowy o pracę na czas określony równy okresowi skierowania.
§ 25.
Nadzór pedagogiczny nad nauczycielami skierowanymi do pracy w szkole europejskiej sprawują nauczyciele zatrudnieni w Ośrodku, którym minister powierzył sprawowanie tego nadzoru.
§ 26.
Na wniosek nauczyciela prowadzącego nauczanie języka polskiego lub innych przedmiotów w języku polskim wśród Polonii i Polaków zamieszkałych za granicą lub dzieci pracowników migrujących, a także na wniosek organizacji społecznej zarejestrowanej za granicą lub innego podmiotu organizującego za granicą nauczanie języka polskiego lub innych przedmiotów w języku polskim, Ośrodek udostępnia nieodpłatnie posiadane w wersji elektronicznej programy, materiały, narzędzia i pomoce dydaktyczne.
§ 27.
Szkoły dostosują swoją działalność do wymagań określonych w rozporządzeniu do dnia 31 sierpnia 2013 r., a w zakresie stosowania ram programowych kształcenia uzupełniającego dla szkolnych punktów konsultacyjnych oraz planów nauczania uzupełniającego, o których mowa w § 8 ust. 3 pkt 1 i 2, do dnia 31 sierpnia 2014 r.
Kierownik punktu, w terminie do dnia 30 marca 2011 r., przedstawi dyrektorowi Ośrodka harmonogram dostosowywania kształcenia w punkcie do ram programowych kształcenia uzupełniającego dla szkolnych punktów konsultacyjnych oraz planów nauczania uzupełniającego, o których mowa w § 8 ust. 3 pkt 1 i 2.
Dyrektor Ośrodka, w terminie do dnia 31 maja 2011 r., zatwierdza harmonogram, o którym mowa w ust. 2. Dyrektor Ośrodka może, przed zatwierdzeniem harmonogramu, zobowiązać kierownika punktu do wprowadzenia określonych zmian w harmonogramie.
Przepisy ust. 2 i 3 stosuje się odpowiednio do szkół realizujących uzupełniający plan nauczania.
Kształcenie na odległość może być prowadzone przez szkoły nie dłużej niż do dnia 31 sierpnia 2011 r.
§ 28.
Traci moc rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 2 września 2004 r. w sprawie organizacji kształcenia dzieci obywateli polskich czasowo przebywających za granicą .
§ 29.
Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem § 3 ust. 1, który wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2011 r.
Załącznik nr 1 - Ramy programowe kształcenia uzupełniającego dla szkolnych punktów konsultacyjnych
I i II etap edukacyjny (szkoła podstawowa)
Celem kształcenia ogólnego w szkole podstawowej jest:
1) przyswojenie przez uczniów podstawowego zasobu wiadomości na temat faktów, zasad, teorii i praktyki, dotyczących przede wszystkim tematów i zjawisk bliskich doświadczeniom uczniów;
2) zdobycie przez uczniów umiejętności wykorzystywania posiadanych wiadomości podczas wykonywania zadań i rozwiązywania problemów;
3) kształtowanie u uczniów postaw warunkujących sprawne i odpowiedzialne funkcjonowanie we współczesnym świecie.
Do najważniejszych umiejętności zdobywanych przez ucznia w trakcie kształcenia ogólnego w szkole podstawowej należą:
1) czytanie - rozumiane zarówno jako prosta czynność oraz jako umiejętność rozumienia, wykorzystywania i przetwarzania tekstów w zakresie umożliwiającym zdobywanie wiedzy, rozwój emocjonalny, intelektualny i moralny oraz uczestnictwo w życiu społeczeństwa;
2) umiejętność formułowania wniosków opartych na obserwacjach empirycznych dotyczących przyrody i społeczeństwa;
3) umiejętność komunikowania się w języku ojczystym zarówno w mowie, jak i w piśmie;
4) umiejętność posługiwania się nowoczesnymi technologiami informacyjno-komunikacyjnymi, w tym także dla wyszukiwania i korzystania z informacji;
5) umiejętność uczenia się jako sposób zaspokajania naturalnej ciekawości świata, odkrywania swoich zainteresowań i przygotowania do dalszej edukacji;
6) umiejętność pracy zespołowej.
Jednym z najważniejszych zadań szkoły podstawowej jest kształcenie umiejętności posługiwania się językiem polskim, w tym dbałość o wzbogacanie zasobu słownictwa uczniów. Wypełnianie tego zadania należy do obowiązków każdego nauczyciela.
Nauczyciele powinni też stwarzać uczniom warunki do nabywania umiejętności wyszukiwania, porządkowania i wykorzystywania informacji z różnych źródeł, z zastosowaniem technologii informacyjno-komunikacyjnych.
EDUKACJA WCZESNOSZKOLNA
I etap edukacyjny (klasy I-III szkoły podstawowej)
Cele kształcenia - wymagania ogólne
Celem edukacji wczesnoszkolnej jest wspomaganie dziecka w rozwoju intelektualnym, emocjonalnym, społecznym, etycznym, fizycznym i estetycznym. Zadaniem szkoły jest wykształcenie umiejętności posługiwania się językiem polskim oraz ukształtowanie systemu wiadomości i umiejętności potrzebnych dziecku do poznawania i rozumienia świata, radzenia sobie w codziennych sytuacjach oraz do kontynuowania nauki w klasach IV-VI szkoły podstawowej.
Uczeń zdobywa podstawowe wiadomości na temat historii, geografii i przyrody Polski. Zdobywa podstawowe informacje o kulturze i społeczeństwie polskim, identyfikuje się z kulturą i tradycją polską, zachowując szacunek dla odmienności kulturowych i tradycji kraju zamieszkania. Poznaje klasyczne teksty polskiej literatury dziecięcej. Uczeń rozbudza swoje zainteresowania Polską.
Treści nauczania - wymagania szczegółowe
Kursywą zaznaczono treści nauczania dla uczniów na poziomie C biegłości językowej (poziom zaawansowany).
Słuchanie. Uczeń:
1) rozróżnia głoski współczesnej polszczyzny, z wyjątkiem najtrudniejszych;
2) rozróżnia wszystkie głoski współczesnej polszczyzny;
3) rozumie złożone polecenia;
4) rozumie rozbudowane polecenia;
5) rozumie proste wypowiedzi monologowe i dialogowe bez dodatkowych wyjaśnień;
6) rozumie złożone wypowiedzi monologowe i dialogowe;
7) rozumie proste teksty literackie wspierane ilustracjami, gestami, rekwizytami i inne teksty kultury;
8) rozumie teksty literackie (zwłaszcza tworzone we współczesnej polszczyźnie) i inne teksty kultury.
Czytanie. Uczeń:
1) czyta na głos, prawidłowo akcentując wyrazy;
2) czyta na głos, poprawnie i wyraziście, krótki i prosty tekst (także nieznany);
3) rozumie krótkie teksty użytkowe;
4) rozpoznaje formy użytkowe: np. życzenia, zaproszenie, ogłoszenie, list, prostą instrukcję;
5) rozumie krótkie utwory literackie i inne teksty kultury;
6) rozumie utwory literackie i inne teksty kultury;
7) w tekście literackim zaznacza wybrane fragmenty, określa czas i miejsce akcji, wskazuje głównych bohaterów;
8) określa podstawowe elementy świata przedstawionego w utworze literackim lub w innym tekście kultury;
9) rozumie podstawowe oraz przenośne znaczenie wyrazów w tekście;
10) wyszukuje w tekście potrzebne informacje, korzysta z obrazkowych słowników i encyklopedii;
11) korzysta ze słowników i encyklopedii.
Mówienie. Uczeń:
1) wymawia poznane słowa w sposób zrozumiały;
2) poprawnie wymawia słowa i zwroty;
3) skutecznie porozumiewa się w codziennych sytuacjach, stosując właściwe formy komunikowania się, wypowiada się płynnie;
4) uczestniczy w rozmowie i w prostej dyskusji,wyraża w prosty sposób własne zdanie;
5) formułuje kilkuzdaniową wypowiedź, opowiada o własnych doświadczeniach, opisuje ludzi, przedmioty, miejsca i sytuacje;
6) formułuje życzenia i zaproszenie;
7) opowiada w prosty sposób akcję utworu oraz opisuje postaci i relacje między nimi, a także świat przedstawiony tekstów kultury;
8) opisuje, opowiada, charakteryzuje postać literacką;
9) stosuje formuły grzecznościowe;
10) recytuje wiersze, stosując pauzę i intonację.
Pisanie. Uczeń:
1) przepisuje krótkie teksty;
2) pisze z pamięci (kilka wyrazów) (pojedyncze zdania)i ze słuchu (proste, krótkie teksty) (krótkie teksty);
3) z pomocą nauczyciela tworzy krótką wypowiedź (opis, list prywatny, życzenia, zaproszenie);
4) tworzy krótką wypowiedź (dialog, opowiadanie, przepis);
5) pisze według podanego wzoru proste teksty na znane mu tematy (np. związane z jego zainteresowaniami);
6) tworzy wypowiedź na znane mu tematy (np. związane z jego zainteresowaniami);
7) pisze proste teksty związane z poznanymi utworami literackimi i innymi tekstami kultury;
8) tworzy wypowiedź związaną z poznanymi utworami literackimi i innymi tekstami kultury;
9) stosuje podstawowe formuły grzecznościowe;
10) na ogół pisze poprawnie ortograficznie i stosuje podstawową interpunkcję;
11) zna i na ogół stosuje zasady ortografii i interpunkcji.
1) określa położenie Polski w Europie;
2) opowiada wybrane legendy i podania ilustrujące narodziny państwa polskiego;
3) wymienia symbole narodowe, wyjaśnia ich znaczenie, rozpoznaje hymn narodowy;
4) wymienia wybrane postaci z historii Polski (Mikołaj Kopernik, Tadeusz Kościuszko, Adam Mickiewicz, Fryderyk Chopin, Jan Matejko, Maria Skłodowska-Curie, Jan Paweł II, Lech Wałęsa);
5) opowiada o tradycjach swojej rodziny, tworzy własne drzewo genealogiczne, posługuje się terminami opisującymi pokrewieństwo;
6) podaje nazwę regionu, z którego pochodzi jego rodzina, opisuje krajobraz tego regionu i wymienia najważniejsze jego obiekty;
7) rozpoznaje różnorodność tradycji kulturowej i szanuje odmienności innych narodów;
8) opisuje położenie Polski, wymienia obecną i dawne stolice Polski; wymienia najważniejsze miasta, góry i rzeki;
9) opowiada o najważniejszych polskich świętach oraz związanych z nimi tradycjach;
10) porównuje polskie tradycje świąteczne ze świętami w kraju zamieszkania; zna na pamięć kilka wybranych polskich wierszy, piosenek i przysłów;
11) opisuje polski pejzaż z uwzględnieniem pór roku oraz obyczaje związane z tymi porami roku;
12) opisuje krajobrazy Polski: nadbałtycki, nizinny, wyżynny, górski.
Teksty kultury.
Wykaz tekstów (poznawanych w całości lub we fragmentach przy czym nie można pominąć utworu oznaczonego gwiazdką):
Liliana Bardijewska, Zielony wędrowiec
Władysław Bełza, *Katechizm polskiego dziecka
Jan Brzechwa, *wiersze dla dzieci (wybór)
Wanda Chotomska, Wanda Chotomska dla najmłodszych
Jan Grabowski, Puc, Bursztyn i goście
Mira Jaworczakowa, Jacek, Wacek i Pankracek, Oto jest Kasia
Grzegorz Kasdepke, Kacperiada
Maria Kownacka, Plastusiowy pamiętnik
Maria Krüger, Karolcia
Joanna Kulmowa, Zasypianki
Kornel Makuszyński, Marian Walentynowicz, *Przygody Koziołka Matołka
Anna Onichimowska, Najwyższa góra świata, Sen, który odszedł
Marian Orłoń, Florentynka
Joanna Papuzińska, Nasza mama czarodziejka
Janina Porazińska, Szewczyk Dratewka
Ewa Szelburg-Zarembina, Idzie niebo ciemną nocą, Królestwo bajki
Julian Tuwim, *wiersze dla dzieci (wybór)
Barbara Tylicka, Polskie miasta w baśni i legendzie. O krakowskich psach i kleparskich kotach
Wojciech Widłak, Pan Kuleczka
Józef Wybicki, *Mazurek Dąbrowskiego (dwie pierwsze zwrotki)
*Legendy:
O Lechu, Czechu i Rusie
O Piaście Kołodzieju
O smoku wawelskim
O śpiących rycerzach
O Warsie i Sawie
*Piosenki:
Krakowiaczek jeden (za: Zygmunt Gloger)
Mam chusteczkę haftowaną
Płynie Wisła, płynie (słowa Edmund Wasilewski, muzyka Kazimierz Hofman)
Stary niedźwiedź
Wlazł kotek na płotek (za: Oskar Kolberg, muzyka Stanisław Moniuszko)
Zasiali górale...
Wybrane filmy, np.:
Akademia Pana Kleksa (reżyser Krzysztof Gradowski)
Bolek i Lolek - odcinki do wyboru
Dziwne Przygody Koziołka Matołka - odcinki do wyboru
Miś Uszatek - odcinki do wyboru
Reksio - odcinki do wyboru
Czasopisma, strony internetowe, programy telewizyjne, aktualnie popularne piosenki dla dzieci
Wybrane polskie komiksy, np.:
Henryk Jerzy Chmielewski, Tytus, Romek i A’Tomek (do wyboru)
Janusz Christa, Kajko i Kokosz (do wyboru)
Kręgi tematyczne:
1) ja i moi bliscy:
podstawowe informacje o sobie (imię, nazwisko, wiek, miejsce zamieszkania),
wygląd zewnętrzny,
umiejętności i zainteresowania,
emocje, marzenia, świat wyobraźni,
najbliższa rodzina,
przyjaciele, koledzy;
2) dom i otoczenie:
dom (pomieszczenia, meble),
zabawki,
podwórko, plac zabaw,
ciekawe miejsca;
3) życie codzienne:
kalendarz (miesiące, dni tygodnia, godziny, pory dnia),
podstawowe czynności dnia codziennego,
moja klasa i obowiązki szkolne,
gry, zabawy, koła zainteresowań,
żywienie (artykuły spożywcze, posiłki i potrawy),
zakupy (kupowanie, sprzedawanie, cyfry i liczby),
usługi (np. biblioteka),
ubranie (części garderoby);
4) zdrowie i sport:
najważniejsze części ciała,
czystość i schludność,
samopoczucie,
umiejętności sportowe;
5) podróże i turystyka:
wakacje,
ciekawostki turystyczne,
komunikacja lokalna;
6) środowisko naturalne:
pogoda, pory roku,
rośliny i zwierzęta;
7) technika, media:
domowe urządzenia techniczne,
telewizja, radio, Internet;
8) wiedza o Polsce:
symbole narodowe,
znani Polacy,
święta i zwyczaje,
polonica w miejscu zamieszkania;
9) język nauki:
podstawowe terminy z zakresu wiedzy o języku,
podstawowe terminy z zakresu wiedzy o literaturze,
podstawowe terminy historyczne i geograficzne.
JĘZYK POLSKI
II etap edukacyjny (klasy IV-VI szkoły podstawowej)
Cele kształcenia - wymagania ogólne
Treści nauczania - wymagania szczegółowe
Kursywą zaznaczono treści nauczania dla uczniów na poziomie C biegłości językowej (poziom zaawansowany).
Słuchanie. Uczeń:
1) rozróżnia większość głosek języka polskiego;
2) rozróżnia wszystkie głoski języka polskiego;
3) rozumie złożone polecenia, proste instrukcje oraz wypowiedzi monologowe i dialogowe, włącznie z wypowiedziami w dyskusjach,w tym nadawane za pomocą środków audiowizualnych;
4) rozumie rozbudowanewypowiedzi o charakterze informacyjnym i użytkowym;
5) rozumie współczesne utwory literackie i inne teksty kultury;
6) rozumie utwory literackie (z różnych epok) i inne teksty kultury.
Czytanie. Uczeń:
1) czyta na głos, prawidłowo akcentując wyrazy i stosując akcent zdaniowy; zachowuje intonację zdania;
2) sprawnie czyta teksty głośno i cicho;
3) rozumie utwory literackie oraz inne teksty kultury;
4) rozpoznaje wpisanego w tekst literacki nadawcę i odbiorcę;
5) rozpoznaje wybrane elementy świata przedstawionego w tekście literackim;
6) wyodrębnia wszystkie elementy świata przedstawionego w tekście literackim;
7) rozróżnia oficjalną i nieoficjalną odmianę języka;
8) odróżnia język literacki od nieliterackiego;
9) rozumie dłuższe teksty informacyjne oraz użytkowe;
10) odróżnia zdania informujące o faktach od zdań wyrażających opinię;
11) rozpoznaje formy gatunkowe (zaproszenie, życzenia i gratulacje, zawiadomienie i ogłoszenie, instrukcję, w tym przepis);
12) dostrzega relacje między częściami składowymi wypowiedzi (tytuł, wstęp, rozwinięcie, zakończenie, akapity);
13) korzysta ze szkolnych słowników oraz innych źródeł informacji;
14) korzysta z informacji zawartych w encyklopediach oraz słownikach jednojęzycznych i dwujęzycznych.
Świadomość językowa.
Zgodnie z opisem umiejętności oraz kręgami tematycznymi (leksyka).
Analiza i interpretacja tekstów kultury (uczeń zna teksty literackie i inne teksty kultury wskazane przez nauczyciela). Zgodnie z opisem umiejętności oraz kręgami tematycznymi (wartości).
Mówienie. Uczeń:
1) mówi w sposób na ogół zrozumiały, stosując akcent zdaniowy;
2) poprawnie wymawia słowa i zdania;
3) spontanicznie i w miarę płynnie porozumiewa się w codziennych sytuacjach, stosując właściwe formy komunikowania się;
4) wypowiada się płynnie i logicznie;
5) opowiada o własnych doświadczeniach opisuje ludzi, przedmioty, miejsca i sytuacje;
6) formułuje pytania do tekstu;
7) opowiada akcję utworu, opisuje postaci i relacje między nimi, a także świat przedstawiony tekstów kultury, w tym nazywa swoje reakcje czytelnicze i wyraża swój stosunek do postaci;
8) opisuje, opowiada, charakteryzuje postać literacką, streszcza i relacjonuje zdarzenia;
9) formułuje w miarę spójną wypowiedź na znane mu tematy (np. związane z jego zainteresowaniami) oraz poznanymi utworami literackimi i innymi tekstami kultury;
10) rozpoczyna dyskusję i uczestniczy w dyskusji nad poznanymi tekstami kultury;
11) uczestniczy w rozmowie, wyraża własne zdanie i uzasadnia je;
12) formułuje życzenia, gratulacje, zaproszenie;
13) stosuje zróżnicowane formuły grzecznościowe;
14) recytuje utwory literackie, dbając o prawidłowe akcentowanie i intonację; stosuje właściwą modulację głosową.
Pisanie. Uczeń:
1) zapisuje dyktowane teksty, sporządza notatkę z tekstu czytanego;
2) opisuje wydarzenia, swoje przeżycia i doświadczenia;
3) sporządza plan wypowiedzi;
4) formułuje pytania do tekstu;
5) tworzy wypowiedź związaną z poznanymi utworami literackimi i innymi tekstami kultury oraz na znane mu tematy (np. o jego zainteresowaniach);
6) tworzy proste wypowiedzi pisemne w wybranych formach gatunkowych (opis, charakterystyka, opowiadanie, dialog, list prywatny, kartka z dziennika, ogłoszenie, zaproszenie, życzenia, notatka);
7) swobodnie tworzy wypowiedzi pisemne w poznanych formach gatunkowych, stosując urozmaicone słownictwo;
8) stosuje w wypowiedzi pisemnej odpowiednią kompozycję i układ graficzny;
9) posługuje się oficjalną i nieoficjalną odmianą języka;
10) stosuje formuły grzecznościowe;
11) pisze poprawnie pod względem ortograficznym i interpunkcyjnym.
Świadomość językowa.
Zgodnie z opisem umiejętności oraz kręgami tematycznymi (leksyka).
Teksty kultury
Teksty poznawane w całości - nie mniej niż 4 pozycje książkowe w roku szkolnym oraz wybrane przez nauczyciela teksty o mniejszej objętości.
Adam Bahdaj, Wakacje z duchami
Liliana Bardijewska, Dom ośmiu tajemnic
Paweł Beręsewicz, Co tam u Ciumków?
Jan Brzechwa, Akademia Pana Kleksa
Antonina Domańska, Historia żółtej ciżemki
Irena Jurgielewiczowa, Ten obcy
Stanisław Lem, Bajki robotów
Kornel Makuszyński, Szatan z siódmej klasy
Małgorzata Musierowicz, Jeżycjada (od tomu Noelka)
Aleksander Minkowski, Dolina Światła
Zbigniew Nienacki, Pan Samochodzik i templariusze
Edmund Niziurski - wybrana powieść (np. Niewiarygodne przygody Marka Piegusa, Sposób na Alcybiadesa)
Joanna Olech, Dynastia Miziołków
Joanna Onichimowska - wybrana powieść (np. Duch starej kamienicy, Daleki rejs)
Henryk Sienkiewicz, W pustyni i w puszczy
Alfred Szklarski - wybrana powieść (np. Tomek w krainie kangurów)
Dorota Terakowska, Władca Lewawu
Maciej Wojtyszko, Bromba i inni
Wybór baśni i legend
wybór kolęd
wybór pieśni patriotycznych
wybór poezji, w tym utwory dla dzieci i młodzieży
Wybrane polskie komiksy, np.:
Dennis Wojda i Krzysztof Gawronkiewicz, Mikropolis
Tadeusz Baranowski, Skąd się bierze woda sodowa i nie tylko
Wybrane filmy, np.:
Historia żółtej ciżemki (reżyser Sylwester Chęciński)
Magiczne drzewo (reżyser Andrzej Maleszka)
Panna z mokrą głową (reżyser Kazimierz Tarnas)
Samochodzik i templariusze (reżyser Hubert Drapella)
W pustyni i w puszczy (reżyser Władysław Siesicki)
Wakacje z duchami, Podróż za jeden uśmiech (reżyser Stanisław Jędryka)
Kręgi tematyczne:
1) ja i moi bliscy:
dane osobowe (imię, nazwisko, wiek, adres, data i miejsce urodzenia),
wygląd zewnętrzny i cechy charakteru,
zainteresowania, hobby,
uczucia, emocje, marzenia, świat wyobraźni,
zawody i umiejętności,
rodzina i relacje rodzinne,
przyjaciele, koledzy, znajomi;
2) dom i otoczenie:
dom (pomieszczenia, wyposażenie),
otoczenie domu (ogród, ulica),
najbliższa okolica,
atrakcje w miejscu zamieszkania;
3) życie codzienne:
kalendarz (miesiące, dni tygodnia, godziny, pory dnia, plan dnia (tygodnia, miesiąca)),
codzienne czynności i obowiązki,
moja klasa i szkoła,
rozrywki (np. kino, park rozrywki),
żywienie (artykuły spożywcze, posiłki i potrawy, ich przygotowanie, sposoby odżywiania się),
zakupy (sklepy, towary, miary i wagi, pieniądze),
usługi (np. poczta, fryzjer),
ubranie i moda;
4) zdrowie i sport:
części ciała,
higiena osobista,
choroby i leczenie,
zdrowa żywność,
dyscypliny i wydarzenia sportowe,
sprzęt i obiekty sportowe;
5) podróże i turystyka:
wakacje, wypoczynek,
znane miejsca, obiekty,
informacja turystyczna,
środki transportu;
6) środowisko naturalne:
klimat, pogoda, pory roku,
rośliny i zwierzęta,
ochrona przyrody;
7) technika, media:
odkrycia i wynalazki,
urządzenia techniczne,
radio, telewizja, prasa, Internet;
8) wiedza o Polsce:
wybitni twórcy kultury i ich dzieła,
święta, tradycje i zwyczaje,
polonica w miejscu zamieszkania;
9) język nauki:
podstawowe terminy z zakresu wiedzy o języku,
podstawowe terminy z zakresu wiedzy o literaturze,
podstawowe terminy historyczne i geograficzne.
III etap edukacyjny (gimnazjum)
Cele kształcenia - wymagania ogólne
Treści nauczania - wymagania szczegółowe
Kursywą zaznaczono treści nauczania dla uczniów na poziomie C biegłości językowej (poziom zaawansowany).
Słuchanie. Uczeń:
1) rozumie złożone polecenia, proste instrukcje oraz wypowiedzi monologowe i dialogowe włącznie z wypowiedziami w dyskusjach,w tym nadawane za pomocą środków audiowizualnych;
2) rozumie utwory literackie i inne teksty kultury;
3) rozumie wypowiedzi o charakterze informacyjnym i użytkowym;
4) rozumie rozbudowane wypowiedzi o charakterze informacyjnym i użytkowym; w tym nadawane za pomocą środków audiowizualnych - rozróżnia informacje przekazane werbalnie oraz zawarte w dźwięku i obrazie;
5) odróżnia informacje o faktach od opinii;
6) rozpoznaje wypowiedzi o charakterze emocjonalnym i perswazyjnym;
7) dostrzega w wypowiedzi ewentualne przejawy agresji i manipulacji;
8) rozpoznaje wypowiedź argumentacyjną, wskazuje tezę, argumenty i wnioski;
9) rozróżnia gatunki publicystyczne radiowe i telewizyjne (wywiad, reportaż).
Czytanie. Uczeń:
1) czyta na głos, prawidłowo akcentując wyrazy, i stosuje akcent zdaniowy, zachowuje intonację zdania;
2) rozumie utwory literackie, informacyjne, użytkowe oraz inne teksty kultury;
3) rozróżnia teksty informacyjne i argumentacyjne;
4) odróżnia informacje o faktach od opinii;
5) rozpoznaje wpisanego w tekst literacki nadawcę i odbiorcę;
6) rozpoznaje wybrane elementy świata przedstawionego w tekście literackim;
7) wyodrębnia wszystkie elementy świata przedstawionego w tekście literackim;
8) rozróżnia oficjalną i nieoficjalną odmianę języka;
9) wyszukuje w wypowiedzi potrzebne informacje oraz cytuje odpowiednie fragmenty tekstu;
10) porządkuje informacje w zależności od ich funkcji w przekazie;
11) odróżnia język literacki od nieliterackiego;
12) rozpoznaje różnice między fikcją a kłamstwem;
13) rozpoznaje wypowiedzi o charakterze emocjonalnym i perswazyjnym;
14) rozpoznaje intencje wypowiedzi (aprobatę, dezaprobatę, negację, prowokację);
15) rozpoznaje wypowiedź argumentacyjną, wskazuje tezę, argumenty i wnioski;
16) rozróżnia prasowe gatunki publicystyczne (artykuł, wywiad, reportaż);
17) czerpie dodatkowe informacje z przypisu;
18) korzysta z informacji zawartych w encyklopediach oraz słownikach jednojęzycznych i dwujęzycznych.
Świadomość językowa.
Zgodnie z opisem umiejętności oraz kręgami tematycznymi (leksyka).
Analiza i interpretacja tekstów kultury (uczeń zna teksty literackie i inne teksty kultury wskazane przez nauczyciela). Zgodnie z opisem umiejętności oraz kręgami tematycznymi (wartości).
Mówienie. Uczeń:
1) wypowiada się płynnie i logicznie;
2) tworzy spójne wypowiedzi (monologowe i dialogowe) w następujących formach gatunkowych: urozmaicone kompozycyjniei fabularnie opowiadanie, opis sytuacji i przeżyć, zróżnicowany stylistycznie i funkcjonalnieopis zwykłych przedmiotów lub dzieł sztuki, charakterystyka postaci literackiej, filmowej lub rzeczywistej, sprawozdanie z lektury, filmu, spektaklu i ze zdarzenia z życia; dostosowuje odmianę i styl języka do gatunku, w którym się wypowiada;
3) tworzy plan twórczy własnej wypowiedzi;
4) uczestniczy w dyskusji, uzasadnia własne zdanie, przyjmuje poglądy innych lub polemizuje z nimi;
5) przestrzega zasad etyki mowy w różnych sytuacjach komunikacyjnych;
6) stosuje zasady etykiety językowej - wie, w jaki sposób zwracać się do rozmówcy w zależności od sytuacji i relacji łączącej go z osobą, do której mówi (dorosły, rówieśnik, obcy, bliski), zna formuły grzecznościowe, zna konwencje językowe zależne od środowiska (np. sposób zwracania się do nauczyciela, lekarza, profesora szkoły wyższej), ma świadomość konsekwencji używania formuł niestosownych i obraźliwych;
7) recytuje utwory literackie, stosując właściwą modulację głosową.
Pisanie. Uczeń:
1) sporządza notatkę z tekstu czytanego;
2) tworzy spójne wypowiedzi pisemne w następujących formach gatunkowych: urozmaicone kompozycyjniei fabularnie opowiadanie, opis sytuacji i przeżyć, zróżnicowany stylistycznie i funkcjonalnieopis zwykłych przedmiotów lub dzieł sztuki, charakterystyka postaci literackiej, filmowej lub rzeczywistej, sprawozdanie z lektury, filmu, spektaklu i ze zdarzenia z życia, rozprawka, podanie, życiorys i CV, list motywacyjny, dedykacja; dostosowuje odmianę i styl języka do gatunku, w którym się wypowiada;
3) stosuje zasady organizacji tekstu zgodne z wymogami gatunku, tworząc spójną pod względem logicznym i składniowymwypowiedź na zadany temat;
4) tworzy plan twórczy własnej wypowiedzi;
5) dokonuje starannejredakcji tekstu napisanego ręcznie i na komputerze (umiejętnie formatuje tekst, dobiera rodzaj czcionki według rozmiaru i kształtu, stosuje właściwe odstępy, wyznacza marginesy ijustuje tekst, dokonuje jego korekty, jednocześnie kontrolując autokorektę), poprawia ewentualne błędy językowe, ortograficzne oraz interpunkcyjne;
6) przestrzega zasad etyki mowy w różnych sytuacjach komunikacyjnych m.in. zna konsekwencje stosowania form charakterystycznych dla elektronicznych środków przekazywania informacji, takich jak: SMS, e-mail, czat, blog (ma świadomość niebezpieczeństwa oszustwa i manipulacji powodowanych anonimowością uczestników komunikacji w sieci, łatwego obrażania obcych, ośmieszania i zawstydzania innych wskutek rozpowszechniania obrazów przedstawiających ich w sytuacjach kłopotliwych, zna skutki kłamstwa, manipulacji, ironii);
7) świadomie, odpowiedzialnie, selektywnie korzysta (jako odbiorca i nadawca) z elektronicznych środków przekazywania informacji, w tym z Internetu;
8) pisze poprawnie pod względem ortograficznym i interpunkcyjnym.
Świadomość językowa.
Zgodnie z opisem umiejętności oraz kręgami tematycznymi (leksyka).
Teksty kultury:
Teksty poznawane w całości - nie mniej niż 5 pozycji książkowych w roku szkolnym oraz wybrane przez nauczyciela teksty o mniejszej objętości, przy czym nie można pominąć autorów i utworów oznaczonych gwiazdką:
Arkady Fiedler, Dywizjon 303
Ida Fink - wybrane opowiadanie (lub inny utwór podejmujący problematykę Holokaustu)
*Aleksander Fredro, Zemsta
Aleksander Kamiński, Kamienie na szaniec
*Jan Kochanowski, Na dom w Czarnolesie, Na lipę, Na zdrowie, Treny (V, VII, VIII)
*Ignacy Krasicki, Lew i zwierzęta, Malarze, Ptaszki w klatce, Przyjaciele
Stanisław Lem - wybrane opowiadanie
Adam Mickiewicz, ballady (np. Pani Twardowska, Świtezianka, Powrót taty), *Dziady cz. II, Reduta Ordona
Sławomir Mrożek - wybrane opowiadanie
Bolesław Prus - wybrana nowela (np. Katarynka, Kamizelka, Z legend dawnego Egiptu)
Andrzej Sapkowski - wybrana powieść z Sagi o Wiedźminie
*Hemyk Sienkiewicz - wybrana powieść historyczna (Quo vadis, Krzyżacy lub Potop)
Juliusz Słowacki, W pamiętniku Zofii Bobrówny, List do matki
wybrane wiersze następujących poetów XX w.: Konstanty Ildefons Gałczyński, Zbigniew Herbert, Czesław Miłosz, Maria Pawlikowska-Jasnorzewska, Wisława Szymborska, Julian Tuwim, ks. Jan Twardowski, Kazimierz Wierzyński
wybrana młodzieżowa powieść obyczajowa (np. Małgorzaty Musierowicz, Doroty Terakowskiej)
Teksty poznawane w całości lub w części (decyzja należy do nauczyciela):
Miron Białoszewski, Pamiętnik z powstania warszawskiego
Ryszard Kapuściński - wybrany utwór Jan Parandowski, Przygody Odyseusza
Wybór publicystyki z prasy i innych środków społecznego przekazu
Wybrane polskie komiksy
Wybrane programy telewizyjne
Wybrane filmy, np.:
Skarb (reżyser Leonard Buczkowski)
Krzyżacy (reżyser Aleksander Ford)
W pustyni i w puszczy (reżyser Władysław Siesicki lub reżyser Gavin Hood)
Akcja pod Arsenałem (reżyser Jan Łomnicki)
Panna Nikt (reżyser Andrzej Wajda)
Kręgi tematyczne:
1) ja i moi bliscy:
dane osobowe (imię, nazwisko, wiek, adres, data i miejsce urodzenia, wykształcenie),
wygląd zewnętrzny, cechy charakteru, talenty i zdolności,
zainteresowania, hobby, pasje,
uczucia, emocje, marzenia, plany,
praca,
rodzina, relacje rodzinne i stopnie pokrewieństwa,
życie towarzyskie,
konflikty i problemy (w tym problemy etyczne);
2) dom i otoczenie:
dom i otoczenie domu,
miejsce zamieszkania i okolice,
urzędy i instytucje,
atrakcje w miejscu zamieszkania i okolicy;
3) życie codzienne:
kalendarz (wieki), plan dnia (tygodnia, miesiąca),
codzienne czynności i obowiązki (domowe, szkolne, koleżeńskie),
klasa, szkoła, system edukacji,
sposoby spędzania wolnego czasu (np. kino, teatr),
żywienie (artykuły spożywcze, posiłki i potrawy, lokale gastronomiczne, sposoby odżywiania się),
zakupy (sklepy, towary, miary i wagi, pieniądze),
usługi (np. punkty naprawy),
ubranie, moda i styl;
4) zdrowie i sport:
budowa człowieka,
higiena osobista,
choroby i leczenie, wypadki,
uzależnienia,
zdrowy styl życia, dieta,
dyscypliny i wydarzenia sportowe,
sprzęt i obiekty sportowe;
5) podróże i turystyka:
planowanie wypoczynku i podróży,
znane miejsca i zabytki,
informacja turystyczna,
baza turystyczna,
transport;
6) środowisko naturalne:
klimat, pogoda, pory roku,
świat roślin i zwierząt,
krajobraz,
ekologia,
katastrofy naturalne,
przestrzeń kosmiczna;
7) technika, media:
rozwój techniki i informatyki,
motoryzacja i telekomunikacja,
radio, telewizja, prasa, Internet;
8) wiedza o Polsce:
twórcy kultury i ich dzieła,
święta, tradycje i zwyczaje, rocznice,
polonica w kraju zamieszkania;
9) język nauki:
terminy z zakresu wiedzy o języku,
terminy z zakresu wiedzy o literaturze,
terminy historyczne i geograficzne.
IV etap edukacyjny (liceum ogólnokształcące)
Cele kształcenia - wymagania ogólne
Treści nauczania - wymagania szczegółowe
Kursywą zaznaczono treści nauczania dla uczniów na poziomie C biegłości językowej (poziom zaawansowany).
Słuchanie. Uczeń:
1) rozumie wypowiedzi monologowe i dialogowe, w tym nadawane za pomocą środków audiowizualnych;
2) rozumie wypowiedzi o złożonej strukturze, w tym nadawane za pomocą środków audiowizualnych, i odbiera zawarte w nich informacje zarówno jawne, jak i ukryte;
3) rozumie utwory literackie (z różnych epok) i inne teksty kultury;
4) rozumie wypowiedzi informacyjne i użytkowe oraz odróżnia informacje o faktach od opinii;
5) rozumie wypowiedzi o charakterze popularnonaukowym i publicystycznym;
6) rozumie intencję wypowiedzi (np. aprobatę, dezaprobatę, prowokację) oraz rozpoznaje środki językowe służące jej wyrażeniu;
7) rozumie jawną i ukrytą intencję wypowiedzi (sugestię i manipulację językową oraz ironię);
8) rozpoznaje środki językowe pełniące różne funkcje stylistyczne;
9) rozpoznaje pytania podchwytliwe i sugerujące odpowiedź;
10) rozpoznaje manipulację językową w tekstach reklamowych, w języku polityków i dziennikarzy.
Czytanie. Uczeń:
1) czyta na głos, prawidłowo akcentując wyrazy, i stosuje akcent zdaniowy;
2) rozumie dłuższe teksty informacyjne oraz użytkowe;
3) odczytuje sens całego tekstu (a w nim znaczenia wyrazów, związków frazeologicznych, zdań, grup zdań uporządkowanych w akapicie, odróżnia znaczenie realne i etymologiczne) oraz wydzielonych przez siebie fragmentów; potrafi objaśnić ich sens oraz funkcję na tle całości;
4) rozpoznaje podstawowe funkcje wypowiedzi;
5) rozpoznaje specyfikę tekstów publicystycznych (artykuł, felieton, reportaż), politycznych (przemówienie) i popularnonaukowych; wśród tekstów prasowych rozróżnia wiadomość i komentarz; odczytuje zawarte w odbieranych tekstach informacje zarówno jawne, jak i ukryte;
6) wyszukuje informacje według wskazanego kryterium i porządkuje je;
7) rozumie dłuższe utwory literackie oraz inne teksty kultury;
8) rozumie utwory literackie i inne teksty kultury, a w ich interpretacji uwzględnia różne konteksty;
9) rozpoznaje typ nadawcy i adresata tekstu;
10) wskazuje i charakteryzuje podstawowe kategorie świata przedstawionego;
11) identyfikuje elementy struktury tekstu literackiego i dostrzega relacje między nimi;
12) odczytuje sens całego tekstu i wydzielonych fragmentów oraz ich funkcję na tle całości;
13) rozpoznaje jawną i ukrytą intencję wypowiedzi (np. aprobatę, dezaprobatę, sugestię, ironię i manipulację językową);
14) dostrzega w wypowiedzi ewentualne przejawy manipulacji;
15) w tekście argumentacyjnym wskazuje tezę, argumenty, przykłady i wnioski;
16) korzysta z rozmaitych źródeł informacji.
Świadomość językowa.
Zgodnie z opisem umiejętności oraz kręgami tematycznymi (leksyka).
Analiza i interpretacja tekstów kultury (uczeń zna teksty literackie i inne teksty kultury wskazane przez nauczyciela). Zgodnie z opisem umiejętności oraz kręgami tematycznymi (wartości).
Mówienie. Uczeń:
1) mówi w sposób na ogół zrozumiały i stosuje akcent zdaniowy;
2) swobodnie i spontanicznie porozumiewa się w różnych sytuacjach, stosując właściwe formy komunikowania się;
3) wypowiada się spontanicznie, płynnie i logicznie;
4) formułuje spójną wypowiedź na tematy związane z otaczającą rzeczywistością, opowiada o własnych doświadczeniach, opisuje ludzi, przedmioty, miejsca i sytuacje;
5) publicznie wygłasza przygotowaną przez siebie wypowiedź, dbając o dźwiękową wyrazistość przekazu (w tym także tempo mowy i donośność głosu);
6) streszcza, omawia przeczytane utwory literackie i inne teksty kultury, wskazuje ich temat, problematykę, charakteryzuje postaci, przedstawia przebieg akcji oraz tworzy spójne, dłuższe wypowiedzi na zadany lub wybrany przez siebie temat;
7) prezentuje fabułę i charakteryzuje postać mówiącą, wypowiada się precyzyjnie w rozmaitych formach;
8) uczestniczy w dyskusji na znany sobie temat, potrafi przedstawić swój punkt widzenia i uzasadnia własne zdanie;
9) w dyskusji, wystąpieniu publicznym formułuje swoje zdanie, uzasadnia je i broni go, podejmuje polemikę;
10) stosuje uczciwe zabiegi perswazyjne, zdając sobie sprawę z ich wartości i funkcji; wystrzega się nieuczciwych zabiegów erystycznych;
11) stosuje podstawowe zasady etykiety językowej, dostosowując odmianę i styl języka do sytuacji, w której się wypowiada;
12) przestrzega zasad etykiety językowej, dostosowuje sposób wyrażania do stylu właściwego dla danej sytuacji;
13) recytuje utwory literackie, dbając o prawidłowe akcentowanie i intonację; interpretując je głosowo.
Pisanie. Uczeń:
1) zapisuje dyktowane teksty;
2) sporządza notatkę z tekstu słuchanego i czytanego;
3) tworzy podstawowe formy użytkowe (list oficjalny, podanie, życiorys, CV, list motywacyjny);
4) tworzy dłuższy tekst pisany lub mówiony (rozprawka, recenzja, referat, interpretacja utworu literackiego lub fragmentu) zgodnie z podstawowymi regułami jego organizacji, przestrzegając zasad spójności znaczeniowej i logicznej;
5) analizuje i interpretuje wskazane utwory literackie oraz inne teksty kultury;
6) przedstawia (opracowuje w pełni) dowolnie wybrany temat, zwracając uwagę na strukturę wypowiedzi;
7) przedstawia własną opinię na temat poznanych tekstów kultury i uzasadniają;
8) redaguje i edytuje własny tekst;
9) wykonuje różne działania na tekście cudzym (np. streszcza, parafrazuje, sporządza konspekt, cytuje);
10) posługuje się oficjalną i nieoficjalną odmianą języka;
11) pisze poprawnie pod względem ortograficznym i interpunkcyjnym, posługując się słownikiem ortograficznym;
12) stosuje obowiązujące normy poprawnościowe, posługując się słownikami.
Świadomość językowa.
Zgodnie z opisem umiejętności oraz kręgami tematycznymi (leksyka).
Teksty kultury:
Teksty poznawane w całości (nie mniej niż 8 pozycji książkowych oraz wybrane przez nauczyciela teksty o mniejszej objętości, przy czym nie można pominąć autorów i utworów oznaczonych gwiazdką):
Miron Białoszewski - wybrane utwory
*Bogurodzica,
Tadeusz Borowski - wybrane opowiadanie
Jarosław Iwaszkiewicz - wybrane opowiadanie
*Jan Kochanowski - wybrane pieśni, treny (inne niż w gimnazjum) i psalm Lament świętokrzyski
Adam Mickiewicz - wybrane sonety i inne wiersze (w tym Romantyczność),
Dziady część III, Pan Tadeusz
Cyprian Norwid - wybrane wiersze
Bolesław Prus, *Lalka
Władysław Stanisław Reymont, Chłopi (tom I - Jesień)
*Bruno Schulz - wybrane opowiadanie
Mikołaj Sęp Szarzyński - wybrane sonety
Juliusz Słowacki - wybrane wiersze
Stanisław Wyspiański, *Wesele
Stefan Żeromski - wybrany utwór (Ludzie bezdomni, Wierna rzeka, Echa leśne lub Przedwiośnie)
wybrane wiersze następujących poetów: Krzysztof Kamil Baczyński, Stanisław Barańczak, Józef Czechowicz, Konstanty Ildefons Gałczyński, Zbigniew Herbert, Jan Kasprowicz, Jan Lechoń, Bolesław Leśmian, Ewa Lipska, Czesław Miłosz, Kazimierz Przerwa-Tetmajer, Julian Przyboś, Tadeusz Różewicz, Leopold Staff, Wisława Szymborska, Julian Tuwim, Adam Zagajewski
Teksty poznawane w całości lub w części:
Irit Amiel - wybrane opowiadanie z tomu Osmaleni
Krzysztof Gawronkiewicz, Grzegorz Janusz, Esencja
Krzysztof Gawronkiewicz, Krystian Rosenberg, Achtung Zelig!
Witold Gombrowicz, *Ferdydurke
Gustaw Herling-Grudziński, Inny świat
Paweł Huelle, Weiser Dawidek
Ryszard Kapuściński, Cesarz, Podróże z Herodotem
Hanna Krall, Zdążyć przed Panem Bogiem
Tadeusz Konwicki, Bohiń, Kronika wypadków miłosnych, Mała Apokalipsa
Ignacy Krasicki - wybrana satyra lub Monachomachia
Stanisław Lem, Opowieści o pilocie Pirxie (wybór)
Antoni Libera, Madame
Adam Mickiewicz, Dziady część IV
Jan Chryzostom Pasek, Pamiętniki
Juliusz Słowacki, Kordian
Julian Stryjkowski, Głosy w ciemności
Olga Tokarczuk, E.E. lub Prawiek i inne czasy (fragmenty)
Janusz Zajdel, wybrana powieść lub opowiadanie (np. Limes inferior)
Gabriela Zapolska, Moralność pani Dulskiej
Jeremi Przybora, Jerzy Wasowski: Kabaret Starszych Panów (wybrane fragmenty)
Wybrane polskie komiksy
Wybrane filmy:
Miś (reżyser Stanisław Bareja)
Przesłuchanie (reżyser Ryszard Bugajski)
Nie lubię poniedziałku (reżyser Tadeusz Chmielewski)
Pociąg (reżyser Jerzy Kawalerowicz)
Przypadek (reżyser Krzysztof Kieślowski)
Seksmisja (reżyser Juliusz Machulski)
Rejs (reżyser Marek Piwowski)
Nóż w wodzie, Pianista (reżyser Roman Polański)
Człowiek z marmuru, Katyń, Pan Tadeusz, Panny z Wilka, Popiół i diament, Ziemia obiecana (reżyser Andrzej Wajda)
inne wybrane filmy z twórczości polskich reżyserów (np. Krzysztofa Kieślowskiego, Andrzeja Munka, Krzysztofa Zanussiego)
Wybrane inscenizacje polskiego dramatu
Kręgi tematyczne
1) ja i moi bliscy:
dane osobowe (imię, nazwisko, wiek, adres, data i miejsce urodzenia, wykształcenie),
wygląd zewnętrzny, cechy charakteru, talenty i zdolności,
zainteresowania, hobby, pasje,
uczucia, emocje, marzenia, plany,
praca i kariera,
rodzina, relacje rodzinne i stopnie pokrewieństwa,
życie towarzyskie,
konflikty i problemy (w tym problemy etyczne);
2) dom i otoczenie:
miejsce zamieszkania i okolice,
urzędy i instytucje,
atrakcje w miejscu zamieszkania i okolicy;
3) życie codzienne:
kalendarz, plan dnia (tygodnia, miesiąca),
codzienne czynności i obowiązki (domowe, szkolne, koleżeńskie),
klasa, szkoła, system edukacji,
sposoby spędzania wolnego czasu (np. kino, teatr, klub),
żywienie (artykuły spożywcze, posiłki i potrawy, lokale gastronomiczne, sposoby odżywiania się),
zakupy (reklama; reklamacja),
usługi (np. bank, punkty naprawy),
ubranie, moda i styl;
4) zdrowie i sport:
budowa człowieka,
higiena osobista,
choroby i leczenie, wypadki,
uzależnienia,
zdrowy styl życia; dieta,
dyscypliny i wydarzenia sportowe,
sprzęt i obiekty sportowe;
5) podróże i turystyka:
planowanie wypoczynku i podróży,
znane miejsca i zabytki,
informacja turystyczna,
baza turystyczna,
transport;
6) środowisko naturalne:
klimat,
świat roślin i zwierząt,
krajobraz,
ekologia,
katastrofy naturalne,
przestrzeń kosmiczna;
7) technika, media:
rozwój techniki i informatyki,
motoryzacja i telekomunikacja,
radio, telewizja, prasa, Internet;
8) wiedza o Polsce:
twórcy kultury i ich dzieła,
święta, tradycje i zwyczaje, rocznice,
polonica w świecie;
9) język nauki:
terminy z zakresu wiedzy o języku,
terminy z zakresu wiedzy o literaturze,
terminy historyczne i geograficzne.
Tabela diagnostyczna poziomu znajomości języka
WIEDZA O POLSCE
(elementy historii, geografii, wiedzy o społeczeństwie)
II etap edukacyjny (klasy IV-VI szkoły podstawowej)
Cele kształcenia - wymagania ogólne
Uczeń zdobywa podstawowe wiadomości na temat historii Polski od przyjęcia chrześcijaństwa do czasów Solidarności i odzyskania suwerenności w 1989 r., które pozwolą mu lepiej poznać kraj jego pochodzenia oraz dostrzec związki teraźniejszości z przeszłością. Zdobywa podstawowe informacje o kulturze i społeczeństwie, a także geografii Polski; zdobyta wiedza pozwoli mu na identyfikację z kulturą i tradycją polską. Rozbudza swoje zainteresowania dziejami Polski, stawia pytania dotyczące przyczyn i skutków analizowanych wydarzeń historycznych i współczesnych; posługuje się zdobytymi pojęciami, przedstawiając własne stanowisko i próbując je uzasadnić.
Treści nauczania - wymagania szczegółowe
Państwo polskie za Piastów. Uczeń:
1) wskazuje na mapie Gniezno i państwo Mieszka I;
2) opisuje panowanie Mieszka I, umiejscawiając je w czasie i używając pojęć: plemię, gród, drużyna, książę; opowiada historię zjazdu gnieźnieńskiego, uwzględniając postacie św. Wojciecha, Bolesława Chrobrego i Ottona III;
3) wskazuje na mapie Kraków i państwo Kazimierza Wielkiego, umiejscawiając je w czasie; opowiada o panowaniu Kazimierza Wielkiego z uwzględnieniem powstania Akademii Krakowskiej.
Mikołaj Kopernik i jego odkrycie. Uczeń:
1) opowiada o życiu Mikołaja Kopernika, używając pojęć: uczony, astronom, odkrycie naukowe;
2) opisuje i umieszcza w czasie odkrycie Mikołaja Kopernika, wyjaśniając, co znaczy powiedzenie: „Wstrzymał Słońce, ruszył Ziemię”.
Jadwiga i Jagiełło. Uczeń:
1) wskazuje na mapie Wielkie Księstwo Litewskie;
2) wyjaśnia przyczyny unii polsko-litewskiej;
3) charakteryzuje osobę Jadwigi i wymienia jej zasługi dla kultury polskiej; opowiada o przyczynach i skutkach bitwy pod Grunwaldem.
Dwór Jagiellonów. Uczeń opisuje życie dworskie na Wawelu w okresie panowania dwóch ostatnich Jagiellonów, używając pojęć: dwór, paziowie, komnata, arras.
Polski szlachcic. Uczeń:
1) charakteryzuje obowiązki szlachcica wobec państwa, używając pojęć: sejm, sejmik, pospolite ruszenie;
2) opisuje działalność gospodarczą polskiej szlachty, używając pojęć: folwark, pańszczyzna, kmiecie, spichlerz, spław rzeczny - Wisłą do Gdańska.
Rzeczpospolita Obojga Narodów. Uczeń:
1) wyjaśnia, na czym polegała unia lubelska i wskazuje na mapie Rzeczpospolitą Obojga Narodów;
2) opisuje, w jaki sposób dokonywano wyboru króla, używając pojęć: elekcja, pole elekcyjne, koronacja.
Rzeczpospolita w XVII w. Uczeń:
1) sytuuje w czasie i omawia wydarzenia potopu szwedzkiego z uwzględnieniem obrony Częstochowy i postaci Stefana Czarnieckiego;
2) sytuuje w czasie i opisuje wyprawę wiedeńską Jana III Sobieskiego, używając pojęć: oblężenie, odsiecz, sułtan, husaria.
Upadek I Rzeczypospolitej. Uczeń:
1) podaje przykłady naprawy państwa polskiego za panowania Stanisława Augusta Poniatowskiego z uwzględnieniem Konstytucji 3 maja;
2) omawia i sytuuje w czasie wydarzenia powstania kościuszkowskiego, używając pojęć: naczelnik powstania, przysięga Kościuszki, kosynierzy;
3) wyjaśnia, w jakich okolicznościach doszło do upadku państwa polskiego, podaje datę III rozbioru.
Formy walki o niepodległość. Uczeń:
1) umiejscawia w czasie powstanie listopadowe i powstanie styczniowe;
2) wymienia cele walki powstańców oraz przykłady represji zastosowanych wobec społeczeństwa po przegranych powstaniach; omawia na wybranym przykładzie walkę o język polski w nauczaniu;
3) zbiera z różnych źródeł informacje o zasługach dla kultury polskiej: Fryderyka Chopina, Adama Mickiewicza, Marii Skłodowskiej-Curie, Heleny Modrzejewskiej, Jana Matejki, Stanisława Moniuszki, Henryka Sienkiewicza i Stanisława Wyspiańskiego;
4) wskazuje na mapie państwa, które przyjęły najwięcej emigrantów z ziem polskich w XIX w.;
5) rozróżnia emigrację polityczną i zarobkową.
Odrodzenie państwa polskiego. Uczeń:
1) wskazuje na mapie granice II Rzeczypospolitej oraz wymienia jej sąsiadów;
2) wymienia czynniki decydujące o odzyskaniu niepodległości przez Polskę;
3) zbiera informacje o zasługach dla państwa polskiego Józefa Piłsudskiego i Romana Dmowskiego.
Polska w II wojnie światowej. Uczeń:
1) wskazuje na mapie państwa, które dokonały agresji na Polskę;
2) charakteryzuje życie ludności na okupowanych terytoriach Polski, z uwzględnieniem losów ludności żydowskiej;
3) omawia formy oporu społeczeństwa wobec okupantów;
4) opisuje postawę ludności cywilnej i żołnierzy powstańczej Warszawy.
Polska Rzeczpospolita Ludowa. Uczeń:
1) wskazuje na mapie granice Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej i wymienia jej sąsiadów;
2) opowiada o Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, używając pojęć: odbudowa zniszczeń wojennych, zależność od ZSRR, dyktatura partii komunistycznej, opozycja demokratyczna.
Solidarność i powstanie III Rzeczypospolitej. Uczeń:
1) wskazuje na mapie III Rzeczpospolitą i jej sąsiadów;
2) opisuje powstanie i działania Solidarności, używając określeń: strajk, walka bez przemocy, stan wojenny, „Okrągły Stół”;
3) wyjaśnia, jakie najważniejsze zmiany zaszły w Polsce w 1989 r.
Krajobrazy Polski i Europy. Uczeń:
1) rozpoznaje na mapie hipsometrycznej niziny, wyżyny i góry;
2) charakteryzuje wybrane krajobrazy Polski: gór wysokich wyżyny wapiennej, nizinny, pojezierny, nadmorski, podaje przykłady zależności między cechami krajobrazu a formami działalności człowieka;
3) wymienia formy ochrony przyrody stosowane w Polsce, wskazuje na mapie parki narodowe;
4) wymienia najważniejsze walory turystyczne największych miast Polski, ze szczególnym uwzględnieniem Warszawy, Krakowa, Gdańska;
5) lokalizuje na mapie Europy: Polskę oraz państwa sąsiadujące z Polską i ich stolice.
Ojczyzna. Uczeń:
1) wymienia i tłumaczy znaczenie najważniejszych świąt narodowych, symboli państwowych i miejsc ważnych dla pamięci narodowej; wskazuje na mapie i opisuje główne regiony Polski;
2) wymienia miejsca największych skupisk Polaków na świecie.
Państwo. Uczeń:
1) wyjaśnia, w czym wyraża się demokratyczny charakter państwa polskiego, używając pojęć: wolne wybory, wolność słowa, wolne media, konstytucja;
2) wymienia organy władzy w Rzeczypospolitej Polskiej: parlament, prezydent, rząd, sądy i omawia najważniejszą funkcję każdego z tych organów w systemie politycznym;
3) podaje przykłady praw i obowiązków obywateli Rzeczypospolitej Polskiej.
Społeczeństwo. Uczeń:
1) opisuje różne grupy społeczne, wskazując ich role w społeczeństwie;
2) podaje przykłady ważnych problemów współczesnej Polski, korzystając z różnych źródeł informacji (od osób dorosłych, z prasy, radia, telewizji, Internetu).
Wspólnota europejska. Uczeń opowiada o uczestnictwie Polski we wspólnocie europejskiej oraz rozpoznaje symbole unijne: flagę i hymn Unii Europejskiej (Oda do radości).
III etap edukacyjny (gimnazjum)
Cele kształcenia - wymagania ogólne w zakresie historii i wiedzy o społeczeństwie
Chronologia historyczna: uczeń sytuuje wydarzenia, zjawiska i procesy historyczne w czasie oraz porządkuje je i ustala związki poprzedzania, równoczesności i następstwa; dostrzega zmiany w życiu społecznym oraz ciągłość w rozwoju kulturowym i cywilizacyjnym.
Analiza i interpretacja historyczna: uczeń wyszukuje oraz porównuje informacje pozyskane z różnych źródeł i formułuje wnioski; wyjaśnia związki przyczynowo-skutkowe analizowanych wydarzeń, zjawisk i procesów historycznych; wyjaśnia znaczenie poznawania przeszłości dla rozumienia świata współczesnego.
Tworzenie narracji historycznej: uczeń tworzy narrację historyczną, integrując informacje pozyskane z różnych źródeł; tworzy krótkie wypowiedzi: plan, notatkę, rozprawkę, prezentację; przedstawia argumenty uzasadniające własne stanowisko.
Treści nauczania - wymagania szczegółowe w zakresie historii.
Polska pierwszych Piastów. Uczeń:
1) sytuuje w czasie i przestrzeni państwo pierwszych Piastów;
2) wyjaśnia okoliczności przyjęcia chrztu przez Piastów oraz następstwa kulturowe, społeczne i polityczne chrystianizacji Polski;
3) ocenia dokonania pierwszych Piastów w dziedzinie polityki, gospodarki i kultury.
Niniejszy dokument nie zastępuje oficjalnej publikacji w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Nie ponosimy odpowiedzialności za ewentualne nieścisłości wynikające z transkrypcji oryginału do tego formatu.
Ten tekst jest publikowany na własnych warunkach ponownego wykorzystania określonych przez Dziennik Ustaw, a nie na licencji Legalize ani na licencji domeny publicznej.
Dziennik Ustaw
domena publiczna (urzędowe publikacje rządowe)