LegalizeRozporządzenie Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 12 września 2023 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy czyszczeniu powierzchni, malowaniu natryskowym, napylaniu i natryskiwaniu cieplnym
Treść rozporządzenia
Na podstawie art. 237^15^ § 2 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy zarządza się, co następuje:
Rozdział 1. Przepisy ogólne
§ 1.
Rozporządzenie określa wymagania bezpieczeństwa i higieny pracy w zakresie:
1) czyszczenia powierzchni metodami strumieniowo-ściernymi za pomocą urządzeń z otwartym lub zamkniętym obiegiem ścierniwa, które znajduje się w strumieniu sprężonego powietrza, wody lub mieszaniny wody i sprężonego powietrza;
2) natryskiwania powierzchni wyrobami lakierowymi w postaci płynnej za pomocą urządzeń natryskowych, zwanego dalej „natryskiwaniem powierzchni”, lub napylania powierzchni wyrobami lakierowymi w postaci proszku przy użyciu urządzeń napylających, zwanego dalej „napylaniem powierzchni”;
3) natryskiwania cieplnego powierzchni metali za pomocą pistoletowych urządzeń łukowych, plazmowych, płomieniowych, w tym naddźwiękowych i detonacyjnych.
Przepisów rozporządzenia nie stosuje się do:
1) czyszczenia powierzchni metodami strumieniowo-ściernymi za pomocą urządzeń typu wirnikowego;
2) natryskiwania cieplnego wykonywanego w zamkniętych komorach o obniżonym ciśnieniu lub wypełnionych gazem obojętnym oraz pod wodą;
3) malowania w hermetycznych komorach, w przypadku których pracownik obsługujący urządzenie jest odizolowany od szkodliwego środowiska.
§ 2.
Do prac, o których mowa w § 1 ust. 1, dopuszcza się pracownika, który ukończył szkolenie z dziedziny bezpieczeństwa i higieny pracy przy wykonywaniu tych prac oraz jest wyposażony, odpowiednio do występującego zagrożenia, w niezbędne środki ochrony indywidualnej, zgodne z wymaganiami rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 2016/425 z dnia 9 marca 2016 r. w sprawie środków ochrony indywidualnej oraz uchylenia dyrektywy Rady 89/686/EWG (Dz. Urz. UE L 81 z 31.03.2016, str. 51).
§ 3.
Prace, o których mowa w § 1 ust. 1, wykonuje się zgodnie z instrukcją udostępnioną przez pracodawcę, uwzględniającą w szczególności:
1) opis i kolejność powierzonych do wykonania czynności w sposób zapewniający bezpieczną eksploatację powierzonych maszyn i urządzeń w warunkach normalnej pracy;
2) zasady postępowania w razie awarii oraz zakłóceń w pracy;
3) wymagania w zakresie konserwacji powierzonych maszyn i urządzeń oraz terminy przeprowadzanych przeglądów;
4) identyfikację zagrożeń dla zdrowia i życia ludzkiego w środowisku pracy;
5) organizację pracy;
6) wymagania dotyczące środków ochrony zbiorowej lub indywidualnej, zapewnienia ewentualnej asekuracji oraz innych technicznych lub organizacyjnych środków ochrony stosowanych w celu ograniczenia ryzyka zawodowego.
Pracodawca zapewnia bieżącą aktualizację instrukcji, o której mowa w ust. 1.
§ 4.
Prace szczególnie niebezpieczne określone w wykazie prac szczególnie niebezpiecznych, o którym mowa w przepisach w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, wydanych na podstawie art. 237^15^ § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy, nieobjęte w całości instrukcją, o której mowa w § 3, zwłaszcza w przypadku konieczności wykonywania ich w warunkach dodatkowego zagrożenia wykonuje się na podstawie pisemnego polecenia wydanego przez pracodawcę lub osobę przez niego upoważnioną.
W pisemnym poleceniu określa się w szczególności:
1) numer polecenia;
2) imiona i nazwiska oraz stanowiska służbowe osób wyznaczonych do organizowania oraz wykonania pracy lub nazwy (firmy) podmiotów realizujących prace niebezpieczne;
3) zakres prac do wykonania i strefy pracy;
4) warunki i środki ochronne niezbędne do zapewnienia bezpiecznego przygotowania i wykonania poleconych prac, wynikające z zagrożeń występujących w strefie pracy i w jej bezpośrednim sąsiedztwie;
5) terminy rozpoczęcia i zakończenia prac oraz przerw w ich wykonaniu wraz z warunkami wznowienia prac po przerwie.
Pracodawca przechowuje pisemne polecenie co najmniej przez 90 dni od dnia zakończenia pracy, o ile nie zachodzi uzasadniona potrzeba, aby było ono przechowywane dłużej.
Pracodawca ustala sposób rejestrowania, wydawania, przekazywania, obiegu i przechowywania pisemnych poleceń.
§ 5.
Stosowane w pracach, o których mowa w § 1 ust. 1, wyroby lakierowe, rozpuszczalniki, rozcieńczalniki, środki myjące i odtłuszczające, jeśli stanowią substancje lub mieszaniny stwarzające zagrożenie, posiadają kartę charakterystyki, o której mowa w art. 31 rozporządzenia (WE) nr 1907/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 grudnia 2006 r. w sprawie rejestracji, oceny, udzielania zezwoleń i stosowanych ograniczeń w zakresie chemikaliów (REACH), utworzenia Europejskiej Agencji Chemikaliów, zmieniającego dyrektywę 1999/45/WE oraz uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 793/93 i rozporządzenie Komisji (WE) nr 1488/94, jak również dyrektywę Rady 76/769/EWG i dyrektywy Komisji 91/155/EWG, 93/67/EWG, 93/105/WE i 2000/21/WE , zwanego dalej „rozporządzeniem nr 1907/2006”.
Rozdział 2. Czyszczenie powierzchni metodami strumieniowo-ściernymi
§ 6.
Do czyszczenia powierzchni metodami strumieniowo-ściernymi stosuje się:
1) ścierniwa metalowe, w szczególności:
śrut ostrokątny lub kulisty staliwny albo żeliwny,
cięty drut stalowy;
2) ścierniwa niemetalowe, w szczególności:
piaski kwarcowe w metodach pneumatycznych mokrych i wilgotnych,
elektrokorund,
ścierniwa odpadowe, w tym żużel pomiedziowy, paleniskowy, wielkopiecowy,
rozdrobnione skały i minerały, w tym oliwin, staurolit, dolomit, granit i inne,
inne ścierniwa sztucznie wytworzone i organiczne.
Do czyszczenia powierzchni metodami strumieniowo-ściernymi nie stosuje się:
1) suchego piasku kwarcowego jako ścierniwa lub jako dodatku do innych ścierniw;
2) popiołów paleniskowych, żużli i pyłów z kotłów ze współspalania, zawierających substancje niebezpieczne, zaliczonych do odpadów niebezpiecznych, zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 4 ust. 3 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach .
Podczas stosowania ścierniw z rozdrobnionych skał i minerałów, zawierających krzemionkę krystaliczną, na stanowisku pracy należy oznaczać stężenie frakcji respirabilnej, którego wartości nie mogą być wyższe od wartości określonych w przepisach dotyczących najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy, wydanych na podstawie art. 228 § 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy.
§ 7.
Stanowiska pracy do czyszczenia powierzchni metodami strumieniowo-ściernymi usytuowane na otwartej przestrzeni są oznakowane tablicami informacyjno-ostrzegawczymi oraz tak zlokalizowane, aby nie powodowały zagrożeń dla bezpieczeństwa i zdrowia pracowników oraz osób postronnych.
Prace na otwartej przestrzeni są wykonywane na utwardzonej powierzchni lub powierzchni wyłożonej materiałem umożliwiającym łatwe zebranie zużytego ścierniwa i innych zanieczyszczeń.
Po oczyszczeniu powierzchni metodami strumieniowo-ściernymi resztki zużytego ścierniwa i inne zanieczyszczenia usuwa się ze stanowiska pracy i przekazuje do regeneracji lub utylizacji.
§ 8.
Czyszczenie powierzchni metodami strumieniowo-ściernymi z powłok lakierowych, które zawierają związki ołowiu lub inne stwarzające zagrożenie składniki, za pomocą urządzeń z otwartym obiegiem ścierniwa odbywa się wyłącznie na stanowisku pracy szczelnie osłoniętym i wyposażonym w układ filtracyjno-wentylacyjny.
§ 9.
Przenośne i przewoźne urządzenia podciśnieniowe do czyszczenia powierzchni metodą strumieniowo-ścierną z zamkniętym obiegiem ścierniwa mogą być stosowane w pomieszczeniu zamkniętym, pod warunkiem że są wyposażone w układ filtracyjno-wentylacyjny i zasobnik pyłu.
§ 10.
Komory robocze przeznaczone do czyszczenia powierzchni metodami strumieniowo-ściernymi są podłączone do ssących układów filtracyjno-wentylacyjnych i uszczelnione, aby nie następowało zapylenie pomieszczenia, w którym zostały zainstalowane.
§ 11.
Stanowiska pracy, przy których odbywa się czyszczenie powierzchni metodami strumieniowo -ściernymi, są wyposażone w instrukcję bezpieczeństwa i higieny pracy, o której mowa w przepisach w sprawie ogólnych przepisów dotyczących bezpieczeństwa i ochrony pracy, wydanych na podstawie art. 237^15^ § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy, uwzględniającą także wymagania dotyczące:
1) zasad obsługi, konserwacji oraz kontroli urządzeń używanych do czyszczenia powierzchni metali i innych materiałów konstrukcyjnych metodami strumieniowo-ściernymi;
2) rodzajów środków ochrony indywidualnej, które należy stosować w zależności od technologii czyszczenia powierzchni metodami strumieniowo-ściernymi oraz występujących czynników niebezpiecznych i szkodliwych dla zdrowia.
Urządzenia do czyszczenia powierzchni metodą strumieniowo-ścierną są wyposażone w system, który umożliwia pracownikowi wykonującemu proces czyszczenia zamknięcie wypływu ścierniwa z dyszy roboczej.
Konstrukcja systemu, o którym mowa w ust. 2, zapewnia niezwłoczne zamknięcie dopływu ścierniwa do dyszy w przypadku jej wypuszczenia z rąk pracownika.
System, o którym mowa w ust. 2, należy kontrolować każdorazowo przed rozpoczęciem pracy.
§ 12.
Pracownik obsługujący urządzenia, o których mowa w § 11 ust. 2, zainstalowane w komorach roboczych jest asekurowany przez co najmniej jednego pracownika znajdującego się na zewnątrz komory roboczej.
Pracownik obsługujący urządzenia, o których mowa w § 11 ust. 2, zainstalowane w komorze roboczej jest wyposażony w środki ochrony indywidualnej, o których mowa w § 2, stosowne do występujących zagrożeń.
Czyszczenie powierzchni metodami strumieniowo-ściernymi w komorze roboczej trwa jednorazowo nie dłużej niż 40 minut, a przerwa trwa co najmniej 20 minut. Podczas przerwy pracownik przebywa w miejscu, w którym powietrze nie jest zanieczyszczone pyłami, gazami i parami wydzielającymi się w trakcie czyszczenia powierzchni.
Komora robocza jest wyposażona w świetlny sygnalizator pracy informujący o zagrożeniach oraz awaryjny wyłącznik urządzeń, o których mowa w § 11 ust. 2. Drzwi wejściowe do komory roboczej są otwierane po uprzednim odpyleniu jej wnętrza.
Wielokrotność wymiany powietrza w komorze roboczej zapewnia dobrą widoczność oraz jest zależna od:
1) rodzaju czyszczonego materiału lub usuwanej powłoki malarskiej;
2) liczby stanowisk pracy;
3) rodzaju i ilości zużywanego ścierniwa.
Niedopuszczalne jest:
1) podejmowanie pracy w komorze roboczej bez odpowiednich środków ochrony indywidualnej;
2) czyszczenie powierzchni metodami strumieniowo-ściernymi przy niedomkniętych drzwiach komory roboczej lub niesprawnym systemie wentylacyjnym;
3) kierowanie strumienia ścierniwa z dyszy poza czyszczony metodami strumieniowo-ściernymi przedmiot.
§ 13.
W przypadku obsługiwania urządzeń, o których mowa w § 11 ust. 2, przez otwory w ścianie kabiny otwory te są wyposażone w szczelne, gumowe rękawy usytuowane na wysokości przedramienia pracownika.
Stanowiska pracy, o których mowa w ust. 1, są wyposażone w ergonomiczne krzesła przystosowane do warunków wykonywanej pracy.
Rozdział 3. Natryskiwanie powierzchni lub napylanie powierzchni
§ 14.
Do natryskiwania powierzchni lub do napylania powierzchni używa się wyrobów atestowanych. Substancje lub mieszaniny stwarzające zagrożenie posiadają kartę charakterystyki, o której mowa w art. 31 rozporządzenia nr 1907/2006, zawierającą informacje dotyczące zagrożeń oraz zaleceń bezpiecznego ich stosowania.
Podczas prac, o których mowa w ust. 1, w przypadku gdy stosuje się wyroby zawierające substancje chemiczne lub mieszaniny o działaniu rakotwórczym lub mutagennym, należy przestrzegać wymagań zawartych w przepisach wydanych na podstawie art. 222 § 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy.
§ 15.
Natryskiwanie powierzchni jest wykonywane na otwartej przestrzeni albo w komorach malarskich lub w pomieszczeniach wyposażonych w instalację mechanicznej wentylacji i filtracji powietrza.
Napylanie powierzchni jest wykonywane w komorach malarskich lub w pomieszczeniach wyposażonych w wentylację zapewniającą dopływ czystego powietrza i gwarantującą nieprzekraczanie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy, określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 228 § 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy.
Podczas natryskiwania powierzchni lub napylania powierzchni stosuje się środki ochrony zbiorowej zapewniające nieprzekraczanie najwyższych dopuszczalnych stężeń czynników szkodliwych dla zdrowia, które są określone w przepisach dotyczących najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy wydanych na podstawie art. 228 § 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy, oraz środki ochrony indywidualnej.
Napylanie powierzchni wykonuje się w sposób umożliwiający odzyskiwanie nadmiaru napylanego proszku.
Ilość materiału palnego, który jest przeznaczony do natryskiwania powierzchni lub do napylania powierzchni, przechowywanego w pomieszczeniach i przestrzeniach zamkniętych, w których są prowadzone prace związane z tym natryskiwaniem lub napylaniem, nie przekracza planowanego zużycia w ciągu jednej zmiany roboczej.
§ 16.
Stanowiska pracy, na których prowadzone jest natryskiwanie powierzchni lub napylanie powierzchni, są oznakowane tablicami informacyjno-ostrzegawczymi oraz tak zlokalizowane, aby nie powodowały zagrożeń dla bezpieczeństwa i zdrowia pracowników oraz osób postronnych.
Natryskiwanie powierzchni lub napylanie powierzchni prowadzi się w taki sposób, aby zapobiegać wybuchom i zapewnić ochronę przed ich skutkami, przy zachowaniu wymagań określonych w przepisach w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów, wydanych na podstawie art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej , oraz w przepisach dotyczących minimalnych wymagań w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy związanych z możliwością wystąpienia w miejscu pracy atmosfery wybuchowej, wydanych na podstawie art. 237^15^ § 2 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy, i w przepisach dotyczących wymagań dla urządzeń i systemów ochronnych przeznaczonych do użytku w atmosferze potencjalnie wybuchowej, wydanych na podstawie art. 12 ustawy z dnia 13 kwietnia 2016 r. o systemach oceny zgodności i nadzoru rynku .
§ 17.
Pomieszczenia malarskie, w których odbywa się natryskiwanie powierzchni lub napylanie powierzchni za pomocą metod lub przy użyciu materiałów stwarzających zagrożenie wybuchem, powinny spełniać wymagania określone w przepisach dotyczących warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, wydanych na podstawie art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane , w odniesieniu do pomieszczeń zagrożonych wybuchem, o których mowa w przepisach w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów, wydanych na podstawie art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej.
Niniejszy dokument nie zastępuje oficjalnej publikacji w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Nie ponosimy odpowiedzialności za ewentualne nieścisłości wynikające z transkrypcji oryginału do tego formatu.