LegalizeRozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 lutego 2024 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy obsłudze ciągników, maszyn, narzędzi i urządzeń technicznych stosowanych w rolnictwie
Treść rozporządzenia
Na podstawie art. 237^15^ § 2 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy zarządza się, co następuje:
§ 1.
Rozporządzenie określa wymagania bezpieczeństwa i higieny pracy przy obsłudze ciągników, maszyn, narzędzi i urządzeń technicznych stosowanych w rolnictwie lub melioracjach wodnych, zwanych dalej „sprzętem rolniczym”.
§ 2.
Przy obsłudze sprzętu rolniczego stosuje się:
1) wytyczne określone przez producenta w instrukcji obsługi tego sprzętu rolniczego, zwanej dalej „instrukcją obsługi”;
2) środki ochrony indywidualnej oraz odzież i obuwie robocze zalecane przez producenta.
§ 3.
Sprzęt rolniczy obsługują pracownicy, którzy zostali zapoznani przez pracodawcę lub osobę kierującą pracownikami z instrukcją obsługi oraz przepisami bezpieczeństwa i higieny pracy stosowanymi przy jego obsłudze.
Obsługę sprzętu rolniczego wymagającego posiadania dodatkowych kwalifikacji, w szczególności urządzeń podlegających dozorowi technicznemu, urządzeń energetycznych i maszyn ciężkich, powierza się pracownikom posiadającym takie kwalifikacje.
Operatorzy samojezdnego sprzętu rolniczego dysponują dokumentami stwierdzającymi uprawnienia do kierowania takim sprzętem.
§ 4.
Sprzęt rolniczy obsługuje się pod warunkiem, że:
1) został wyposażony w:
osłony ochronne lub inne zabezpieczenia zespołów roboczych i części ruchomych mogących stwarzać zagrożenie dla pracowników obsługujących ten sprzęt rolniczy oraz osób postronnych przebywających w jego pobliżu,
narzędzia niezbędne do bezpiecznej obsługi tego sprzętu rolniczego;
2) posiada instrukcję obsługi w języku polskim lub języku pracownika obsługującego ten sprzęt rolniczy.
§ 5.
Regulowania i wykonywania prac konserwacyjnych lub napraw oraz czyszczenia zespołów roboczych i części ruchomych sprzętu rolniczego dokonuje się po uprzednim unieruchomieniu silnika tego sprzętu rolniczego, wyłączeniu wszystkich napędzanych zespołów roboczych i części ruchomych oraz ich zabezpieczeniu przed możliwością niezamierzonego uruchomienia.
Regulowania napędzanych hydraulicznie zespołów roboczych sprzętu rolniczego podczas ich pracy dokonuje się tylko w przypadkach, gdy instrukcja obsługi to przewiduje.
Podczas każdej przerwy w pracy sprzętu rolniczego wyłącza się jego napęd.
§ 6.
Nie:
1) demontuje się podpory zapobiegającej przechylaniu się do przodu lub do tyłu sprzętu rolniczego jednoosiowego, jeżeli nie jest to konieczne dla realizacji funkcji użytkowych tego sprzętu, i nie podpiera się sprzętu rolniczego jednoosiowego na prowizorycznych podstawkach;
2) wykonuje się napraw pod uniesionym i niezabezpieczonym przed samoczynnym opadnięciem sprzętem rolniczym lub jego zespołami roboczymi;
3) pozostawia się sprzętu rolniczego na stokach lub innych pochyłościach terenu bez zabezpieczenia go przed samoczynnym stoczeniem się.
§ 7.
Pracownicy obsługujący sprzęt rolniczy przebywają na pomostach technologicznych, jeżeli zezwala na to instrukcja obsługi.
§ 8.
Osoby postronne nie przebywają między ciągnikiem a innym sprzętem rolniczym przy uruchomionym silniku ciągnika.
§ 9.
Uruchamianie sprzętu rolniczego poprzedza się kontrolą zabezpieczeń części ruchomych i stanu technicznego zespołów roboczych.
§ 10.
W czasie pracy sprzętu rolniczego nie odchyla się, nie zdejmuje i nie zakłada osłon ochronnych lub innych zabezpieczeń.
§ 11.
Płaskie pasy napędowe stosowane do napędu sprzętu rolniczego na całej swojej długości zabezpiecza się osłonami ochronnymi lub innymi zabezpieczeniami w taki sposób, aby zapobiegały dostępowi do strefy zagrożenia lub zatrzymywały ruch części niebezpiecznych.
§ 12.
Sprzęt rolniczy przechowuje się zgodnie z wytycznymi określonymi przez producenta w instrukcji obsługi oraz w sposób zapobiegający okaleczeniu ludzi i zwierząt.
§ 13.
W kabinie operatora samojezdnego sprzętu rolniczego podczas jego pracy przebywa tylko pracownik obsługujący ten sprzęt, chyba że instrukcja obsługi przewiduje inaczej.
W samojezdnym sprzęcie rolniczym przechowuje się w oznaczonym miejscu instrukcję obsługi.
§ 14.
Przed uruchomieniem samojezdnego sprzętu rolniczego sprawdza się stan techniczny:
1) układu hamulcowego;
2) instalacji rozruchowej i oświetleniowej;
3) układu kierowniczego;
4) zespołu jezdnego;
5) układu zawieszenia narzędzi i zaczepu transportowego;
6) układu pneumatycznego;
7) układu hydraulicznego;
8) innego układu lub zespołu lub innej instalacji niż wymienione w pkt 1-7, jeżeli przewiduje to instrukcja obsługi.
§ 15.
Koparki pływające wyposaża się w łódź, koła i kamizelki ratunkowe, liny, kotwicę oraz mechaniczną wyciągarkę.
§ 16.
Nie używa się na terenie o pochyleniu przekraczającym:
1) 12 stopni - ciągników o masie własnej powyżej 800 kg niewyposażonych w bezpieczne kabiny lub ramy ochronne sztywne, nieskładane;
2) 14 stopni - ciągników gąsienicowych niewyposażonych w bezpieczne kabiny lub ramy ochronne sztywne, nieskładane.
§ 17.
Przy obsłudze samojezdnego sprzętu rolniczego nie:
1) zaczepia się lin, łańcuchów lub haków holowniczych do miejsc konstrukcyjnie nieprzewidzianych do tego celu;
2) wchodzi się na ten sprzęt i nie schodzi z niego w czasie jego ruchu;
3) sprawdza się poziomu cieczy chłodzącej w układzie chłodzenia i nie otwiera się korka wlewu oleju przy rozgrzanym silniku;
4) rozłącza się napędu i nie zatrzymuje się pracy silnika podczas jazdy ze stoków;
5) pozostawia się tego uruchomionego sprzętu bez dozoru i zabezpieczenia przed przesunięciem lub stoczeniem;
6) uruchamia się tego sprzętu w pomieszczeniach zamkniętych, niewyposażonych w system odprowadzania spalin na zewnątrz;
7) używa się tego sprzętu w pomieszczeniach, w których zachodzi niebezpieczeństwo wybuchu pyłu, oparów paliwa lub palnego gazu.
§ 18.
Przed rozpoczęciem melioracji wodnych pracownik zostaje zapoznany przez pracodawcę lub osobę kierującą pracownikami z kategorią gruntu i poziomem wód gruntowych, poziomem wód w urządzeniu melioracji wodnej, miejscem składowania darniny i humusu oraz miejscem odprowadzania i doprowadzania wody.
Prowadzenie melioracji wodnych w wodzie o głębokości co najmniej 0,6 m odbywa się przy użyciu przeznaczonych do tego maszyn.
§ 19.
Nie:
1) zasypuje się ciągów drenarskich w czasie przebywania ludzi w wykopie w odległości mniejszej niż 15 m od pracującej koparki;
2) dopuszcza się przebywania ludzi w strefie działania naczynia roboczego maszyny do transportu urobku;
3) dopuszcza się przebywania ludzi w kabinie pojazdu do transportu wykopanego urobku w czasie załadunku jego skrzyni w przypadku, gdy kabina tego pojazdu nie została konstrukcyjnie wzmocniona.
§ 20.
Przy pracach na gruntach podmokłych i grząskich koparkę umieszcza się na podkładach zapewniających odpowiednie rozłożenie ciężaru koparki i jej bezpieczne użytkowanie.
§ 21.
Nie agreguje się sprzętu rolniczego stosowanego do produkcji roślinnej z ciągnikami innymi, niż przewiduje to producent tego sprzętu.
Podczas pracy sprzętu rolniczego stosowanego do produkcji roślinnej osoby postronne nie przebywają:
1) w strefie działania zespołu roboczego tego sprzętu;
2) na pomostach technologicznych tego sprzętu, chyba że zezwala na to instrukcja obsługi;
3) na tym sprzęcie w czasie transportu i podczas wykonywania nawrotów.
Podczas pracy sprzętu rolniczego stosowanego do produkcji roślinnej nie wchodzi się na pomosty technologiczne tego sprzętu i nie schodzi się z nich.
§ 22.
Agregowanie agregatu uprawowego z ciągnikiem wykonuje się zgodnie z wytycznymi określonymi przez producenta w instrukcji obsługi.
W czasie przerw w pracy agregat uprawowy opuszcza się na podłoże i wyłącza jego napęd oraz unieruchamia się silnik ciągnika.
Nie:
1) cofa się i nie wykonuje nawrotów agregatem uprawowym w położeniu roboczym;
2) podnosi się i nie opuszcza agregatu uprawowego, jeżeli w strefie jego działania przebywają osoby postronne;
3) wykonuje się pracy przy otwartych osłonach ochronnych mechanizmów i elementów napędowych;
4) wchodzi się na agregat uprawowy i nie przewozi na nim ludzi, zwierząt i przedmiotów.
§ 23.
Czyszczenia redlic z chwastów lub innych zanieczyszczeń w czasie pracy siewnika dokonuje się przy użyciu przeznaczonych do tego narzędzi.
Podczas pracy siewnika nie rozgarnia się ręką ziarna i nasion w skrzyni nasiennej.
§ 24.
W czasie pracy rozsiewacza nawozów nie:
1) przegarnia się nawozu w skrzyni;
2) rozsiewa się nawozu, jeżeli w strefie jego działania przebywają osoby postronne.
§ 25.
Rozrzutnik obornika wyposaża się w siatkę umieszczoną na przedniej burcie skrzyni ładunkowej zabezpieczającą operatora ciągnika przed ewentualnym uderzeniem go twardym materiałem w czasie pracy tego rozrzutnika.
W czasie pracy rozrzutnika obornika nie:
1) czyści się wnętrza skrzyni roztrząsacza, jeżeli przenośnik podłogowy jest w ruchu;
2) uruchamia się adaptera rozrzutu, jeżeli w strefie jego działania przebywają osoby postronne.
§ 26.
W czasie pracy przyczepy lub wozu asenizacyjnego nie uruchamia się aparatu rozlewu w odległości mniejszej niż 20 m od osób postronnych.
§ 27.
Deszczownię szpulową niewymagającą demontażu bębna transportuje się na przyczepach niskopodwoziowych. W przypadku konieczności demontażu bębna dopuszcza się transportowanie deszczowni szpulowej na przyczepach ogólnego zastosowania.
Deszczownię z rozwiniętym wężem i zraszaczami przesuwającymi się w kierunku wzniesienia terenu, podczas nawadniania, zabezpiecza się przed przewróceniem.
Nie:
1) uruchamia się zraszacza, jeżeli w strefie jego działania przebywają osoby postronne;
2) używa się deszczowni obrotowych w odległości mniejszej niż 50 m od linii energetycznych.
§ 28.
Nie używa się kosiarek rotacyjnych:
1) w odległości mniejszej niż 50 m od osób postronnych;
2) na terenie kamienistym lub na terenie, na którym występują przeszkody trwałe;
3) bez osłon ochronnych.
W przypadku konieczności użycia kosiarek rotacyjnych do koszenia traw w miejscach, w których przebywają osoby postronne, teren pracy kosiarki zabezpiecza się przed dostępem tych osób.
Wykaszania traw porastających rowy, pobocza dróg, skarpy i groble melioracyjne dokonuje się przy użyciu kosiarek konstrukcyjnie dostosowanych do tych prac.
§ 29.
Przyrząd tnący maszyn do zbioru zielonek, zbóż i innych roślin, w okresach przerw w pracach polowych i podczas transportu, zabezpiecza się osłoną ochronną.
Listwę nożową po wyjęciu z przyrządu tnącego maszyn, o których mowa w ust. 1, zabezpiecza się osłoną ochronną.
§ 30.
Nie:
1) uruchamia się maszyn do zbioru zielonek, zbóż i innych roślin, jeżeli w strefie ich działania przebywają osoby postronne;
2) używa się maszyn do zbioru zielonek, zbóż i innych roślin na terenie o pochyleniu powyżej 10 stopni, jeżeli nie zostały one uprzednio przystosowane do pracy na takim terenie.
§ 31.
Nie używa się ścinacza zielonek, jeżeli osoby postronne przebywają w odległości mniejszej niż 25 m od tego ścinacza.
§ 32.
Przed wejściem pracownika do silosu wietrzy się jego wnętrze i kontroluje czystość powietrza.
Do pracy w silosie stosuje się przepisy w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy w zakresie prac na wysokości oraz prac w zbiornikach, kanałach, wnętrzach urządzeń technicznych i w innych niebezpiecznych przestrzeniach zamkniętych.
§ 33.
Urządzenia sterujące pracą wentylatorów stosowanych w procesie dosuszania zielonek umieszcza się w odległości nie mniejszej niż 10 m od miejsca zainstalowania wentylatorów i zabezpiecza przed dostępem osób postronnych.
Nie uruchamia się wentylatorów, o których mowa w ust. 1, niewyposażonych w siatki ochronne.
§ 34.
Sznurek do aparatów wiążących prasy zbierającej zakłada się po wyłączeniu napędu, unieruchomieniu silnika ciągnika i wyjęciu kluczyka ze stacyjki oraz upewnieniu się, że żadna z części prasy zbierającej nie pozostaje w ruchu.
Siatkę zwijającą bele w prasie belującej zakłada się po wyłączeniu napędu, unieruchomieniu silnika ciągnika i wyjęciu kluczyka ze stacyjki oraz po włączeniu hamulca pomocniczego.
Regulacji stopnia zgniotu beli w prasie belującej dokonuje się po wyłączeniu napędu, unieruchomieniu silnika ciągnika i wyjęciu kluczyka ze stacyjki.
Agregowanie prasy zbierającej i prasy belującej z ciągnikiem, ich regulowanie oraz czyszczenie przeprowadza się po wyłączeniu napędu, unieruchomieniu silnika ciągnika i wyjęciu kluczyka ze stacyjki oraz po włączeniu hamulca postojowego i podłożeniu klinów pod koła tych pras.
Nie obsługuje się prasy zbierającej i prasy belującej pod ich uniesionymi zespołami roboczymi.
§ 35.
Przed podłączeniem do ciągnika przewodów hydraulicznych owijarki do bel należy sprawdzić, czy instalacje hydrauliczne tego ciągnika i tej owijarki nie są pod ciśnieniem.
Nie:
1) przewozi się ludzi, zwierząt i przedmiotów na owijarce do bel;
2) unosi się ramienia chwytaka owijarki do bel przy włączonym napędzie ramy obrotowej.
Nie używa się owijarki do bel, jeżeli osoby postronne przebywają w odległości mniejszej niż 5 m od tej owijarki.
§ 36.
Opryskiwacz obsługują pracownicy, którzy zostali:
1) zapoznani przez pracodawcę lub osobę kierującą pracownikami z przepisami w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy;
2) wyposażeni w środki ochrony indywidualnej odpowiednie do rodzaju i poziomu zagrożeń oraz w odzież i obuwie robocze.
Opryskiwacz posiada aktualne badania potwierdzające jego sprawność techniczną.
Przy obsłudze opryskiwacza ciągnikowego:
1) agreguje się opryskiwacz z ciągnikiem zgodnie z wytycznymi określonymi przez producenta w instrukcji obsługi;
2) mocuje się wał przegubowo-teleskopowy z osłonami ochronnymi będącymi w dobrym stanie technicznym.
Przy obsłudze opryskiwacza samojezdnego:
1) pracownicy obsługujący go:
stosują się do wytycznych określonych przez producenta w instrukcji obsługi,
uruchamiają ten opryskiwacz po sprawdzeniu urządzeń zabezpieczających;
2) belki polowe opuszcza się i podnosi tylko przy rozłożonych ramionach tych belek.
Napraw opryskiwacza ciągnikowego i opryskiwacza samojezdnego dokonuje się po wyłączeniu napędu, unieruchomieniu silnika ciągnika i wyjęciu kluczyka ze stacyjki, a w przypadku opryskiwacza zawieszanego opuszcza się go całkowicie lub zabezpiecza przed opadnięciem.
Niniejszy dokument nie zastępuje oficjalnej publikacji w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Nie ponosimy odpowiedzialności za ewentualne nieścisłości wynikające z transkrypcji oryginału do tego formatu.