Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 grudnia 2016 r. w sprawie minimalnych wymagań, jakie powinien spełniać ośrodek, oraz minimalnych wymagań w zakresie opieki nad zwierzętami utrzymywanymi w ośrodku
Treść rozporządzenia
Na podstawie art. 19 ustawy z dnia 15 stycznia 2015 r. o ochronie zwierząt wykorzystywanych do celów naukowych lub edukacyjnych zarządza się, co następuje:
§ 1.
Ośrodek projektuje się w sposób uwzględniający potrzeby fizjologiczne i etologiczne utrzymywanych w nich zwierząt.
Ośrodek zabezpiecza się przed:
1) dostępem osób trzecich;
2) dostępem innych zwierząt;
3) ucieczką utrzymywanych w nim zwierząt.
Powierzchnie ścian i podłóg w ośrodku wykonuje się z materiałów:
1) odpornych na poważne uszkodzenia mechaniczne powodowane przez zwierzęta oraz środki przeznaczone do oczyszczania;
2) nieszkodliwych dla zdrowia zwierząt;
3) z którymi kontakt nie powoduje zranień zwierząt.
Wyposażenie i urządzenia w ośrodku zabezpiecza się w sposób uniemożliwiający ich uszkodzenie oraz zranienie zwierząt.
§ 2.
W ośrodku wyodrębnia się, jeżeli prowadzone procedury tego wymagają, pomieszczenia:
1) przeznaczone do utrzymywania zwierząt, w tym kojce i klatki;
2) umożliwiające wykonywanie testów diagnostycznych, sekcji zwłok lub pobieranie próbek do badań laboratoryjnych wykonywanych poza tym pomieszczeniem - w przypadku pomieszczeń laboratoryjnych;
3) wykorzystywane do wykonywania ogólnych i specjalistycznych procedur lub obserwacji - w przypadku gdy wykonywanie tych procedur lub obserwacji jest niepożądane w pomieszczeniach, w których są utrzymywane zwierzęta;
4) przeznaczone do izolowania nowo pozyskanych zwierząt do momentu ustalenia ich stanu zdrowotnego oraz określenia i zminimalizowania potencjalnych zagrożeń dla zdrowia pozostałych zwierząt;
5) przeznaczone do izolacji zwierząt rannych lub chorych;
6) przeznaczone do przeprowadzania procedur chirurgicznych w warunkach aseptycznych, wraz z zapleczem umożliwiającym opiekę pooperacyjną;
7) techniczne, w tym magazynowe.
§ 3.
Pomieszczenia, w których są utrzymywane zwierzęta:
1) wykonuje się z materiałów nieszkodliwych dla zdrowia zwierząt;
2) wykonuje się w sposób zapobiegający możliwości okaleczenia zwierząt;
3) wykonuje się z materiałów odpornych na techniki czyszczenia i odkażania - z wyjątkiem pomieszczeń, które nie mogą być ponownie wykorzystywane;
4) wyposaża się w miejsce odpoczynku dla zwierząt, które posiada cechy miejsca odpoczynku dla zwierząt występującego w naturalnym środowisku tego gatunku zwierząt, dostępne dla wszystkich zwierząt tego gatunku.
Konstrukcja podłóg w pomieszczeniach, w których są utrzymywane zwierzęta, powinna:
1) być przystosowana do danego gatunku i grupy wiekowej zwierząt;
2) umożliwiać łatwe usuwanie odchodów.
§ 4.
W pomieszczeniach, w których są utrzymywane zwierzęta, zapewnia się:
1) dostosowanie do potrzeb zwierząt systemu wentylacji ciągłej i awaryjnej o wydajności zapewniającej co najmniej od 15 do 20 wymian powietrza na godzinę, chyba że szczególne warunki, takie jak temperatura, powodują konieczność zapewnienia zwiększonej wymiany powietrza, z tym że w przypadku utrzymywania w tych pomieszczeniach mniejszej liczby zwierząt niż liczba wynikająca z minimalnych wymagań, jakie powinien spełniać ośrodek w zakresie zagęszczenia zwierząt, określona w załączniku nr 1 do rozporządzenia, zapewnia się ich wyposażenie w system wentylacji o wydajności zapewniającej co najmniej od 8 do 10 wymian powietrza na godzinę;
2) utrzymanie poziomu kurzu i stężenia gazów na poziomie nieszkodliwym dla zwierząt przez izolację, ogrzewanie i wentylację tych pomieszczeń;
3) temperaturę oraz wilgotność, dostosowane do gatunków i grup wiekowych zwierząt, których poziom jest codziennie mierzony i zapisywany, z tym że poziom wilgotności względnej może się wahać w granicach 55% ± 10%;
4) oświetlenie umożliwiające zaspokajanie biologicznych potrzeb zwierząt i odpowiednie warunki pracy personelowi, w przypadku gdy dostęp do światła naturalnego nie zapewnia cyklu dzień/noc.
Oświetlenie w pomieszczeniach, w których są utrzymywane zwierzęta:
1) umożliwia wykonywanie czynności hodowlanych i kontrolę zwierząt;
2) dostosowuje się intensywnością i regularnością cykli do wymagań danego gatunku zwierząt;
3) dostosowuje się do wrażliwości na światło - w przypadku zwierząt albinotycznych.
Poziom hałasu, w tym ultradźwięków, w pomieszczeniach, w których są utrzymywane zwierzęta, nie może niekorzystnie oddziaływać na dobrostan zwierząt. W pomieszczeniach, w których są utrzymywane zwierzęta, natężenie hałasu nie może przekraczać poziomu 60 dB, a podczas przeprowadzania procedur - 35 dB.
Stosowane w ośrodku systemy alarmowe mogą emitować dźwięki pozostające poza zakresem słyszalności zwierząt, o ile nie uniemożliwia to odbierania sygnałów alarmowych przez ludzi. W przypadku utrzymywania w ośrodku zwierząt z rzędu naczelnych stosuje się systemy alarmowe wyłącznie w postaci alarmu świetlnego.
Pomieszczenia, w których są utrzymywane zwierzęta, wyposaża się w izolację akustyczną i materiały dźwiękochłonne, jeżeli prowadzone procedury tego wymagają.
Zwierzęta mogą być stale utrzymywane poza pomieszczeniami w ośrodku, jeżeli warunki klimatyczne nie powodują u nich dystresu.
Nie utrzymuje się w jednym pomieszczeniu zwierząt:
1) wymagających różnych warunków środowiskowych;
2) wykazujących wobec siebie zachowania agresywne, a dodatkowo, w przypadku gatunków antagonistycznych, zwierzętom uniemożliwia się kontakt wzrokowy, słuchowy lub węchowy.
§ 5.
Pomieszczenia magazynowe:
1) projektuje się, użytkuje i utrzymuje w sposób niewpływający na pogorszenie jakości karmy i ściółki;
2) zabezpiecza się przed dostępem szkodników i owadów.
Materiały, które mogą być skażone lub niebezpieczne dla zwierząt lub personelu, przechowuje się oddzielnie.
W pomieszczeniach technicznych strefy przeznaczone do czyszczenia i mycia dostosowuje się rozmiarami do możliwości zainstalowania sprzętu koniecznego do odkażania i czyszczenia używanego wyposażenia. Czyszczenie przeprowadza się w sposób uniemożliwiający skażenie lub zanieczyszczenie oczyszczonego wyposażenia.
W ośrodku zapewnia się warunki sanitarne w zakresie składowania oraz bezpiecznego unieszkodliwiania zwłok i odpadów zwierzęcych.
§ 6.
W ośrodku zapewnia się:
1) w zakresie warunków technicznych:
zasilanie awaryjne podtrzymujące podstawowe funkcje urządzeń elektrycznych i mechanicznych oraz oświetlenie awaryjne i system alarmowy,
systemy grzewcze i wentylacyjne wyposażone w urządzenia monitorujące i alarmowe,
instrukcję postępowania w sytuacjach awaryjnych i umieszczenie jej w widocznych miejscach,
instrukcję dotyczącą dostosowania zaopatrzenia akwariów i zbiorników w wodę do potrzeb i granic tolerancji poszczególnych gatunków ryb, płazów i gadów,
program mający na celu:
- konserwację obiektów zapobiegającą usterkom tych obiektów i sprzętu,
- określenie sposobu usuwania stwierdzonych usterek,
- oczyszczanie pomieszczeń oraz zachowanie norm sanitarnych;
2) w zakresie utrzymywania zwierząt:
stałe grupy zwierząt złożone ze zgodnie współżyjących osobników, z wyjątkiem zwierząt o naturze samotniczej,
w wyjątkowych przypadkach, uzasadnionych względami naukowymi związanymi z dobrostanem lub zdrowiem zwierząt, utrzymywanie zwierząt pojedynczo, ograniczone do niezbędnego minimum, jeżeli zostanie zachowany kontakt wzrokowy, słuchowy, węchowy lub dotykowy z innymi zwierzętami,
monitorowanie zwierząt wprowadzanych po raz pierwszy lub ponownie wprowadzanych do ustalonych grup, w celu uniknięcia problemów związanych z nieodpowiednim dobraniem zwierząt i zaburzeniem relacji w grupie,
przestrzeń dostosowaną do danego gatunku, grupy wiekowej i stanu fizjologicznego, umożliwiającą zwierzętom realizację naturalnych zachowań,
wzbogacenie warunków bytowania zwierząt w sposób odpowiedni dla danego gatunku, wprowadzający techniki rozszerzające zakres czynności, które mogą być wykonywane przez zwierzęta, pozwalające im na obniżenie poziomu stresu, w tym umożliwiające częściową kontrolę i dokonywanie wyboru środowiska,
dokonywanie regularnych przeglądów i aktualizacji metod wzbogacania warunków bytowania zwierząt,
stosowanie karmy dla zwierząt:
- pozbawionej zanieczyszczeń oraz posiadającej walory smakowe atrakcyjne dla danego gatunku,
- produkowanej, przygotowywanej i podawanej przy zastosowaniu środków i surowców, które minimalizują wystąpienie skażenia chemicznego, fizycznego i mikrobiologicznego,
- odpowiadającej potrzebom żywieniowym i behawioralnym zwierząt pod względem formy, zawartości i sposobu podawania,
- pakowanej, transportowanej i przechowywanej w sposób zapobiegający skażeniu, zepsuciu lub uszkodzeniu,
regularne oczyszczanie, a w razie konieczności odkażanie, wszystkich urządzeń wykorzystywanych do karmienia zwierząt, w tym codzienne usuwanie niezjedzonych resztek karmy,
swobodny dostęp do karmy dla każdego zwierzęcia i przestrzeń ograniczającą rywalizację o pożywienie,
ciągły dostęp do nieskażonej wody pitnej,
regularne kontrolowanie, serwisowanie oraz czyszczenie systemów poideł automatycznych w celu zapewnienia ich sprawności,
ściółkę lub legowiska spełniające potrzeby bytowe danego gatunku, wraz z materiałami do budowy gniazd lub rozrodu dla zwierząt hodowlanych; niedopuszczalne jest stosowanie jako ściółki materiałów pochodzących z drewna poddanego obróbce chemicznej,
suche i czyste miejsca snu zwierząt,
środki ostrożności w celu zminimalizowania zagrożenia zalaniem wodą - w przypadku stosowania klatek z podłogami pełnymi,
programy przyzwyczajania i treningu dostosowane do danego gatunku zwierząt, procedur i okresu trwania procedury lub doświadczenia,
strategię działania zapewniającą utrzymanie wysokiego stanu zdrowotnego i dobrostanu zwierząt oraz wymogów naukowych obejmującą:
- regularne monitorowanie stanu zdrowia zwierząt,
- program monitorowania zagrożeń mikrobiologicznych,
- plany działania w sytuacjach pogorszenia się stanu zdrowotnego zwierząt,
- określenie parametrów zdrowotnych i procedur wprowadzania nowych zwierząt do ośrodka.
Zwierzęta kontroluje co najmniej raz dziennie osoba, o której mowa w art. 20 ustawy z dnia 15 stycznia 2015 r. o ochronie zwierząt wykorzystywanych do celów naukowych lub edukacyjnych, w sposób zapewniający zidentyfikowanie wszystkich chorych lub rannych zwierząt i podjęcie działań stosownych do zaistniałych okoliczności.
§ 7.
W przypadku prowadzenia badań w dziedzinie rolnictwa dotyczących zwierząt gospodarskich, w zakresie minimalnych wymagań, jakie powinien spełniać ośrodek, oraz minimalnych wymagań w zakresie opieki nad zwierzętami utrzymywanymi w ośrodku, jeżeli cel doświadczenia tego wymaga, stosuje się przepisy określone w:
1) rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 lutego 2010 r. w sprawie wymagań i sposobu postępowania przy utrzymywaniu gatunków zwierząt gospodarskich, dla których normy ochrony zostały określone w przepisach Unii Europejskiej ;
2) rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 28 czerwca 2010 r. w sprawie minimalnych warunków utrzymywania gatunków zwierząt gospodarskich innych niż te, dla których normy ochrony zostały określone w przepisach Unii Europejskiej .
§ 8.
Minimalne wymagania, jakie powinien spełniać ośrodek w zakresie:
1) utrzymywania, zagęszczenia i opieki nad zwierzętami poszczególnych gatunków w miejscach ich utrzymywania, określa załącznik nr 1 do rozporządzenia;
2) temperatury wewnątrz pomieszczeń dla zwierząt utrzymywanych w klatkach, kojcach lub na wybiegach, określa załącznik nr 2 do rozporządzenia;
3) zalecanego okresu kwarantanny dla niektórych gatunków zwierząt, określa załącznik nr 3 do rozporządzenia;
4) utrzymywania ryb, określa załącznik nr 4 do rozporządzenia.
§ 9.
Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2017 r.
Załącznik nr 1 - Minimalne wymagania, jakie powinien spełniać ośrodek w zakresie utrzymywania, zagęszczenia i opieki nad zwierzętami poszczególnych gatunków w miejscach ich utrzymywania
Załącznik nr 2 - Minimalne wymagania, jakie powinien spełniać ośrodek w zakresie temperatury wewnątrz pomieszczeń dla zwierząt utrzymywanych w klatkach, kojcach lub na wybiegach
Załącznik nr 3 - Minimalne wymagania, jakie powinien spełniać ośrodek w zakresie zalecanego okresu kwarantanny dla niektórych gatunków zwierząt
Załącznik nr 4 - Minimalne wymagania, jakie powinien spełniać ośrodek w zakresie utrzymywania ryb
W ośrodku, w którym utrzymuje się ryby, zapewnia się:
1) wystarczającą dla danego gatunku ryb ilość wody;
2) przepływ wody w systemach recyrkulacji lub filtrowania w akwariach, który:
utrzymuje parametry jakościowe wody wystarczające do podtrzymania aktywności i czynności fizjologicznych właściwych dla danego gatunku i etapu rozwojowego ryb,
umożliwia rybom pływanie w naturalnym położeniu i naturalne zachowanie, przy uwzględnieniu ich wielkości, wieku, stanu zdrowia i metody karmienia;
3) filtrowanie lub uzdatniane wody w celu usunięcia substancji szkodliwych dla ryb;
4) monitorowanie parametrów jakościowych wody, o których mowa w pkt 2 lit. a;
5) możliwość aklimatyzacji i dostosowania się ryb do zmian jakości wody;
6) stężenie tlenu w wodzie optymalne dla danego gatunku ryb i dla warunków, w jakich ryby są utrzymywane;
7) stężenie związków azotu w wodzie na poziomie nieszkodliwym dla zdrowia ryb;
8) wartość pH wody optymalną dla danego gatunku ryb, utrzymywaną na stabilnym poziomie;
9) optymalne zasolenie wody dla danego gatunku ryb i ich etapu rozwojowego;
10) stopniowe zmiany zasolenia i temperatury wody;
11) optymalną temperaturę wody dla danego gatunku ryb, utrzymywaną na stabilnym poziomie;
12) cykl dobowy oświetlenia optymalny dla danego gatunku ryb;
13) ograniczenie hałasu do poziomu tolerancji danego gatunku ryb;
14) oddzielenie, o ile jest to możliwe, ze względów technicznych lub organizacyjnych, urządzeń powodujących hałas lub wibracje, od akwariów z rybami;
15) optymalne dla danego gatunku ryb zagęszczenie w akwariach, uwzględniające ich potrzeby środowiskowe, stan zdrowia i dobrostan;
16) urozmaicone środowisko bytowania w akwariach, zapewniające w razie potrzeby kryjówki lub podłoże denne, chyba że charakterystyka behawioralna danego gatunku ryb wskazuje, że nie są im one potrzebne;
17) karmę dostosowaną do danego gatunku ryb, w ilościach i z częstotliwością odpowiadającym potrzebom ryb, przy uwzględnieniu szczególnych potrzeb ryb w fazie larwalnej podczas przejścia z pokarmu żywego na sztuczny;
18) ograniczenie czynności wymagających kontaktu fizycznego z rybami.
Załącznik nr 2 - Minimalne wymagania, jakie powinien spełniać ośrodek w zakresie temperatury wewnątrz pomieszczeń dla zwierząt utrzymywanych w klatkach, kojcach lub na wybiegach
| Gatunki zwierząt lub grupy gatunków | Optymalny przedział temperatury(°C) | |
| marmozety i tamaryny | 23-28 | |
| małpy piaskowate | 22-26 | |
| makaki niedźwiedzie i rezusy | 16-25 | |
| makaki długoogoniaste | 21-28 | |
| pawiany | 16-28 | |
| mysz domowa (Mus musculus) | 20-24 | |
| szczur wędrowny (Rattusnorvegicus) | ||
| chomik syryjski (Mesocricetusauratus) | ||
| chomik chiński (Cricetulusgriseus) | ||
| myszoskoczek mongolski (Merionesunguiculatus) | ||
| świnka morska (Caviaporcellus) | ||
| królik europejski (Oryctolaguscuniculus) | 15-21 | |
| kot domowy (Felis catus) | ||
| pies domowy (Canis familiaris) | ||
| fretki | 15-24 | |
| przepiórki | 15-25 | |
| gołębie | ||
| kaczki domowe | ||
| gęsi | ||
| kury domowe | ||
| indyki domowe | ||
Niniejszy dokument nie zastępuje oficjalnej publikacji w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Nie ponosimy odpowiedzialności za ewentualne nieścisłości wynikające z transkrypcji oryginału do tego formatu.
Ten tekst jest publikowany na własnych warunkach ponownego wykorzystania określonych przez Dziennik Ustaw, a nie na licencji Legalize ani na licencji domeny publicznej.
Dziennik Ustaw
domena publiczna (urzędowe publikacje rządowe)