Obwieszczenie Ministra Infrastruktury z dnia 30 lipca 2021 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa w sprawie licencji i świadectw kwalifikacji personelu służb ruchu lotniczego
Informator FIS w drugiej części egzaminu praktycznego wykazuje, że posiada umiejętność:
1) oceny zdatności do zapewniania FIS stanowiska operacyjnego oraz jego wyposażenia, w tym urządzeń radiolokacyjnych, radiostacji lotniczej oraz środków łączności z innymi organami ATS, służbą meteorologiczną i służbami ratowniczymi:
przed przystąpieniem do wykonywania czynności informatora FIS,
podczas bieżącej pracy na stanowisku operacyjnym,
podczas działań w przypadku wystąpienia usterek w pracy tych urządzeń;
2) posługiwania się urządzeniami radiolokacyjnymi, włącznie z przydzielaniem kodów transpondera;
3) posługiwania się urządzeniami łączności, także z urządzeniami pomocniczymi;
4) bieżącej kontroli zdatności wyposażenia stanowiska pracy, wykrywania usterek i postępowania w razie ich wystąpienia;
5) pozyskiwania i przetwarzania danych niezbędnych do zapewniania FIS, w szczególności dotyczących:
ruchu lotniczego,
wykorzystania przestrzeni powietrznej,
warunków atmosferycznych,
lokalnych porozumień i procedur obowiązujących na stanowisku operacyjnym;
6) współdziałania:
ze służbami ratowniczymi,
ze służbą lub organem zapewniającym informacje meteorologiczne,
z właściwymi terytorialnie informatorami AFIS w zakresie wymiany informacji o aktywności lotniczej i innych ważnych informacji lotniczych,
z komórką zarządzania przestrzenią powietrzną na poziomie taktycznym w zakresie aktywacji i dezaktywacji elementów przestrzeni powietrznej oraz ograniczeń w rejonie odpowiedzialności sektora FIS,
z ATC w zakresie wymiany informacji powietrznej oraz przekazywania zezwoleń kontroli i innych ważnych informacji lotniczych;
7) wykonywania czynności informatora FIS, z zastosowaniem ustalonych procedur i instrukcji operacyjnych, w szczególności:
prowadzenia korespondencji radiotelefonicznej z zachowaniem następujących wymagań:
- stosowanie technik pracy z mikrofonem,
- stosowanie wymowy we właściwym tempie i z prawidłową dykcją,
- stosowanie frazeologii lotniczej,
- posługiwanie się zrozumiałą komunikacją, gdy zakres przekazywanych informacji wykracza poza obowiązującą frazeologię,
odbioru informacji z różnych źródeł, ich analizy i przekazywania właściwym odbiorcom we właściwym czasie;
8) nadawania realizowanym zadaniom właściwego priorytetu.
§ 74.
Do świadectwa FIS mogą być wpisane:
1) uprawnienie FIS lub uprawnienie RIS;
2) uprawnienia uzupełniające w jednostce;
3) uprawnienia uzupełniające w zakresie języka;
4) OJTI;
5) STDI.
§ 75.
Informator FIS niemający wpisanego do swojego świadectwa FIS ważnego uprawnienia uzupełniającego w jednostce jest uprawniony do zapewniania FIS pod nadzorem OJTI.
Informator FIS wykonuje czynności lotnicze wyłącznie w zakresie wynikającym:
1) ze świadectwa kwalifikacji, z uwzględnieniem ograniczeń do niego wpisanych;
2) z ważnych uprawnień, o których mowa w § 74, wpisanych do jego świadectwa kwalifikacji.
§ 76.
Uprawnienie uzupełniające w jednostce potwierdza, że posiadacz świadectwa FIS ma wiedzę i umiejętności do zapewniania służby ruchu lotniczego dla określonego sektora FIS w ramach odpowiedzialności organu służb ruchu lotniczego.
§ 77.
Uprawnienie uzupełniające w jednostce wydawane informatorowi FIS jest wpisywane do jego świadectwa kwalifikacji w odniesieniu do uprawnienia FIS i uprawnienia RIS zgodnie z podziałem przestrzeni powietrznej dokonanym na podstawie przepisów wydanych na podstawie art. 121 ust. 5 ustawy i opublikowanym w Zintegrowanym Pakiecie Informacji Lotniczych, w części Zbiór Informacji Lotniczych Polska (AIP Polska).
Ważność uprawnienia uzupełniającego w jednostce wynosi 3 lata i może być przedłużona na następne 3 lata na podstawie przeprowadzonego przez egzaminatora państwowego, posiadającego ważne uprawnienie uzupełniające w tej jednostce, sprawdzianu umiejętności na stanowisku operacyjnym, jeżeli jednostka wykaże przed Prezesem Urzędu, że informator FIS, zgodnie z ustanowionym przez organ FIS programem utrzymania poziomu wiedzy i umiejętności w jednostce:
1) pracował na stanowisku operacyjnym co najmniej minimalną, ustaloną proporcjonalnie do natężenia ruchu, rozliczaną w okresie trzymiesięcznym, liczbę godzin;
2) co najmniej raz na 3 lata uczestniczył w zatwierdzonym przez Prezesa Urzędu szkoleniu odświeżającym, szkoleniu w sytuacjach anormalnych i awaryjnych oraz, w uzasadnionych przypadkach, w szkoleniu językowym;
3) posiada ważne orzeczenie lotniczo-lekarskie odpowiedniej klasy.
Oprócz wymogów, o których mowa w ust. 2, program utrzymania poziomu wiedzy i umiejętności w jednostce:
1) zawiera procedurę utrzymania kompetencji po trzymiesięcznej lub dłuższej przerwie w zapewnianiu służby;
2) określa minimalną liczbę godzin, jaką instruktor OJT powinien przepracować, aby utrzymać ważność uprawnienia uzupełniającego w jednostce, bez wliczania zadań szkoleniowych, która może być zmniejszona proporcjonalnie do czasu spędzonego na szkoleniu prowadzonym na stanowiskach operacyjnych;
3) podlega zatwierdzeniu przez Prezesa Urzędu.
§ 78.
Jednostki prowadzą rejestry dotyczące liczby godzin faktycznie przepracowanych na stanowisku operacyjnym dla każdego posiadacza świadectwa kwalifikacji pracującego w danej jednostce. Dane te są udostępniane, na żądanie, Prezesowi Urzędu i informatorom FIS ujętym w tym rejestrze.
W przypadku dłuższej niż 12 miesięcy przerwy w korzystaniu z uprawnienia uzupełniającego w jednostce ponowne dopuszczenie do korzystania z tego uprawnienia może nastąpić po pomyślnym ukończeniu szkolenia w zakresie uprawnienia uzupełniającego w jednostce oraz po uzyskaniu pozytywnego wyniku z części praktycznej egzaminu państwowego.
§ 79.
Informator FIS, który nie wykonywał czynności związanych z posiadanym uprawnieniem przez okres czterech kolejnych lat, może rozpocząć szkolenie w jednostce dotyczące tego uprawnienia wyłącznie po poddaniu się ocenie, czy spełnia warunki określone do wydania uprawnienia, oraz po spełnieniu wymagań szkoleniowych wynikających z tej oceny.
§ 80.
Kandydat na informatora FIS lub informator FIS ubiegający się o uprawnienie uzupełniające w zakresie języka wykazuje się biegłością językową w zakresie frazeologii lotniczej i zrozumiałej komunikacji, w tym:
1) skutecznie porozumiewa się wyłącznie za pomocą głosu, w tym przy użyciu telefonu lub radiotelefonu, oraz w sytuacjach kontaktu osobistego;
2) dokładnie i precyzyjnie porozumiewa się w zakresie powszechnych, konkretnych i związanych z pracą tematów;
3) wykorzystuje właściwe strategie komunikacyjne w celu wymiany komunikatów oraz ich rozpoznawania, a także wyjaśnia nieporozumienia w kontekście ogólnym lub związanym z pracą;
4) pomyślnie i z odpowiednią łatwością radzi sobie z wyzwaniami językowymi powstałymi w wyniku komplikacji lub nieoczekiwanego obrotu zdarzeń, które występują w rutynowych sytuacjach w pracy lub wymiany informacji w tym zakresie;
5) mówi dialektem lub z akcentem, który jest zrozumiały dla wspólnoty aeronautycznej.
Uprawnienie uzupełniające w zakresie języka wpisuje się do świadectwa FIS, które pozostaje ważne przez okres:
1) 3 lat - w przypadku kandydatów, którzy podczas egzaminu wykazali się biegłością językową na poziomie 4 operacyjnym w zakresie języka angielskiego lub polskiego - w odniesieniu do uprawnienia uzupełniającego w zakresie odpowiednio języka angielskiego lub polskiego;
2) 6 lat - w przypadku kandydatów, którzy podczas egzaminu wykazali się biegłością językową na poziomie 5 rozszerzonym w zakresie języka angielskiego lub polskiego, o którym mowa w Dodatku A do Załącznika 1 do Konwencji - w odniesieniu do uprawnienia uzupełniającego w zakresie odpowiednio języka angielskiego lub polskiego;
3) 9 lat - w przypadku kandydatów, którzy podczas egzaminu wykazali się biegłością językową na poziomie 6 biegłym w zakresie języka angielskiego;
4) bezterminowo - w przypadku kandydatów, którzy podczas egzaminu wykazali się biegłością językową na poziomie 6 biegłym w zakresie języka polskiego.
Uprawnienie uzupełniające w zakresie języka polskiego na poziomie 6 biegłym może być wpisane do świadectwa FIS na podstawie:
1) świadectwa dojrzałości, po zdaniu egzaminu maturalnego w języku polskim, oraz
2) wykazania się w trakcie części praktycznej egzaminu państwowego biegłością językową na poziomie 6 biegłym w zakresie frazeologii lotniczej i zrozumiałej komunikacji.
§ 81.
OJTI może uzyskać informator FIS, który:
1) posiada ważne świadectwo FIS z wpisanym co najmniej jednym uprawnieniem oraz bezpośrednio przed ubieganiem się o OJTI:
przez co najmniej 2 lata wykonywał czynności wynikające z posiadanego świadectwa kwalifikacji,
przez co najmniej 2 lata wykonywał czynności wynikające z posiadanego świadectwa kwalifikacji w odniesieniu do uprawnienia, którego dotyczy szkolenie;
2) posiada ważne uprawnienie uzupełniające w zakresie języka w odniesieniu do języka polskiego i angielskiego;
3) posiada ważne orzeczenie lotniczo-lekarskie odpowiedniej klasy;
4) odbył szkolenie teoretyczne i praktyczne potwierdzone zaświadczeniem, o którym mowa w § 45 ust. 3;
5) zdał egzamin państwowy, podczas którego wykazał się wiedzą z zakresu minimum programowego do szkolenia w zakresie OJTI lub STDI określonego w załączniku nr 7 do rozporządzenia oraz umiejętnością:
szkolenia na szkoleniowych urządzeniach symulacji ruchu lotniczego, w tym umiejętnością określania zadań do wykonania przez szkolonego, stosownie do jego zaawansowania, przeprowadzania odprawy przed rozpoczęciem sesji szkoleniowej, w jej trakcie i po jej zakończeniu, oceny postępów i wyników szkolenia, umiejętnością wykorzystania możliwości programowych i dydaktycznych szkoleniowego urządzenia symulacji ruchu lotniczego, rozpoznawania usterek w działaniu oraz znajomością zasad zachowania bezpieczeństwa podczas użytkowania szkoleniowego urządzenia symulacji ruchu lotniczego,
szkolenia na stanowisku operacyjnym, w tym umiejętnością niedopuszczania do błędów zagrażających bezpieczeństwu i płynności ruchu lotniczego, właściwego korygowania skutków błędów popełnianych przez szkolonego, omawiania ze szkolonym jego postępów, oceny postępów i wyników szkolenia.
W ramach szkolenia, o którym mowa w ust. 1 pkt 4, dopuszcza się szkolenie osoby, która wykazała przed prowadzącym szkolenie, że posiada niektóre z wymaganych wiadomości lub umiejętności, według indywidualnego kursu szkoleniowego.
Indywidualny kurs szkoleniowy opracowuje, na podstawie zatwierdzonego kursu szkoleniowego, prowadzący szkolenie i przedstawia Prezesowi Urzędu do zatwierdzenia.
§ 82.
Ważność OJTI wpisywanego do świadectwa FIS wynosi 3 lata i może być przedłużona na następne 3 lata na podstawie przeprowadzonego przez egzaminatora państwowego sprawdzianu umiejętności w zakresie prowadzenia szkolenia na stanowisku operacyjnym.
Warunkiem przedłużenia ważności OJTI jest także pomyślne ukończenie raz na 5 lat szkolenia odświeżającego dla instruktorów OJT.
Przy pierwszym przedłużeniu ważności OJTI warunek, o którym mowa w ust. 2, nie jest wymagany.
§ 83.
STDI może uzyskać kandydat, który:
1) posiada lub posiadał świadectwo FIS z co najmniej jednym uprawnieniem oraz co najmniej 24 miesiące praktyki na stanowisku operacyjnym;
2) odbył szkolenie teoretyczne i praktyczne potwierdzone zaświadczeniem, o którym mowa w § 45 ust. 3;
3) podczas egzaminu państwowego wykazał się wiedzą z zakresu minimum programowego do szkolenia w zakresie OJTI lub STDI określonego w załączniku nr 7 do rozporządzenia i umiejętnością w zakresie określonym w § 81 ust. 1 pkt 5 lit. a.
Informator FIS:
1) posiadający wpisane do swojego świadectwa FIS ważne OJTI może ubiegać się o uzyskanie STDI bez egzaminu;
2) którego OJTI wpisane do świadectwa FIS utraciło ważność na skutek przerwy w wykonywaniu czynności instruktora OJT, uzyskuje STDI na podstawie sprawdzianu umiejętności w trakcie części praktycznej egzaminu państwowego.
Ważność STDI wpisywanego do świadectwa FIS wynosi 3 lata i może być przedłużona na następne 3 lata na podstawie przeprowadzonego przez egzaminatora państwowego sprawdzianu umiejętności w zakresie prowadzenia szkolenia na szkoleniowym urządzeniu symulacji ruchu lotniczego.
Warunkiem przedłużenia ważności STDI jest także pomyślne ukończenie raz na 5 lat szkolenia odświeżającego dla instruktorów STD.
Przy pierwszym przedłużeniu ważności STDI warunek, o którym mowa w ust. 4, nie jest wymagany.
W przypadku dłuższej niż 12 miesięcy przerwy w wykonywaniu czynności instruktora STD ponowne dopuszczenie do ich wykonywania może nastąpić po zaliczeniu sprawdzianu umiejętności przed instruktorem OJT.
Wymóg, o którym mowa w ust. 6, nie dotyczy posiadacza STDI, który posiada świadectwo FIS z ważnym OJTI oraz ważne orzeczenie lotniczo-lekarskie odpowiedniej klasy.
§ 84.
Warunkiem uzyskania przez informatora FIS dodatkowego uprawnienia do świadectwa FIS jest:
1) posiadanie świadectwa FIS;
2) posiadanie ważnego uprawnienia uzupełniającego w zakresie języka w odniesieniu do języka polskiego i angielskiego;
3) posiadanie ważnego orzeczenia lotniczo-lekarskiego odpowiedniej klasy;
4) odbycie szkolenia w zakresie tego uprawnienia w ramach szkolenia wstępnego według kursu szkoleniowego uwzględniającego co najmniej minimum programowe do szkolenia kandydatów ubiegających się o świadectwo FIS i uprawnienia do niego wpisywane określone w załączniku nr 5 do rozporządzenia;
5) zdanie egzaminu państwowego.
§ 85.
Warunkiem uzyskania przez informatora FIS dodatkowego uprawnienia uzupełniającego w jednostce do świadectwa FIS jest:
1) spełnienie wymagań, o których mowa w § 84 pkt 1-3;
2) odbycie szkolenia w jednostce, o którym mowa w § 36 ust. 1 pkt 2;
3) posiadanie takiego samego ważnego uprawnienia jak to, na które będzie szkolony, oraz uprawnienia uzupełniającego w innej jednostce;
4) zdanie części praktycznej egzaminu państwowego.
Rozdział 11. Szczegółowe warunki wydawania świadectwa AFIS, uprawnienia przyznawane i wpisywane do świadectwa AFIS oraz szczegółowe wymagania dla kandydata na informatora AFIS dotyczące szkolenia, kwalifikacji lotniczych w zakresie wiedzy, umiejętności i praktyki
§ 86.
Świadectwo AFIS wydaje się kandydatowi, który:
1) spełnił wymagania określone w art. 95 ust. 3 pkt 9 ustawy;
2) pomyślnie ukończył szkolenie wstępne;
3) posiada ważne orzeczenie lotniczo-lekarskie odpowiedniej klasy;
4) wykazał się biegłością językową w odniesieniu do języka polskiego i angielskiego co najmniej na poziomie 4 operacyjnym, z zastrzeżeniem ust. 2;
5) zdał egzamin państwowy.
Wymóg znajomości języków, o którym mowa w ust. 1 pkt 4, może być ograniczony jedynie do języka polskiego, pod warunkiem że kandydat był szkolony do zapewniania AFIS wyłącznie w języku polskim.
§ 87.
Kandydat ubiegający się o świadectwo AFIS:
1) w części teoretycznej egzaminu państwowego wykazuje się wiedzą w zakresie przedmiotów określonych w minimum programowym do szkolenia kandydatów ubiegających się o świadectwo AFIS,
2) w części praktycznej egzaminu państwowego wykazuje, że posiada umiejętności wykonania czynności określonych w minimum programowym do szkolenia kandydatów ubiegających się o świadectwo AFIS
- które określa załącznik nr 5 do rozporządzenia.
§ 88.
Przy pierwszym wydaniu świadectwa AFIS wpisuje się do niego, co najmniej, uprawnienie uzupełniające w zakresie języka w odniesieniu do języka polskiego.
§ 89.
Do świadectwa AFIS stosuje się wymogi określone w § 71 ust. 1, 2, 4 i 5.
Informator AFIS, który rozpoczął szkolenie praktyczne na stanowisku operacyjnym w terminie, o którym mowa w § 71 ust. 1, lecz z powodu uzasadnionej przerwy w szkoleniu nie jest w stanie ukończyć tego szkolenia w terminie 24 miesięcy od dnia wydania świadectwa, po przywróceniu ważności świadectwa może kontynuować szkolenie w celu uzyskania uprawnienia uzupełniającego w jednostce w zakresie określonym przez prowadzącego szkolenie.
§ 90.
Kandydat do szkolenia w jednostce powinien posiadać:
1) świadectwo AFIS albo świadectwo uznania obcego świadectwa kwalifikacji;
2) ważne uprawnienie w zakresie języka polskiego i angielskiego co najmniej na poziomie 4 operacyjnym, zarówno w zakresie frazeologii lotniczej, jak i zrozumiałej komunikacji, poświadczone odpowiednim dokumentem, z zastrzeżeniem § 86 ust. 2;
3) ważne orzeczenie lotniczo-lekarskie odpowiedniej klasy.
§ 91.
Informator AFIS w pierwszej części egzaminu praktycznego wykazuje, że posiada wiedzę dotyczącą danego lotniska, w odniesieniu do którego ubiega się o uprawnienie uzupełniające w jednostce, co najmniej w zakresie:
1) lokalnych zasad i procedur obowiązujących na lotnisku;
2) charakteru lokalnego ruchu lotniczego;
3) ukształtowania terenu, przeszkód terenowych oraz charakterystycznych punktów orientacyjnych w promieniu 50 km od lotniska;
4) lokalnych urządzeń radionawigacyjnych i wzrokowych pomocy nawigacyjnych - VAN (Visual Aids for Navigation);
5) procedur w zakresie koordynacji pomiędzy AFIS a właściwym terytorialnie organem FIS;
6) danych dotyczących raportów meteorologicznych i wpływu znaczących lokalnych cech charakterystycznych pogody na zapewnianie AFIS;
7) lokalnych procedur alarmowania służb ratowniczych.
Informator AFIS w drugiej części egzaminu praktycznego wykazuje, że posiada umiejętności niezbędne do:
1) oceny zdatności stanowiska operacyjnego oraz jego wyposażenia do zapewniania AFIS, w tym radiostacji lotniczej oraz środków łączności z innymi ATS, służbą meteorologiczną, służbami ratowniczymi oraz służbami utrzymania lotniska:
przed przystąpieniem do wykonywania czynności informatora AFIS,
podczas bieżącej pracy na stanowisku operacyjnym,
podczas działań w przypadku wystąpienia usterek w pracy urządzeń łączności;
2) posługiwania się urządzeniami łączności, włącznie z urządzeniami pomocniczymi oraz wzrokowymi pomocami nawigacyjnymi - VAN (Visual Aids for Navigation);
3) pozyskiwania danych niezbędnych do zapewniania AFIS, dotyczących co najmniej:
ruchu lotniczego,
wykorzystania przestrzeni powietrznej,
warunków atmosferycznych,
lokalnych porozumień i procedur ruchu lotniczego dotyczących lotniska lub części przestrzeni powietrznej, w odniesieniu do których będzie wykonywał czynności informatora służby informacji;
4) współdziałania:
ze służbami utrzymania i eksploatacji lotniska,
ze służbami ratowniczymi,
ze służbą meteorologiczną,
z właściwym terytorialnie organem FIS w zakresie wymiany informacji powietrznej i innych ważnych informacji lotniczych,
z komórką taktycznego zarządzania przestrzenią powietrzną w zakresie aktywacji i dezaktywacji elementów przestrzeni powietrznej oraz ograniczeń w tej przestrzeni,
z ATC w zakresie wymiany informacji powietrznej oraz przekazywania zezwoleń kontroli ruchu lotniczego i innych ważnych informacji lotniczych,
z załogami statków powietrznych przed lotem w zakresie przyjmowania planów lotów i przekazywania ich właściwym odbiorcom, udostępniania publikacji informacji lotniczej, dostarczania informacji pogodowych i innych ważnych informacji niezbędnych do planowania i przeprowadzenia lotu;
5) wykonywania czynności informatora AFIS z zastosowaniem ustalonych procedur i instrukcji operacyjnych, w szczególności:
prowadzenia korespondencji radiotelefonicznej z zachowaniem następujących standardów:
- stosowanie technik pracy z mikrofonem,
- wymowa we właściwym tempie i z prawidłową dykcją,
- stosowanie frazeologii lotniczej,
- zrozumiała komunikacja, gdy zakres przekazywanych informacji wykracza poza obowiązującą frazeologię,
odbioru informacji z różnych źródeł, ich analizy i przekazywania właściwym odbiorcom we właściwym czasie;
6) nadawania realizowanym zadaniom właściwego priorytetu.
§ 92.
Do świadectwa AFIS, z uwzględnieniem § 88, można wpisać:
1) uprawnienie uzupełniające w jednostce;
2) uprawnienie uzupełniające w zakresie języka;
3) OJTI;
4) STDI.
§ 93.
Informator AFIS niemający wpisanego do świadectwa AFIS ważnego uprawnienia uzupełniającego w jednostce jest uprawniony do zapewniania AFIS pod nadzorem instruktora OJT.
Informator AFIS wykonuje czynności lotnicze wyłącznie w zakresie wynikającym:
1) ze świadectwa kwalifikacji, z uwzględnieniem ograniczeń do niego wpisanych;
2) z ważnych uprawnień, o których mowa w § 92, wpisanych do jego świadectwa kwalifikacji.
§ 94.
Uprawnienie uzupełniające w jednostce:
1) potwierdza, że posiadacz świadectwa AFIS ma wiedzę i umiejętności niezbędne do zapewniania ATS na określonym lotnisku niekontrolowanym w ramach odpowiedzialności organu ATS;
2) wydawane informatorowi AFIS jest wpisywane do jego świadectwa kwalifikacji zgodnie z podziałem przestrzeni powietrznej dokonanym na podstawie przepisów wydanych na podstawie art. 121 ust. 5 ustawy i opublikowanym w Zintegrowanym Pakiecie Informacji Lotniczych, w części Zbiór Informacji Lotniczych Polska (AIP Polska);
3) dla lotniska niekontrolowanego, na którym zgodnie z opublikowanym w Zintegrowanym Pakiecie Informacji Lotniczych, w części Zbiór Informacji Lotniczych (AIP Polska), jest zapewniana AFIS w języku polskim i angielskim, może być wpisane do świadectwa AFIS, pod warunkiem posiadania przez informatora AFIS ważnego uprawnienia uzupełniającego w zakresie języka w odniesieniu do języka polskiego i angielskiego.
Ważność uprawnienia uzupełniającego w jednostce wynosi 3 lata i może być przedłużona na następne 3 lata na podstawie przeprowadzonego przez egzaminatora państwowego sprawdzianu umiejętności na stanowisku operacyjnym, jeżeli organ AFIS wykaże przed Prezesem Urzędu, że informator AFIS, zgodnie z ustanowionym przez organ AFIS programem utrzymania wiedzy i umiejętności w jednostce:
1) pracował na stanowisku operacyjnym co najmniej minimalną, ustaloną proporcjonalnie do natężenia ruchu, rozliczaną w okresie trzymiesięcznym, liczbę godzin;
2) co najmniej raz na 3 lata uczestniczył w zatwierdzonym przez Prezesa Urzędu szkoleniu odświeżającym, szkoleniu w sytuacjach anomalnych i awaryjnych oraz, w uzasadnionych przypadkach, w szkoleniu językowym;
3) posiada ważne orzeczenie lotniczo-lekarskie odpowiedniej klasy.
Oprócz wymogów określonych w ust. 2 program utrzymania wiedzy i umiejętności w jednostce:
1) zawiera procedurę utrzymania kompetencji po trzymiesięcznej lub dłuższej przerwie w świadczeniu służby;
2) określa minimalną liczbę godzin, jaką instruktor OJT powinien przepracować, aby utrzymać ważność uprawnienia uzupełniającego w jednostce, bez wliczania zadań szkoleniowych, która może być zmniejszona proporcjonalnie do czasu spędzonego na szkoleniu prowadzonym na stanowiskach operacyjnych;
3) podlega zatwierdzeniu przez Prezesa Urzędu.
Jednostki prowadzą rejestry dotyczące liczby godzin faktycznie przepracowanych na stanowisku operacyjnym dla każdego posiadacza świadectwa AFIS pracującego w danej jednostce. Dane te są udostępniane na żądanie Prezesowi Urzędu i informatorom AFIS ujętym w tym rejestrze.
W przypadku dłuższej niż 12 miesięcy przerwy w korzystaniu z uprawnienia uzupełniającego w jednostce ponowne dopuszczenie do korzystania z tego uprawnienia może nastąpić po pomyślnym ukończeniu szkolenia w jednostce oraz po uzyskaniu pozytywnego wyniku z części praktycznej egzaminu państwowego.
§ 95.
Informator AFIS, który nie wykonywał czynności związanych z posiadanym świadectwem AFIS przez kolejne 4 lata, może rozpocząć szkolenie w jednostce w celu przywrócenia ważności uprawnienia uzupełniającego w jednostce wyłącznie po poddaniu się ocenie, czy spełnia warunki określone do wydania świadectwa AFIS w zakresie wiedzy i umiejętności, oraz po spełnieniu wymagań szkoleniowych wynikających z tej oceny.
Oceny wiedzy i umiejętności, o których mowa w ust. 1, dokonuje organizacja szkoleniowa.
§ 96.
Z zastrzeżeniem § 86 ust. 2, kandydat na informatora AFIS ubiegający się o uprawnienie uzupełniające w zakresie języka lub informator AFIS ubiegający się o przedłużenie lub przywrócenie uprawnienia uzupełniającego w zakresie języka wykazuje się biegłością językową w zakresie frazeologii lotniczej i zrozumiałej komunikacji na warunkach określonych w § 80 ust. 1.
W odniesieniu do ważności uprawnienia uzupełniającego w zakresie języka wpisywanego do świadectwa AFIS stosuje się § 80 ust. 2.
Uprawnienie uzupełniające w zakresie języka polskiego na poziomie 6 biegłym może być wpisane do świadectwa AFIS na warunkach określonych w § 80 ust. 3.
§ 97.
OJTI może uzyskać informator AFIS, który:
1) posiada świadectwo AFIS z wpisanym co najmniej jednym uprawnieniem uzupełniającym w jednostce oraz bezpośrednio przed ubieganiem się o OJTI przez co najmniej 2 lata wykonywał czynności wynikające z posiadanego świadectwa kwalifikacji w odniesieniu do uprawnienia uzupełniającego w jednostce, którego dotyczy szkolenie;
2) posiada ważne uprawnienie uzupełniające w zakresie języka w odniesieniu do języka polskiego i angielskiego, z zastrzeżeniem § 86 ust. 2;
3) posiada ważne orzeczenie lotniczo-lekarskie odpowiedniej klasy;
4) odbył szkolenie teoretyczne i praktyczne potwierdzone zaświadczeniem, o którym mowa w § 45 ust. 3;
5) zdał egzamin państwowy, podczas którego wykazał się wiedzą z zakresu minimum programowego do szkolenia określonego w załączniku nr 7 do rozporządzenia oraz umiejętnościami, o których mowa w § 81 ust. 1 pkt 5.
W ramach szkolenia, o którym mowa w ust. 1 pkt 4, dopuszcza się szkolenie osoby, która wykazała przed prowadzącym szkolenie, że posiada niektóre z wymaganych wiadomości lub umiejętności, według indywidualnego kursu szkoleniowego.
Indywidualny kurs szkoleniowy opracowuje, na podstawie zatwierdzonego kursu szkoleniowego, prowadzący szkolenie i przedstawia Prezesowi Urzędu do zatwierdzenia.
§ 98.
W odniesieniu do ważności OJTI wpisywanego do świadectwa AFIS oraz warunków przedłużenia jego ważności stosuje się przepisy § 82.
§ 99.
STDI może uzyskać kandydat, który posiada lub posiadał świadectwo AFIS z co najmniej jednym uprawnieniem uzupełniającym w jednostce oraz co najmniej 24 miesiące praktyki na stanowisku operacyjnym.
W odniesieniu do pozostałych warunków uzyskania, okresu ważności i warunków utrzymania ważności STDI wpisywanego do świadectwa AFIS stosuje się § 83 ust. 1 pkt 2 i 3 oraz ust. 2-7.
§ 100.
Warunkiem uzyskania przez informatora AFIS dodatkowego uprawnienia uzupełniającego w jednostce jest:
1) posiadanie świadectwa AFIS;
2) posiadanie ważnego uprawnienia uzupełniającego w innej jednostce;
3) posiadanie ważnego uprawnienia uzupełniającego w zakresie języka w odniesieniu do języka polskiego i angielskiego, z zastrzeżeniem § 86 ust. 2;
4) posiadanie ważnego orzeczenia lotniczo-lekarskiego odpowiedniej klasy;
5) odbycie szkolenia w jednostce, o którym mowa w § 36 ust. 1 pkt 2;
6) zdanie części praktycznej egzaminu państwowego.
§ 101.
Przepis § 48 ust. 2 stosuje się odpowiednio do przedłużania ważności lub wznawiania uprawnienia uzupełniającego w jednostce dla lotniska niekontrolowanego, jeżeli zostało ono czasowo zamknięte dla ruchu lotniczego.
Rozdział 12. Przepisy przejściowe, dostosowujące i końcowe
§ 102.
Osobie, która w dniu 19 kwietnia 2013 r. posiadała ważną licencję informatora FIS z uprawnieniami FIS, RIS lub AFIS wydaną na podstawie rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 3 września 2003 r. w sprawie licencjonowania personelu lotniczego , których ważność wygasła, Prezes Urzędu, na jej wniosek złożony w terminie 48 miesięcy od dnia upływu terminu ważności tych uprawnień, dokonuje wymiany licencji i uprawnień do niej wpisanych na odpowiednie świadectwo kwalifikacji i uprawnienia określone odpowiednio w przepisach § 74 i § 92, przy czym:
1) do świadectwa FIS przepisuje się uprawnienia FIS i RIS oraz oznaczenie sektora, jako uprawnienie uzupełniające w jednostce,
2) do świadectwa AFIS, na podstawie uprawnienia AFIS w licencji informatora FIS, przepisuje się oznaczenie lokalizacji, o którym mowa w pkt 1.9 tomu II Załącznika 10 do Konwencji (Dz. Urz. ULC z 2016 r. poz. 227), jako uprawnienie uzupełniające w jednostce
- z zachowaniem terminu ważności, na jaki uprawnienia te zostały wydane.
Osobie, która w dniu 19 kwietnia 2013 r. posiadała ważną licencję informatora FIS z ważnymi uprawnieniami FIS, RIS lub AFIS, wydaną na podstawie rozporządzenia, o którym mowa w ust. 1, Prezes Urzędu, na jej wniosek złożony do dnia upływu terminu ważności licencji, dokonuje wymiany licencji i uprawnień do niej wpisanych na odpowiednie świadectwo kwalifikacji i uprawnienia określone odpowiednio w przepisach § 74 i § 92. Wymiany dokonuje się w sposób określony w ust. 1.
Do rubryki XIII świadectwa, o którym mowa w ust. 2, przepisuje się z licencji wpis o posługiwaniu się odpowiednio językiem polskim albo językiem polskim i angielskim. Do treści wpisu stosuje się odpowiednio § 105 ust. 3 pkt 2 albo ust. 4 pkt 2.
Świadectwo FIS lub świadectwo AFIS wydane przed dniem 19 kwietnia 2013 r., które nie zostało wymienione do dnia 18 października 2013 r. na odpowiednie świadectwo zgodne ze wzorem określonym w załączniku nr 2 do rozporządzenia, o którym mowa w ust. 1, może, na wniosek jego posiadacza, być wymienione w terminie 48 miesięcy od dnia wygaśnięcia uprawnienia uzupełniającego w jednostce. Do czasu wymiany jego posiadacz nie może korzystać z uprawnień wynikających ze świadectwa kwalifikacji.
§ 103.
Sprawdzenia wiedzy i umiejętności w celu przedłużenia uprawnień uzupełniających w jednostce wpisanych do ważnej licencji informatora FIS wydanej na podstawie rozporządzenia, o którym mowa w § 102 ust. 1, dokonuje się zgodnie z § 25.
§ 104.
W okresie 6 miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia:
1) organizacja szkoleniowa, o której mowa w § 30 ust. 3 i 4, dostosuje swoją dokumentację do wymogów rozporządzenia;
2) organizacja szkoleniowa, o której mowa w § 30 ust. 5:
dostosuje swoje plany szkolenia wstępnego, zgodnie z wymogiem § 30 ust. 5 pkt 1,
opracuje, dla każdego organu FIS, plan szkoleń w jednostce.
§ 105.
Prezes Urzędu do dnia 1 maja 2019 r. opracuje dla informatorów FIS i informatorów AFIS test sprawdzający biegłość językową w zakresie określonym w § 80 ust. 1 w odniesieniu do języka polskiego i angielskiego.
W okresie od dnia 1 maja 2019 r. do dnia 1 maja 2020 r. informatorzy FIS i informatorzy AFIS posiadający uprawnienie uzupełniające w jednostce dla lotniska niekontrolowanego, na którym zgodnie z opublikowanym w Zintegrowanym Pakiecie Informacji Lotniczych, w części Zbiór Informacji Lotniczych (AIP Polska), AFIS jest zapewniana w języku polskim i angielskim, aby korzystać z uprawnień wynikających z posiadanych świadectw kwalifikacji, nabędą uprawnienia uzupełniające w zakresie języka w odniesieniu do języka polskiego i angielskiego.
W okresie do dnia 30 kwietnia 2019 r. kandydat ubiegający się o świadectwo FIS lub świadectwo AFIS:
1) w ramach części teoretycznej egzaminu państwowego zda egzamin z przedmiotu język angielski i język polski w zastosowaniach lotniczych, w trakcie którego wykaże się wiedzą z zakresu:
podstawowej terminologii lotniczej,
terminologii odnoszącej się do statków powietrznych na ziemi i w locie,
informacji powietrznej i korespondencji,
frazeologii radiotelefonicznej w zastosowaniach do informacji powietrznej,
korespondencji naglącej i w niebezpieczeństwie;
2) na podstawie pozytywnego zaliczenia przedmiotu, o którym mowa w pkt 1, uzyska wpis w XIII rubryce świadectwa kwalifikacji o treści w języku polskim: „Posiadacz świadectwa kwalifikacji jest upoważniony do prowadzenia korespondencji w języku polskim i angielskim.” oraz o treści w języku angielskim: „The holder of this certificate is entitled to operate aviation R/T equipment in Polish and English language.”.
Informatorowi AFIS, który nie wykaże się wiedzą z zakresu, o którym mowa w ust. 3 pkt 1, w odniesieniu do języka angielskiego:
1) można wpisać do świadectwa AFIS uprawnienie uzupełniające w jednostce jedynie dla lotniska niekontrolowanego, na którym zgodnie z opublikowanym w Zintegrowanym Pakiecie Informacji Lotniczych, w części Zbiór Informacji Lotniczych (AIP Polska), AFIS jest zapewniana wyłącznie w języku polskim;
2) w XIII rubryce świadectwa AFIS dokonuje się wpisu o treści w języku polskim: „Posiadacz świadectwa kwalifikacji jest upoważniony do prowadzenia korespondencji w języku polskim.” oraz o treści w języku angielskim: „The holder of this certificate is entitled to operate aviation R/T equipment in Polish language.”.
Wpisy, o których mowa w ust. 3 pkt 2 oraz ust. 4 pkt 2, zachowują ważność do dnia 1 maja 2020 r.
W okresie od dnia 1 maja 2019 r. do dnia 1 maja 2020 r. kandydat ubiegający się o świadectwo FIS lub świadectwo AFIS wykazuje się biegłością językową w sposób określony w § 80.
§ 106.
Do postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia stosuje się przepisy niniejszego rozporządzenia.
§ 107.
Szkolenia kandydatów na członków personelu lotniczego posiadających świadectwo kwalifikacji informatora służby informacji powietrznej lub świadectwo kwalifikacji informatora lotniskowej służby informacji powietrznej i członków personelu lotniczego posiadających te świadectwa kwalifikacji rozpoczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie rozporządzenia są prowadzone na podstawie dotychczasowych programów szkolenia.
§ 108.
Zaświadczenia o ukończeniu szkolenia lotniczego wydane przed dniem wejścia w życie rozporządzenia zachowują ważność przez 12 miesięcy od dnia zakończenia szkolenia lotniczego.
§ 109.
Świadectwa uznania obcych licencji i świadectw kwalifikacji oraz wynikających z nich uprawnień wydane przed dniem wejścia w życie rozporządzenia zachowują ważność przez okres, na jaki zostały wydane.
§ 110.
Kontrolerom ruchu lotniczego, którzy przed wejściem w życie rozporządzenia Komisji (UE) nr 2015/340 z dnia 20 lutego 2015 r. ustanawiającego wymagania techniczne i procedury administracyjne dotyczące licencji i certyfikatów kontrolerów ruchu lotniczego zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 216/2008, zmieniającego rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 923/2012 i uchylającego rozporządzenie Komisji (UE) nr 805/2011 wykazali się biegłością językową w zakresie języka angielskiego na poziomie 6 biegłym, do licencji zgodnej z formatem określonym w Dodatku 1 do załącznika II do rozporządzenia nr 2015/340 wpisuje się poziom 6 biegły na okres ważności 9 lat.
W przypadku, o którym mowa w ust. 1, dziewięcioletni okres ważności uprawnienia uzupełniającego w zakresie biegłości języka angielskiego dla poziomu 6 biegłego liczy się od daty wydania nowej licencji.
§ 111.
Traci moc rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 12 kwietnia 2013 r. w sprawie licencji i świadectw kwalifikacji personelu służb ruchu lotniczego .
§ 112.
Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia, z wyjątkiem:
1) § 80 i § 96, które wchodzą w życie z dniem 1 maja 2019 r.;
2) § 68 pkt 4, § 70 pkt 2, § 72 pkt 2, § 74 pkt 3, § 81 ust. 1 pkt 2, § 84 pkt 2, § 86 ust. 1 pkt 4, § 90 pkt 2, § 92 pkt 2, § 94 ust. 1 pkt 3, § 97 ust. 1 pkt 2, § 100 pkt 3, które wchodzą w życie z dniem 1 maja 2020 r.
Załącznik nr 1 - Skróty nazw uprawnień wpisywanych do świadectwa kwalifikacji
Załącznik nr 2 - Wzory świadectw kwalifikacji
Załącznik nr 3 - Szczegółowe warunki i sposób prowadzenia szkolenia lotniczego
W celu zapewnienia właściwych warunków i sposobu prowadzenia szkolenia lotniczego w celu uzyskania świadectw kwalifikacji oraz uprawnień do nich wpisywanych organizacja szkoleniowa:
1) określa strukturę organizacyjną wspomagającą bezpieczeństwo, efektywność i ciągłość szkolenia;
2) zapewnia, że jej struktura organizacyjna określa:
zakres odpowiedzialności i obowiązki kadry zarządzającej odpowiedzialnej za zadania związane z procesem szkolenia i za zarządzanie jakością,
zależności i obieg sprawozdawczości pomiędzy różnymi częściami i procesami organizacji;
3) zapewnia kadrę zarządzającą, do której zalicza się kierownika odpowiedzialnego, kierownika szkolenia, szefa szkolenia teoretycznego, szefa szkolenia praktycznego, kierownika/szefa technicznego, kierownika jakości, z tym że w przypadku organizacji, która szkoli w celu uzyskania świadectwa AFIS, dopuszcza się możliwość łączenia niektórych z tych funkcji po uzyskaniu akceptacji Prezesa Urzędu;
4) dysponuje bazą dydaktyczną i zapleczem odpowiednimi do rodzaju, zakresu i intensywności oferowanego szkolenia lotniczego, w tym niezbędnymi obiektami oraz urządzeniami;
5) zapewnia, że baza dydaktyczna umożliwia osiągnięcie celów szkolenia zawartych w kursach szkoleniowych;
6) utrzymuje środki materialne niezbędne dla prowadzenia działalności;
7) ubezpiecza odpowiedzialność cywilną za szkody wynikające z prowadzonej działalności szkoleniowej stosownie do rodzaju oferowanego szkolenia;
8) jeżeli korzysta z usług innego podmiotu, zapewnia, że porozumienia o współpracy obejmują wzajemną odpowiedzialność;
9) posiada, z zastrzeżeniem pkt 11, system zarządzania jakością, za pomocą którego:
określa politykę i strategię systemu jakości oraz zapewnia ich stosowanie na wszystkich poziomach organizacji,
określa program zapewnienia jakości, zawierający procedury przeznaczone do weryfikacji zgodności systemów oraz wszystkich zachodzących procesów z mającymi zastosowanie wymogami, standardami i procedurami,
zapewnia, w formie pisemnych porozumień, że korzystając z usług szkoleniowych innego podmiotu lub podwykonawcy, obejmuje je programem zapewnienia jakości,
dostarcza dowodów funkcjonowania tego systemu poprzez posiadanie instrukcji systemu jakości i dokumentacji monitorowania zgodności działań organizacji z procedurami,
wyznacza przedstawicieli kadry zarządzającej do monitorowania zgodności działań organizacji z procedurami i właściwości procedur w celu zapewnienia bezpiecznego i skutecznego przebiegu szkolenia,
przeprowadza przeglądy systemu jakości i, w razie konieczności, identyfikuje, właściwie adresuje oraz podejmuje działania naprawcze,
określa skuteczność zrealizowanych działań naprawczych,
szkoli personel organizacji w zakresie zapewnienia jakości,
gromadzi i przechowuje dokumentację monitorowania systemu jakości przez okres nie krótszy niż okres funkcjonowania organizacji;
10) posiada, z wyjątkiem organizacji, która szkoli wyłącznie w celu uzyskania świadectwa AFIS, instrukcję systemu jakości, która zawiera co najmniej:
politykę oraz strategię systemu jakości wraz z oświadczeniem kierownika odpowiedzialnego co do założonych celów, jakie system jakości organizacji ma osiągnąć,
określenie osób funkcyjnych systemu jakości,
zakres systemu jakości,
metody realizacji celów systemu jakości,
metody pozyskiwania informacji podczas kontroli i audytów,
dokumentację systemu jakości, a także określa jej obieg w postępowaniu naprawczym oraz zasady i procedury jej przechowywania,
określenie zakresu odpowiedzialności za jakość podwykonawców szkolenia,
program zapewnienia jakości zawierający:
- zakres programu zapewnienia jakości,
- procedury kontroli jakości z zastosowaniem kart kontrolnych jakości,
- zasady planowania i prowadzenia audytów systemu jakości,
- czynności związane z działaniami naprawczymi,
- ocenę jakości organizacji i zarządzania tą organizacją,
- zasady szkolenia personelu w zakresie zapewnienia jakości;
11) która szkoli wyłącznie w celu uzyskania świadectwa AFIS, może system zarządzania jakością zastąpić przeglądem organizacji, przy czym:
osobą odpowiedzialną za program przeglądu organizacji jest kierownik odpowiedzialny lub osoba przez niego wyznaczona wymieniona w pkt 3,
osoba odpowiedzialna za wykonywanie przeglądów organizacji posiada znajomość przepisów i procedur organizacji szkolącej personel służb informacji powietrznej (FISP TO - Flight Information Service Personnel Training Organization),
na program przeglądu organizacji składają się listy kontrolne obejmujące wszystkie procesy zachodzące w organizacji oraz harmonogram sprawdzania pozycji z listy kontrolnej zapewniający, że każda pozycja jest sprawdzana co najmniej raz na 12 miesięcy,
przeglądy organizacji są udokumentowane, stwierdzone niezgodności są zapisane i zgłoszone odpowiednim osobom,
działania korygujące i zapobiegawcze są zatwierdzane przez osobę odpowiedzialną za program przeglądu organizacji i są wykonywane w ustalonym terminie,
kierownik odpowiedzialny jest informowany o wszystkich niezgodnościach oraz, regularnie, o ogólnych wynikach programu przeglądu organizacji;
12) jeżeli posiada certyfikat ISO 9001 wydany przez organizację posiadającą odpowiednią akredytację, obejmujący szkolenie ATS, uznaje się, że w wystarczającym stopniu potwierdza zgodność wymogów, o których mowa w pkt 9-11; w takim przypadku organizacja przedstawia Prezesowi Urzędu dokumentację związaną z posiadanym certyfikatem;
13) opracowuje instrukcję szkolenia, która:
opisuje strategię działalności organizacji oraz procesy i procedury stosowane w procesie szkolenia,
jest w pełni zgodna ze wszystkimi dokumentami regulaminowymi oraz obowiązującymi przepisami;
14) zapewnia, że przepisy instrukcji szkolenia są rozumiane i stosowane w sposób jednolity przez personel wszystkich komórek organizacyjnych organizacji;
15) udostępnia instrukcję szkolenia całemu personelowi organizacji;
16) utrzymuje aktualność informacji zawartych w instrukcji szkolenia i dokonuje zmian, jeżeli co najmniej:
dokonano zmian w strategii, procedurach lub w stosowanych praktykach lub
wynikają z doświadczenia w pracy operacyjnej, lub
dokonano zmian w zakresie świadczonych usług szkoleniowych, lub
zmianie uległa zawartość kursów szkoleniowych, lub
zainstalowano nowy system lub urządzenia techniczne mające znaczący wpływ na proces szkolenia, lub
dokonano zmian w certyfikacie organizacji szkolącej personel służb informacji powietrznej (FISP TO - Flight Information Service Personnel Training Organization), lub
zachodzi potrzeba utrzymania standaryzacji procesów szkolenia;
17) niezwłocznie przekazuje, zatwierdzone przez Prezesa Urzędu, wszelkie zmiany w instrukcji szkolenia wszystkim podmiotom i osobom, którym instrukcja ta została wydana;
18) wyznacza osobę odpowiedzialną za realizację przedsięwzięć, o których mowa w pkt 14-16;
19) dokonuje przeglądu procesów oraz procedur:
regularnie, co najmniej raz w roku,
w przypadku zmiany struktury organizacyjnej lub podjęcia współpracy w zakresie szkolenia z innymi podmiotami,
po wprowadzeniu zmian technologicznych, w szczególności po wprowadzeniu nowych urządzeń i systemów,
po wprowadzeniu zmian przepisów bezpieczeństwa,
w innych przypadkach mających wpływ na funkcjonowanie organizacji;
20) zatrudnia odpowiednio liczny i wykwalifikowany personel, gwarantujący, że szkolenie prowadzone w organizacji odbywa się w sposób bezpieczny, efektywny, ciągły i zrównoważony;
21) ustanawia procedury w zakresie rekrutacji i szkolenia personelu;
22) prowadzi wykaz informacji dotyczących liczby, statusu, kwalifikacji i lokalizacji personelu wykonującego zadania związane ze szkoleniem i z systemem jakości;
23) w odniesieniu do personelu organizacji będących podwykonawcą:
posiada dokumenty poświadczające odpowiednie kwalifikacje tego personelu do wykonywania zadań związanych ze szkoleniem,
zapewnia, że personel ten posiada wystarczającą wiedzę na temat jego roli w zapewnieniu ciągłości szkolenia;
24) wykazuje formę świadczenia pracy na jej rzecz przez osoby niebędące jej etatowymi pracownikami;
25) zapewnia, że szkolenie teoretyczne prowadzą odpowiednio wykwalifikowani wykładowcy, którzy:
posiadają odpowiednią wiedzę z dziedziny stanowiącej przedmiot szkolenia,
wykazali się umiejętnością korzystania z odpowiednich technik instruktażowych,
przećwiczyli techniki szkoleniowe w zakresie procedur będących przedmiotem planowanego szkolenia,
przechodzą regularne szkolenia odświeżające wiedzę w celu zachowania kompetencji szkoleniowych;
26) zapewnia, że szkolenie w zakresie umiejętności praktycznych prowadzą odpowiednio wykwalifikowani instruktorzy, którzy:
spełniają wymagania dotyczące poziomu wiedzy teoretycznej i doświadczenia stosownie do prowadzonego szkolenia,
wykazali się umiejętnością nauczania i korzystania z odpowiednich technik instruktażowych,
przećwiczyli techniki szkoleniowe w procedurach będących przedmiotem planowanego szkolenia,
przechodzą regularne szkolenia odświeżające wiedzę i umiejętności w celu zachowania kompetencji szkoleniowych;
27) zapewnia, że instruktorzy w zakresie umiejętności praktycznych są także członkami personelu służb ruchu lotniczego posiadającymi ważne uprawnienia do pełnienia tej funkcji;
28) zapewnia, że osoby odpowiedzialne za ocenę wiedzy kandydatów podczas szkolenia wstępnego:
wykazują się umiejętnością do przygotowania i prowadzenia testów i kontroli w tym zakresie,
przechodzą regularne szkolenia odświeżające wiedzę, aby stosować aktualne standardy oceny;
29) zapewnia, że osoby odpowiedzialne za ocenę umiejętności kandydatów podczas szkolenia wstępnego, poza tym, że spełniają wymagania, o których mowa w pkt 27, są także członkami personelu służb ruchu lotniczego posiadającymi ważne uprawnienia do pełnienia tej funkcji;
30) szczegółowo określa kwalifikacje osób prowadzących egzaminy w ramach szkolenia wstępnego, w tym również szkolenia na urządzeniach symulacji ruchu lotniczego;
31) posiada procedury określania kompetencji instruktorów i wykładowców w zakresie nauczania;
32) posiada program szkolenia wstępnego, odświeżającego oraz doskonalącego dla instruktorów i wykładowców, odpowiedniego do przypisanych im zadań i obowiązków, uwzględniający szkolenia z zakresu wiedzy i umiejętności dotyczące czynnika ludzkiego;
33) zapewnia metodykę szkolenia adekwatną do celów, treści i czasu trwania poszczególnych etapów szkolenia;
34) zapewnia, że kursy szkoleniowe określają metody szkolenia w odniesieniu do poszczególnych zagadnień w nich zawartych;
35) zapewnia, że metodyka szkolenia obejmuje sposób organizacji egzaminów oraz dokonywania ocen;
36) dla każdego rodzaju szkolenia opracowuje kurs szkoleniowy;
37) zapewnia, że kurs szkoleniowy określa co najmniej:
przedmioty nauczania wraz z przypisanymi im celami ogólnymi,
tematy zajęć,
zagadnienia wraz z przypisanymi im celami szczegółowymi, rodzajami modułów dydaktycznych i liczbą jednostek lekcyjnych;
38) na podstawie zatwierdzonych kursów szkoleniowych opracowuje i udostępnia uczestnikom szkolenia tygodniowy harmonogram szkolenia, który:
podlega zatwierdzeniu przez kierownika odpowiedzialnego,
zawiera co najmniej chronologiczny układ zajęć w poszczególnych dniach tygodnia z określeniem:
- przedmiotu i tematu zajęć,
- godziny rozpoczęcia i zakończenia poszczególnych zajęć,
- nazwiska wykładowcy lub instruktora prowadzącego zajęcia,
- oznaczenia miejsca prowadzenia zajęć;
39) prowadzi szkolenia wyłącznie w zakresie określonym w otrzymanym certyfikacie organizacji szkolącej personel służb informacji powietrznej (FISP TO - Flight Information Service Personnel Training Organization);
40) ustanawia i prowadzi system archiwizacji procesu szkolenia gwarantujący:
kompletność danych w celu umożliwienia rekonstrukcji historii szkolenia każdego kandydata i instruktora lub wykładowcy w organizacji,
integralność danych w celu ochrony przechowywanych danych przed usunięciem lub zmianą;
41) ustanawia procedurę archiwizacji procesu szkolenia oraz określa zakres archiwizowanej dokumentacji i przechowuje:
szczegółową dokumentację kandydata, aby udokumentować spełnienie wszystkich wymagań szkolenia przez okres wykonywania czynności wynikających ze świadectwa kwalifikacji, którego dotyczyło szkolenie,
dokumentację rejestracji kwalifikacji oraz szkoleń instruktorów i wykładowców tej organizacji przez okres 5 lat od dnia, w którym osoby te zaprzestały pełnienia obowiązków na rzecz tej organizacji,
dokumentację naboru kandydatów oraz organizacji i prowadzenia szkolenia, ze szczególnym uwzględnieniem ewidencji szkolenia przez okres funkcjonowania tej organizacji.
Załącznik nr 4 - Minimum wymaganych informacji, jakie powinna zawierać instrukcja szkolenia
1) procedura wprowadzania i zatwierdzania zmian;
2) procedura aktualizacji i stwierdzania aktualności instrukcji;
3) nakład instrukcji oraz wykaz egzemplarzy wzorcowych i użytkowych;
4) wykaz wprowadzonych zmian;
5) wykaz aktualnych stron;
6) osoba odpowiedzialna za utrzymanie aktualności informacji zawartych w instrukcji.
1) kierownika odpowiedzialnego;
2) kierownika jakości;
3) kierownika szkolenia;
4) szefa szkolenia teoretycznego;
5) szefa szkolenia praktycznego;
6) kierownika/szefa technicznego;
7) instruktorów/wykładowców szkolenia teoretycznego w zakresie konkretnych przedmiotów nauczania;
8) instruktorów szkolenia praktycznego.
1) liczba budynków oraz liczba i rozmiar pomieszczeń (np. sal wykładowych) wraz z wyposażeniem;
2) pomoce szkoleniowe;
3) urządzenia treningowe.
1) szkolenie podstawowe:
planowanie i organizacja szkolenia,
przebieg szkolenia,
kontrola postępów i wyników szkolenia,
dokumentacja i sprawozdawczość szkoleniowa,
dokumentacja podlegająca archiwizacji;
2) szkolenie w zakresie uprawnienia:
planowanie i organizacja szkolenia,
przebieg szkolenia,
kontrola postępów i wyników szkolenia,
dokumentacja i sprawozdawczość szkoleniowa,
dokumentacja podlegająca archiwizacji.
1) planowanie i organizacja szkolenia;
2) przebieg szkolenia;
3) kontrola postępów i wyników szkolenia;
4) dokumentacja i sprawozdawczość szkoleniowa;
5) dokumentacja podlegająca archiwizacji.
1) planowanie i organizacja szkolenia;
2) przebieg szkolenia;
3) kontrola postępów i wyników szkolenia;
4) dokumentacja i sprawozdawczość szkoleniowa;
5) dokumentacja podlegająca archiwizacji.
1) planowanie i organizacja szkolenia;
2) przebieg szkolenia;
3) kontrola postępów i wyników szkolenia;
4) dokumentacja i sprawozdawczość szkoleniowa;
5) dokumentacja podlegająca archiwizacji.
1) planowanie i organizacja szkolenia;
2) przebieg szkolenia;
3) kontrola postępów i wyników szkolenia;
4) dokumentacja i sprawozdawczość szkoleniowa;
5) dokumentacja podlegająca archiwizacji.
1) planowanie i organizacja szkolenia;
2) przebieg szkolenia;
3) kontrola postępów i wyników szkolenia;
4) dokumentacja i sprawozdawczość szkoleniowa;
5) dokumentacja podlegająca archiwizacji.
1) planowanie i organizacja szkolenia;
2) przebieg szkolenia;
3) kontrola postępów i wyników szkolenia;
4) dokumentacja i sprawozdawczość szkoleniowa;
5) dokumentacja podlegająca archiwizacji.
1) planowanie i organizacja szkolenia;
2) przebieg szkolenia;
3) kontrola postępów i wyników szkolenia;
4) dokumentacja i sprawozdawczość szkoleniowa;
5) dokumentacja podlegająca archiwizacji.
Załącznik nr 5 - Minima programowe do szkoleń kandydatów ubiegających się o świadectwo fis i uprawnienia do niego wpisywane oraz o świadectwo AFIS
Minimum programowe do szkolenia kandydatów ubiegających się o świadectwo FIS i uprawnienia do niego wpisywane obejmuje następujące przedmioty:
1) prawo lotnicze: lotnicze organizacje krajowe i międzynarodowe, przepisy kwalifikowania informatorów FIS, przepisy i procedury ruchu lotniczego, przestrzeń powietrzna i trasy ATS, jednostki miar stosowane w lotnictwie, raportowanie nieprawidłowości w ruchu lotniczym;
2) zarządzanie ruchem lotniczym: służby ruchu lotniczego, służba alarmowa, zarządzanie przestrzenią powietrzną, zasady prowadzenia łączności radiotelefonicznej, frazeologia radiotelefoniczna w języku polskim i angielskim, ustawienia wysokościomierza i przydział poziomów lotu, źródła i zobrazowanie danych na stanowisku operacyjnym, a dla uprawnienia RIS - również stosowanie radaru w FIS;
3) meteorologia: organizacja osłony meteorologicznej dla lotnictwa, skład i struktura atmosfery, atmosfera standardowa, ciepło i temperatura, ciśnienie powietrza, masy powietrza i fronty atmosferyczne, systemy mezoskalowe, zjawiska atmosferyczne, widzialność, zagrożenia meteorologiczne dla lotnictwa, źródła informacji meteorologicznych dla lotnictwa oraz ich pozyskiwanie i interpretacja;
4) nawigacja: kula ziemska i jej odwzorowanie na mapach, mapy lotnicze, magnetyzm Ziemi, systemy współrzędnych oraz kierunek i odległość, wpływ wiatru na tor lotu statku powietrznego, rodzaje prędkości, nawigacja wzrokowa, systemy nawigacji instrumentalnej;
5) statek powietrzny: zasady lotu, elementy składowe i elementy sterowania statku powietrznego, zasada działania oraz zalety i wady silników lotniczych, systemy i przyrządy statku powietrznego, kategorie statków powietrznych, czynniki wpływające na osiągi statku powietrznego, a dla uprawnienia RIS - również zasada działania transpondera;
6) czynnik ludzki: wpływ stanu zdrowia, samopoczucia i środków psychoaktywnych na pracę, praca zespołowa, podstawowe potrzeby ludzi w pracy, stres, błąd ludzki, komunikacja, środowisko pracy;
7) urządzenia i systemy: wyposażenie techniczne stanowisk pracy informatora FIS, teoria radia, stała telekomunikacyjna sieć lotnicza, systemy stosowane do automatycznego rozpowszechniania danych, ograniczenia związane z obniżeniem sprawności urządzeń i systemów, a dla uprawnienia RIS - również radar pierwotny i wtórny;
8) środowisko zawodowe: cywilne i wojskowe służby ATS, użytkownicy przestrzeni powietrznej i ich potrzeby, ochrona środowiska.
Minimum programowe do szkolenia kandydatów ubiegających się o świadectwo AFIS obejmuje następujące przedmioty:
1) prawo lotnicze: lotnicze organizacje krajowe i międzynarodowe, przepisy kwalifikowania informatorów AFIS, przepisy i procedury ruchu lotniczego, struktura przestrzeni powietrznej, przepisy dotyczące lotnisk, jednostki miar stosowane w lotnictwie, raportowanie nieprawidłowości w ruchu lotniczym;
2) zarządzanie ruchem lotniczym: służby ruchu lotniczego, służba alarmowa, zarządzanie przestrzenią powietrzną, zasady prowadzenia łączności radiotelefonicznej, frazeologia radiotelefoniczna w języku polskim i angielskim, ustawienia wysokościomierza, zależność pomiędzy poziomem przejściowym, bezwzględną wysokością przejściową i warstwą przejściową, źródła i zobrazowanie danych na stanowisku operacyjnym informatora AFIS;
3) meteorologia: organizacja osłony meteorologicznej dla lotnictwa, skład i struktura atmosfery, atmosfera standardowa, ciepło i temperatura, ciśnienie powietrza, masy powietrza i fronty atmosferyczne, systemy mezoskalowe, zjawiska atmosferyczne, widzialność, zagrożenia meteorologiczne dla lotnictwa, źródła informacji meteorologicznych dla lotnictwa oraz ich pozyskiwanie i interpretacja;
4) nawigacja: kula ziemska i jej odwzorowanie na mapach, mapy lotnicze, magnetyzm Ziemi, systemy współrzędnych oraz kierunek i odległość, wpływ wiatru na tor lotu statku powietrznego, rodzaje prędkości, nawigacja wzrokowa, systemy nawigacji instrumentalnej;
5) statek powietrzny: zasady lotu, elementy składowe i elementy sterowania statku powietrznego, zasada działania oraz zalety i wady silników lotniczych, systemy i przyrządy statku powietrznego, kategorie statków powietrznych, czynniki wpływające na osiągi statku powietrznego;
6) czynnik ludzki: wpływ stanu zdrowia, samopoczucia i środków psychoaktywnych na pracę, indywidualne zachowanie, podstawowe potrzeby ludzi w pracy, stres, błąd ludzki, komunikacja, środowisko pracy;
7) urządzenia i systemy: wyposażenie techniczne stanowisk pracy informatora AFIS, teoria radia, stała telekomunikacyjna sieć lotnicza, systemy stosowane do automatycznego rozpowszechniania danych, ograniczenia związane z obniżeniem sprawności urządzeń i systemów;
8) środowisko zawodowe: cywilne i wojskowe służby ATS, użytkownicy przestrzeni powietrznej i ich potrzeby, ochrona środowiska;
9) lotniska: charakterystyczne dane lotniska, informacje przekazywane pomiędzy AFIS i zarządzającym lotniskiem, pole ruchu naziemnego, pole manewrowe, drogi startowe, przeszkody, lokalizacja naziemnego wyposażenia lotniskowego.
Załącznik nr 6 - Szczegółowe wymagania dotyczące szkolenia personelu fis w celu utrzymania uprawnień uzupełniających w jednostce
Na szkolenie uzupełniające składają się następujące rodzaje szkoleń:
1) szkolenia odbywane w celu utrzymania albo przywrócenia wiedzy i umiejętności personelu FIS;
2) szkolenia odświeżające;
3) szkolenia w sytuacjach anormalnych i awaryjnych;
4) w uzasadnionych przypadkach - szkolenia językowe.
Szkolenie uzupełniające składa się z części teoretycznej i praktycznej, z uwzględnieniem symulacji.
Czas trwania każdego ze szkoleń jest określany zgodnie z funkcjonalnymi potrzebami personelu FIS pracującego w jednostce, a zwłaszcza z uwagi na:
1) zmiany lub planowane zmiany procedur;
2) zmiany lub planowane zmiany urządzeń;
3) ogólne wymogi związane z zarządzaniem bezpieczeństwem.
Szkolenie w celu utrzymania albo przywrócenia wiedzy i umiejętności personelu FIS jest prowadzone w następstwie negatywnego wyniku sprawdzenia wiadomości lub umiejętności w okolicznościach przewidzianych w rozporządzeniu oraz w procedurach programu utrzymania poziomu wiedzy i umiejętności w jednostce.
Zakres szkolenia w celu utrzymania albo przywrócenia wiedzy i umiejętności personelu FIS określa się na podstawie protokołu przeprowadzonej oceny.
Kurs szkoleniowy opracowany na podstawie informacji opisanych w ust. 5 podlega zatwierdzeniu przez Prezesa Urzędu.
Szkolenie odświeżające zapewnia personelowi FIS utrzymanie właściwego poziomu:
1) wiedzy z zakresu przepisów międzynarodowych, krajowych oraz procedur lokalnych;
2) umiejętności w zakresie zapewnianej służby;
3) wiedzy z zakresu bezpieczeństwa, ochrony i zarządzania sytuacjami kryzysowymi.
Organizacja szkoleniowa opracowuje kurs szkolenia odświeżającego, który:
1) spełnia wymagania, o których mowa w ust. 7;
2) podlega zatwierdzeniu przez Prezesa Urzędu;
3) jest aktualizowany na podstawie wniosków ze zdarzeń lotniczych oraz doświadczeń personelu FIS wynikających z pracy na stanowiskach operacyjnych;
4) niezależnie od okoliczności opisanych w pkt 3, jest poddawany przeglądowi co najmniej raz na 3 lata.
Kurs szkolenia odświeżającego:
1) opracowuje się osobno dla informatorów FIS oraz informatorów AFIS;
2) zawiera moduł ogólny, zapoznający personel FIS ze zmianami w przepisach, procedurach i praktykach, które miały miejsce w okresie poprzedzającym szkolenie i które odnoszą się do związanych z nimi zadań, obejmujący zakres, o którym mowa w ust. 7 pkt 1 i 3;
3) zawiera moduły do szkolenia w ramach konkretnych uprawnień, obejmujące zakres, o którym mowa w ust. 7 pkt 2.
Szkolenie w sytuacjach anormalnych i awaryjnych zapewnia personelowi FIS:
1) nabycie i utrzymanie wiedzy i umiejętności umożliwiających udzielanie pomocy załogom statków powietrznych w sytuacjach anormalnych i awaryjnych;
2) postępowanie w sytuacjach lub okolicznościach szczególnych w organie ATS.
Organizacja szkoleniowa opracowuje kurs szkoleniowy w sytuacjach anormalnych i awaryjnych, który:
1) spełnia wymagania, o których mowa w ust. 10;
2) podlega zatwierdzeniu przez Prezesa Urzędu;
3) jest aktualizowany na podstawie wniosków ze zdarzeń lotniczych oraz doświadczeń personelu FIS płynących z pracy na stanowiskach operacyjnych;
4) niezależnie od okoliczności, o których mowa w pkt 3, jest poddawany przeglądowi co najmniej raz na 2 lata.
Kurs szkoleniowy w sytuacjach anormalnych i awaryjnych:
1) opracowuje się osobno dla informatorów FIS oraz informatorów AFIS;
2) zawiera w szczególności:
przypomnienie przepisów i procedur odnoszących się do postępowania w sytuacjach anormalnych i awaryjnych zarówno w powietrzu, jak i na ziemi,
przypomnienie obowiązków personelu FIS w zakresie postępowania w sytuacjach anormalnych i awaryjnych,
studium przypadku wraz z wprowadzeniem do ćwiczenia na szkoleniowym urządzeniu symulacji ruchu lotniczego,
ćwiczenie na szkoleniowym urządzeniu symulacji ruchu lotniczego pozwalające na praktyczne przećwiczenie zdarzenia w powietrzu lub na ziemi,
ćwiczenie na szkoleniowym urządzeniu symulacji ruchu lotniczego pozwalające na przećwiczenie postępowania w przypadku degradacji systemów zabezpieczających pracę personelu FIS,
omówienie wyników ćwiczeń na szkoleniowym urządzeniu symulacji ruchu lotniczego,
zbiór list kontrolnych na wypadek wystąpienia sytuacji anormalnych i awaryjnych zarówno w powietrzu, jak i na ziemi.
Szkolenie w sytuacjach anormalnych i awaryjnych może być prowadzone w formie szkolenia zintegrowanego ze szkoleniem odświeżającym.
Szkolenie językowe zapewnia personelowi ATS utrzymanie kompetencji językowych na wymaganym poziomie.
Organizacja szkoleniowa opracowuje kurs szkolenia językowego osobno dla informatorów FIS oraz informatorów AFIS.
Kurs szkolenia językowego podlega zatwierdzeniu przez Prezesa Urzędu.
Zakres kursów szkolenia językowego:
1) jest dostosowany do wymagań zawartych w przepisach w sprawie licencjonowania personelu lotniczego lub we właściwych przepisach międzynarodowych;
2) obejmuje zagadnienia dotyczące frazeologii lotniczej oraz zrozumiałej komunikacji.
Załącznik nr 7 - Minimum programowe do szkolenia w zakresie OJTI lub STDI
W niniejszym załączniku zostały zastosowane następujące określenia zamieszczone w porządku alfabetycznym wraz z definicją albo opisem znaczenia:
1) demonstracja - metoda szkolenia praktycznego na stanowisku operacyjnym dostarczająca szkolonemu właściwej wiedzy związanej z przygotowaniem do wykonania zadania i będąca posunięciem w kierunku zrozumienia tego zadania;
2) interwencja - kształtowanie niewizualnych zadań szkolonego (jego procesów poznawczych), przez ingerencję bezpośrednio w jego wizualne zadania lub w końcu przez przejmowanie odpowiedzialności i kierowania zadaniami zapewnianej służby ruchu lotniczego;
3) ocena - rozważanie wszystkich lub jednostkowych aspektów działania szkolonego; może być dokonana w formie ustnej lub pisemnej opinii na temat bieżącego stanu ocenianego szkolonego oraz prawdopodobieństwa wystąpienia określonych zachowań u tej osoby w przyszłości, w zależności od tego, czy jest to ocena kształtująca czy podsumowująca;
4) szkolony - członek personelu ATS w trakcie szkolenia w celu uzyskania kolejnego uprawnienia lub przywrócenia ważności uprawnienia, które utraciło swoją ważność.
Minimum programowe do szkolenia w zakresie OJTI lub STDI obejmuje następujące przedmioty:
1) wprowadzenie do kursu: ewolucja organizacji szkolenia w zakresie OJTI, uczestnicy szkolenia, zawartość programu szkolenia, role uczestników procesu szkolenia, proces oceny;
2) organizacja szkolenia: minimum programowe i cele szkoleniowe dla personelu ATS, cel opracowania, zawartość, organizacja i stosowanie kursu w zakresie uprawnienia uzupełniającego w jednostce, narzędzia wykorzystywane w procesie szkolenia, rola i odpowiedzialność personelu biorącego udział w szkoleniu w jednostce;
3) czynnik ludzki: motywacja, zachowanie człowieka, informacja zwrotna (feedback), sposoby przyswajania wiedzy i umiejętności, cele szkolenia, komunikacja w zespołach osobowych, świadomość sytuacyjna, modele psychologiczne, zachowanie i spójność zespołowa, komunikacja werbalna i niewerbalna, bariery w komunikacji i style komunikacji, rozwiązywanie konfliktów, asertywność, profil zawodowy i osobowy OJTI, stres;
4) metodyka szkolenia: sposoby zadawania pytań, odprawa przed rozpoczęciem sesji szkoleniowej (briefing), demonstracja, angażowanie szkolonego, nadzór, interwencja, odprawa po zakończonej sesji szkoleniowej (debriefing);
5) metody oceny i sporządzanie raportów: obowiązki instruktora OJT w procesie dokonywania oceny, czynniki wpływające na proces oceny, metody dokonywania oceny, sporządzanie i wykorzystanie raportów.
Niniejszy dokument nie zastępuje oficjalnej publikacji w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Nie ponosimy odpowiedzialności za ewentualne nieścisłości wynikające z transkrypcji oryginału do tego formatu.
Ten tekst jest publikowany na własnych warunkach ponownego wykorzystania określonych przez Dziennik Ustaw, a nie na licencji Legalize ani na licencji domeny publicznej.
Dziennik Ustaw
domena publiczna (urzędowe publikacje rządowe)