Rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 21 listopada 2023 r. w sprawie ustanowienia planu ochrony dla Parku Narodowego Gór Stołowych

Treść rozporządzenia

Na podstawie art. 19 ust. 5 w związku z art. 20 ust. 5 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody zarządza się, co następuje:

§ 1.

Ustanawia się plan ochrony dla Parku Narodowego Gór Stołowych, który staje się planem ochrony dla obszaru specjalnej ochrony ptaków Góry Stołowe (PLB020006) oraz dla specjalnego obszaru ochrony siedlisk Góry Stołowe (PLH020004), w częściach pokrywających się z obszarem Parku Narodowego Gór Stołowych, stanowiący załącznik do rozporządzenia.

§ 2.

1) projektów:

2) projektu planu zagospodarowania przestrzennego województwa dolnośląskiego

• uzgodnionych z Dyrektorem Parku Narodowego Gór Stołowych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia nie stosuje się ustaleń do planów ogólnych gmin, miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, planu zagospodarowania przestrzennego województwa dolnośląskiego, dotyczących eliminacji lub ograniczenia zagrożeń wewnętrznych lub zewnętrznych ujętych w rozdziale 12 załącznika do rozporządzenia.

§ 3.

Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2024 r.

Załącznik - Plan ochrony dla Parku Narodowego Gór Stołowych, obszaru specjalnej ochrony ptaków Góry Stołowe (PLB020006) oraz specjalnego obszaru ochrony siedlisk Góry Stołowe (PLH020004), w częściach pokrywających się z obszarem Parku Narodowego Gór Stołowych

Rozdział 1. CELE OCHRONY PRZYRODY ORAZ WSKAZANIE PRZYRODNICZYCH I SPOŁECZNYCH UWARUNKOWAŃ ICH REALIZACJI

1) utrzymanie oraz zapewnienie niezakłóconego przebiegu procesów ekologicznych;

2) utrzymanie trwałości ekosystemów i minimalizacja ingerencji w funkcjonowanie ekosystemów, z wyjątkiem ekosystemów półnaturalnych;

3) zachowanie różnorodności biologicznej oraz dziedzictwa geologicznego i geomorfologicznego;

4) zapewnienie ciągłości istnienia gatunków roślin, zwierząt i grzybów, wraz z ich siedliskami, przez ich utrzymanie lub przywracanie do właściwego stanu ochrony;

5) utrzymanie walorów krajobrazowych, w tym terenów niezalesionych i osadniczych;

6) utrzymanie lub przywrócenie do właściwego stanu ochrony siedlisk przyrodniczych oraz gatunków roślin i zwierząt, i ich siedlisk;

7) kształtowanie właściwych postaw człowieka wobec przyrody przez edukację, informowanie i promocję w dziedzinie ochrony przyrody.

1.1. Celem ochrony przyrody nieożywionej jest: 1) zachowanie naturalnych procesów i struktur geologicznych, geomorfologicznych, hydrologicznych i glebowych oraz utworów geologicznych, w szczególności odsłonięć skalnych oraz form rzeźby terenu, w tym skałek i ich zespołów, odsłonięć antropogenicznych, ścian skalnych progów morfologicznych, rumowisk, osuwisk skalnych, nisz źródliskowych, wąwozów, koryt rzecznych i ich dolin; 2) eliminacja lub ograniczanie zagrożeń związanych z erozją, zanieczyszczeniami powierzchni ziemi i gleb oraz oddziaływaniami antropogenicznymi na te elementy; 3) zachowanie w dobrym stanie ilościowym i jakościowym wód podziemnych; 4) doprowadzenie wód powierzchniowych do stanu umożliwiającego niezakłócone funkcjonowanie populacji roślin i zwierząt oraz ekosystemów, gwarantującego byt gatunków i ekosystemów zależnych od tych wód; 5) przeciwdziałanie przekształceniom i zaburzeniom pochodzenia antropogenicznego, które zmierzałyby do pogorszenia fizykochemicznych właściwości wód, oraz zmianom mogącym wywołać zaburzenia w naturalnym spływie wód powierzchniowych; 6) zachowanie warunków do niezakłóconego przebiegu procesów przyrodniczych oraz dobrego stanu atmosfery, w tym ograniczenie lub eliminacja czynników wpływających na zanieczyszczenie powietrza.

Celem ochrony ekosystemów leśnych jest:

1) doprowadzenie wszystkich drzewostanów do stanu zbliżonego do stanu naturalnego i umożliwienie im nieskrępowanego trwania i zmiany bez bezpośredniej ingerencji człowieka;

2) zapewnienie warunków do naturalnego rozwoju ekosystemów leśnych;

3) odtworzenie kluczowych dla różnorodności biologicznej i dla stanu ekosystemu elementów struktury ekosystemów leśnych, w tym zróżnicowanej struktury pionowej i poziomej oraz zasobów rozkładającego się drewna;

4) przeciwdziałanie przekształceniom i zaburzeniom pochodzenia antropogenicznego;

5) zachowanie lub odtworzenie różnorodności biologicznej oraz trwałości zbiorowisk i zespołów leśnych;

6) zachowanie lub odtworzenie właściwego stanu ochrony siedlisk przyrodniczych oraz siedlisk gatunków roślin, zwierząt i grzybów, w ekosystemach leśnych.

Celem ochrony lądowych ekosystemów nieleśnych jest:

1) zachowanie trwałości i zapewnienie możliwości rozwoju naturalnych lub półnaturalnych zbiorowisk i zespołów roślinnych oraz znajdujących się tam roślin;

2) zapobieganie wtórnej sukcesji lasu na obszarach zajętych przez naturalne lub półnaturalne zbiorowiska roślinności nieleśnej;

3) zachowanie lub odtworzenie właściwego stanu ochrony siedlisk przyrodniczych oraz siedlisk roślin, zwierząt i grzybów, w lądowych ekosystemach nieleśnych;

4) zapewnienie pełnego cyklu życiowego (kwitnienie, owocowanie, wysiew nasion lub zarodników) dla cennych taksonów (gatunków, podgatunków, odmian botanicznych) roślin występujących w zbiorowiskach półnaturalnych;

5) podjęcie działań zmierzających do zwiększenia liczby stanowisk oraz liczebności populacji cennych taksonów roślin (gatunków, podgatunków, odmian botanicznych) występujących w zbiorowiskach półnaturalnych lub naturalnych;

6) przeciwdziałanie przekształceniom i zaburzeniom pochodzenia antropogenicznego.

Celem ochrony ekosystemów torfowiskowych i innych ekosystemów zależnych od wód jest:

1) zachowanie istniejących siedlisk torfowiskowych będących miejscem występowania charakterystycznych gatunków roślin, zwierząt i grzybów;

2) odtworzenie siedlisk torfowiskowych i innych ekosystemów zależnych od wód, które zostały odwodnione, i przywrócenie ich do stanu zbliżonego do naturalnego;

3) zapewnienie pełnego cyklu życiowego (kwitnienie, owocowanie, wysiew nasion lub zarodników) dla cennych taksonów (gatunków, podgatunków, odmian botanicznych) roślin występujących w ekosystemach torfowiskowych lub innych ekosystemach zależnych od wód;

4) podjęcie działań zmierzających do zwiększenia liczby stanowisk oraz liczebności populacji cennych taksonów roślin (gatunków, podgatunków, odmian botanicznych) występujących w ekosystemach torfowiskowych lub innych ekosystemach zależnych od wód;

5) przeciwdziałanie przekształceniom i zaburzeniom pochodzenia antropogenicznego.

Celem ochrony ekosystemów wodnych jest:

1) zachowanie mało przekształconych ekosystemów wodnych występujących w naturalnej sieci potoków, z charakterystyczną dla nich fauną wodną;

2) utrzymanie dobrego stanu ekologicznego wód, w tym kontrola jakości wody odprowadzanej do Parku z enklawy w Karłowie;

3) utrzymanie stabilności zasobów wodnych oraz ochrona naturalnej retencji Parku.

Celem ochrony gatunków roślin i grzybów i ich siedlisk jest:

1) zachowanie lub przywrócenie różnorodności biologicznej mikrosiedlisk lasów naturalnych, torfowisk, ekotonów i łąk;

2) utrzymanie różnorodności gatunkowej zbiorowisk roślin i grzybów;

3) zachowanie siedlisk, w tym mikrosiedlisk półnaturalnych zbiorowisk nieleśnych i związanych z nimi zespołów roślinnych, z rzadkimi gatunkami roślin i grzybów;

4) zachowanie taksonów (gatunków, podgatunków, odmian botanicznych) unikatowych w skali kraju lub regionu oraz objętych ochroną w ramach sieci Natura 2000;

5) eliminacja lub powstrzymanie ekspansji gatunków obcych, w szczególności gatunków inwazyjnych;

6) zachowanie korytarzy ekologicznych;

7) podjęcie działań zmierzających do zwiększenia liczby stanowisk oraz liczebności populacji cennych taksonów roślin (gatunków, podgatunków, odmian botanicznych) występujących w zbiorowiskach półnaturalnych lub naturalnych;

8) zapewnienie pełnego cyklu życiowego (kwitnienie, owocowanie, wysiew nasion lub zarodników) dla cennych taksonów (gatunków, podgatunków, odmian botanicznych) roślin i grzybów występujących w zbiorowiskach półnaturalnych;

9) przeciwdziałanie przekształceniom i zaburzeniom pochodzenia antropogenicznego, zmierzającym do ubożenia składu gatunkowego naturalnych i półnaturalnych zbiorowisk roślin i grzybów.

Celem ochrony gatunków zwierząt i ich siedlisk jest:

1) zachowanie różnorodności biologicznej gatunków zwierząt i ich siedlisk;

2) zachowanie unikatowego w skali kraju zespołu rzadkich gatunków zwierząt zamieszkujących w dziuplach, w szczególności dzięcioła czarnego (Dyrocopus maritus), dzięcioła zielonosiwego (Picus canus), siniaka (Columba oenas), sóweczki (Glaucidium passerinum), włochatki (Aegolius funereus), orzesznicy (Muscardinus avellanarius), popielicy (Glis glis) i nietoperzy (Chiroptera);

3) zachowanie populacji puchacza (Bubo bubo);

4) zachowanie stanowisk lęgowych sokoła wędrownego (Falco peregrinus) oraz bociana czarnego (Ciconia nigra);

5) zachowanie populacji nietoperzy (Chiroptera) i jej bogactwa gatunkowego;

6) zachowanie półnaturalnych zbiorowisk nieleśnych i związanych z nimi gatunków zwierząt, w szczególności populacji derkacza (Crex crex);

7) zachowanie lub przywrócenie fauny siedlisk mokradłowych, w szczególności płazów (Amphibia);

8) eliminacja gatunków obcych, w szczególności gatunków inwazyjnych.

Celem ochrony siedlisk przyrodniczych jest:

1) zachowanie lub odtworzenie naturalnych lub półnaturalnych siedlisk przyrodniczych oraz zachowanie lub odtworzenie ich właściwego stanu ochrony;

2) zapewnienie warunków życia gatunkom roślin i zwierząt związanym z naturalnymi lub półnaturalnymi siedliskami przyrodniczymi;

3) przeciwdziałanie przekształceniom i zaburzeniom pochodzenia antropogenicznego, zmierzającym do zaburzenia naturalnych procesów zachodzących w biocenozie siedlisk przyrodniczych.

Celem ochrony krajobrazu jest:

1) zachowanie istniejących lub przywrócenie utraconych w wyniku działalności człowieka walorów przyrodniczo-krajobrazowych, przez:

2) udostępnianie wartości wizualnych krajobrazu.

Celem ochrony wartości kulturowych jest zachowanie i uwidocznienie elementów dziedzictwa kulturowego wraz z ich otoczeniem, w szczególności:

1) zachowanie istniejących walorów kulturowych, w tym obiektów zabytkowych i starych elementów zagospodarowania terenu;

2) tworzenie podstaw dla kontynuacji tradycji regionu, w tym podtrzymanie tradycji i zwyczajów ludowych.

Celem ochrony obszaru specjalnej ochrony ptaków Góry Stołowe (PLB020006), zwanego dalej „obszarem Natura 2000 PLB Góry Stołowe”, oraz specjalnego obszaru ochrony siedlisk Góry Stołowe (PLH020004), zwanego dalej „obszarem Natura 2000 PLH Góry Stołowe”, w częściach pokrywających się z obszarem Parku, jest zachowanie integralności tych obszarów, spójności sieci obszarów Natura 2000 oraz utrzymanie lub przywracanie właściwego stanu ochrony siedlisk przyrodniczych oraz gatunków roślin i zwierząt, będących przedmiotami ochrony tych obszarów.

1) leśne;

2) lądowe ekosystemy nieleśne;

3) torfowiskowe i inne ekosystemy zależne od wód;

4) wodne.

1) znaczny stopień przekształcenia drzewostanów wyrażający się dużym udziałem (około 85% powierzchni ekosystemów leśnych) zbiorowisk zastępczych z dominującym świerkiem pospolitym (Picea abies);

2) potencjalna niestabilność znacznej części drzewostanów w wyniku niezgodności ich składu gatunkowego z roślinnością potencjalną oraz uproszczenia struktury drzewostanów;

3) zróżnicowanie zbiorowisk leśnych, wśród których występują zarówno zbiorowiska typowo niżowe, jak i górskie;

4) specyficzne warunki mikroklimatyczne, obecność głębokich jarów i urwisk skalnych, torfowisk oraz ścian skalnych, powodujące wykształcanie się zbiorowisk roślinnych wywodzących się z wyższych pięter roślinnych, w tym regla górnego oraz piętra subalpejskiego; w tej grupie na szczególna uwagę zasługuje zespół buczyny ziołoroślowej (Athyrio distentifolii-Fagetum sylvaticae)oraz jaworzyny (Arunco dioici-aceretum pseudoplatanii Mercuriali perennis-Fraxinietum excelsioris);

5) niski udział dolnoreglowych lasów liściastych pochodzących z naturalnych odnowień; zachowały się na niewielkich fragmentach w trudnodostępnym terenie i są reprezentowane głównie przez buczyny;

6) nieliczne i małe fragmenty zajmowane przez słabo wykształcone zbiorowiska łęgowe;

7) naturalne zbiorowisko leśne porastające przede wszystkim wierzchowinę Szczelińca Wielkiego i Szczelińca Małego - reliktowe laski naskalne z udziałem sosny zwyczajnej (Pinus sylvestris)oraz brzozy karpackiej (Betula pubescensvar. glabrata).

1) zbiorowiska łąkowe stanowiące około 5,5% powierzchni Parku, w znacznej mierze decydujące o jego różnorodności biologicznej - znajduje się w nich blisko 40% gatunków lokalnej flory naczyniowej; na obszarze Parku występuje szerokie spektrum tych zbiorowisk od uboższych w gatunki stanowisk na gruntach porolnych do najbogatszych łąk storczykowych;

2) zbiorowiska roślinności naskalnej reprezentowane w szczególności przez wapienne ściany skalne ze zbiorowiskami Potentilletalia caulescentisoraz ściany skalne i urwiska krzemianowe ze zbiorowiskami z Androsacetalia vandelii;

3) wysokogórskie borówczyska bażynowe (Empetro-Vaccinietum) porastające wierzchowinę Szczelińca Wielkiego i Szczelińca Małego;

4) płaty zbiorowisk ziołoroślowych (Petasitetum albii) z dominującym lepiężnikiem białym (Petasites albus) spotykane w szczególności w dolinach potoków i w miejscach wysięku wód (źródliskach);

5) na obszarze Parku łącznie zidentyfikowano 31 nieleśnych zbiorowisk i zespołów roślinnych: