Rozporządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 6 września 2017 r. w sprawie podstaw programowych kształcenia w zawodach szkolnictwa artystycznego w publicznych szkołach artystycznych

Uczeń:

1) tworzy, w oparciu o poznaną wiedzę i zasady dotyczące języka harmonicznego, własne zadania różnorodne pod względem faktury, formy, obsady wykonawczej i stylistyki;

2) potrafi zaprezentować własne zadanie (na fortepianie, w opracowaniu instrumentalnym lub wokalnym).

HARMONIA JAZZOWA Z PODSTAWAMI IMPROWIZACJI

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA OGÓLNE

Uczeń posługuje się zasobem pojęć i terminów muzycznych, umożliwiających rozumienie i tworzenie muzyki jazzowej.

Uczeń rozpoznaje budowę formalną i harmonikę utworów jazzowych.

Uczeń stosuje posiadaną wiedzę do opisu i analizy dzieł muzycznych.

Uczeń biegle czyta zapis nutowy, charakterystyczny dla jazzu.

Uczeń dostosowuje istniejącą harmonię do potrzeb aktualnej sytuacji muzycznej, zgodnie z teoretyczną wiedzą i swoją wrażliwością estetyczną.

Uczeń poznaje teoretyczne i praktyczne zasady improwizacji.

Uczeń poznaje sposoby wykorzystania zasad improwizacji w zakresie śpiewu i instrumentalistyki.

Uczeń poznaje style improwizacji muzyki jazzowej.

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE

Uczeń:

1) zna historyczną ewolucję harmonii z cechami charakterystycznymi dla poszczególnych okresów;

2) zna i stosuje skale, kadencje, struktury harmoniczne, rodzaje akordów charakterystycznych dla jazzu;

3) zna i potrafi zastosować w praktyce symbole akordowe stosowane w muzyce jazzowej (np. standardowe, europejskie, Roman numerals) i różnice w porównaniu z nomenklaturą klasyczną.

Uczeń:

1) zna typowe dla jazzu struktury harmoniczne (blues, rhythm changes i ich odmiany);

2) zna podstawy logicznego ruchu basu i jego rolę w analizie;

3) zna metody analizy harmonicznej i jej składowe elementy;

4) zna harmonikę funkcyjną (podział akordów pod względem pełnionej roli w progresji).

Uczeń:

1) zna oraz potrafi rozpoznać i zinterpretować harmonikę niefunkcyjną;

2) zna i rozpoznaje współczesną harmonikę modalną i jej cechy charakterystyczne;

3) zna i rozpoznaje charakterystyczne dla muzyki jazzowej cechy wykonawcze i improwizacyjne.

Uczeń:

1) czyta nuty a vista w sposób pozwalający na zagranie utworu;

2) potrafi grać i improwizuje na podstawie funkcji harmonicznych, bez wcześniejszego przygotowania;

3) odczytuje oznaczenia wykonawcze, charakterystyczne dla muzyki jazzowej;

4) obsługuje programy komputerowe, w tym wskazane edytory nut.

Uczeń:

1) stosuje różne typy voicingu jazzowego (np.: tercjowy, kwartowy, rootless);

2) stosuje reharmonizację diatoniczną;

3) stosuje reharmonizację za pomocą zmiany trybu akordów;

4) stosuje reharmonizację za pomocą substytutu trzytonowego;

5) stosuje reharmonizację za pomocą akordów blokowych i drop 2;

6) reharmonizuje akordy diatoniczne z wykorzystaniem tzw. modal interchange.

Uczeń:

1) odczytuje zapis nutowy i określenia wykonawcze, charakterystyczne dla muzyki jazzowej;

2) improwizuje, stosując poznane zasady harmonii jazzowej oraz techniki improwizacji, takie jak: skale czy charakterystyczną rytmikę;

3) rozpoznaje i definiuje formy oraz style muzyki jazzowej;

4) wymienia i zna reprezentatywne dla historii jazzu improwizacje oraz ich autorów;

5) improwizuje na podstawie standardów muzyki jazzowej oraz wybranej literatury muzycznej.

Uczeń:

1) korzysta ze zdobytej wiedzy w rozwijaniu własnych umiejętności improwizacyjnych;

2) zna historię powstania i rozwoju improwizacji jazzowej;

3) improwizuje w różnych stylach, wykorzystując charakterystyczne dla nich środki wyrazowe, takie jak: melodyka, artykulacja, dynamika, frazowanie oraz podziały rytmiczne;

4) potrafi improwizować a vista na podstawie funkcji harmonicznych oraz budowy formalnej utworu - w przypadku instrumentów perkusyjnych.

Uczeń:

1) określa styl improwizacji jazzowej na podstawie analizy słuchowych transkrypcji solowych;

2) zapisuje ze słuchu partię solową;

3) przygotowuje i prezentuje fragmenty improwizacji w różnorodnych stylach jazzowych, solo oraz we współpracy z zespołem.

HISTORIA MUZYKI

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA OGÓLNE

Uczeń posługuje się pojęciami i terminami muzycznymi oraz faktami w celu rozumienia muzyki w jej ciągłości historycznej.

Uczeń wykazuje się znajomością chronologii dziejów muzyki.

Uczeń wykorzystuje zdobytą wiedzę do opisu, analizy i interpretacji dzieł muzycznych.

Uczeń tworzy wypowiedzi o muzyce, jej twórcach i rozwoju historycznym na podstawie poznanej literatury muzycznej.

Uczeń aktywnie uczestniczy w życiu kulturalnym, w szczególności w różnych formach życia muzycznego.

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE

Uczeń:

1) poprawnie posługuje się terminami i pojęciami muzycznymi, określającymi:

2) rozróżnia rodzaje notacji muzycznej oraz potrafi rozwinąć stosowane w partyturze skróty nazw instrumentów orkiestry;

3) określa i charakteryzuje:

4) określa funkcje muzyki, różnie rozumiane w poszczególnych epokach;

5) rozróżnia i charakteryzuje gatunki i formy muzyczne typowe dla poszczególnych epok;

6) charakteryzuje praktykę wykonawczą: instrumenty, głosy ludzkie, rodzaje zespołów muzycznych, sposoby ich stosowania w gatunkach i formach właściwych dla poszczególnych epok.

Uczeń:

1) wykazuje znajomość chronologii epok w dziejach muzyki:

2) charakteryzuje twórczość:

Strawiński, O. Messiaen, W. Lutosławski);

3) rozpoznaje i opisuje cechy stylu muzycznego:

4) porządkuje chronologicznie:

Uczeń stosuje posiadaną wiedzę do analizy słuchowej, wzrokowej lub słuchowo-wzrokowej utworów muzycznych:

1) rozpoznaje i opisuje podstawowe techniki kompozytorskie;

2) rozpoznaje i opisuje cechy stylów muzycznych, wskazując przynależność utworu do danego stylu (od średniowiecza do XXI wieku);

3) rozpoznaje i charakteryzuje podstawowe cechy języka muzycznego (np. tonalność, melodykę, harmonikę, fakturę, sposoby kształtowania formy, obsadę wykonawczą, typ wyrazowości);

4) rozpoznaje i opisuje cechy gatunków i form muzycznych typowych dla poszczególnych epok;

5) rozpoznaje rodzaj zapisu muzycznego.

Uczeń:

1) wybiera i porządkuje informacje istotne dla problemu i kontekstu historycznego;

2) wykorzystuje technologię informacyjną i komunikacyjną do odczytania i porządkowania faktów, pojęć i terminów z zakresu historii muzyki.

Uczeń:

1) wykorzystuje wiedzę z zakresu historii muzyki w sposób praktyczny do tworzenia własnych interpretacji;

2) prezentuje własny pogląd na twórczość muzyczną poznaną podczas uczestnictwa w różnych formach życia kulturalnego.

HISTORIA JAZZU Z LITERATURĄ

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA OGÓLNE

Uczeń posługuje się zasobem faktów, pojęć i terminów muzycznych, umożliwiających rozumienie muzyki całego obszaru historycznego muzyki XX wieku oraz poznaje niezbędną dla muzyka jazzowego literaturę muzyczną.

Uczeń tworzy i prezentuje wypowiedzi o muzyce, jej twórcach i dziejach na podstawie znajomości literatury muzycznej.

Uczeń stosuje posiadaną wiedzę do opisu, analizy i interpretacji dzieł muzycznych.

Uczeń samodoskonali się w zakresie historii muzyki jazzowej, gromadzi nagrania, wyszukuje, selekcjonuje i dokonuje oceny informacji o muzyce i jej dziejach, m.in. wykorzystując technologię informacyjną i komunikacyjną.

Uczeń aktywnie uczestniczy w różnych formach życia muzycznego w środowisku szkolnym i w wydarzeniach pozaszkolnych.

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE

Uczeń:

1) posługuje się faktami, pojęciami i terminami muzycznymi, zna literaturę muzyczną;

2) posługuje się terminami i pojęciami muzycznymi, związanymi z elementami muzyki: rodzaje melodyki, rytmiki, harmoniki, artykulacji, dynamiki i ich spotykane angielskie określenia;

3) rozróżnia rodzaje notacji muzycznej, stosowane skróty nazw akordów, zapisu melodii i rytmu;

4) określa i charakteryzuje techniki improwizacyjne i kompozytorskie różnych stylów;

5) potrafi rozróżnić funkcje muzyki (np. artystyczna, sakralna, taneczna, rozrywkowa);

6) rozróżnia i określa instrumentarium oraz obsady wykonawcze typowe dla poszczególnych stylów muzyki;

7) charakteryzuje twórczość:

8) rozpoznaje i opisuje cechy stylów muzycznych XX wieku - od bluesa do jazzu współczesnego oraz muzykę jazzową w Polsce II poł. XX wieku;

9) porządkuje chronologicznie: style, postaci kompozytorów reprezentatywnych dla stylu, techniki improwizacji i kompozycji, instrumentację i obsady wykonawcze.

Uczeń:

1) zna ramy czasowe okresów i stylów w muzyce jazzowej oraz ich historyczne i kulturowe uwarunkowania;

2) opisuje dzieje muzyki na podstawie znajomości dzieł muzycznych i twórców, reprezentatywnych dla stylu, szkoły kompozytorskiej i szkoły aranżacji;

3) opisuje cechy stylów muzycznych i indywidualnych stylów improwizacyjnych.

Uczeń:

1) samodzielnie rozwiązuje zadania interpretacyjne, ocenia zjawiska występujące w muzyce jazzowej w oparciu o zapis nutowy, nagrania muzyczne, źródła tekstowe, encyklopedie, literaturę przedmiotu i medialne źródła informacji;

2) wykorzystuje posiadaną wiedzę do analizy słuchowej utworów muzycznych;

3) rozpoznaje i opisuje cechy stylów muzycznych, podstawowe techniki improwizacyjne i kompozytorskie;

4) rozpoznaje i charakteryzuje podstawowe cechy języka muzycznego (tonalność, melodykę, harmonikę, improwizację, obsadę wykonawczą).

Uczeń:

1) zna podstawowy repertuar standardów jazzowych;

2) posiada zbiory fonograficzne, nutowe i teksty o muzyce;

3) zna twórczość, biografię wykonawców i kompozytorów reprezentatywnych dla stylu jazzowego;

4) wybiera i porządkuje informacje, istotne dla problemu i kontekstu historycznego;

5) wykorzystuje technologię informacyjną i komunikacyjną do odczytania i porządkowania faktów, pojęć i terminów z zakresu historii muzyki.

Uczeń:

1) wykorzystuje wiedzę z zakresu historii muzyki w sposób praktyczny do tworzenia własnych interpretacji literatury, np. standardów jazzowych;

2) prezentuje własne poglądy na temat muzycznej twórczości, uczestnicząc w różnych formach życia muzycznego, jak koncerty, popisy i inne wydarzenia artystyczne.

KSZTAŁCENIE SŁUCHU

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA OGÓLNE

Uczeń kształci słuch wysokościowy, harmoniczny i barwowy, poczucie rytmu, pamięć muzyczną oraz rozwija kreatywność i wyobraźnię muzyczną.

Uczeń:

1) rozwija i doskonali percepcję, umożliwiającą mu słuchową analizę zjawisk muzycznych;

2) utrwala wiedzę, poprzez działania praktyczne, z zakresu języka muzycznego różnych epok i stylów;

3) doskonali zdolność słuchania ukierunkowanego, koncentracji i podzielności uwagi.

Uczeń utrwala i rozwija umiejętność odtwarzania zapisu nutowego.

Uczeń utrwala i rozwija umiejętność posługiwania się zasadami notacji muzycznej w działaniach praktycznych.

Uczeń doskonali różne formy działań zespołowych w zakresie odtwarzania, interpretowania i tworzenia muzyki.

Uczeń poznaje metody pracy z wykorzystaniem m.in. wydawnictw nutowych, książkowych i fonograficznych, technik informacyjnych i programów komputerowych oraz uczestniczy w życiu muzycznym.

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE

Uczeń:

1) rozpoznaje oraz odtwarza (w zapisie, głosem i na instrumencie) ze słuchu i z wyobraźni struktury interwałowe i akordowe oraz skale i gamy;

2) identyfikuje słuchowo wskazane zjawisko w przykładzie muzycznym;

3) zapamiętuje i odtwarza (w zapisie, głosem i na instrumencie) przykład muzyczny po prezentacji słuchowej lub wzrokowej;

4) określa funkcje i literowe nazwy akordów w wysłuchanym przykładzie muzycznym;

5) rozpoznaje i określa brzmienie różnych instrumentów i głosów wokalnych;

6) improwizuje i tworzy przebiegi muzyczne do podanego schematu rytmicznego, materiału dźwiękowego, funkcji harmonicznych i tekstu słownego;

7) uzupełnia z wyobraźni brakujące elementy przebiegu muzycznego.

Uczeń poprzez analizę słuchową, wzrokową i wzrokowo-słuchową potrafi rozpoznać i nazwać w przykładzie muzycznym:

1) interwały i akordy;

2) typ tonalności (tryb tonacji, rodzaj skali);

3) ambitus;

4) zjawiska metrorytmiczne, agogiczne i dynamiczne;

5) następstwa harmoniczne i rodzaje kadencji;

6) środki artykulacyjne i kolorystyczne;

7) obsadę wykonawczą;

8) fakturę;

9) zasadę kształtowania formy;

10) styl historyczny i indywidualny.

Uczeń:

1) odtwarza (głosem, na instrumencie i innymi sposobami) a vista i po uprzednim przygotowaniu jedno- i wielogłosowe przebiegi melodyczne, rytmiczne i melodyczno-rytmiczne;

2) dba o precyzję intonacyjną i rytmiczną wykonywanego przebiegu muzycznego;

3) transponuje przebiegi muzyczne i odczytuje partie instrumentów transponujących.

Uczeń:

1) posługuje się zapisem nutowym zgodnie z prawidłami ortografii muzycznej (w kluczu wiolinowym, basowym, altowym i tenorowym);

2) posługuje się literowymi nazwami dźwięków, solmizacją, symbolami interwałów, akordów i funkcji harmonicznych;

3) orientuje się w zapisie nutowym i potrafi w nim odnajdywać wskazane i usłyszane zjawiska muzyczne;

4) zapisuje jedno- i dwugłosowe przebiegi melodyczne, rytmiczne i melodyczno-rytmiczne;

5) koryguje błędy i uzupełnia brakujące fragmenty w zapisie nutowym.

Uczeń:

1) współwykonuje i współtworzy wielowarstwowe przebiegi melodyczne, rytmiczne i melodyczno-rytmiczne;

2) organizuje pracę zespołu wykonawczego;

3) potrafi konstruktywnie i obiektywnie ocenić interpretację własną i współwykonawców;

4) formułuje, metodą dyskusji, kryteria estetyczne i wartościujące w odbiorze muzyki.

Uczeń:

1) wyszukuje i świadomie dobiera ćwiczenia rozwijające predyspozycje słuchowe i wspomagające jego rozwój muzyczny;

2) korzysta z literatury specjalistycznej, dostępnych technik informacyjnych, poznaje metody pracy z wykorzystaniem m.in. wydawnictw nutowych, książkowych i fonograficznych, technik informacyjnych i programów komputerowych oraz uczestniczy w życiu muzycznym;

3) korzysta z programów komputerowych służących doskonaleniu kompetencji słuchowych lub wymagających ich wykorzystania;

4) poznaje literaturę muzyczną przez uczestnictwo w życiu koncertowym i słuchanie nagrań.

LITERATURA MUZYCZNA

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA OGÓLNE

Uczeń wykazuje się znajomością rozpoznawania wybranych dzieł muzycznych, określania ich przynależności do stylu epoki historycznej.

Uczeń wykazuje się umiejętnością rozpoznawania i określania elementów muzyki, faktury muzycznej, środków wyrazu, sposobów kształtowania dzieła muzycznego oraz charakterystycznych cech podstawowych form i gatunków muzycznych.

Uczeń posiłkuje się znajomością aparatu wykonawczego właściwego dla danej epoki w dziejach muzyki.

Uczeń przyswaja podstawowe wiadomości o pieśniach, tańcach, instrumentach i zespołach, zwyczajach i obrzędach w polskiej kulturze ludowej oraz o stylizacjach muzyki ludowej w kompozycjach XIX i XX wieku.

Uczeń wykorzystuje zdobytą wiedzę do opisu, analizy i interpretacji dzieł muzycznych.

Uczeń tworzy wypowiedzi o muzyce, jej twórcach i rozwoju historycznym na podstawie poznanej literatury muzycznej.

Uczeń aktywnie uczestniczy w życiu kulturalnym, w szczególności w różnych formach życia muzycznego.

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE

Uczeń:

1) wykazuje znajomość dzieł reprezentatywnych dla kolejnych epok w dziejach muzyki:

2) charakteryzuje twórczość:

3) rozpoznaje i opisuje cechy stylu muzycznego:

4) porządkuje chronologicznie:

Uczeń:

1) poprawnie posługuje się terminami i pojęciami muzycznymi, określającymi:

2) określa i charakteryzuje:

3) określa funkcje muzyki, różnie rozumiane w poszczególnych epokach;

4) rozróżnia i charakteryzuje gatunki i formy muzyczne typowe dla poszczególnych epok.

Uczeń:

1) charakteryzuje praktykę wykonawczą: instrumenty, głosy ludzkie, rodzaje zespołów muzycznych;

2) określa sposoby ich stosowania - w gatunkach i formach właściwych dla poszczególnych epok.

Uczeń:

1) zna regiony muzyczne Polski;

2) posiada podstawowe wiadomości o zwyczajach i obrzędach;

3) wykazuje się znajomością pieśni i tańców ludowych oraz instrumentarium ludowego;

4) określa znaczenie polskiego folkloru muzycznego dla twórczości wybranych twórców muzyki XIX i XX wieku;

5) zna przykłady stylizacji muzyki ludowej oraz wykorzystania folkloru w sposób in crudo.

Uczeń stosuje posiadaną wiedzę do analizy słuchowej, wzrokowej lub słuchowo-wzrokowej utworów muzycznych:

1) rozpoznaje i opisuje podstawowe techniki kompozytorskie;

2) rozpoznaje i opisuje cechy stylów muzycznych, wskazując przynależność utworu do danego stylu (od średniowiecza do XXI wieku);

3) rozpoznaje i charakteryzuje podstawowe cechy języka muzycznego (np. tonalność, melodykę, harmonikę, fakturę, sposoby kształtowania formy, obsadę wykonawczą, typ wyrazowości);

4) rozpoznaje i opisuje cechy gatunków i form muzycznych typowych dla poszczególnych epok.

Uczeń:

1) wybiera i porządkuje informacje istotne dla literatury muzycznej;

2) wykorzystuje technologię informacyjną i komunikacyjną do odczytania i porządkowania faktów, pojęć i terminów z zakresu literatury muzycznej.

Uczeń:

1) wykorzystuje wiedzę z zakresu literatury muzycznej w sposób praktyczny do tworzenia własnych interpretacji;

2) prezentuje własny pogląd na twórczość muzyczną poznaną podczas uczestnictwa w różnych formach życia kulturalnego.

ZASADY MUZYKI Z ELEMENTAMI EDYCJI NUT

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA OGÓLNE

Uczeń zdobywa podstawową wiedzę z zakresu materiału dźwiękowego, elementów notacji muzycznej, metrorytmiki, budowy skal, gam, interwałów i akordów.

Uczeń w praktyce wykorzystuje poznane wiadomości w tworzeniu i określaniu zapisu muzycznego. Posługuje się edytorem nut.

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE

Uczeń:

1) definiuje podstawowe cechy dźwięku;

2) zna zasady pisowni muzycznej (pięciolinia, nazwy oktaw, sposoby zapisywania nut i pauz, klucze: wiolinowy, basowy, altowy);

3) rozróżnia określenia: skala, gama, tonacja;

4) zna budowę gamy durowej (naturalnej) i gamy molowej (we wszystkich odmianach);

5) zna budowę pentatoniki bezpółtonowej oraz skal: modalnych, całotonowej, chromatycznej regularnej i góralskiej;

6) zna budowę trójdźwięków (durowy i molowy we wszystkich postaciach, zwiększony i zmniejszony) oraz budowę dominanty septymowej (we wszystkich postaciach) z rozwiązaniem;

7) definiuje podstawowe pojęcia metrorytmiczne;

8) zna podział wartości rytmicznych;

9) zna zasady grupowania wartości rytmicznych w różnego rodzaju taktach;

10) zna budowę interwałów prostych i złożonych;

11) określa interwały charakterystyczne z rozwiązaniami (major naturalny, minor naturalny i harmoniczny);

12) definiuje podstawowe elementy dzieła muzycznego (melodyka, rytmika, harmonika, agogika, dynamika, artykulacja, kolorystyka).

Uczeń:

1) stosuje poznane zasady notacji muzycznej;

2) zapisuje za pomocą edytora nutowego jeden głos i dwugłos (z wykorzystaniem agogiki, dynamiki i metrorytmiki);

3) rozpoznaje gamy durowe naturalne i gamy molowe (we wszystkich odmianach) do siedmiu znaków przykluczowych;

4) określa pokrewieństwo tonacji;

5) buduje pentatonikę bezpółtonową, skale modalne, skale całotonową i chromatyczną regularną;

6) określa i buduje poznane trójdźwięki oraz dominantę septymową z rozwiązaniem;

7) stosuje poznane wartości rytmiczne i zasady ich grupowania;

8) określa i buduje poznane interwały;

9) rozwiązuje poznane interwały charakterystyczne;

10) transponuje melodię (do innego klucza, tonacji i oktaw);

11) posługuje się podstawowymi pojęciami z zakresu agogiki, dynamiki i artykulacji.

SPECJALNOŚĆ INSTRUMENTALISTYKA

EFEKTY KSZTAŁCENIA PO ZAKOŃCZENIU NAUKI W OGÓLNOKSZTAŁCĄCEJ SZKOLE MUZYCZNEJ II STOPNIA I W SZKOLE MUZYCZNEJ II STOPNIA

Uczeń:

1) posługuje się techniką gry, pozwalającą na wykonanie dzieł muzycznych różnych epok i stylów w muzyce solowej, kameralnej i orkiestrowej;

2) właściwie interpretuje dzieło muzyczne pod kierunkiem pedagoga;

3) czyta nuty a vista w stopniu wystarczającym do odczytania i wykonania utworu;

4) samodzielnie opracowuje utwory o małym stopniu trudności;

5) łączy i wykorzystuje w działaniach praktycznych wiedzę z zakresu przedmiotów ogólnomuzycznych;

6) samodzielnie wyszukuje, dokonuje wyboru i oceny informacji z zakresu przedmiotów ogólnomuzycznych, m.in. wykorzystując technologię informacyjną i komunikacyjną;

7) potrafi opanować pamięciowo utwory ze swojego repertuaru;

8) posiada niezbędne kompetencje do występów publicznych;

9) publicznie prezentuje przygotowany program artystyczny w grze solowej i zespołowej;

10) przygotowuje fragmenty partii orkiestrowych lub partii akompaniamentu;

11) gra na fortepianie w zakresie elementarnym;

12) aktywnie uczestniczy w kulturze, w szczególności w różnych formach życia muzycznego.

OBOWIĄZKOWE ZAJĘCIA EDUKACYJNE

CHÓR

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA OGÓLNE

Uczeń kształci umiejętności pracy w zespole, odpowiedzialność za siebie i grupę oraz świadomie współtworzy dzieło.

Uczeń świadomie posługuje się oddechem i aparatem głosowym.

Uczeń zna literaturę realizowaną w trakcie zajęć chóralnych.

Uczeń bierze czynny udział w audycjach, koncertach, konkursach i festiwalach.

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE

Uczeń:

1) posiada umiejętność współpracy w grupie;

2) zachowuje prawidłową postawę w śpiewie, umożliwiającą operowanie ciałem w sposób najbardziej efektywny;

3) świadomie współtworzy dzieło (interpretacja i ogólny wyraz artystyczny).

Uczeń:

1) posiada wiedzę niezbędną do rozwoju techniki wokalnej;

2) świadomie posługuje się techniką wokalną, pozwalającą na wykonanie dzieł muzycznych różnych epok i stylów - w partiach chóralnych dzieł a cappella oraz dzieł wokalno-instrumentalnych;

3) dąży do realizacji rozwoju artystycznego poprzez wzbogacanie swojej wiedzy i doskonalenie umiejętności wokalnych.

Uczeń:

1) posiada odpowiednią wiedzę na temat literatury chóralnej różnych epok, stylów i gatunków muzycznych oraz związanych z nimi tradycji wykonawczych;

2) zna sylwetki kompozytorów wykonywanych utworów chóralnych i wokalno-instrumentalnych;

3) zna elementarne zasady współdziałania chóru z zespołem instrumentalnym;

4) posiada wiedzę na temat elementów dzieła muzycznego i ich struktury formalnej, niezbędnej do poprawnej realizacji utworów wokalnych oraz dzieł wokalno-instrumentalnych;

5) samodzielnie (z pomocą dyrygenta) wyszukuje, dokonuje wyboru i oceny informacji z zakresu literatury chóralnej, wykorzystując technologię informacyjną i komunikacyjną.

Uczeń:

1) wykorzystuje i łączy w działaniach praktycznych wiedzę z zakresu przedmiotów ogólnomuzycznych;

2) posiada umiejętność samodzielnego, właściwego odczytania zapisu nutowego oraz zawartych w utworze treści;

3) dba o estetykę zachowania się na scenie oraz w sposób świadomy kontroluje swoje emocje podczas prezentacji;

4) dba o dyscyplinę wykonawczą;

5) potrafi przekazać słuchaczowi emocje zawarte w kompozycji;

6) aktywnie uczestniczy w różnych formach działalności na rzecz rozwoju kultury, w szczególności życia muzycznego.

FORTEPIAN OBOWIĄZKOWY

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA OGÓLNE

Uczeń poznaje budowę, możliwości brzmieniowe instrumentu oraz jego historię.

Uczeń:

1) zdobywa umiejętność gry na instrumencie na średnim poziomie zaawansowania, prawidłowo posługując się aparatem gry;

2) kształtuje umiejętność realizacji notacji muzycznej z elementami analizy utworów.

Uczeń doskonali środki wykonawcze w zakresie podstawowych technik gry, rozwija sprawność w zakresie interpretacji.

Uczeń zdobywa umiejętność prawidłowego grania a vista łatwych utworów muzycznych.

Uczeń poznaje zasady gry w zespole, wykorzystując nabytą wiedzę i umiejętności muzyczne.

Uczeń:

1) rozwija umiejętność posługiwania się wiedzą w pracy nad utworem i świadomego uczenia się na pamięć;

2) podejmuje inicjatywy w organizowaniu przedsięwzięć muzycznych;

3) potrafi samodzielnie wykorzystywać technologię informacyjną i komunikacyjną w rozwoju wiedzy i umiejętności.

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE

Uczeń:

1) wymienia i określa poszczególne części fortepianu;

2) zna możliwości brzmieniowe instrumentu;

3) zna zarys historyczny instrumentu.

Uczeń:

1) prawidłowo posługuje się aparatem gry:

2) zna podstawową notację muzyczną w kluczu wiolinowym i basowym:

3) uczeń analizuje utwory pod względem budowy formalnej i przebiegu tonalnego.

Uczeń:

1) realizuje utwory o różnych problemach technicznych:

2) stosuje zasady techniki gry z wykorzystaniem:

3) umiejętnie stosuje zasady kształtowania dźwięku;

4) wykonuje utwory w fakturze homofonicznej i polifonicznej;

5) potrafi właściwie rozplanować i realizować dynamikę utworu;

6) interpretuje utwory zgodnie z ich stylem.

Uczeń:

1) dokonuje wstępnej analizy utworu;

2) kojarzy zapis nutowy z jego brzmieniem;

3) gra a vista proste utwory w kluczu wiolinowym i basowym;

4) dba o poprawną realizację tekstu.

Uczeń:

1) potrafi wykonać utwory na cztery ręce lub proste akompaniamenty instrumentalne i wokalne;

2) współpracuje z pozostałymi muzykami, realizując spójną interpretację w zespole (agogika, dynamika, frazowanie).

Uczeń:

1) wykonuje z pamięci wybrane utwory;

2) w samodzielnej pracy nad utworem wykorzystuje wiedzę zdobytą na innych przedmiotach (w szczególności ogólnomuzycznych);

3) planuje i realizuje przedsięwzięcia muzyczne;

4) wykorzystuje technologię informacyjną i komunikacyjną (nagrania muzyczne, zasoby nutowe, opracowania teoretyczne i inne) do samodzielnego rozwoju.

IMPROWIZACJA ORGANOWA

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA OGÓLNE

Uczeń:

1) poznaje podstawowe elementy konstrukcji dzieła muzycznego (rytm, melodia, harmonia, agogika, dynamika) i zasady ich łączenia;

2) poszukuje wzorców dla własnej improwizacji, analizując proste utwory z różnych epok pod kątem warsztatu kompozytorskiego (forma, środki harmoniczne i kontrapunktyczne);

3) kształci umiejętności techniczne, niezbędne do tworzenia własnej improwizacji.

Uczeń:

1) kształci umiejętności tworzenia akompaniamentu do podanej melodii;

2) poznaje zasady figuracji i ozdabiania melodii w przebiegu konstrukcji muzycznej i w kadencjach;

3) rozwija umiejętności improwizacyjnego tworzenia krótkiego preludium na zadany temat, a także bardziej rozbudowanej konstrukcji typu AB lub ABA;

4) poznaje zasady konstrukcji polifonicznej, analizując utwory utrzymane w tej fakturze;

5) zdobywa praktyczne umiejętności w zakresie improwizacji polifonicznej, dorabiając drugi głos do podanego cantus firmus(bicinium) oraz trzeci głos (trio), a także posługiwania się imitacją w tworzonych przez siebie konstrukcjach.

Uczeń:

1) poznaje utwory z XX i XXI wieku, oparte na innych niż tonalne systemach dźwiękowych;

2) kształci umiejętność improwizowania w formie swobodnej (forma fantazji), oddającej nastrój lub ilustrującej wydarzenie;

3) poszukuje inspiracji w innych rodzajach sztuk (poezja, malarstwo);

4) zdobywa umiejętności posługiwania się dynamiką, agogiką i rejestracją jako środkami wyrazu muzycznego.

Uczeń poznaje zasady realizacji basso continuo. Potrafi poprawnie odczytywać zapis linii basu cyfrowanego i realizować go na instrumencie.

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE

Uczeń:

1) potrafi samodzielnie skomponować melodię w oparciu o zasadę budowy okresowej oraz zróżnicowany, krótki schemat rytmiczny; potrafi zagrać kadencję w różnych jej odmianach i różnych tonacjach;

2) tworzy figuracje melodii, stosuje progresje, z uwzględnieniem modulacji do innej tonacji;

3) kształci umiejętności techniczne, niezbędne w dłuższej improwizacji: przebiegi gamowe, akordowe, pasaże i struktury figuracyjne w różnych tonacjach;

4) tworzy zasoby schematów rytmicznych i melodycznych.

Uczeń:

1) tworzy akompaniament do podanej melodii;

2) potrafi dokonać figuracji melodii i zdobić ją w przebiegu konstrukcji muzycznej oraz w kadencjach;

3) improwizuje krótkie preludium na zadany temat w układzie trzy- lub czterogłosowym;

4) samodzielnie improwizuje dłuższy utwór w oparciu o prosty schemat dwu- lub trzyczęściowy (AB, ABA);

5) uwzględnia zasady kontrapunktu, improwizując bicinium i trio z podanym cantus firmus;

6) wykorzystuje elementy imitacji w tworzonych przez siebie improwizacjach.

Uczeń:

1) potrafi stworzyć swobodną konstrukcję muzyczną typu fantazja oddającą nastrój lub ilustrującą wydarzenie;

2) improwizuje z wyobraźni, inspirując się innymi rodzajami sztuk (malarstwo, poezja);

3) posługuje się dynamiką, agogiką i rejestracją w celu osiągnięcia odpowiedniego charakteru i wyrazu swojej improwizacji.

Uczeń poprawnie odczytuje zapis linii basu cyfrowanego i samodzielnie opracowuje fragmenty utworów z epoki baroku.

ORKIESTRA (SYMFONICZNA)

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA OGÓLNE

Uczeń zdobywa kompetencje: wiedzę, umiejętności techniczne i wyrazowe, pozwalające na pracę w orkiestrze, w miarę możliwości w orkiestrze symfonicznej.

Uczeń:

1) rozwija umiejętności wspólnego pokonywania problemów i realizacji zadań w grupie;

2) poznaje etos pracy zespołowej oraz partnerskiej współpracy.

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE

Uczeń:

1) posiada wiedzę z zakresu notacji muzycznej, umożliwiającą mu prawidłowe odczytanie utworu;

2) dysponuje techniką gry na instrumencie, niezbędną do opracowania i przygotowania partii orkiestrowej;

3) wykorzystuje wiedzę z zakresu stylów muzycznych, historii muzyki, harmonii i form muzycznych w przygotowaniu partii orkiestrowych;

4) samodzielnie przygotowuje powierzoną mu partię orkiestrową;

5) realizuje wskazówki dyrygenta i koncertmistrza, dotyczące wykonania i interpretacji utworu;

6) koryguje elementy intonacji, dynamiki, agogiki i artykulacji w celu osiągnięcia spójnego brzmienia grupy instrumentów;

7) czyta nuty a vista w stopniu umożliwiającym szybkie zapoznanie się z tekstem utworu;

8) w podstawowym zakresie improwizuje oraz dokonuje transpozycji;

9) jest współodpowiedzialny za końcowy efekt pracy orkiestry;

10) świadomie współtworzy dzieło muzyczne;

11) współpracuje z dyrygentem, koncertmistrzem i pozostałymi muzykami orkiestry w wypracowaniu i realizacji zamysłu interpretacji dzieła;

12) podporządkowuje się w pracy przyjętym celom nadrzędnym;

13) potrafi porozumieć się z innymi muzykami;

14) odczytuje wskazówki i gesty dyrygenta;

15) zachowuje się na estradzie odpowiednio do okoliczności;

16) korzysta z technik komunikacji w opracowywaniu nowych zagadnień oraz rozwiązywaniu problemów;

17) posiada doświadczenie w zakresie metod organizacji pracy orkiestry (w tym symfonicznej).

Uczeń:

1) bierze udział w prezentacjach publicznych;

2) jest zainteresowany poznawaniem repertuaru orkiestrowego;

3) pokonuje w grupie stres, tremę i trudności związane z grą zespołową;

4) zdobywa doświadczenia i umiejętności przez współpracę z innymi muzykami;

5) tworzy i rozwija relacje osobiste w orkiestrze;

6) poznaje specyfikę gry na innych instrumentach.

ZESPÓŁ KAMERALNY

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA OGÓLNE

Uczeń:

1) posiada praktyczną wiedzę z zakresu literatury kameralnej różnych epok;

2) dysponuje umiejętnością koordynacji elementów melodycznych, rytmicznych i instrumentalnych;

3) samodzielnie przygotowuje partię instrumentalną oraz orientuje się w fakturze utworu;

4) jest świadomy znaczenia poszczególnych partii w strukturze dzieła;

5) posiada podstawową wiedzę z zakresu budowy instrumentów współtworzących zespół;

6) świadomie analizuje i posługuje się zapisem partytury dzieła.

Uczeń posiada umiejętność komunikacji społecznej oraz cechuje się odpowiedzialnością i empatią we współpracy.

Uczeń publicznie prezentuje utwory kameralne. Posiada umiejętności właściwego zachowania się na estradzie, wiedzę dotyczącą znaczenia tremy scenicznej i stresu podczas publicznej prezentacji oraz niezbędną wiedzę dotyczącą pozamuzycznych elementów, wpływających na ogólne wrażenie artystyczne i odbiór występu.

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE

Uczeń:

1) interpretuje utwory muzyki kameralnej różnych epok, wykorzystując posiadaną wiedzę;

2) dysponuje zróżnicowanym repertuarem kameralnym, z uwzględnieniem różnorodnych składów zespołów;

3) potrafi nastroić instrument do gry w zespole;

4) kontroluje i koryguje intonację podczas gry;

5) stosuje umiejętność słyszenia harmonicznego;

6) stosuje elementy wykonawcze (tempo, intonacja, artykulacja, dynamika, frazowanie, aplikatura, smyczkowanie, oddech, wibracja, w zależności od specyfiki zespołu) w sposób spójny z partiami pozostałych członków zespołu;

7) posiada elementarną wiedzę na temat specyfiki wydobycia dźwięku przez instrumenty współtworzące zespół;

8) posiada umiejętność tzw. synchronizacji wertykalnej (wspólne zaczynanie i kończenie współbrzmienia);

9) aktywnie słucha, podczas gry, siebie i innych;

10) świadomie kontroluje proporcje brzmieniowe w zespole;

11) elastycznie reaguje na zmiany w przebiegu prezentacji dzieła;

12) orientuje się w fakturze utworu, wykorzystując wiedzę z zakresu przedmiotów ogólnomuzycznych (harmonia, analiza dzieła muzycznego).

Uczeń:

1) koordynuje działania własne i partnerów;

2) wykazuje odpowiedzialność za wspólny efekt pracy w zespole;

3) otwarcie formułuje, przekazuje i odbiera uwagi, dotyczące pracy i relacji w zespole;

4) świadomie współtworzy efekt synergii w zespole.

Uczeń:

1) publicznie prezentuje utwory kameralne różnych epok i w różnych formacjach kameralnych;

2) posiada wiedzę i umiejętności dotyczące zachowań estradowych takich jak: wejście na scenę, ustawienie zespołu, ukłony, relacje interpersonalne, odpowiedni ubiór;

3) podczas występu wykazuje opanowanie estradowe i umiejętność koncentracji.

PRZEDMIOTY GŁÓWNE

AKORDEON

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA OGÓLNE

Uczeń nabywa umiejętności:

1) swobodnego posługiwania się aparatem gry;

2) pełnego wykorzystywania sposobów kształtowania dźwięku na akordeonie;

3) gry a vista utworów o różnym stopniu trudności; rozwija wirtuozowskie elementy techniki w oparciu o wszystkie manuały akordeonu - MD, MM, MB/A.

Uczeń:

1) zdobywa wiedzę ogólnomuzyczną;

2) poznaje nowe obszary literatury akordeonowej oryginalnej i transkrybowanej;

3) doskonali pod kontrolą nauczyciela umiejętności interpretowania wykonywanych utworów zgodnie z kanonami stylu i formy muzycznej;

4) kształci umiejętności odczytywania zapisu muzyki XX i XXI wieku.

Uczeń poznaje zasady i sposoby:

1) osiągania koncentracji niezbędnej do opanowania tremy i prawidłowego przebiegu występu;

2) posługiwania się różnymi formami zapamiętywania utworów;

3) zachowania na scenie;

4) świadomego kontrolowania swych emocji i zachowań;

5) przygotowywania i poszerzania repertuaru oraz psychicznej gotowości do występów publicznych;

6) radzenia sobie w zmiennych warunkach, towarzyszących aktywności estradowej.

Uczeń:

1) uczestniczy w różnych formach muzykowania zespołowego jako solista i kameralista;

2) zdobywa doświadczenia jako przyszły odbiorca sztuki.

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE

Uczeń:

1) zna historię akordeonu;

2) wykazuje orientację we współczesnym, zróżnicowanym instrumentarium akordeonowym;

3) potrafi zdefiniować budowę akordeonu: zna funkcje i układ poszczególnych manuałów instrumentu i działanie systemu regestrowego (skale, notacje, transpozycje);

4) zna podstawowe zasady konserwacji instrumentu;

5) zna podstawowe zasady transkrybowania na akordeon;

6) posługuje się prawidłowo ukształtowanym aparatem gry;

7) posiada właściwe nawyki dotyczące techniki gry na akordeonie, odpowiedniej postawy podczas gry na instrumencie, umożliwiające ergonomiczne z punktu widzenia fizjologii operowanie ciałem;

8) posiada umiejętność pełnego wykorzystywania sposobów kształtowania dźwięku na akordeonie;

9) zna i wykonuje reprezentatywny dla drugiego etapu edukacyjnego repertuar akordeonowy - oryginalny i transkrybowany;

10) gra a vista utwory o zróżnicowanym stopniu trudności, w sposób gwarantujący ciągłość narracji;

11) wykonuje przygotowany program lub jego część na pamięć;

12) potrafi pod kierunkiem nauczyciela dokonywać transkrypcji utworów z literatury przeznaczonej na inne instrumenty;

13) poprawnie pod względem technicznym i artystycznym przygotowuje i wykonuje utwory zróżnicowane pod względem stylistycznym;

14) posiada szeroki, zróżnicowany pod względem stylistycznym repertuar, zarówno w zakresie literatury oryginalnej, jak również transkrybowanej.

Uczeń:

1) posiada ogólną wiedzę z literatury muzycznej, elementów dzieła muzycznego, zasad kształtowania ekspresji muzycznej;

2) posiada ogólną wiedzę na temat stylów muzycznych i związanych z nimi tradycji wykonawczych;

3) posiada wiedzę dotyczącą realizacji zapisów muzyki współczesnej na akordeonie;

4) zna literaturę akordeonową - oryginalną i transkrybowaną;

5) biegle czyta nuty w kluczu wiolinowym i basowym;

6) samodzielnie przygotowuje utwór o średnim stopniu trudności;

7) koreluje wiedzę teoretyczną z praktyczną nauką gry na instrumencie;

8) poprawnie i samodzielnie odczytuje zapis nutowy o różnym stopniu trudności;

9) posiada wiedzę i umiejętność odczytywania zapisu muzyki XX i XXI wieku;

10) w interpretacji utworów poszukuje odpowiednich środków wyrazu, zgodnie ze stylistycznymi kanonami wykonawczymi.

Uczeń:

1) posiada ogólną wiedzę z zakresu różnych sposobów uczenia się utworów na pamięć, technik koncentracji i sposobów opanowywania tremy; potrafi ją zastosować w praktyce;

2) wykorzystuje efektywne techniki ćwiczenia, umożliwiające stały rozwój;

3) przygotowuje utwory do wykonania estradowego;

4) stosuje zasady poprawnego zachowania na estradzie;

5) potrafi przystosować się do warunków towarzyszących aktywności estradowej (np. oczekiwanie publiczności, warunki akustyczne sal koncertowych);

6) uczestniczy w audycjach i koncertach szkolnych na rzecz środowiska, w przesłuchaniach i innych formach prezentacji artystycznej;

7) dokonuje krytycznej oceny swojego występu publicznego;

8) kontroluje swoje emocje i zachowania.

Uczeń:

1) zdobywa wiedzę o życiu kulturalnym swojego środowiska dzięki wiedzy ogólnomuzycznej i wykorzystywaniu bieżących informacji, pozyskiwanych ze źródeł multimedialnych;

2) czynnie uczestniczy w życiu szkoły i środowiska lokalnego: w publicznych prezentacjach jako solista lub kameralista w różnych formach muzykowania zespołowego;

3) organizuje pracę własną i zespołową w ramach realizacji wspólnych zadań i projektów;

4) aktualizuje wiedzę i doskonali umiejętności zawodowe;

5) potrafi formułować własne sądy i przemyślenia na tematy artystyczne;

6) jest asertywny;

7) integruje się i współpracuje z muzykami w zespole, tworząc relacje oparte na zaufaniu i dzieleniu się wiedzą;

8) wykazuje się kreatywnością i inicjatywą w realizacji zadań i projektów zespołowych;

9) posiada przygotowanie do pełnego uczestnictwa w kulturze (np. jako słuchacz koncertów, spektakli operowych i teatralnych, projektów multimedialnych).

ALTÓWKA

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA OGÓLNE

Uczeń usprawnia aparat gry prawej i lewej ręki, doskonali umiejętności techniczne i interpretacyjne, pogłębiając już opanowane środki wyrazu oraz kształtując nowe. Rozwija wirtuozowskie elementy gry na instrumencie.

Uczeń poznaje historię swojego instrumentu, rozwija wiedzę dotyczącą stylów wykonawczych, budowy formalnej utworu i interpretacji.

Uczeń - przez udział w koncertach - doskonali umiejętność swobodnej prezentacji przed publicznością przy równoczesnym kreatywnym wyrażaniu swojej wrażliwości artystycznej. Pogłębia umiejętność współpracy z innymi instrumentalistami. Pracuje nad osiągnięciem koncentracji niezbędnej do pokonania tremy i prawidłowego przebiegu występu.

Uczeń przez udział w wydarzeniach kulturalnych, lekturę literatury fachowej oraz słuchanie nagrań świadomie kształtuje własny gust estetyczny i kształci umiejętność właściwego zachowania podczas różnych wydarzeń kulturalnych. Aktywnie bierze udział w życiu kulturalnym swojego środowiska.

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE

Uczeń:

1) potrafi precyzyjnie nastroić altówkę;

2) świadomie wykorzystuje technikę przygotowawczą lewej i prawej ręki;

3) posługuje się różnymi sposobami artykulacji, dostosowując je do wymagań epoki i stylu oraz wykorzystując umiejętność improwizacji;

4) wykazuje się biegłością gry w pozycjach;

5) posługuje się techniką dwudźwiękową i akordową;

6) swobodnie wykonuje flażolety naturalne i sztuczne;

7) czyta nuty a vista w kluczu altowym i wiolinowym, prawidłowo realizując zapis nutowy;

8) samodzielnie rozwija technikę gry (postawa, aparat gry, czytanie nut, biegłość lewej ręki; technika smyczkowa);

9) stosuje środki wyrazu odpowiednie do stylu wykonywanego utworu (wibracja, dynamika, frazowanie, agogika, ekspresja);

10) kontroluje i koryguje intonację oraz jakość dźwięku;

11) samodzielnie organizuje pracę nad utworem, mając świadomość jego budowy i formy.

Uczeń:

1) zna podstawowe formy muzyczne i style oraz wykorzystuje je w realizacji utworów;

2) zna różnorodne interpretacje; umie je samodzielnie ocenić i określić mocne i słabe strony wykonania;

3) zna historię instrumentu i praktyki wykonawcze, potrafi rozpoznać różnice wynikające ze specyfiki epoki i stylu;

4) uzyskuje brzmienie altówki najbardziej charakterystyczne dla tego instrumentu, świadomie wykorzystując posiadaną wiedzę i umiejętności;

5) wykorzystuje technikę informacyjną i komunikacyjną do pogłębiania wiedzy merytorycznej;

6) wykorzystuje środki techniczne do rejestracji (audio i wideo) swoich występów i weryfikacji osiągnięć.

Uczeń:

1) w sposób interesujący przedstawia przygotowany program;

2) świadomie współpracuje z innymi muzykami;

3) zdobywa obycie estradowe, zwłaszcza umiejętność zachowania spokoju w momencie popełnienia błędu;

4) analizuje swoje występy i konstruktywnie wykorzystuje spostrzeżenia;

5) utrzymuje w gotowości wykonawczej wybrane utwory;

6) współtworzy dzieło muzyczne w sposób otwarty i kreatywny;

7) zapoznaje się z partią fortepianu w utworach z towarzyszeniem fortepianu;

8) potrafi wykorzystać walory brzmieniowe instrumentu podczas muzykowania zespołowego;

9) jest zdyscyplinowany podczas pracy w zespole.

Uczeń:

1) ocenia słuchany utwór i jego wykonanie;

2) poszukuje nowych form wyrazu artystycznego, prezentując otwartą postawę wobec zmieniających się praktyk wykonawczych i nurtów stylistycznych;

3) poszerza swoją wiedzę, m.in. słuchając nagrań i czytając literaturę fachową, a także korzystając z technologii informacyjnej i komunikacyjnej;

4) bierze czynny udział w różnych formach życia muzycznego;

5) uczestniczy w audycjach, koncertach, wystawach i innych wydarzeniach kulturalnych.

FAGOT

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA OGÓLNE

Uczeń:

1) rozwija uzdolnienia muzyczne odpowiednio do wieku i predyspozycji;

2) zdobywa wiedzę o muzyce, zna podstawowe pojęcia i terminy muzyczne;

3) chętnie uczestniczy w życiu muzycznym i kulturalnym.

Uczeń utrwala i rozwija umiejętności gry na instrumencie.

Uczeń odpowiedzialnie wykorzystuje czas przeznaczony na pracę z instrumentem. Przygotowuje i wykonuje dzieła muzyczne zgodnie z kanonami stylu i formy muzycznej.

Uczeń:

1) występuje publicznie jako solista i kameralista;

2) posiada umiejętność pracy w dużym zespole wykonawczym;

3) jest świadomym odbiorcą sztuki.

Uczeń wykorzystuje technologię informacyjną i komunikacyjną w procesie kształcenia i własnego rozwoju artystycznego.

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE

Uczeń:

1) świadomie słucha muzyki i dokonuje właściwego wyboru odpowiedniego koncertu lub nagrania muzyki;

2) rozpoznaje brzmienie fagotu w wysłuchiwanych utworach;

3) znajduje w mediach i Internecie informacje dotyczące interesujących go nagrań i poszerzające jego wiedzę muzyczną;

4) porównuje różne interpretacje wysłuchanych utworów;

5) poszerza wiedzę na temat epok w muzyce i kompozytorów;

6) zna podstawową literaturę muzyczną przeznaczoną na fagot;

7) zna w stopniu podstawowym historię fagotu;

8) gra utwory o zróżnicowanym charakterze, wybrane przez pedagoga;

9) zna i stosuje podstawowe pojęcia i terminy muzyczne, w szczególności: dźwięk, melodię, harmonię, rytm, agogikę, metrum, artykulację, dynamikę, tonację, gamę, pasaż i akord;

10) wykorzystuje poznaną wiedzę dotyczącą epok, stylów i kompozytorów w pracy nad utworami oraz podczas rozmów o muzyce.

Uczeń:

1) wymienia i określa poszczególne części fagotu;

2) samodzielnie składa i rozkłada instrument;

3) zna zasady pielęgnacji instrumentu i stosuje je w praktyce;

4) zna budowę i higienę użytkowania stroika fagotowego;

5) zachowuje prawidłową postawę podczas gry, trzyma instrument pod odpowiednim kątem oraz poprawnie układa ręce i palce;

6) sprawnie czyta nuty w kluczach: basowym, tenorowym i wiolinowym;

7) zna i skutecznie stosuje prawidłową aplikaturę w obrębie skali B1-d^2^;

8) gra a vistautwory z nut o przeciętnej skali trudności, uwzględniając właściwą artykulację, dynamikę, frazowanie, intonację i metrorytmikę;

9) posługuje się swobodnie aparatem oddechowym;

10) uwzględnia znaczenie narządów jamy ustnej oraz zmiennej plastyki warg, mięśni twarzy, pracy języka i otwartej krtani w celu wydobycia pięknego dźwięku i operowania różnymi rodzajami artykulacji;

11) zna zasady prawidłowego wykonywania ćwiczeń przygotowawczych: ćwiczenia oddechowe, z zakresu emisji dźwięku, różnorodnej artykulacji i biegłości technicznej;

12) opracowuje samodzielnie utwory z zachowaniem wierności zapisowi muzycznemu, właściwego stylu epoki i indywidualnej interpretacji;

13) zna i stosuje nowe środki wyrazu artystycznego;

14) posługuje się elementami techniki gry z uwzględnieniem biegłości technicznej palców, niezbędnej do realizacji repertuaru;

15) zna zasady gry zespołowej, potrafi współpracować z zespołami o różnym składzie instrumentalnym;

16) samodzielnie pracuje z akompaniatorem;

17) świadomie pracuje nad prawidłową intonacją;

18) zna i wykorzystuje różne sposoby zapamiętywania zapisu nutowego utworów;

19) zna podstawy innych notacji muzycznych, w tym wybranych zagadnień muzyki awangardowej.

Uczeń:

1) samodzielnie rozczytuje i opracowuje utwory przewidziane w programie nauczania;

2) wykorzystuje wiedzę teoretyczną w samodzielnej pracy nad przygotowaniem utworu;

3) kontroluje i analizuje własną grę podczas ćwiczenia;

4) posiada wiedzę teoretyczną na temat cech stylów i struktury form muzycznych (koncert, sonata, suita, miniatura, temat z wariacjami), co pozwala mu na prawidłową interpretację utworów;

5) samodzielnie organizuje próby zespołów instrumentalnych i potrafi wpływać na interpretację utworu muzycznego podczas pracy zespołowej.

Uczeń:

1) zna i stosuje zasady zachowania się na estradzie: odpowiedni strój, ukłon, wejście i zejście z estrady, dostrojenie instrumentu;

2) potrafi się koncentrować przed występem i podczas koncertu;

3) potrafi współpracować na estradzie z innymi muzykami biorącymi udział w prezentacji;

4) realizuje zadania, współpracując z większym zespołem instrumentalnym, takim jak: orkiestra dęta, orkiestra kameralna lub orkiestra symfoniczna;

5) samodzielnie i właściwie dostraja fagot do innych współwykonawców utworu muzycznego;

6) wykonuje publicznie utwory z pamięci;

7) umiejętnie i swobodnie prezentuje się na scenie, potrafi właściwie ocenić warunki akustyczne sali i dostosować do niej sposób gry;

8) potrafi zróżnicować role w zespole - jako solista i kameralista;

9) potrafi samodzielnie zorganizować własny występ np. w formie audycji, recitalu;

10) przestrzega przepisów prawa autorskiego, szczególnie w zakresie rejestracji występów dostępnymi metodami audiowizualnymi;

11) prawidłowo określa epokę i styl wykonywanych lub wysłuchiwanych utworów, obiektywnie ocenia i komentuje różnorodne interpretacje.

Uczeń:

1) stale poszerza wiedzę na temat literatury swojego instrumentu, korzystając z nowoczesnych metod pozyskiwania informacji, w tym technologii informacyjnej i komunikacyjnej;

2) gromadzi i analizuje informacje z zakresu przedmiotu głównego oraz przedmiotów ogólnomuzycznych;

3) potrafi obsługiwać sprzęt elektroniczny i rejestrować swoją grę w celu dokonania krytycznej oceny prezentacji;

4) samodzielnie wyszukuje informacje, analizuje i dokonuje oceny zebranych informacji.

FLET

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA OGÓLNE

Uczeń rozwija i utrwala umiejętności gry na instrumencie.

Uczeń odpowiedzialnie wykorzystuje czas przeznaczony na pracę z instrumentem. Przygotowuje i wykonuje dzieła muzyczne zgodnie z kanonami stylu i formy muzycznej.

Uczeń:

1) występuje publicznie jako solista i kameralista;

2) posiada umiejętność pracy w zespole;

3) jest świadomym odbiorcą sztuki.

Uczeń wykorzystuje technologię informacyjną i komunikacyjną wspomagającą proces kształcenia i własnego rozwoju artystycznego.

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE

Uczeń:

1) zna historię, budowę i odmiany instrumentu: flet, flet piccolo, flet altowy;

2) udoskonala znane techniki oddechu, zna budowę aparatu oddechowego;

3) zna sposoby rozgrywania się (ćwiczenia oddechowe, ćwiczenia emisji dźwięku i biegłości palcowej);

4) świadomie pracuje nad prawidłową intonacją;

5) zna i stosuje nowe środki wyrazu w zakresie dynamiki i barwy dźwięku;

6) świadomie posługuje się różnorodnymi technikami artykulacyjnymi, dynamiką i agogiką;

7) rozwinął technikę palcową w stopniu umożliwiającym mu wykonywanie utworów o charakterze wirtuozowskim;

8) czyta nuty a vista;

9) świadomie wykorzystuje różne sposoby zapamiętywania materiału nutowego;

10) wykonuje wybrane fragmenty partii orkiestrowych.

Uczeń:

1) organizuje i realizuje systematyczne ćwiczenie poszczególnych elementów warsztatu według wskazówek nauczyciela;

2) w grze wykazuje się kreatywnością, muzykalnością i wrażliwością artystyczną;

3) rozumie przebieg frazy muzycznej;

4) łączy i wykorzystuje wiedzę teoretyczną w pracy nad samodzielnym przygotowaniem utworu;

5) kontroluje i analizuje własną grę podczas ćwiczenia;

6) posiada wiedzę teoretyczną na temat cech stylów i form muzycznych (koncert, sonata, suita, miniatura, temat z wariacjami), wspomagającą prawidłową interpretację utworów;

7) poszerza wiedzę na temat literatury przeznaczonej na flet, w tym kompozycji napisanych współcześnie.

Uczeń:

1) posiada niezbędne umiejętności swobodnej prezentacji scenicznej (koncentrację i pokonanie tremy, właściwą ocenę warunków akustycznych sali i dostosowanie do niej sposobu gry);

2) potrafi zróżnicować role -jako solista i kameralista;

3) kompetentnie i kreatywnie realizuje zadania artystyczne, powierzone mu w grze zespołowej;

4) na bieżąco śledzi wydarzenia kulturalne i bierze w nich udział, dobierając je pod kątem wykonywanego programu, wykonawców i wskazówek nauczyciela;

5) kształtuje własny pogląd, słuchając różnych interpretacji dzieł muzycznych i porównując te interpretacje.

Uczeń:

1) samodzielnie wyszukuje, wybiera i analizuje dostępne informacje z zakresu przedmiotu głównego oraz przedmiotów ogólnomuzycznych;

2) potrafi obsługiwać sprzęt elektroniczny i rejestrować swoją grę w celu dokonania analizy i krytycznej oceny.

FORTEPIAN

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA OGÓLNE

Uczeń w działaniach praktycznych integruje wiedzę z zakresu historii muzyki, form muzycznych, harmonii i analizy muzycznej. Rozwija swoją wiedzę, ze szczególnym uwzględnieniem historii fortepianu i muzyki fortepianowej, korzystając z różnych źródeł.

Uczeń rozwija umiejętności wykonawcze, doskonali je w zakresie artystycznej i wirtuozowskiej gry. Doskonali elementy warsztatu gry w zakresie m.in: wydobycia dźwięku, elastyczności aparatu, stosowania różnorodnych technik gry, wykorzystania pedalizacji, gry gam i pasaży.

Uczeń:

1) doskonali umiejętności w zakresie interpretacji muzycznej, zgodnej ze stylem, charakterem i budową formalną utworów;

2) kształtuje świadomość stosowania środków wykonawczych w zależności od rodzaju utworu i stylu;

3) rozwija sprawność niezbędną do wykonywania różnorodnych form literatury fortepianowej, pochodzącej z różnych epok.

Uczeń:

1) doskonali swoje umiejętności gry w domu;

2) samodzielnie i skutecznie rozwija dobór środków, umożliwiających osiąganie celów w pracy nad utworami;

3) doskonali umiejętność korygowania własnych błędów i organizacji czasu przeznaczonego na ćwiczenie.

Uczeń:

1) doskonali umiejętność gry przed publicznością;

2) świadomie stosuje różne sposoby pamięciowego opanowania utworu, opanowywania tremy i koncentracji na zadaniu muzycznym;

3) usprawnia umiejętność dokonywania krytycznej oceny wykonywanych utworów.

Uczeń kreatywnie realizuje zadania artystyczne. Aktywnie uczestniczy w różnych formach życia muzycznego.

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE

Uczeń:

1) zna ogólne zasady budowy i wydobywania dźwięku fortepianu oraz jego historycznych prototypów: klawikordu, klawesynu i pianoforte;

2) analizuje utwór muzyczny, wykorzystując wiedzę z przedmiotów ogólnomuzycznych;

3) zna oznaczenia dynamiczne, artykulacyjne, agogiczne i interpretacyjne (w tym oznaczenia włoskie);

4) rozpoznaje i definiuje cechy charakterystyczne budowy formalnej utworów, np.: fuga, suita, forma sonatowa, cykl sonatowy, rondo, wariacje, koncert, etiuda, miniatura i duża forma romantyczna;

5) rozpoznaje i wymienia cechy charakterystyczne stylu epoki i kompozytora wykonywanych utworów, np.: technika imitacyjna w polifonii barokowej, faktura homofoniczna w utworach klasycznych, tempo rubato i oddech w romantycznej kantylenie, wykorzystanie kolorystyki brzmienia w impresjonizmie;

6) samodzielnie dociera do informacji w tym z wykorzystaniem technologii informacyjnej i komunikacyjnej.

Uczeń:

1) prawidłowo wydobywa i kształtuje dźwięk we wszystkich rejestrach, ze szczególnym uwzględnieniem:

2) wykorzystuje elementy techniki gry w sposób wirtuozowski;

3) swobodnie i elastycznie posługuje się aparatem gry ze szczególnym uwzględnieniem synchronizacji pracy rąk we wszystkich typach faktury, niezależności rąk oraz sprawności technicznej lewej ręki;

4) gra różnorodną artykulacją w następujących technikach gry:

5) prawidłowo realizuje fakturę homofoniczną i polifoniczną:

6) posługuje się różnorodną pedalizacją, m.in. półpedały, pedał wibracyjny;

7) doskonali technikę gry a vista;

8) prawidłowo gra wszystkie gamy i pasaże: majorowe oraz minorowe harmoniczne i melodyczne w pozycjach oktawy, tercji, seksty i decymy oraz podwójnych tercjach; odpowiednie do nich pasaże toniczne z przewrotami mieszane, pasaże oparte na czterodźwiękach dominanty septymowej i akordach septymowych zmniejszonych z przewrotami mieszane, gamy chromatyczne w pozycjach i podwójnych tercjach.

Uczeń:

1) interpretuje utwory muzyczne zgodnie z ich stylem, charakterem i budową formalną, szczególnie uwzględniając:

2) świadomie przekazuje treść muzyczną utworu, wykorzystując wyobraźnię brzmieniową, ekspresję wypowiedzi, emocje i intelekt;