Rozporządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 14 sierpnia 2019 r. w sprawie podstaw programowych kształcenia w zawodach szkolnictwa artystycznego

1) śledzi „dodatkową pięciolinię” podczas wykonywania partii akompaniamentu;

2) słucha utworu w całości i elastycznie reaguje na działania partnera (kształtuje formę utworu i proporcje dźwiękowe);

3) rozumie tekst słowny w utworach wokalnych i potrafi prowadzić frazę muzyczną w oparciu o intonację zdania słownego;

4) potrafi właściwie zachować się podczas występów publicznych.

IMPROWIZACJA FORTEPIANOWA

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA OGÓLNE

Uczeń w sposób kreatywny realizuje zadania z zakresu improwizacji fortepianowej i kompozycji.

Uczeń wykorzystuje improwizację do zajęć rytmicznych, prowadzonych metodą E. Jaques-Dalcroze' a.

Uczeń rozwija umiejętność antycypacji i wyczucia klawiatury. Samodzielnie poznaje literaturę muzyczną.

Uczeń opanowuje język muzyczny różnych epok w celu swobodnego posługiwania się nim, w zależności od konkretnej sytuacji pedagogicznej lub artystycznej.

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE

Uczeń:

1) wykorzystuje proste środki kompozytorskie do tworzenia własnych wypowiedzi muzycznych;

2) improwizuje melodię wraz z jej odmianami;

3) kreuje własne improwizacje, konstruowane na zasadach podobieństwa, przeciwieństwa i przejścia (tj. sposobu łączenia stanów kontrastujących) na gruncie harmoniki funkcyjnej dur-moll oraz harmoniki nowoczesnej;

4) tworzy własne kompozycje w określonym stylu;

5) improwizuje miniatury muzyczne o różnym charakterze;

6) dba o jakość dźwięku w improwizacji.

Uczeń:

1) rozpoznaje wybrane style muzyczne spośród poniższych: barok, klasycyzm, romantyzm, impresjonizm, neoklasycyzm, oraz wybrane kierunki: punktualizm i sonoryzm; posługuje się nimi w improwizacji i kompozycji;

2) umie swobodnie improwizować we wszystkich tonacjach majorowych i minorowych do sześciu znaków przykluczowych włącznie, z wykorzystaniem kadencji (małej i wielkiej doskonałej, zawieszonej, plagalnej i zwodniczej) oraz dominant wtrąconych do akordów głównych i pobocznych;

3) wykorzystuje rozmaite typy faktury fortepianowej (np. akordowa, figuracyjna, polifonizująca);

4) zna i świadomie stosuje w swojej grze zasady budowy okresowej, tworząc formę AB, ABA, wariacji;

5) improwizuje prosty dwugłos o budowie ewolucyjnej lub okresowej nawiązujący do muzyki barokowej, z zastosowaniem ozdobników oraz imitacji;

6) potrafi przekształcać utwory powstałe na gruncie muzyki klasycznej i neoklasycznej, dążąc do ich uproszczenia (redukcji) lub wzbogacenia w sferze rytmiczno-melodycznej i fakturalnej, z zachowaniem przebiegu harmonicznego i formalnego oryginału;

7) zapoznaje się z harmonią muzyki rozrywkowej i jazzowej, stosując wybrane zwroty w swojej improwizacji.

Uczeń:

1) improwizuje Wstęp do lekcji rytmiki w stylu klasycznym lub neoklasycznym;

2) improwizuje wartości, grupy i tematy rytmiczne w różnym metrum i w różnych tempach, ze zróżnicowaniem dynamiki, artykulacji, kolorystyki;

3) improwizuje proste łańcuchy realizacji w metrum ^4/^4w stylu klasycznym lub neoklasycznym;

4) swobodnie tworzy improwizowane akompaniamenty do polskich piosenek ludowych (m. in. kolęd i pastorałek), popularnych i dziecięcych w fakturze fortepianowej na gruncie harmonii klasycznej lub rozrywkowej;

5) komponuje lub aranżuje piosenki do tekstów własnych lub obcych;

6) komponuje wybrane polskie tańce narodowe - poloneza, krakowiaka, mazura, kujawiaka i oberka oraz tańce popularne - walca i polkę, w stylistyce klasycznej lub neoklasycznej oraz improwizuje na temat jednego z powyżej wymienionych tańców;

7) improwizuje miniatury oparte na technice modelowania interwałowego w przebiegu periodycznym i aperiodycznym;

8) improwizuje w charakterze muzyki repetytywnej (symultatywna polimetria oparta na stałym pulsie);

9) posługuje się warsztatem pianistycznym, pozwalającym na swobodną improwizację i akompaniowanie na zajęciach ruchowych;

10) potrafi współpracować w grupie przy tworzeniu zespołowej improwizacji instrumentalnej lub wokalno-instrumentalnej.

Uczeń:

1) transponuje pojedyncze dźwięki, interwały i współbrzmienia wieloskładnikowe obiema rękami w różnych układach fakturalnych;

2) transponuje podane melodie, harmonizując je w nowej tonacji;

3) potrafi śpiewać podaną melodię z równoczesnym wykonywaniem przez siebie akompaniamentu na dwie ręce;

4) posiada umiejętność gry na fortepianie bez obserwowania klawiatury;

5) grając a vista, antycypuje dalszy przebieg utworu;

6) zdobywa doświadczenie w zakresie szybkiej orientacji w tekście, co pomaga w grze zespołowej (np. na cztery ręce).

Uczeń potrafi w sposób praktyczny wykorzystać wiedzę i umiejętności z przedmiotów ogólnomuzycznych, a także rytmiki i warsztatu pianistycznego.

METODYKA NAUCZANIA RYTMIKI

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA OGÓLNE

Uczeń poznaje historię powstania metody rytmiki E. Jaques-Dalcroze'a, sylwetkę twórcy metody oraz jej główne cele i założenia.

Uczeń zdobywa podstawowe wiadomości z zakresu procesu nauczania.

Uczeń poznaje strukturę prowadzenia zajęć.

Uczeń poznaje sposoby wprowadzania i utrwalania wybranych zagadnień w ramach metody rytmiki. Opracowuje wybrane zagadnienia z zakresu metody rytmiki.

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE

Uczeń:

1) posiada wiedzę na temat powstania i rozwoju metody rytmiki;

2) zna życiorys E. Jagues-Dalcroze'a;

3) zna główne cele i założenia metody.

Uczeń:

1) zna w podstawowym zakresie zasady, metody i środki nauczania;

2) zna budowę i typy lekcji;

3) zna cele dydaktyczno-wychowawcze przedmiotu.

Uczeń:

1) zna program przedmiotu i rozkład materiału nauczania;

2) posiada wiedzę z zakresu rozwoju słuchu, głosu oraz motoryki dziecka w wieku przedszkolnym;

3) zna publikacje związane z prowadzeniem zajęć rytmiki.

Uczeń:

1) właściwie dobiera materiał nauczania pod kątem możliwości i umiejętności dzieci;

2) zna rodzaje ćwiczeń, typy zabaw i tańców, potrafi je wykorzystać w prowadzeniu zajęć;

3) wykorzystuje w pracy piosenki i miniatury muzyczne, rozumie ich rolę w procesie umuzykalniania dzieci;

4) posiada umiejętność właściwego doboru dziecięcych instrumentów perkusyjnych i ich stosowania w zabawach, ćwiczeniach i instrumentacjach;

5) posiada umiejętność doboru różnych środków dydaktycznych oraz kreatywnego sposobu ich zastosowania;

6) potrafi skonstruować konspekt zajęć rytmiki i przeprowadzić te zajęcia praktycznie.

TECHNIKA RUCHU

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA OGÓLNE

Uczeń kształtuje aparat ruchowy i wyrabia świadomość poczucia ciała.

Uczeń rozwija świadomość stylu ruchu i muzycznej ekspresji ruchu.

Uczeń zdobywa wiedzę na temat tańców (ze szczególnym uwzględnieniem polskich tańców ludowych), ich różnorodności i odrębności stylistycznej oraz wykonuje układy ruchowe wybranych tańców.

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE

Uczeń:

1) poznaje i realizuje ćwiczenia ogólnorozwojowe;

2) utrzymuje prawidłową postawę ciała zgodnie z zasadami anatomii;

3) usprawnia aparat ruchowy w oparciu o ruch funkcjonalny;

4) poznaje i realizuje podstawowe ćwiczenia z techniki tańca klasycznego;

5) uwzględnia w ruchu koordynację i niezależność poszczególnych części ciała;

6) posiada świadomość poczucia ciała i kierunków ruchu w przestrzeni;

7) prowadzi ruch na różnych płaszczyznach oraz porusza się zgodnie z określonym rysunkiem przestrzennym;

8) rozwija pamięć ruchowo-przestrzenną;

9) potrafi zakomponować zintegrowany ruch ciała i rekwizytu;

10) dąży do indywidualnego odczuwania muzyki poprzez ruch;

11) doskonali umiejętność samodyscypliny i samokontroli;

12) wykorzystuje zdobytą wiedzę i umiejętności na innych zajęciach edukacyjnych, wchodzących w skład specjalności.

Uczeń:

1) rozwija wrażliwość muzyczną w oparciu o prawidłowe wykorzystanie wiedzy na temat różnych stylów i gatunków w muzyce;

2) odzwierciedla w sposobie poruszania się charakter i styl muzyki;

3) umiejętnie gospodaruje napięciem i odprężeniem poszczególnych części ciała.

Uczeń:

1) posiada wiedzę na temat charakterystycznych cech i odrębności stylu wybranych tańców ludowych;

2) wykonuje elementy i układy taneczne co najmniej dwóch polskich tańców narodowych (do wyboru: polonez, mazur, krakowiak, kujawiak i oberek) i jednego obcego (do wyboru: polka, walc).

PRZEDMIOT GŁÓWNY - RYTMIKA

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA OGÓLNE

Uczeń:

1) integruje i wykorzystuje wiedzę z zajęć kierunkowych i ogólnomuzycznych;

2) interpretuje ruchem utwory muzyczne zgodnie ze stylem i z formą, z uwzględnieniem estetyki i ekspresji muzyczno-ruchowej.

Uczeń usprawnia koordynację słuchowo-ruchową, głosowo-ruchową oraz szybkość reakcji na bodźce muzyczne.

Uczeń:

1) jest motywowany do aktywnego uczestnictwa w życiu kulturalnym;

2) integruje wiedzę z różnych dziedzin sztuki;

3) postrzega sztukę jako inspirację do działań kreatywnych.

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE

Uczeń:

1) świadomie stosuje i określa zjawiska muzyczne;

2) wykorzystuje zdobytą wiedzę teoretyczną w praktyce wykonawczej;

3) rozwija uzdolnienia muzyczne poprzez różne formy zadań ruchowych, kształcących wrażliwość na muzykę;

4) wykorzystuje wiedzę i rozwija umiejętności z zakresu techniki i ekspresji ruchu w ćwiczeniach rytmicznych, improwizacjach i interpretacjach;

5) analizuje dzieło muzyczne pod kątem jego elementów i dokonuje syntezy wyrażając je ruchem;

6) rozwija umiejętność koncentracji i samokontroli podczas działań muzyczno-ruchowych.

Uczeń:

1) rozwija umiejętność improwizowania ruchem, głosem i grą na instrumentach;

2) rozwija inwencję twórczą i buduje bazę doświadczeń ruchowych;

3) aktywnie słucha muzyki, wyrażając ją ruchem;

4) realizuje własne koncepcje artystyczne w zakresie działań muzyczno-ruchowych;

5) pracuje z innymi osobami w ramach wspólnych projektów i działań, wykorzystując umiejętności interpersonalne;

6) zdobywa umiejętności radzenia sobie z tremą podczas uczestnictwa w zespołowych projektach artystycznych;

7) kształtuje w zespole umiejętność interpretowania i odtwarzania ruchem dzieł muzycznych zgodnie ze stylem i z formą;

8) zna i stosuje zasady komponowania ruchu w układach przestrzennych.

Uczeń:

1) wyraża swobodnie, w ruchu z taktowaniem, wartości rytmiczne nut i pauz oraz ich wzajemne zależności czasowe w taktach o ćwierćnutowej i ósemkowej jednostce miary;

2) realizuje wartości, grupy i tematy rytmiczne według ustalonego tempa, w określonej dynamice i artykulacji;

3) odzwierciedla ruchem zmiany agogiczne, dynamiczne i artykulacyjne;

4) prowadzi ruch zgodnie z czasem trwania motywu, frazy, zdania, okresu muzycznego (poprzednik - następnik);

5) rozpoznaje w utworach muzycznych i tworzy formy: AB, ABA, rondo, wariacje - wykorzystując różne typy ćwiczeń rytmicznych;

6) rozróżnia w muzyce i stosuje w ruchu akcent pojawiający się regularnie i nieregularnie;

7) realizuje wybrane zagadnienia z metrorytmiki E. Jaques-Dalcroze'a, a w szczególności problematykę:

8) interpretuje ruchem utwory muzyczne jako ilustracje zagadnień metrorytmicznych, zgodnie z budową i charakterem;

9) kształtuje szybką reakcję na bodźce muzyczne w ćwiczeniach inhibicyjno-incytacyjnych i łańcuchach realizacji tematów rytmicznych.

Uczeń:

1) w działaniach twórczych łączy wiedzę z różnych dziedzin sztuki;

2) inspiruje się dziełami sztuki: wyszukuje je, wybiera i wprowadza do swoich działań.

SPECJALNOŚĆ WOKALISTYKA

EFEKTY KSZTAŁCENIA PO ZAKOŃCZENIU NAUKI W OGÓLNOKSZTAŁCĄCEJ SZKOLE MUZYCZNEJ II STOPNIA I W SZKOLE MUZYCZNEJ II STOPNIA Uczeń:

1) posługuje się techniką wokalną (aparat, oddech, intonacja), pozwalającą na wykonanie dzieł muzycznych różnych epok i stylów;

2) właściwie interpretuje dzieło muzyczne pod kierunkiem pedagoga;

3) czyta nuty a vista głosem, w sposób pozwalający na odtworzenie utworu;

4) samodzielnie opracowuje utwory o mniejszym stopniu trudności;

5) łączy i wykorzystuje w działaniach praktycznych wiedzę z zakresu przedmiotów ogólnomuzycznych;

6) samodzielnie wyszukuje, selekcjonuje i dokonuje oceny informacji z zakresu przedmiotów ogólnomuzycznych, wykorzystując min. technologię informacyjną i komunikacyjną;

7) potrafi opanować pamięciowo utwory ze swojego repertuaru;

8) posiada niezbędne umiejętności wokalne i aktorskie w zakresie występów publicznych;

9) publicznie prezentuje przygotowany program artystyczny w występach solowych oraz w zespołach wokalnych;

10) gra na fortepianie w zakresie elementarnym.

OBOWIĄZKOWE ZAJĘCIA EDUKACYJNE

DYKCJA I RECYTACJA

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA OGÓLNE

Uczeń:

1) poznaje budowę narządów mowy i ich działanie;

2) ocenia sprawność własnego aparatu mowy;

3) wykonuje ćwiczenia usprawniające narządy mowy.

Uczeń wykonuje ćwiczenia artykulacyjne i korygujące wady wymowy.

Uczeń:

1) poznaje normy wymowy i wykonuje ćwiczenia wspomagające ich opanowanie;

2) stosuje normy wymowy w interpretacji tekstu mówionego i śpiewanego.

Uczeń:

1) analizuje utwór, poznaje środki wyrazu używane w interpretacji tekstu;

2) wykonuje ćwiczenia wspomagające swobodne operowanie środkami wyrazu;

3) interpretuje wiersze, fragmenty prozy i monologi oraz zdobywa umiejętność prowadzenia dialogu scenicznego.

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE

Uczeń:

1) zna budowę narządów mowy i ich działanie oraz podstawy fonetyki;

2) ocenia sprawność własnego aparatu mowy;

3) wykonuje ćwiczenia usprawniające narządy mowy (język, wargi, żuchwa);

4) wykonuje ćwiczenia oddechowe;

5) stosuje ćwiczenia relaksacyjne w celu zminimalizowania napięć, związanych z występem publicznym;

6) dba o higienę głosu.

Uczeń:

1) wykonuje ćwiczenia artykulacyjne;

2) wykonuje ćwiczenia korygujące wady wymowy;

3) kształci swoją wrażliwość słuchową i umiejętność samokontroli wymowy.

Uczeń:

1) zna normy wymowy (zasady polskiej ortofonii);

2) wykonuje ćwiczenia w celu praktycznego opanowania norm wymowy;

3) stosuje normy wymowy podczas interpretacji tekstu mówionego i w utworach wokalnych.

Uczeń:

1) określa formę i charakter utworu;

2) rozumie treść utworu;

3) odczytuje podteksty i skojarzenia zawarte w utworze;

4) definiuje środki wyrazu (np. artykulacja, akcent, fraza, pauza, linia intonacyjna, dynamika, barwa, tempo, rytm, gest);

5) wykonuje ćwiczenia zwiększające swobodę operowania środkami wyrazu;

6) interpretuje teksty poetyckie oraz fragmenty prozy, wykorzystując umiejętności w operowaniu środkami wyrazu.

FORTEPIAN DLA WOKALISTÓW

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA OGÓLNE

Uczeń poznaje budowę i możliwości brzmieniowe instrumentu.

Uczeń:

1) prawidłowo posługuje się aparatem gry;

2) właściwie realizuje notację muzyczną;

3) zdobywa podstawowe umiejętności w zakresie techniki gry i interpretacji.

Uczeń nabywa podstawowe umiejętności prawidłowej gry a vista łatwych utworów muzycznych.

Uczeń poznaje zasady gry w zespole, wykorzystując swoją wiedzę i umiejętności muzyczne.

Uczeń:

1) świadomie realizuje wyznaczone przez nauczyciela cele;

2) w pracy nad utworem posługuje się posiadaną wiedzą;

3) świadomie uczy się utworu na pamięć.

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE

Uczeń:

1) wymienia i definiuje poszczególne części fortepianu;

2) zna możliwości brzmieniowe instrumentu;

3) prawidłowo nazywa klawisze i oktawy.

Uczeń:

1) zachowuje prawidłową postawę przy instrumencie;

2) prawidłowo posługuje się aparatem gry (ułożenie rąk, pozycja dłoni i palców, swoboda nadgarstka, koordynacja i niezależność rąk);

3) potrafi czytać notację muzyczną w kluczu wiolinowym i basowym (przyporządkowuje nutę jako zapis graficzny właściwym klawiszom, prawidłowo odczytuje rytm i znaki chromatyczne);

4) prawidłowo realizuje oznaczenia artykulacji i dynamiki;

5) posługuje się artykulacją portato, legato i staccato;

6) posługuje się techniką palcową w stopniu podstawowym;

7) stosuje zróżnicowaną dynamikę;

8) zna podstawowe zasady kształtowania dźwięku.

Uczeń:

1) dokonuje wstępnej analizy tekstu;

2) gra a vista proste utwory - osobno każdą ręką, w kluczu wiolinowym i basowym.

Uczeń:

1) gra łatwe utwory na 4 ręce z nauczycielem lub innym uczniem;

2) realizuje spójną interpretację w zespole (agogika, dynamika).

Uczeń:

1) realizuje uwagi nauczyciela podczas samodzielnej pracy;

2) wykonuje z pamięci wybrane utwory;

3) wykorzystuje wiedzę zdobytą podczas innych zajęć (zwłaszcza ogólnomuzycznych).

ZESPÓŁ WOKALNY

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA OGÓLNE

Uczeń:

1) zdobywa umiejętność śpiewu w zespole;

2) kształtuje zamiłowanie do muzykowania zespołowego;

3) poznaje wokalną literaturę kameralną różnych epok.

Uczeń:

1) kształtuje słuch harmoniczny;

2) rozwija umiejętności wykonawcze zgodnie ze swoimi możliwościami technicznymi.

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE

Uczeń:

1) śpiewa w zespole, prawidłowo realizując właściwą linię melodyczną;

2) zna gesty dyrygenta i prawidłowo na nie reaguje w trakcie wykonywanego utworu;

3) wspólnie rozpoczyna i kończy utwór;

4) sprawnie orientuje się w partyturze, śledząc kilka linii melodycznych w jednym czasie;

5) czuje się odpowiedzialny za jakość wykonanego utworu; jest zdyscyplinowany, aktywnie słucha, koordynuje poczynania własne i działania partnerów;

6) współpracuje z partnerami, nawiązując z nimi pozytywne relacje;

7) dba o wizerunek zespołu;

8) zna przykłady utworów z wokalnej literatury kameralnej różnych epok.

Uczeń:

1) śpiewa łatwe utwory dwu-, trzy- i wielogłosowe, w zależności od możliwości wykonawczych zespołu;

2) śpiewając w wielogłosie, koryguje własną intonację;

3) w muzykowaniu zespołowym wykorzystuje technikę wokalną, zdobytą na lekcji śpiewu;

4) jest wrażliwy na barwę i jakość dźwięku;

5) interpretuje utwory kameralne pod kierunkiem pedagoga, zgodnie z ich treścią, charakterem oraz ze stylem epoki.

PRZEDMIOT GŁÓWNY - ŚPIEW

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA OGÓLNE

Uczeń:

1) zdobywa podstawowe wiadomości z zakresu budowy aparatu głosowego oraz mechanizmu jego funkcjonowania;

2) zyskuje świadomość pracy poszczególnych mięśni własnego ciała oraz poznaje zasady higieny głosu.

Uczeń:

1) kształci umiejętność prawidłowego prowadzenia głosu;

2) rozwija sprawność narządów artykulacyjnych;

3) zdobywa umiejętność prawidłowego kształtowania głosek w śpiewie.

Uczeń:

1) uczestniczy w życiu muzycznym szkoły;

2) zdobywa umiejętność koncentracji i pokonywania tremy podczas występu;

3) kształtuje umiejętność swobodnego zachowania się na scenie i właściwej samooceny wykonanego utworu.

Uczeń:

1) poznaje literaturę wokalną różnych epok;

2) rozwija swoją wrażliwość i umiejętność stylowego wykonania utworów;

3) kształtuje swój gust estetyczny i umiejętność właściwej oceny dzieła muzycznego.

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE

Uczeń:

1) wymienia podstawowe elementy aparatu głosowego i rozumie zasady jego funkcjonowania;

2) zna oraz stosuje ćwiczenia kształtujące i wyrabiające prawidłowy oddech;

3) potrafi rozluźniać poszczególne mięśnie swojego ciała;

4) zna i przestrzega zasady higieny głosu.

Uczeń:

1) zachowuje prawidłową postawę ciała w trakcie śpiewu;

2) swobodnie posługuje się aparatem oddechowym (prawidłowy wdech, wydech, dążenie do uelastycznienia pracy mięśni oddechowych);

3) świadomie dąży do utrzymania prawidłowego położenia krtani i unoszenia miękkiego podniebienia;

4) sprawnie posługuje się aparatem artykulacyjnym, prawidłowo kształtując samogłoski i spółgłoski;

5) miękko atakuje dźwięki i umie prowadzić głos w artykulacji legato;

6) jest uwrażliwiony na intonację dźwięku, potrafi ją samodzielnie korygować;

7) zna i stosuje ćwiczenia budzące rezonans;

8) stosuje dynamikę od piano do forte w ramach swoich możliwości głosowych;

9) operuje artykulacją legato, non legato i staccato, w zakresie pozwalającym na stylowe wykonanie utworu.

Uczeń:

1) samodzielnie odczytuje zapis nutowy utworu i realizuje go zgodnie z zapisem;

2) samodzielnie opracowuje łatwy utwór pod względem techniczno-wykonawczym;

3) śpiewa prosty utwór a vista;

4) zna różne sposoby zapamiętywania utworów i stosuje je w praktyce;

5) zna i stosuje wprawki przygotowujące aparat głosowy do występu estradowego;

6) interpretuje utwór pod kierunkiem pedagoga zgodnie z jego treścią, charakterem oraz ze stylem epoki;

7) współpracuje z akompaniatorem;

8) w czasie występów publicznych zachowuje się zgodnie z zasadami obowiązującymi na scenie;

9) właściwie ocenia swoją prezentację sceniczną;

10) dysponuje repertuarem zgodnym z wymogami rekrutacji na wyższy poziom edukacji muzycznej;

11) zna specyfikę zawodu śpiewaka, co pozwala mu na planowanie swojej przyszłości zawodowej.

Uczeń:

1) wspólnie z pedagogiem dokonuje oceny wartości wysłuchanych utworów z literatury wokalnej;

2) potrafi wymienić nazwiska współczesnych śpiewaków.

SPECJALNOŚĆ WOKALISTYKA JAZZOWA

EFEKTY KSZTAŁCENIA PO ZAKOŃCZENIU NAUKI W OGÓLNOKSZTAŁCĄCEJ SZKOLE MUZYCZNEJ II STOPNIA I W SZKOLE MUZYCZNEJ II STOPNIA

Uczeń:

1) posługuje się techniką wokalną, pozwalającą na wykonanie różnorodnego stylistycznie repertuaru jazzowego;

2) posiada wiedzę z zakresu techniki mowy i artykulacji; potrafi ją zastosować w wykonywanych utworach;

3) interpretuje utwory muzyczne w sposób zgodny z kanonami stylistyki jazzowej;

4) czyta nuty a vista w sposób pozwalający na wykonanie utworu, z uwzględnieniem stylów i pulsacji występujących w muzyce jazzowej;

5) samodzielnie opracowuje utwory o zróżnicowanym stopniu trudności;

6) łączy i wykorzystuje w działaniach praktycznych wiedzę z zakresu przedmiotów ogólnomuzycznych;

7) samodzielnie wyszukuje, selekcjonuje i dokonuje oceny informacji potrzebnych do realizacji przedmiotów artystycznych, wykorzystując technologię informacyjną i komunikacyjną;

8) posługuje się wiedzą z zakresu historii muzyki i literatury muzycznej, ze szczególnym uwzględnieniem jazzu, jego głównych nurtów, stylów oraz przedstawicieli;

9) potrafi opanować pamięciowo utwory ze swojego repertuaru;

10) publicznie prezentuje przygotowany program artystyczny;

11) gra na fortepianie w zakresie elementarnym, ze szczególnym uwzględnieniem muzyki jazzowej.

OBOWIĄZKOWE ZAJĘCIA EDUKACYJNE

ĆWICZENIA RYTMICZNE

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA OGÓLNE

Uczeń:

1) poznaje wartości rytmiczne nut i pauz;

2) grupuje wartości rytmiczne w takty o różnym metrum.

Uczeń:

1) zna różne rodzaje pulsacji rytmicznej;

2) płynnie posługuje się pulsacją parzystą i nieparzystą.

Uczeń realizuje różne struktury polirytmiczne oraz zadania rytmiczne w zmiennym metrum.

Uczeń stosuje różnorodne rytmy w improwizacji.

Uczeń stosuje rytmy i podziały rytmiczne (w partiach solowych i zespołowych), charakterystyczne dla różnych kultur i stylów muzycznych.

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE

Uczeń:

1) zna pojęcie rytmu i jego znaczenie w muzyce jazzowej;

2) zna zasady grupowania wartości rytmicznych w takcie.

Uczeń:

1) w działaniach praktycznych łączy wartości w podziałach regularnych i nieregularnych;

2) realizuje zadania rytmiczne przy jednoczesnym taktowaniu i liczeniu na głos.

Uczeń:

1) zna nieregularny podział wartości rytmicznych;

2) w ramach jednego tempa realizuje zmienne schematy rytmiczne, oparte na metrum prostym i złożonym.

Uczeń:

1) potrafi prawidłowo interpretować podziały rytmiczne;

2) analizuje utwory jazzowe pod kątem rytmiki.

Uczeń:

1) zna podziały rytmiczne i rodzaje metrum typowe dla muzyki jazzowej, latynoskiej, afro- kubańskiej, hinduskiej i bałkańskiej;

2) wykorzystuje charakterystyczne podziały rytmiczne w improwizacjach.

DYKCJA I RECYTACJA

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA OGÓLNE

Uczeń:

1) poznaje budowę narządów mowy i ich działanie;

2) ocenia sprawność własnego aparatu mowy;

3) wykonuje ćwiczenia usprawniające narządy mowy.

Uczeń wykonuje ćwiczenia artykulacyjne i korygujące wady wymowy.

Uczeń:

1) poznaje normy wymowy i wykonuje ćwiczenia wspomagające ich opanowanie;

2) stosuje normy wymowy w interpretacji tekstu mówionego i śpiewanego.

Uczeń:

1) analizuje utwór, poznaje środki wyrazu używane w interpretacji tekstu;

2) wykonuje ćwiczenia wspomagające swobodne operowanie środkami wyrazu;

3) interpretuje wiersze, fragmenty prozy i monologi oraz zdobywa umiejętność prowadzenia dialogu scenicznego.

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE

Uczeń:

1) zna budowę narządów mowy i ich działanie oraz podstawy fonetyki;

2) ocenia sprawność własnego aparatu mowy;

3) wykonuje ćwiczenia usprawniające narządy mowy (język, wargi, żuchwa);

4) wykonuje ćwiczenia oddechowe;

5) stosuje ćwiczenia relaksacyjne w celu zminimalizowania napięć, związanych z występem publicznym;

6) dba o higienę głosu.

Uczeń:

1) wykonuje ćwiczenia artykulacyjne;

2) wykonuje ćwiczenia korygujące wady wymowy;

3) kształci swoją wrażliwość słuchową i umiejętność samokontroli wymowy.

Uczeń:

1) zna normy wymowy (zasady polskiej ortofonii);

2) wykonuje ćwiczenia w celu praktycznego opanowania norm wymowy;

3) stosuje normy wymowy podczas interpretacji tekstu mówionego i w utworach wokalnych.

Uczeń:

1) określa formę i charakter utworu;

2) rozumie treść utworu;

3) odczytuje podteksty i skojarzenia zawarte w utworze;

4) definiuje środki wyrazu (np. artykulacja, akcent, fraza, pauza, linia intonacyjna, dynamika, barwa, tempo, rytm, gest);

5) wykonuje ćwiczenia zwiększające swobodę operowania środkami wyrazu;

6) interpretuje teksty poetyckie oraz fragmenty prozy, wykorzystując umiejętności w operowaniu środkami wyrazu.

EMISJA GŁOSU

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA OGÓLNE

Uczeń:

1) poznaje budowę i działanie aparatu głosowego;

2) rozpoznaje i rozwija naturalne warunki głosowe;

3) poszerza skalę głosu, wzbogaca barwę, zwiększa dźwięczność, dynamikę i sprawność głosu.

Uczeń:

1) poznaje budowę i działanie aparatu oddechowego;

2) poznaje zasady oddechu przeponowo-żebrowego;

3) doskonali technikę oddechową;

4) zwiększa długość oddechu;

5) ćwiczy koordynację mięśniowo-respiracyjną.

Uczeń:

1) poznaje budowę i zasady funkcjonowania narządów mowy przy wytwarzaniu głosek w śpiewie;

2) rozpoznaje naturalne możliwości artykulacyjne;

3) niweluje błędy, zwiększa elastyczność i sprawność aparatu artykulacyjnego.

Uczeń:

1) ćwiczy koordynację wszystkich elementów techniki wokalnej: emisję głosu, oddech i artykulację;

2) doskonali technikę wokalną, usprawniając funkcjonowanie głosu.

Uczeń:

1) rozwija umiejętność posługiwania się prawidłową emisją głosu, pracując nad repertuarem o odpowiednim stopniu trudności;

2) wzbogaca środki wyrazu głosowego;

3) kształci wyobraźnię dźwiękową i zdolność adaptacji techniki wokalnej do charakteru i stylu wykonywanego utworu.

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE

Uczeń:

1) wydobywa głos, wykorzystując znajomość budowy elementów organu głosotwórczego (krtań, nasada, aparat oddechowy) i ich roli;

2) kontroluje głos, wykorzystując wiedzę na temat budowy narządu słuchu i jego funkcji;

3) harmonijnie łączy działanie narządów aparatu głosowego;

4) określa możliwości swojego głosu i kierunek jego kształcenia;

5) stosuje zasady higieny głosu;

6) rozwija naturalne warunki głosowe;

7) posługuje się poprawną techniką wokalną w zakresie: ataku dźwięku i jego pozycji, impostacji, poszerzenia skali i wyrównania rejestrów, wykorzystania rezonansu, operowania różnymi artykulacjami (np.: legato, staccato), operowania dynamiką, ekspresji głosu i barwy.

Uczeń:

1) zna budowę i działanie aparatu oddechowego;

2) prawidłowo używa mięśni oddechowych w celu uruchomienia przepony;

3) dba o higienę dróg oddechowych;

4) dba o dobrą kondycję mięśni własnego ciała;

5) stosuje technikę oddechu przeponowo-żebrowego razem z reakcjami głosowymi;

6) wykonuje ćwiczenia doskonalące technikę oddechową w powiązaniu z procesem fonacyjnym w mowie i śpiewie;

7) swobodnie koordynuje pracę klatki piersiowej i tłoczni brzusznej, uzyskując efekt podparcia i oparcia dźwięku.

Uczeń:

1) zna budowę i zasady funkcjonowania narządów mowy;

2) prawidłowo określa miejsce i sposób artykulacji głosek w mowie i śpiewie;

3) wykonuje ćwiczenia niwelujące błędy artykulacyjne i pomagające usprawnić aparat mowy;

4) utrwala prawidłowe nawyki artykulacyjne;

5) posługuje się naturalną artykulacją;

6) ćwiczy elastyczność i sprawność aparatu artykulacyjnego w mowie i śpiewie.

Uczeń:

1) koordynuje wszystkie elementy techniki wokalnej;

2) posługuje się utrwalonymi nawykami prawidłowej emisji głosu opartego na oddechu i bliskiej artykulacji;

3) ćwiczy samodzielnie i doskonali technikę wokalną, usprawniając funkcjonowanie głosu;

4) traktuje głos jak instrument muzyczny, stosując charakterystyczną dla niego prawidłową technikę wokalną;

5) wzbogaca wiedzę z zakresu pojęć wokalnych;

6) posługuje się podstawowymi pojęciami wokalnymi (emisja, impostacja, pozycja głosu);

7) wzbogaca swoją wiedzę przez zainteresowanie literaturą z zakresu techniki wokalnej oraz udział w warsztatach wokalnych.

Uczeń:

1) wykorzystuje technikę prawidłowego posługiwania się głosem w pracy nad materiałem muzycznym;

2) ocenia stopień trudności utworu i zawarte w nim problemy techniczne, stosuje odpowiednie ćwiczenia w celu ich przezwyciężenia;

3) wzbogaca środki wyrazu głosowego, stosując różne techniki artykulacyjne;

4) utrwala prawidłowe nawyki wokalne, stosując różne środki wyrazu głosowego;

5) kształtuje wyobraźnię dźwiękową w śpiewie;

6) kształtuje i rozwija frazę muzyczną;

7) kontroluje wyobraźnię dźwiękową przez stosowanie prawidłowej reakcji głosowo- oddechowo-artykulacyjnej;

8) używa techniki wokalnej w utworach charakterystycznych dla stylistyki jazzowej;

9) stosuje technikę wokalną odpowiednią do stylu wykonywanego utworu;

10) stosuje zasadę pierwszeństwa poprawności technicznej przed walorami estetycznymi utworu wokalnego;

11) stosuje prawidłowe techniki wokalne w pielęgnowaniu indywidualnego brzmienia głosu.

FORTEPIAN DLA WOKALISTÓW

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA OGÓLNE

Uczeń poznaje budowę i możliwości brzmieniowe instrumentu.

Uczeń:

1) prawidłowo posługuje się aparatem gry;

2) właściwie realizuje notację muzyczną;

3) zdobywa podstawowe umiejętności w zakresie techniki gry i interpretacji.

Uczeń nabywa podstawowe umiejętności prawidłowej gry a vista łatwych utworów muzycznych.

Uczeń poznaje zasady gry w zespole, wykorzystując swoją wiedzę i umiejętności muzyczne.

Uczeń:

1) świadomie realizuje wyznaczone przez nauczyciela cele;

2) w pracy nad utworem posługuje się posiadaną wiedzą;

3) świadomie uczy się utworu na pamięć.

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE

Uczeń:

1) wymienia i definiuje poszczególne części fortepianu;

2) zna możliwości brzmieniowe instrumentu;

3) prawidłowo nazywa klawisze i oktawy.

Uczeń:

1) zachowuje prawidłową postawę przy instrumencie;

2) prawidłowo posługuje się aparatem gry (ułożenie rąk, pozycja dłoni i palców, swoboda nadgarstka, koordynacja i niezależność rąk);

3) potrafi czytać notację muzyczną w kluczu wiolinowym i basowym (przyporządkowuje nutę jako zapis graficzny właściwym klawiszom, prawidłowo odczytuje rytm i znaki chromatyczne);

4) prawidłowo realizuje oznaczenia artykulacji i dynamiki;

5) posługuje się artykulacją portato, legato i staccato;

6) posługuje się techniką palcową w stopniu podstawowym;

7) stosuje zróżnicowaną dynamikę;

8) zna podstawowe zasady kształtowania dźwięku.

Uczeń:

1) dokonuje wstępnej analizy tekstu;

2) gra a vista proste utwory - osobno każdą ręką, w kluczu wiolinowym i basowym.

Uczeń:

1) gra łatwe utwory na 4 ręce z nauczycielem lub innym uczniem;

2) realizuje spójną interpretację w zespole (agogika, dynamika).

Uczeń:

1) realizuje uwagi nauczyciela podczas samodzielnej pracy;

2) wykonuje z pamięci wybrane utwory;

3) wykorzystuje wiedzę zdobytą podczas innych zajęć (zwłaszcza ogólnomuzycznych).

PRZEDMIOT GŁÓWNY - ŚPIEW

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA OGÓLNE

Uczeń:

1) zapoznaje się z prawidłową techniką śpiewu;

2) zdobywa umiejętność prawidłowego posługiwania się aparatem głosowym.

Uczeń zdobywa umiejętności improwizacji głosem oraz interpretacji utworów muzycznych w oparciu o formy, kanony i schematy harmoniczne, charakterystyczne dla muzyki jazzowej.

Uczeń poznaje historię i literaturę muzyczną, ze szczególnym uwzględnieniem muzyki jazzowej, wokalistyki jazzowej, głównych jej nurtów, stylów oraz przedstawicieli muzyki jazzowej.

Uczeń czyta nuty a vista, improwizuje głosem i wykonuje utwory, z uwzględnieniem oznaczeń wykonawczych, stosowanych w muzyce jazzowej.

Uczeń poznaje zasady wykonawstwa zespołowego oraz artystyczne i społeczne uwarunkowania pracy wokalisty jazzowego w zespołach o różnorodnych składach wykonawczych.

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE

Uczeń:

1) zna budowę aparatu głosowego;

2) artykułuje dźwięk, posługując się prawidłową emisją głosu, dykcją oraz techniką oddechu;

3) poprawnie wykonuje różnorodne stylistycznie utwory jazzowe.

Uczeń:

1) zna i rozróżnia najważniejsze style i formy w muzyce jazzowej;

2) zna i rozumie zagadnienie prozodii;

3) śpiewa w różnych stylistykach jazzowych, wykorzystując charakterystyczne dla nich środki wyrazowe, takie jak: brzmienie, melodyka, artykulacja, dynamika, frazowanie, podziały rytmiczne;

4) improwizuje techniką seat lub tekstem utworu, świadomie stosując skale, progresje i kadencje harmoniczne, wykorzystywane w muzyce jazzowej;

5) słucha muzyki analitycznie, rozpoznaje i zapisuje poszczególne elementy utworu muzycznego oraz wykorzystuje je w rozwoju własnego języka artystycznego.

Uczeń:

1) zna historię muzyki, ze szczególnym uwzględnieniem jazzu, jego głównych nurtów, stylów i przedstawicieli;

2) zna najważniejsze nagrania muzyki jazzowej, w szczególności wokalistów jazzowych;

3) zna i rozpoznaje standardy jazzowe.

Uczeń:

1) czyta nuty głosem a vista w sposób pozwalający na odtworzenie utworu, z uwzględnieniem stylów i pulsacji występujących w muzyce jazzowej;

2) improwizuje głosem na podstawie funkcji harmonicznych, bez wcześniejszego przygotowania;

3) odczytuje oznaczenia wykonawcze, charakterystyczne dla muzyki jazzowej.

Uczeń:

1) prowadzi zespół jazzowy;

2) współpracuje i nawiązuje dobre relacje z kolegami w zespołach o różnych składach wykonawczych;

3) układa program występu artystycznego.

WARUNKI REALIZACJI PODSTAWY PROGRAMOWEJ KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE MUZYK

Zaleca się, aby szkoła posiadała sale lekcyjne o odpowiedniej powierzchni i akustyce niezbędne do prowadzenia zajęć i gwarantujące komfort pracy nauczyciela i uczniów (ze szczególnym uwzględnieniem odpowiedniego oświetlenia i prawidłowej wentylacji).

Szkoła powinna zapewniać instrumentarium oraz akcesoria umożliwiające realizację podstaw programowych we wszystkich prowadzonych specjalnościach i specjalizacjach z uwzględnieniem poszczególnych etapów kształcenia.

Wśród sal lekcyjnych powinny znajdować się pomieszczenia przystosowane do wykonawstwa muzycznego (posiadające sprzęt nagłaśniający), do realizacji zajęć ruchowych (posiadające podłogę baletową lub parkiet oraz lustra), a także pomieszczenia do zajęć ogólnomuzycznych wyposażone w sprzęt komputerowy i audiowizualny umożliwiający odtwarzanie materiałów dźwiękowych i filmowych.

W szkole powinna znajdować się biblioteka zawierająca w swoich zasobach materiały niezbędne do realizacji podstawy programowej i programów nauczania (nuty, książki, nagrania oraz prasę specjalistyczną).

Liczba godzin zajęć artystycznych realizowanych w:

1) ogólnokształcącej szkole muzycznej I stopnia w cyklu 8-letnim wynosi: 52^2^/3 godziny (w ujęciu tygodniowym w cyklu kształcenia);

2) szkole muzycznej I stopnia:

3) w ogólnokształcącej szkole muzycznej II stopnia - w cyklu 6-letnim dla zawodu muzyk dla specjalności:

(w ujęciu tygodniowym w cyklu kształcenia);

4) w szkole muzycznej II stopnia - w cyklu 6-letnim dla zawodu muzyk dla specjalności:

(w ujęciu tygodniowym w cyklu kształcenia);

5) w ogólnokształcącej szkole muzycznej II stopnia i w szkole muzycznej II stopnia - w cyklu 4-letnim dla zawodu muzyk dla specjalności:

Załącznik nr 6 - Podstawa programowa kształcenia w zawodzie tancerz

EFEKTY KSZTAŁCENIA PO ZAKOŃCZENIU NAUKI W OGÓLNOKSZTAŁCĄCEJ SZKOLE BALETOWEJ ORAZ W SZKOLE SZTUKI TAŃCA

Uczeń:

1) posługuje się różnymi technikami tańca (taniec klasyczny, taniec współczesny, taniec ludowy, taniec charakterystyczny, taniec dawny);

2) posiada koordynację i pamięć muzyczno-ruchową;

3) zna różne sposoby realizacji rytmu muzycznego;

4) kreuje dzieło taneczne;

5) świadomie posługuje się językiem tańca;

6) zna historię rozwoju sztuki tańca w Polsce i na świecie oraz kanon dzieł tanecznych;

7) posiada wiedzę z zakresu dorobku wybitnych tancerzy, choreografów i teoretyków tańca;

8) analizuje dzieła taneczne;

9) rozpoznaje literaturę muzyczną, ze szczególnym uwzględnieniem dzieł baletowych;

10) posiada podstawową wiedzę z zakresu muzyki: zna jej rodzaje, formy, style i kierunki w rozwoju historycznym;

11) wykonuje charakteryzację stosowaną w pracy zawodowej;

12) wykorzystuje wiedzę z zakresu przedmiotów teoretycznych i łączy ją z działaniami praktycznymi;

13) samodzielnie wyszukuje, selekcjonuje i ocenia informacje z zakresu przedmiotów teoretycznych, wykorzystując również nowoczesną technologię informacyjną i komunikacyjną;

14) przestrzega zasad bezpieczeństwa i higieny pracy w zawodzie tancerza;

15) posiada niezbędne kwalifikacje do występów publicznych;

16) publicznie prezentuje przygotowany program artystyczny (solo, w duecie lub w zespole);

17) zna realia swojego zawodu.

OBOWIĄZKOWE ZAJĘCIA EDUKACYJNE

AUDYCJE MUZYCZNE

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA OGÓLNE

Uczeń:

1) posługuje się wiedzą z zakresu historii i teorii muzyki;

2) interpretuje muzykę różnych epok historycznych;

3) wyszukuje informacje o muzyce i różnych zagadnieniach z nią związanych.

Uczeń:

1) wypowiada się pisemnie i ustnie na temat historii muzyki, wybranych kompozytorów i ich twórczości;

2) dostrzega związki muzyki z wydarzeniami historycznymi i społecznymi oraz innymi dziedzinami sztuki;

3) prezentuje i uzasadnia swoje poglądy artystyczne.

Uczeń:

1) wykorzystuje zdobytą wiedzę do analizy i opisu dzieł muzycznych;

2) czyta i interpretuje teksty o muzyce;

3) zna repertuar muzyczny z uwzględnieniem dzieł baletowych;

4) przedstawia i uzasadnia własny stosunek do poznanych dzieł muzycznych.

Uczeń zdobywa wiedzę i umiejętności kształtujące cechy osobowe, które pozwolą mu w przyszłości funkcjonować w społeczeństwie i realizować cele artystyczne.

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE

Uczeń:

1) posługuje się terminami i pojęciami muzycznymi określającymi elementy dzieła muzycznego - rodzaje melodyki, rytmiki, harmoniki, kolorystyki, artykulacji, agogiki, dynamiki;

2) rozpoznaje rodzaje faktury muzycznej (np. homofoniczna, polifoniczna, instrumentalna, wokalna);

3) rozróżnia elementarne wyznaczniki budowy formalnej utworu muzycznego (np.: motyw, fraza, zdanie);

4) określa i charakteryzuje podstawowe zasady kształtowania formy (okresowość i ewolucyjność);

5) charakteryzuje zasady budowy oraz rozróżnia podstawowe formy i gatunki muzyczne;

6) charakteryzuje wybrane rodzaje muzyki klasycznej, ludowej, jazzowej, rozrywkowej;

7) rozróżnia i klasyfikuje na podstawie źródeł dźwięku instrumenty muzyczne oraz rodzaje zespołów wykonawczych;

8) poprawnie charakteryzuje poszczególne okresy w historii muzyki i wymienia kompozytorów reprezentatywnych dla danej epoki.

Uczeń:

1) wypowiada się o muzyce - stosuje terminologię muzyczną, charakteryzuje poszczególne epoki w historii muzyki, omawia wysłuchane utwory;

2) dostrzega i określa związki muzyki z wydarzeniami historycznymi i zjawiskami społecznymi, kulturą danej epoki oraz z innymi dziedzinami sztuki (tańcem, literaturą, malarstwem, filmem).

Uczeń:

1) analizuje słuchowo warstwę muzyczną wybranych dzieł muzycznych (z uwzględnieniem muzyki baletowej), wykorzystując zdobytą wiedzę i umiejętności;

2) ocenia i wartościuje muzykę oraz jej wykonanie, uzasadniając swoje poglądy;

3) dostrzega wartości muzyki, charakteryzuje wybrane kierunki muzyki jazzowej i rozrywkowej;

4) wykorzystuje źródła informacji o muzyce (słowniki, encyklopedie i leksykony muzyczne, monografie kompozytorów, podręczniki dla szkolnictwa muzycznego, Internet);

5) przygotowuje prezentacje multimedialne wybranych zagadnień muzycznych.

Uczeń:

1) przestrzega zasad kultury, etyki i prawa autorskiego;

2) szanuje dziedzictwo kulturowe swojego narodu i innych narodów;

3) organizuje swoją pracę;

4) potrafi dokonać prezentacji przygotowanej pracy;

5) współpracuje z partnerami w zespole w ramach przydzielonych zadań.

HISTORIA TAŃCA

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA OGÓLNE

Uczeń:

1) posługuje się pojęciami, terminami oraz faktami z zakresu teorii, historii i estetyki tańca, umożliwiającymi rozumienie dzieł tanecznych w przekroju historycznym oraz tekstów o tańcu;

2) samodzielnie poszukuje informacji o tańcu i jego dziejach.

Uczeń formułuje logiczną wypowiedź pisemną i ustną, prezentując i uzasadniając swoje opinie na temat dzieła tanecznego, jego twórców, kultury tanecznej, związków tańca z innymi dziedzinami sztuki, wydarzeniami historycznymi i społecznymi.

Uczeń:

1) wykorzystuje swoją wiedzę do opisu i analizy dzieła tanecznego w oparciu o materiał ikonograficzny i filmowy;

2) określa cechy dzieła, interpretuje wnioski wynikające z analizy i uzasadnia własne stanowisko.

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE

Uczeń:

1) stosuje terminy i pojęcia z dziedziny teorii, estetyki i historii tańca dotyczące: technik tańca, technik wspomagających taniec, formy dzieła tanecznego, procesu powstawania dzieła i kanonów estetycznych sztuki tańca;

2) omawia strukturę organizacyjną i zasady funkcjonowania teatru jako miejsca działalności artystycznej choreografa, tancerza i pedagoga tańca;

3) charakteryzuje warsztat pracy tancerza, choreografa i pedagoga tańca;

4) charakteryzuje dzieła i widowiska taneczne charakterystyczne dla poszczególnych epok;

5) charakteryzuje epoki, style i kierunki tańca z uwzględnieniem chronologii i kręgu kulturowego: kultura pierwotna, starożytność, średniowiecze, renesans, barok, klasycyzm, romantyzm, II połowa XIX wieku, współczesność (wiek XX i XXI);

6) charakteryzuje dokonania wybranych polskich i światowych zespołów baletowych XX i XXI wieku;

7) omawia historię baletu polskiego, w tym szkolnictwa baletowego;

8) charakteryzuje szkoły tańca klasycznego (francuska, włoska, rosyjska, duńska, amerykańska, angielska);

9) omawia polskie i zagraniczne konkursy i festiwale taneczne XXI wieku;

10) charakteryzuje polskie tańce narodowe: krakowiaka, mazura, oberka, poloneza oraz kujawiaka w aspekcie historycznym i artystycznym;

11) charakteryzuje kulturę ludową wybranych regionów Polski (Kaszuby, Kurpie, Łowicz, Wielkopolska, Śląsk, Podhale), ze szczególnym zwróceniem uwagi na elementy tańca i obrzędy;

12) charakteryzuje sylwetki i dorobek artystyczny wybranych polskich choreografów (Conrad Drzewiecki, Witold Gruca, Janina Jarzynówna-Sobczak, Krzysztof Pastor, Feliks Parnell, Henryk Tomaszewski, Roman Turczynowicz, Emil Wesołowski, Ewa Wycichowska, Piotr Zajlich) i tancerzy (Barbara Bittnerówna, Alicja Boniuszko, Ewa Głowacka, Olga Sawicka, Stanisław Szymański, Wojciech Wiesiołłowski, Leon Wójcikowski);

13) charakteryzuje sylwetki i dorobek artystyczny wybranych zagranicznych choreografów (Alvin Ailey, Karole Armitage, Frederick Ashton, George Balanchine, Pina Bausch, Maurice Béjart, August Bournomdlle, Carolyn Carlson, John Cranko, Birgit Cullberg, Merce Cunningham, Mats Ek, Michaił Fokin, William Forsythe, Martha Graham, Jurij Grigorowicz, Bill T. Jones, Kurt Jooss, Anne Teresa de Keersmaeker, Jiří Kylián, José Limón, Hans van Manen, Maguy Marin, Leonid Miasin, John Neumeier, Alvin Nicolais, Bronisława Niżyńska, Wacław Niżyński, Jean-Georges Noverre, Marius Petipa, Jules Perrot, Roland Petit, Angelin Preljocaj, Jerome Robbins, Heinz Spoerli, Filippo Taglioni, Sasha Waltz, Mary Wigman, Ninette de Valois, Wim Vandekeybus) i tancerzy (Alicia Alonso, Michaił Barysznikow, Jorge Donn, Isadora Duncan, Margot Fonteyn, Carla Fracci, Sylvie Guillem, Marcia Haydée, Władimir Małachow, Rudolf Nurejew, Maja Plisiecka, Galina Ulanowa);

14) charakteryzuje twórczość wybranych teoretyków tańca i ruchu oraz pedagogów (Pierre Beauchamp, Carlo Blassis, Enrico Cecchetti, Emil Jaques-Dalcroze, François Delsarte, Michaił Fokin, Martha Graham, Doris Humphrey, Rudolf von Laban, Jean-Georges Noverre, Agryppina Waganowa);

15) charakteryzuje sylwetkę i dorobek artystyczny choreografów i tancerzy reprezentatywnych dla współczesnej kultury tanecznej w Polsce i na świecie.

Uczeń:

1) prezentuje poglądy na temat kultury tanecznej i dokonań w dziedzinie tańca;

2) porównuje dzieła taneczne, epoki, style, kierunki oraz sposoby interpretacji dzieł tanecznych;

3) łączy taniec lub widowisko taneczne z twórcą, epoką, stylem lub kierunkiem tańca;

4) dostrzega i opisuje podobieństwa i różnice epok, stylów i kierunków tańca;

5) dostrzega i opisuje podobieństwa i różnice interpretacji tych samych dzieł przez różnych tancerzy i/lub choreografów;

6) krytycznie ocenia dzieła taneczne, epoki, style i kierunki;

7) charakteryzuje osiągnięcia artystyczne tancerzy;

8) omawia związki między zjawiskami artystycznymi w dziedzinie tańca i wydarzeniami społeczno-politycznymi;

9) formułuje opinie, dokonując syntezy różnych zjawisk kultury tanecznej reprezentatywnych dla poszczególnych epok, stylów, kierunków (dzieła, twórcy, wykonawcy).

Uczeń:

1) opisuje i analizuje techniki tańca oraz kanony estetyczne dzieł tanecznych w kontekście epoki, stylu i kierunku tańca;

2) opisuje i analizuje sposoby interpretacji dzieł tanecznych przez choreografów i tancerzy;

3) analizuje rozwój tańca w ujęciu chronologicznym (fakty, cechy epoki, reprezentatywne style, kierunki i szkoły);

4) analizuje dzieło taneczne - jego formę i treść (np. kompozycję czasowo-przestrzenną, wątki fabularne, główne postacie, symbolikę, związki z epoką);

5) analizuje związki tańca z innymi dziedzinami sztuki poprzez interpretację różnych elementów, np. wątku fabularnego zaczerpniętego z literatury, tła dźwiękowego, elementów scenografii oraz wykorzystanych środków multimedialnych;

6) opisuje i analizuje uwarunkowania społeczne i historyczno-kulturowe sztuki tańca, ze szczególnym uwzględnieniem:

7) zna następujące teksty kultury:

za) Kopciuszek (Maguy Marin),

zb) Bolero (Maurice Béjart),

zc) Dama kameliowa (John Neumeier),

zd) Notre-Dame de Paris lub Carmen (Roland Petit),

ze) Revelation (Alvin Ailey),

zf) West Side Story (Jerome Robbins),

zg) Channels/Inserts (Merce Cunningham),

zh) Cafe Müeller (Pina Bausch),

zi) Dydona i Eneasz (Sasha Waltz).

PARTNEROWANIE

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA OGÓLNE

Uczeń:

1) posiada wiedzę dotyczącą sposobów tańczenia w duecie oraz w grupie, umożliwiającą prawidłowe wykonanie elementów i póz charakterystycznych dla różnych technik tańca;

2) stosuje terminologię przedmiotową.

Uczeń wykonuje łączone w kombinacjach i etiudach tanecznych elementy i pozy charakterystyczne dla tańca w duecie oraz w grupie, z uwzględnieniem: różnych technik, współpracy z partnerem oraz poruszania się w przestrzeni.

Uczeń stosuje wiedzę do scenicznej prezentacji tańca w duecie i w grupie, nadając mu artystyczny kształt przez właściwą i charakterystyczną dla różnych technik tańca interpretację muzyczno-ruchową.

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE

Uczeń:

1) określa czynności partnera i partnerki w duecie lub w grupie;

2) nazywa poszczególne elementy partnerowania;

3) posługuje się terminologią w zakresie partnerowania, odpowiednią dla danej techniki tańca;

4) opisuje sposoby wykonywania poszczególnych elementów partnerowania w duecie lub w grupie.

Uczeń:

1) wykonuje następujące elementy, łączone w kombinacje i etiudy taneczne:

2) wykonuje kroki (pas) łączące i pomocnicze;

3) wykonuje zwroty, obroty i pirouettes w technice tańca klasycznego lub w innej technice tańca;

4) wykonuje oprowadzenia w pozach adekwatnych do różnych technik tańca;

5) wykonuje uniesienia, podnoszenia i przenoszenia;

6) wykonuje padające pozy i położenia;

7) wykonuje w partnerowaniu elementy małego, średniego i grand allegro w technice tańca klasycznego lub w innej technice tańca.

Uczeń:

1) w procesie nauczania doskonali umiejętności techniczne, które pozwolą mu prezentować taniec w duecie lub w grupie;

2) poprzez nabyte umiejętności prezentuje układ choreograficzny, zachowując styl epoki, charakter muzyki i właściwą interpretację choreografii;

3) nabywa umiejętności, które przygotowują go do podjęcia pracy w zawodzie i do dalszego kreatywnego rozwoju umiejętności technicznych i wyrazu artystycznego.

REPERTUAR

Nie określa się podstawy programowej przedmiotu „repertuar”, ponieważ podczas zajęć repertuarowych nauczyciele pracują z uczniami najczęściej indywidualnie nad choreografiami w wybranej technice, przygotowując uczniów do występów scenicznych oraz rywalizacji konkursowych. Repertuar jest prowadzony w zakresie zajęć: taniec klasyczny, taniec współczesny, taniec ludowy i charakterystyczny oraz taniec dawny z uwzględnieniem indywidualnych potrzeb i możliwości uczniów oraz możliwości kadrowych i lokalowych szkoły. Repertuar szkolny nie musi być wykorzystany w pełnym wymiarze oraz nie jest oceniany.

RYTMIKA

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA OGÓLNE

Uczeń:

1) zna podstawowe zasady muzyki i notacji muzycznej;

2) posługuje się podstawowym zasobem pojęć i terminów muzycznych.

Uczeń umiejętnie operuje głosem, dokonuje analizy słuchowej, odtwarza tematy, motywy melodyczno-rytmiczne i kształci pamięć muzyczną.

Uczeń doskonali koordynację słuchowo-ruchową i przekłada poszczególne elementy dzieła muzycznego na język ciała.

Uczeń:

1) kreuje i odtwarza wypowiedzi muzyczne (indywidualnie i zbiorowo), wykorzystując głos, ruch, grę na instrumentach muzycznych;

2) korzysta z literatury muzycznej i dostępnych materiałów w źródłach internetowych.

Uczeń komunikuje się w grupie i odpowiada za podejmowane działania.

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE

Uczeń:

1) rozróżnia wartości rytmiczne nut i pauz;

2) stosuje zasady notacji muzycznej (pięciolinia, klucz wiolinowy, znaki chromatyczne, nazwy solmizacyjne i literowe nut);

3) posługuje się pojęciami muzycznymi (akcent, miara, takt, kreska taktowa, oznaczenia metryczne);

4) posługuje się pojęciami i oznaczeniami muzycznymi dotyczącymi wybranych elementów dzieła muzycznego, takich jak: rytm, melodia, harmonia, agogika, dynamika, artykulacja, faktura, barwa, forma (AB, ABA, rondo, kanon);

5) rozróżnia takty proste i złożone;

6) rozpoznaje regularny i nieregularny podział wartości rytmicznych;

7) wykonuje grupy rytmiczne (ćwierćnutowo-ósemkowe, ósemkowo-szesnastkowe);

8) realizuje tematy rytmiczne z przedtaktem;

9) rozumie zasady tworzenia rytmów uzupełniających;

10) realizuje łańcuch tematów rytmicznych;

11) realizuje różne formy polirytmii i polimetrii;

12) realizuje w różnoraki sposób tematy rytmiczne;

13) rozróżnia takty ósemkowe.

Uczeń:

1) stosuje zasady prawidłowego oddychania w mowie i śpiewie;

2) śpiewa z prawidłową dykcją i intonacją;

3) realizuje głosem zapis nutowy z użyciem nazw solmizacyjnych i literowych;

4) gra i śpiewa proste struktury melodyczno-rytmiczne;

5) rozpoznaje struktury muzyczne (gamę, trój dźwięk);

6) zapisuje tematy rytmiczne;

7) wykonuje piosenki jednogłosowe i kanony;

8) gra na instrumentach.

Uczeń:

1) wykazuje się świadomością własnego ciała;

2) komponuje ruch zgodnie z frazą muzyczną;

3) posiada koordynację słuchowo-ruchową oraz orientację w przestrzeni;

4) przekłada poszczególne elementy dzieła muzycznego na język ciała, dbając o estetykę ruchu i precyzję wykonawczą;

5) łączy umiejętność koncentracji, podzielności uwagi, szybkiej reakcji i samokontroli.

Uczeń:

1) improwizuje rytmy, motywy melodyczno-rytmiczne;

2) tworzy własne etiudy muzyczno-ruchowe w oparciu o zagadnienia realizowane na lekcjach;

3) wyraża stany emocjonalne i pojęcia za pomocą ruchu i dźwięku;

4) wykorzystuje rytm słowa w praktycznych działaniach muzyczno-ruchowych;

5) interpretuje ruchem muzykę indywidualnie lub w grupie;

6) wykonuje kompozycje przestrzenno-ruchowe;

7) wykazuje kreatywność w realizacji zadań zarówno indywidualnych, jak i grupowych.

Uczeń:

1) szanuje siebie i innych;

2) adekwatnie reaguje na sytuacje społeczne;

3) konsekwentnie dąży do celu;

4) ponosi odpowiedzialność za podejmowane działania;

5) współpracuje w zespole;

6) buduje relacje oparte na zaufaniu i dzieleniu się wiedzą.

TANIEC DAWNY

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA OGÓLNE

Uczeń:

1) posiada wiedzę z zakresu: stylu i charakteru tańców dawnych, muzyki dawnej, obyczajowości, estetyki i kultury dawnych epok;

2) zna twórczość teoretyczną i choreograficzną mistrzów tańca z różnych epok, systemy notacji tańców dawnych oraz terminologię tańca dawnego.

Uczeń:

1) wykonuje dawne tańce do muzyki z epoki: w odpowiednim dla nich stylu i charakterze, solo i w zespole, w kostiumie historycznym;

2) posługuje się rekwizytem właściwym dla danego stylu i epoki;

3) dysponuje koordynacją ruchów, właściwą dla tańca dawnego, oraz precyzyjnie porusza się w przestrzeni.

Uczeń:

1) interpretuje dawny taniec do muzyki charakterystycznej dla danej epoki i stylu;

2) kreuje charaktery postaci za pomocą retoryki gestu, ekspresji ciała i maski;

3) odpowiedzialnie współtworzy dzieło taneczne w zespole i w przestrzeni.

Uczeń jest przygotowany do pracy w zespole realizującym repertuar tańca dawnego oraz do współpracy z zespołem muzyki dawnej.

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE

Uczeń:

1) rozróżnia style taneczne, rozpoznaje formy i kierunki tańca w poszczególnych epokach historycznych - od XVI do XIX wieku;

2) definiuje formy taneczne występujące w różnych epokach;

3) objaśnia kroki, figury i terminologię taneczną w poszczególnych tańcach dawnych;

4) dobiera utwory muzyczne do określonych stylów i form tanecznych;

5) charakteryzuje twórczość teoretyczną i choreograficzną mistrzów tańca z różnych epok;

6) rozpoznaje systemy notacji tańców dawnych;

7) definiuje kanony estetyki w poszczególnych epokach;

8) identyfikuje kostium charakterystyczny dla każdego stylu tańca;

9) opisuje obyczaje i wzorce zachowań w epokach dawnych;

10) stosuje terminologię z zakresu tańca dawnego.

Uczeń:

1) wykonuje wybrane tańce dawne - od XVI do XIX wieku;

2) stosuje właściwy styl dla każdej formy tanecznej;

3) dobiera charakter ruchu i postaci do konkretnej formy tanecznej;

4) wykonuje tańce solo i w grupie;

5) posiada koordynację ruchu właściwą dla tańca dawnego;

6) porządkuje przestrzeń taneczną w sposób świadomy i precyzyjny;

7) łączy formy taneczne z odpowiednią dla nich muzyką;

8) posługuje się kostiumem historycznym i rekwizytem, właściwym dla danego stylu tańca.

Uczeń:

1) interpretuje dzieło taneczne z poszczególnych epok, stylów i kierunków - od XVI do XIX wieku;

2) kreuje charakter postaci za pomocą retoryki gestu, ekspresji ciała i maski oraz w choreografiach z repertuaru tańca dawnego;

3) aktywnie współtworzy dzieło taneczne w zespole;

4) świadomie planuje przestrzeń taneczną;

5) prezentuje ekspresję taneczną, wykorzystując afekty stosowane w muzyce dawnej.

Uczeń:

1) przygotowuje prezentację sceniczną różnych form tanecznych w poszczególnych epokach, stylach i kierunkach - od XVI do XIX wieku;

2) tworzy kreatywną interpretację choreografii z repertuaru tańców dawnych;

3) aktywnie realizuje choreografię zespołową;

4) jest otwarty na poznawanie nowych form i technik tanecznych;

5) kompetentnie i twórczo współpracuje z zespołem muzyki dawnej;

6) świadomie i pewnie prezentuje swoje emploi.

TANIEC KLASYCZNY

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA OGÓLNE

Uczeń posiada podstawy teoretyczne i wiedzę niezbędną do prawidłowej realizacji zadań praktycznych w zakresie techniki tańca klasycznego.

Uczeń:

1) posiada podstawowe umiejętności praktyczne z zakresu tańca klasycznego;

2) prezentuje precyzję wykonawczą, świadomość ciała i koordynację muzyczno-ruchową;

3) stosuje technikę tańca klasycznego jako rzetelną podbudowę dla innych technik tańca.

Uczeń umiejętnie i świadomie stosuje wiedzę teoretyczną oraz praktyczną w wypracowywaniu artystycznej formy tańca klasycznego, pozwalającej na wyrażanie wartości estetycznych i osobowości ucznia w prezentacji swoich umiejętności tanecznych.

Uczeń:

1) kreatywnie, odpowiedzialnie i w pełni świadomie wykorzystuje swoją wiedzę i umiejętności w realizacji zadań artystycznych;

2) dostrzega procesy ewolucji zachodzące w technice tańca klasycznego.

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE

Uczeń:

1) posługuje się francuską terminologią stosowaną w dziedzinie tańca klasycznego, jej zapisem i wymową;

2) definiuje zasady wykonywanych ćwiczeń;

3) dostrzega związek anatomicznej budowy ciała z jakością wykonywanego ruchu tanecznego;

4) definiuje podstawowe zasady budowania lekcji i kombinacji w tańcu klasycznym;

5) rozpoznaje różnorodność i specyfikę stylu znanych szkół baletowych;

6) analizuje związek muzyki z ruchem;

7) rozpoznaje dzieła światowej literatury baletowej;

8) objaśnia taniec przez określenie różnych cech ruchu;

9) poddaje analizie pracę innych;

10) charakteryzuje formy baletowe pod względem technicznym i artystycznym;

11) korzysta z uwag pedagoga skierowanych do niego i innych uczniów;

12) definiuje pojęcie baletu współczesnego (neoklasyka, klasyka współczesna).

Uczeń:

1) prezentuje prawidłową postawę ciała w ćwiczeniach tańca klasycznego przy drążku i na środku sali;

2) stosuje prawidłowe pozycje rąk i nóg oraz położenia ciała i pozy;

3) kontroluje wymagane ustawienie en dehors podczas wykonywanych ćwiczeń;

4) prezentuje poczucie równowagi w ustawieniu na dwóch i na jednej nodze;

5) wykonuje:

6) wykazuje się koordynacją muzyczno-ruchową i swobodą wykonawczą;

7) wykonuje ćwiczenia w tempie właściwym dla zawodowego tancerza;

8) umiejętnie i świadomie wykorzystuje potencjał swojego ciała;

9) koryguje samodzielnie swoje błędy wykonawcze.

Uczeń:

1) interpretuje w swobodny sposób fragmenty repertuaru baletowego;

2) obserwuje pracę innych uczniów podczas ćwiczeń;

3) stosuje świadomie niuanse tańca klasycznego;

4) nadaje swoim ruchom wyrazistość, ekspresję i indywidualny rys;

5) angażuje się w projekty artystyczne szkoły;

6) rozwija własne zdolności artystyczne i umiejętności interpretacyjne;

7) jest świadomy korelacji świata muzyki i tańca.

Uczeń:

1) charakteryzuje się odpornością psychiczną, pasją, wytrwałością i dyscypliną zawodową;

2) wykazuje poczucie zdrowej ambicji i motywacji do stałego doskonalenia swoich umiejętności zawodowych;

3) akceptuje wkład intensywnego wysiłku fizycznego w pracy zawodowej;

4) kreatywnie realizuje postawione przed nim zadania artystyczne;

5) sprawnie zapamiętuje zadane układy taneczne;

6) dojrzale prezentuje swoje umiejętności w tańcu solowym, w duetach i w grupie;

7) świadomie panuje nad tremą;

8) wykazuje zaangażowanie i entuzjazm w pracy;

9) organizuje swoją pracę zgodnie z zasadami bezpieczeństwa i higieny zawodu tancerza;

10) współpracuje w sposób odpowiedzialny z zespołem realizatorów i innych wykonawców.

TANIEC LUDOWY I CHARAKTERYSTYCZNY

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA OGÓLNE

Uczeń:

1) posiada wiedzę teoretyczną na temat polskich tańców narodowych, tańców góralskich i wybranych tańców innych narodów, w zakresie umożliwiającym wykonanie elementów i figur tanecznych w formie właściwej dla danego stylu tanecznego, z uwzględnieniem charakteru tych tańców i muzyki;

2) stosuje terminologię z zakresu przedmiotu.

Uczeń:

1) wykonuje kroki i figury taneczne polskich tańców narodowych, tańców góralskich i wybranych tańców innych narodów w formie właściwej dla danego stylu i charakteru tych tańców;

2) współpracuje z partnerem i w zespole;

3) sprawnie porusza się w kompozycji przestrzennej typowej dla poszczególnych tańców.