Legalize / Ελλάδα / Προεδρικό Διάταγμα

Προεδρικά Διατάγματα — ΦΕΚ A' 122/2003

Type Προεδρικό Διάταγμα

Publication 2003-05-30

Τελευταία ενημέρωση 1900-01-01

State In force

Source ΦΕΚ

articles 1

Reform history JSON API

18.

Τα συνολικά ποσά των κάθε είδους οικονομικών δε?σμεύσεων από αμφοτεροβαρείς συμβάσεις, εγγυήσεις και άλλες συμβάσεις ή από την ισχύουσα νομοθεσία επι?βαλλόμενες πιθανές υποχρεώσεις, οι οποίες δεν εμφανί?ζονται στους λογαριασμούς τάξεως του ισολογισμού, εφόσον η πληροφορία αυτή είναι χρήσιμη για την εκτίμη?ση της χρηματοοικονομικής θέσεως της Μονάδας Υγεί?ας. Τυχόν υποχρεώσεις για καταβολές ειδικών μηναίων παροχών όπως π.χ. μηνιαίων βοηθημάτων, καθώς και οι οικονομικές δεσμεύσεις σε συνδεμένες επιχειρήσεις, αναφέρονται χωριστά.

19.

Ανάλυση των λογαριασμών του ισολογισμού Β(1) "έξοδα ιδρύσεως και πρώτης εγκαταστάσεως", Β(3) "τό?κοι δανείων κατασκευαστικής περιόδου" και Γ(Ι)(1) "έξοδα ερευνών και αναπτύξεως". Σε περίπτωση που η απόσβεση των εξόδων ερευνών και αναπτύξεως δε γίνεται σύμφωνα με το γενικό κανόνα της πενταετίας, αλλά σύμφωνα με ει?δικές διατάξεις της νομοθεσίας, αναφέρονται οι περι?πτώσεις αυτές και οι ειδικές διατάξεις στο προσάρτημα.

20.

Ανάλυση του λογαριασμού του ισολογισμού "λοιπές προβλέψεις" όταν είναι αξιόλογες.

21.

Σε περίπτωση παρεκκλίσεως, σε μία χρήση, από την αρχή κατά την οποία δεν επιτρέπεται η μεταβολή από χρήση σε χρήση της καθορισμένης δομής του ισολογι?σμού και του λογαριασμού αποτελεσμάτων χρήσεως, ή οποία είναι δυνατό να γίνει μόνο σε εξαιρετικές περιπτώ?σεις που προβλέπονται από τη νομοθεσία, αναφέρονται η παρέκκλιση και οι λόγοι που την επέβαλαν, με πλήρη αι?τιολόγηση της σκοπιμότητας της παρεκκλίσεως αυτής.

22.

Αναλύσεις των συμπτυγμένων στοιχείων των κατη?γοριών εκείνων του ισολογισμού που αντιστοιχούν σε αραβικούς αριθμούς. Όταν η Μονάδα Υγείας κάνει τέτοι?ες συμπτύξεις, είναι υποχρεωμένη να παρουσιάζει τις αντίστοιχες αναλύσεις.

23.

Επεξηγηματικές σημειώσεις, σχετικές με τη συγκρι?σιμότητα των κονδυλίων της χρήσεως του ισολογισμού και των κονδυλίων της προηγούμενης χρήσεως, όταν τα κονδύλια που απεικονίζονται στον ισολογισμό και στα αποτελέσματα χρήσεως, για διάφορους λόγους, δεν εί?ναι απόλυτα συγκρίσιμα με τα αντίστοιχα κονδύλια της προηγουμένης χρήσεως Επίσης, σχετικές επεξηγηματι?κές σημειώσεις, όταν γίνεται ανακατάταξη των ποσών των αντίστοιχων λογαριασμών της προηγούμενης χρήσε?ως για να γίνουν αυτά συγκρίσιμα με τα ποσά της κλειό?μενης χρήσεως.

24.

Επεξηγηματικές πληροφορίες, σχετικές με τις συν?δεμένες επιχειρήσεις, σύμφωνα με όσα καθορίζονται από ειδικές διατάξεις της νομοθεσίας.

25.

Οποιεσδήποτε άλλες πληροφορίες που θα καθορι?στούν με ειδικές διατάξεις της νομοθεσίας ή που κρίνο?νται αναγκαίες για να παρουσιάζεται μία πιστή εικόνα της περιουσίας, της χρηματοοικονομικής καταστάσεως και των αποτελεσμάτων της Μονάδας Υγείας, όταν αυτό δεν επιτυγχάνεται με όσα αναφέρονται στις προηγούμενες παραγράφους.

ΜΕΡΟΣ ΠΕΜΠΤΟ

ΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΕΩΣ (Λογιστική του κόστους και των αναλυτικών αποτελεσμάτων) Σκοποί και Συστήματα λειτουργίας της Αναλυτικής Λο?γιστικής Η Αναλυτική Λογιστική της Εκμεταλλεύσεως επιδιώκει τον λογιστικό προσδιορισμό: του λειτουργικού κόστους, του κόστους των παραγομένων προϊόντων και υπηρε?σιών, του κόστους των παραγομένων ενσώματων ή ασώ?ματων ακινητοποιήσεων, καθώς και το λογιστικό προσ?διορισμό των αναλυτικών μικτών και καθαρών αποτελε?σμάτων σε βραχυχρόνια (μηνιαία κλπ) και ετήσια βάση. Οι λογ/σμοί της Αναλυτικής Λογιστικής Εκμεταλλεύσεως μπορούν να λειτουργούν είτε σε ανεξάρτητο λογιστικό κύκλωμα, που ονομάζεται "Σύστημα Αυτονομίας", είτε στο αυτό λογιστικό κύκλωμα με τη Γενική Λογιστική που ονομάζεται "Σύστημα της Συλλειτουργίας", υπό τον όρο ότι, στην τελευταία αυτή περίπτωση, θα διασφαλίζεται η πλήρης τήρηση των βασικών αρχών των παραγράφων 1.1.100-1.1.102 του παρόντος Π.Δ.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5.1

§ 5.1. ΣΧΕΔΙΟ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΩΝ ΑΝΑΛΥΤΙΚΗΣ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΕΩΣ (ΟΜΑΔΑΣ 9) § 5.1.100. Τρόπος αναπτύξεως και κωδικοποιήσεως των λογαριασμών της Αναλυτικής Λογιστικής

α) Ο κατάλογος των λογαριασμών της Αναλυτικής Λογι?στικής (Ομάδας 9), που παρατίθεται στα επόμενα, έχει

καταρτισθεί με βάση τις ειδικές ανάγκες των Δημόσιων και λοιπών Mονάδων Υγείας, ώστε να καλύ-πτονται με επάρκεια όλες οι ανάγκες ενός μεγάλου Δημοσίου Οργα?νισμού Υγείας. Οι μικρότερες Μονάδες Υγείας καθώς και οι ειδικές δεν θα τη-ρήσουν τους λογαριασμούς που αφορούν δραστηριότητες που δεν θα υπάρχουν σε αυ?τές.

β) Για να διευκολυνθεί η μηχανογραφική οργάνωση, η

κωδικοποίηση των λογαριασμών της Γενικής Λογιστικής καθώς και της Αναλυτικής Λογιστικής έχει γίνει κατά τρό?πο που να υπάρχει απόλυτη κωδικαριθμική συσχέτιση με?ταξύ των συλλειτουργούντων και αντικριζόμενων ή αλλη?λοτροφοδοτούμενων λογαριασμών. Αυτή η πολλαπλώς χρήσιμη κωδικαριθμική συσχέτιση παρέχει και την ευχέ?ρεια για εύκολο μηχανογραφικό προγραμματισμό ταυτόχρονης -αυτόματης ενημερώσεως των λογαριασμών της Αναλυτικής Λογιστικής με τις αγορές αποθεμάτων της Ομάδας 2, με τα έσοδα της Ομάδας 7, με ορισμένα έξοδα της Ομάδας 6 και με τα έκτακτα κλπ. αποτελέσματα των λογαριασμών 81-85. Αυτή η αυτόματη ενημέρωση των λο?γαριασμών της Αναλυτικής Λογιστικής πραγματοποιείται χωρίς ιδιαίτερη πληκτρολόγηση και συνεπώς χωρίς να χρειάζεται η αναγραφή των κωδικών των λογαριασμών της Αναλυτικής Λογιστικής στα παραστατικά εγγραφών της γενικής Λογιστικής. Επιπροσθέτως, κάτω από πολλούς λογαριασμούς πα?ρατίθενται και χρήσιμες διευκρινιστικές σημειώσεις. 1942 ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΠΡΩΤΟ) § 5.2.100 Έννοια των όρων «κόστος», «έξοδο», «δαπά?νη», «έσοδο».

Κόστος υπό ευρεία έννοια είναι η διάθεση ή επένδυ?ση αγοραστικής δυνάμεως για την απόκτηση υλικών ή αυλών αγαθών και υπηρεσιών, με σκοπό τη χρησιμοποίη?ση τους για την πραγματοποίηση εσόδων από πωλήσεις ή την κάλυψη κοινωνικών αναγκών. Στην πρώτη περίπτωση υπάγονται οι οικονομικές μονά?δες που έχουν ως αντικειμενικό σκοπό τους την πραγμα?τοποίηση κέρδους, όπως είναι οι ιδιωτικές, δημόσιες και μικτής ιδιοκτησίας μονάδες που έχουν ως βασικό κριτή?ριο της δραστηριότητας τους τη επίτευξη πλεονάσματος εσόδων - εξόδων μέσω των πωλήσεων (ενδεικτικές περι?πτώσεις αποτελούν οι ιδιωτικές επιχειρήσεις, η ΔΕΗ και η Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος). Στη δεύτερη περίπτωση υπάγονται οι οικονομικές μο?νάδες που αποβλέπουν αποκλειστικά ή κατά κύριο λόγο στην κάλυψη κοινωνικών αναγκών, όπως π.χ. είναι ένα κρατικό νοσοκομείο ή ένα δημόσιο εκπαιδευτικό ίδρυμα ή ένας Δήμος.

Το κόστος, ανάλογα με το σκοπό για τον οποίο πραγ?ματοποιείται ή το ρυθμό κυκλοφορίας του στην οικονομι?κή μονάδα, διακρίνεται σε κόστος τρέχουσας μορφής και κόστος πάγιας μορφής:

α) Κόστος τρέχουσας μορφής είναι το κόστος που δη?μιουργείται όταν τα αγαθά ή οι υπηρεσίες που αποκτού?νται προορίζονται να μεταπωληθούν, αυτούσια ή έπειτα

από κατεργασία, σε βραχύ χρονικό διάστημα, κατά κανό?να όχι μεγαλύτερο από μία διαχειριστική περίοδο, όπως είναι π.χ. οι πρώτες και βοηθητικές ύλες, τα αναλώσιμα υλικά, οι αμοιβές προσωπικού, οι αμοιβές υπηρεσιών τρί?των και το ηλεκτρικό ρεύμα.

β) Κόστος πάγιας μορφής είναι το κόστος που σχηματί?ζεται στις περιπτώσεις κατά τις οποίες τα αγαθά ή οι υπη?ρεσίες που αποκτούνται πρόκειται να χρησιμοποιηθούν,

από την οικονομική μονάδα, άμεσα ή έμμεσα, για μακρό χρονικό διάστημα, μεγαλύτερο οπωσδήποτε των δώδεκα μηνών, για πάγια εκμετάλλευση. Στην κατηγορία αυτή του κόστους ανήκει π.χ. το κόστος κτήσεως μηχανημά?των, κτιρίων, γηπέδων, επίπλων. Το κόστος πάγιας μορφής μετατρέπεται κατά κανόνα σε κόστος τρέχουσας μορφής, είτε μέσω των τμηματικών αποσβέσεων, είτε μέσω της διαδικασίας πωλήσεως (όταν πάγια στοιχεία αλλάζουν προορισμό επειδή αποφασίζε?ται η πώληση τους). Το κόστος τρέχουσας μορφής μετατρέπεται, κατ' εξαί?ρεση, σε κόστος πάγιας μορφής, είτε όταν μεταβάλλεται ο λειτουργικός προορισμός του αντίστοιχου αγαθού (π.χ. από επιχείρηση μεταπωλήσεως αυτοκινήτων αποφασίζε?ται να χρησιμοποιηθούν για την μετακίνηση του προσωπι?κού της αυτοκίνητα από εκείνα που προορίζονται για πώ?ληση), είτε όταν το αγαθό αναλώνεται στην παραγωγή άλ?λου αγαθού, που προορίζεται να χρησιμοποιείται για πάγια εκμετάλλευση (π.χ. τα στοιχεία κόστους των ιδο?παραγόμενων παγίων, όπως είναι τα υλικά, τα ημερομί?σθια, το ηλεκτρικό ρεύμα και άλλα, που χρησιμοποιούνται για την παραγωγή των παγίων στοιχείων).

Έξοδο είναι το κόστος που βαρύνει τα έσοδα της χρή?σεως (εξαφανιζόμενο κόστος). Το κόστος εξαφανίζεται (εκπνέει) όταν πωληθεί το αγα?θό στο οποίο είναι ενσωματωμένο ή παρασχεθεί η υπηρε?σία στην παραγωγή της οποίας έχει ενσωματωθεί.

Δαπάνη είναι η διαδικασία ή η ενέργεια πραγματο?ποιήσεως του κόστους ή του εξόδου. Δαπανώ σημαίνει ενεργώ ή ακολουθώ τις αναγκαίες διαδικασίες υλοποιή?σεως μιας επενδύσεως σε υλικά αγαθά και υπηρεσίες, όπως π.χ. δαπανώ για την αγορά ενός μηχανήματος, μια πρώτης ύλης, ενός κτιρίου ή για τη χρησιμοποίηση υπη?ρεσιών τρίτων και για τη μίσθωση της εργασίας εργατοϋ?παλλήλων.

Έσοδο είναι η χρηματική έκφραση της αγοραστικής δυνάμεως που αποκτάται, άμεσα ή έμμεσα, από τη δρα?στηριότητα της οικονομικής μονάδας και ειδικότερα από την πώληση ή εκμετάλλευση.αγαθών, υπηρεσιών και δι?καιωμάτων. Στην έννοια του εσόδου περιλαμβάνονται και τυχόν επιχορηγήσεις και άλλα παρόμοιας φύσεως κον?δύλια, που καταβάλλονται στην οικονομική μονάδα για την υποβοήθηση επιτεύξεως των σκοπών της.

Οι βασικές ομοιότητες και διαφορές των εννοιών κό?στους, εξόδου, δαπάνης, χαρακτηρίζονται και από τα ακόλουθα:

α) Το κόστος, ως τη στιγμή που θα εκπνεύσει, αποτελεί

στοιχείο του ενεργητικού, ενώ το έξοδο, από τη στιγμή που θα δημιουργηθεί, αποτελεί στοιχείο διαμορφωτικό των αποτελεσμάτων της χρήσεως μέσα στην οποία πραγ?ματοποιείται.

β) Το έξοδο, έστω και στιγμιαία, προϋπάρχει σαν κό?στος, ενώ δεν ισχύει το αντίστροφο.

γ) Το κόστος σαν επένδυση που δημιουργείται, είτε μέ?σα σε μία χρήση, είτε μέσα σε περισσότερες, μέχρις ότου

εκπνεύσει, κατά κανόνα αλλάζει μορφές. Αυτό π.χ. παρα?τηρείται στην περίπτωση που το κόστος ενός μηχανήμα?τος μετατρέπεται σε κόστος παραγωγής προϊόντων ή υπηρεσιών μέσα στη διάρκεια πολλών χρήσεων (με τη διενέργεια αποσβέσεων) ή στην περίπτωση που το κό?στος μιας πρώτης ύλης μετατρέπεται σε κόστος παρα?γωγής έπειτα από τη βιομηχανοποίηση της. Τελικά, στα παραδείγματα αυτά, το κόστος του έτοιμου προϊόντος εκ?πνέει με τη μετατροπή του σε έξοδο όταν το προϊόν αυτό πωλείται, είτε στην ίδια, είτε στις επόμενες χρήσεις από εκείνη που παράγεται (και το κόστος του βαρύνει το πραγματοποιούμενο από την πώληση έσοδο).

δ) Το έξοδο σχηματίζεται από το κόστος που, μέσα σε

μία χρήση, εκπνέει και αποτελεί ένα αυτοτελές μέγεθος που συσχετίζεται με το έσοδο για τον προσδιορισμό του αποτελέσματος, με βάση την ισότητα: ΕΣΟΔΑ Χρήσεως - ΕΞΟΔΑ Χρήσεως = ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ Χρήσεως (±) Τα έξοδα της χρήσεως σχηματίζονται από το κόστος κτήσεως ή παραγωγής των πωλημένων, αυξημένο με το κόστος των λειτουργιών διοικήσεως, διαθέσεως, χρημα?τοοικονομικής και ερευνών - αναπτύξεως, που δεν έχει εν?σωματωθεί στο κόστος παραγωγής.

ε) Η δαπάνη συνδέεται με το κόστος πάγιας ή τρέχου?σας μορφής μόνο σαν ενέργεια ή διαδικασία πραγματο?ποιήσεως του. Δεν είναι έννοια διαφορετική από τις έν?νοιες του κόστους και του εξόδου. Αποτελεί απλώς τη μία

από τις δύο εξωτερικές όψεις αυτών, δηλαδή τη συγκε?κριμένη ενέργεια πραγματοποιήσεως τους (όπως π.χ. απόφαση επενδύσεως ή διακανονισμός αξίας) και τη ΦΕΚ 122 ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΠΡΩΤΟ) 1971 έξοδα) - Έξοδα μη κοστολογήσιμα (ανόργανα και ανώμα?λα έξοδα)

Με κριτήριο το σκοπό στον οποίο αποβλέπει η πραγ?ματοποίηση του κόστους - εξόδου, αυτό διακρίνεται σε οργανικό και ανόργανο, ως εξής:

α) Οργανικό κόστος - έξοδο είναι το ομαλό κόστος - έξο?δο που αναφέρεται στην ομαλή εκμετάλλευση της χρή?σεως και συσχετίζεται με τα οργανικά έσοδα για τον

προσδιορισμό του οργανισμού αποτελέσματος εκμεταλ?λεύσεως της οικονομικής μονάδας. Οργανικά έξοδα είναι εκείνα που αναλώνονται κατά τη διάρκεια της χρήσεως για την (ομαλή) εκμετάλλευση των τακτικών δραστηριο?τήτων της οικονομικής μονάδας.

β) Ανόργανο κόστος - έξοδο είναι εκείνο που δεν ανα?φέρεται στην ομαλή εκμετάλλευση της χρήσεως και δεν

συσχετίζεται με τα οργανικά έσοδα για τον προσδιορισμό του οργανικού αποτελέσματος εκμεταλλεύσεως. Αυτό το κόστος - έξοδο συνδέεται με τυχαίες και ευκαιριακές πρά?ξεις ή δραστηριότητες. Στην κατηγορία των ανόργανων εξόδων περιλαμβάνο?νται και τα ανώμαλα ή έκτακτα έξοδα που, αν και έχουν σχέση με τη βασική ή τις δευτερεύουσες δραστηριότητες που αναπτύσσει η οικονομική μονάδα, η πραγματοποίηση τους οφείλεται σε έκτακτα γεγονότα και περιστατικά (πε?ρίπτωση ανώμαλου κόστους που περιγράφεται αμέσως κατωτ. αριθ. 2 περ. β΄). Το ανόργανο κόστος - έξοδο δεν ενσωματώνεται στο λειτουργικό κόστος παραγωγής (βλ. πιο κάτω § 5.2.104).

Με κριτήριο την ενσωμάτωση ή μη στο λειτουργικό κόστος, το κόστος - έξοδο διακρίνεται σε ομαλό και ανώ?μαλο, ως εξής:

α) Ομαλό κόστος - έξοδο είναι το οργανικό κόστος - έξο?δο που ενσωματώνεται στο κόστος των διάφορων λει?τουργιών της οικονομικής μονάδας με τη μορφή που προ?ϋπάρχει, δηλαδή τη μορφή του κόστους, επειδή βρίσκε?ται σε ομαλή σχέση με το έργο που παράγεται από τις

λειτουργίες αυτές. Η ενσωμάτωση δηλαδή αυτή εξαρτά?ται από την ομαλότητα ή μη της σχέσεως που υπάρχει με?ταξύ του έργου που παράγεται από μία δραστηριότητα ή λειτουργία και του κόστους της. Δηλαδή, η δαπάνη είναι κοστολογήσιμη και ενσωματώ?νεται στο λειτουργικό κόστος μόνο εφόσον είναι και ομα?λή και οργανική.

β) Ανώμαλο κόστος - έξοδο είναι εκείνο που δεν ενσω?ματώνεται στο λειτουργικό κόστος, επειδή κρίνεται ότι

δεν βρίσκεται σε ομαλή σχέση με το έργο που αντίστοιχα παράγεται. Αυτό το κόστος - έξοδο εμφανίζει έντονα τα χαρακτηριστικά της έκτακτης μη οργανικής ζημίας, όπως π.χ. στην περίπτωση υποαπασχολήσεως της οικονομικής μονάδας ή τμημάτων αυτής, το κόστος των σταθερών στοιχείων που αντιστοιχεί στο βαθμό υποαπασχολήσεως. Έτσι, αν το σταθερό κόστος του τμήματος Α, που υποα?πασχολείται κατά 50%, είναι 1.000.000 δρχ., το μισό (1/2) του κόστους αυτού, δηλαδή 500.000 δρχ., δεν ενσωμα?τώνεται στο λειτουργικό κόστος, χαρακτηρίζεται ως ανώ?μαλο έξοδο και μεταφέρεται στους οικείους λογαρια?σμούς. Στην κατηγορία των ανώμαλων εξόδων εντάσσο?νται και τα τυχαία, απρόβλεπτα, εξαιρετικά και ακανόνι?στα έξοδα, τα οποία πραγματοποιούνται ανεξάρτητα από την ομαλή λειτουργία της οικονομικής μονάδας. Τα έξο?δα αυτά χαρακτηρίζονται ως έκτακτα ή ως έκτακτες ζη?μίες και δεν ενσωματώνονται στο λειτουργικό κόστος, αλλά καταχωρούνται στο λογ/σμό 81 «έκτακτα και ανόρ?γανα αποτελέσματα» και τους υπολογαριασμούς του που μεταφέρονται απευθείας στα αποτελέσματα χρήσεως. Ενδεικτικές περιπτώσεις τέτοιων εξόδων είναι οι ακόλου?θες: - Τα πρόστιμα κάθε είδους και οι προσαυξήσεις φόρων - Οι τόκοι υπερημερίας (δανείων, γραμματίων κ.λ.π.) - Οι ποινικές ρήτρες - Οι καταπτώσεις εγγυήσεων - Οι προσαυξήσεις λόγω καθυστερήσεως καταβολής ει?σφορών και συνεισφορών σε ασφαλιστικούς οργανι?σμούς - Η επιβολή εφάπαξ έκτακτων φόρων - Η πληρωμή ημερών απεργίας του προσωπικού - Η καταβολή αποζημιώσεως σε τρίτους για αποκατά?σταση ανώμαλων φθορών ή καταστροφών - Η επισκευή μηχανημάτων ή εγκαταστάσεων για απο?κατάσταση ανώμαλων φθορών ή καταστροφών - Οι χρεωστικές συναλλαγματικές διαφορές - Οι δωρεές και εισφορές για κοινωφελείς σκοπούς, που θεωρούνται ασυνήθιστα υψηλές σε σχέση με το μέγεθος της οικονομικής μονάδας. - Οι αποζημιώσεις στο προσωπικό, λόγω αποχωρήσεως από την υπηρεσία (συνταξιοδότηση η απόλυση), που δεν καλύπτονται από σχηματισμένες σχετικές προβλέψεις - Οι απώλειες από πυρκαγιές ή μεταφορές που δεν κα?λύπτονται ασφαλιστικά - Τα ελλείμματα ταμείου - Οι κλοπές και υπεξαιρέσεις - Οι ανεπίδεκτες εισπράξεως απαιτήσεις που δεν καλύ?πτονται από σχηματισμένες σχετικές προβλέψεις - Οι προβλέψεις που σχηματίζονται για τα παραπάνω έκτακτα έξοδα και έκτακτες ζημίες. § 5.2.102 Κατηγορίες (είδη) κόστους Ο όρος «κόστος» χρησιμοποιείται σε κάθε περίπτωση που επιθυμείται να εκφρασθεί το ύψος των οικονομικών θυσιών που αναλώθηκαν για την επίτευξη συγκεκριμένου σκοπού. Συνεπώς, κάθε φορά που γίνεται λόγος περί κό?στους πρέπει να διευκρινίζεται για ποιο είδος κόστους πρόκειται, γιατί ο όρος «κόστος», δίχως ειδικότερο προσ?διορισμό είναι αόριστος, δεδομένου ότι, η σύνθεση του κάθε είδους κόστους είναι ανάλογη του σκοπού για τον οποίο αυτό προσδιορίζεται (ο σκοπός για τον οποίο προ?ορίζεται να χρησιμοποιηθεί το προσδιοριζόμενο κόστος καθορίζει και τη σύνθεση του). Στα επόμενα (§§ 5.2.103 - 5.2.107) αναφέρονται συνο?πτικά τα σημαντικότερα είδη κόστους. § 5.2.103 Κόστος πραγματικό (ιστορικό) - Ολικό λει?τουργικό κόστος

Πραγματικό (ιστορικό) κόστος είναι εκείνο που σχη?ματίζεται από στοιχεία ομαλά και πραγματικά. Το πραγ?ματικό κόστος κατά κανόνα, αναφέρεται σε προϊόντα ή υπηρεσίες που παράγονται, σε ενσώματα ή ασώματα αγαθά που αγοράζονται ή σε δραστηριότητες και λει?τουργίες της οικονομικής μονάδας. 1972 ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΠΡΩΤΟ) αμοιβές επιχειρηματία.

β) Στη διαμόρφωση του δεν συμμετέχουν έξοδα με

ανώμαλο χαρακτήρα, όπως έξοδα που αντιστοιχούν σε υποαπασχόληση τμήματος ή λειτουργίας, υπερβολικές φύρες, πρόστιμα καθυστερήσεως πληρωμής φόρων και εισφορών και λοιπά παρόμοια έξοδα (βλ. σχετικά προη?γούμενα την § 5.2.101).

Οι υποκατηγορίες του πραγματικού κόστους είναι οι ακόλουθες:

α) Κόστος αρχικό είναι εκείνο το οποίο σχηματίζεται

από τα άμεσα υλικά και την άμεση εργασία που ενσωμα?τώνονται στο προϊόν ή στην υπηρεσία που παράγεται. Τα συστατικά στοιχεία του αρχικού κόστους επισημαίνονται και υπολογίζονται ποσοτικά και κατ' αξία εύκολα (και πρέ?πει πάντοτε να είναι ομαλά και πραγματικά). Το αρχικό (ή πρωταρχικό) κόστος είναι άμεσο, δηλαδή δεν περιλαμβάνει στοιχεία που προκύπτουν ύστερα από κατανομή. Αν όμως η κατανομή των εξόδων στηρίζεται σε άμεσες ποσοτικές μετρήσεις, το αντίστοιχο κόστος θεω?ρείται άμεσο και συμμετέχει στη διαμόρφωση του αρχι?κού κόστους, όπως π.χ. το μηνιαίο κόστος του προσωπι?κού, το οποίο, όταν μερίζεται, με βάση στοιχεία πραγμα?τικής απασχολήσεως, κατά κέντρο κόστους ή κατά προϊόν ή υπηρεσία που παράγεται, μετατρέπεται σε άμε?σο κόστος, για το ποσό που βαρύνει το συγκεκριμένο κέ?ντρο ή παραγόμενο προϊόν ή παραγόμενη υπηρεσία. Το αρχικό κόστος, λόγω του ότι είναι άμεσο, χρησιμο?ποιείται βασικά ως κριτήριο κατανομής του έμμεσου κό?στους, αποτελεί τον πυρήνα διαμορφώσεως του πλή?ρους κόστους παραγωγής και με βάση αυτό ελέγχονται οι φορείς που ευθύνονται για την πραγματοποίησή του. Σχετικά με τα συστατικά στοιχεία του αρχικού κόστους διευκρινίζονται τα εξής: - Άμεσα υλικά, κατά κανόνα, είναι οι πρώτες και βοηθη?τικές ύλες που ενσωματώνονται στο προϊόν που παράγε?ται από αυτές, όπως π.χ. το βαμβάκι που αναλώνεται για την παραγωγή του νήματος, το νήμα που αναλώνεται για την παραγωγή του υφάσματος, το ύφασμα και όλα τα υλι?κά που χρησιμοποιούνται και ενσωματώνονται στο έτοιμο ένδυμα (όπως κουμπιά, κλωστές και φόδρες). - Άμεση εργασία είναι το πραγματικό κόστος του χρό?νου εργασίας που διαθέτεται στην παραγωγή του συγκε?κριμένου προϊόντος ή της συγκεκριμένης υπηρεσίας. Ο χρόνος αυτός προσδιορίζεται έπειτα από μετρήσεις και όχι έπειτα από υπολογισμούς ή κατανομές, εκτός αν οι κα?τανομές γίνονται με βάση στοιχεία πραγματικής απασχο?λήσεως κατά συγκεκριμένο προϊόν ή υπηρεσία που πα?ράγεται.

β) Κόστος μετατροπής είναι το σύνολο των οργανικών

και ομαλών εξόδων που πραγματοποιούνται στο στάδιο μετατροπής ενός υλικού από μία μορφή σε άλλη κατά τη διάρκεια ενός σταδίου ή φάσεως κατεργασίας. Το κόστος μετατροπής περιλαμβάνει όλα τα έξοδα παραγωγής, άμεσα και έμμεσα, εκτός από την αξία των άμεσων υλι?κών, αναλύεται δηλαδή στις εξής κατηγορίες συστατικών του στοιχείων: - Κόστος άμεσης εργασίας παραγωγής - Κόστος λοιπών άμεσων εξόδων παραγωγής - Κόστος έμμεσων λοιπών στοιχείων παραγωγής (γενι?κά βιομηχανικά έξοδα)

γ) Κόστος παραγωγής είναι εκείνο που πραγματοποιεί?ται για την παραγωγή μιας υπηρεσίας ή ενός ενδιάμεσου

ή τελικού προϊόντος ή για την παραγωγή του σε μία ή πε?ρισσότερες φάσεις ή στάδια παραγωγής, καθώς και το κόστος κατασκευής τεχνικών έργων πάγιας μορφής, όπως τα τεχνικά έργα Ύδρευσης και Αποχέτευσης. Τα συστατικά στοιχεία του κόστους παραγωγής είναι τα εξής: - Το κόστος των άμεσων υλικών παραγωγής - Το κόστος μετατροπής (κόστος άμεσης εργασίας πα?ραγωγής + λοιπά άμεσα έξοδα παραγωγής + γενικά βιο?μηχανικά έξοδα) Το κόστος παραγωγής δεν επιβαρύνεται με έξοδα διοικητικής λειτουργίας, λειτουργίας διαθέσε?ως (που για τα Νοσοκομεία μετονομάζεται σε λειτουργία Δημοσίων Σχέσεων) και λειτουργίας ερευνών και αναπτύ?ξεως, ούτε με χρηματοοικονομικά έξοδα. Δεν επιβαρύνε?ται επίσης με έξοδα λειτουργίας των αποθηκών έτοιμων προϊόντων, τα οποία επιβαρύνουν το κόστος της λειτουρ?γίας διαθέσεως. Όταν το κόστος παραγωγής επιβαρυν?θεί και με τα έξοδα (το κόστος) των λειτουργιών διοική?σεως, διαθέσεως (και για τα Νοσοκομεία «Δημοσίων Σχέ?σεων»), ερευνών - αναπτύξεως και χρηματοοικονομικής (δηλαδή και με τα έξοδα των λογαριασμών 92.01, 92.02, 92.03 και 92.04), σχηματίζεται το ολικό (πλήρες) κόστος (βλ. αμέσως πιο κάτω υπό θ).

δ) Κόστος λειτουργίας διαθέσεως (έξοδα διαθέσεως)

είναι τα έξοδα που γίνονται για την προώθηση, προετοι?μασία και πραγματοποίηση των πωλήσεων προϊόντων ή υπηρεσιών της οικονομικής μονάδας καθώς και για την εί?σπραξη του αντιτίμου των πωλήσεων αυτών. Τα έξοδα αυ?τά, που διαμορφώνουν το λειτουργικό κόστος διαθέσε?ως, διακρίνονται σε άμεσα ή ειδικά και έμμεσα ή γενικά. Ειδικά για τα Νοσοκομεία, το κόστος λειτουργίας δια?θέσεως (λογ/σμός 92.03) μετονομάζεται σε «κόστος λει?τουργίας Δημοσίων Σχέσεων» και περιλαμβάνει τα έξοδα λειτουργίας των αντίστοιχων υπηρεσιών, καθώς και τα έξοδα προβολής και ενημερώσεως των ενδιαφερόμενων και γενικά του κοινού για το επιτελούμενο στο Νοσοκο?μείο έργο.

ε) Κόστος εμπορικό είναι εκείνο που προκύπτει, αν στο

κόστος παραγωγής ή αγοράς των πωλημένων (προϊό?ντων ή υπηρεσιών) προστεθούν όλα τα έξοδα (άμεσα και έμμεσα) της λειτουργίας διαθέσεως.

στ) Κόστος λειτουργίας διοικήσεως είναι τα έξοδα που

γίνονται για τη λειτουργία των διοικητικών υπηρεσιών της οικονομικής μονάδας. Το κόστος αυτό σχηματίζεται από τα κατ' είδος στοιχεία των οργανικών εξόδων έπειτα από την κατάταξη τους σύμφωνα με τον προορισμό τους. Το κόστος της διοικητικής λειτουργίας, ύστερα από τον ορι?στικό σχηματισμό του, χρησιμοποιείται κατά τη διαδικα?σία διαμορφώσεως των αποτελεσμάτων της γενικής λο?γιστικής. Το κόστος αυτό μεταφέρεται στο λογαριασμό 86 της Γενικής Λογιστικής και στο λογαριασμό 98 της Αναλυτικής Λογιστικής και στο σύνολο του επιβαρύνει τα μικτά οργανικά αποτελέσματα εκμεταλλεύσεως.

ζ) Κόστος χρηματοοικονομικής λειτουργίας είναι το κό?στος του δανειακού κεφαλαίου της οικονομικής μονάδας

και τα έξοδα που γίνονται για τη λειτουργία των χρηματο?ληπτικών και χρηματοδοτικών υπηρεσιών της (εφόσον υπάρχουν ιδιαίτερες τέτοιες υπηρεσίες στην οικονομική μονάδα). ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΠΡΩΤΟ) 1973

η) Κόστος λειτουργίας ερευνών και αναπτύξεως είναι

το κόστος που πραγματοποιείται στη λειτουργία ερευνών και αναπτύξεως. Το κόστος αυτό σχηματίζεται από τα κατ' είδος έξοδα και λοιπά στοιχεία κόστους, τα οποία κατα?τάσσονται κατά προορισμό. Το κόστος λειτουργίας ερευνών και αναπτύξεως κατα?νέμεται ως εξής: - Επιβαρύνει το κόστος ακινητοποιήσεων όταν η ερευ?νητική δραστηριότητα οδηγεί στην ανακάλυψη μιας νέας μεθόδου ή ενός νέου προϊόντος, από την εκμετάλλευση των οποίων βασίμως αναμένεται η πραγματοποίηση για πολλά χρόνια πρόσθετων αξιόλογων εσόδων. - Επιβαρύνει κατά το όλο ή μέρος τα μικτά αποτελέσμα?τα εκμεταλλεύσεως (όταν δεν συντρέχουν οι προηγούμε?νες προϋποθέσεις). Το κόστος λειτουργίας ερευνών και αναπτύξεως, μετά τον οριστικό σχηματισμό του, κατά το μέρος που δεν επιβαρύνει το κόστος ακινητοποιήσεων, χρησιμοποιείται στη διαδικασία διαμορφώσεως των απο?τελεσμάτων (Γενικής και Αναλυτικής Λογιστικής).

θ) Ολικό κόστος εσόδων είναι το συνολικό ποσό εξόδων

που βαρύνει τα οργανικά έσοδα μιας περιόδου και δια?μορφώνει το αποτέλεσμα εκμεταλλεύσεως (κέρδος ή ζη?μία) της περιόδου αυτής. Τα συστατικά στοιχεία του ολικού κόστους εσόδων εί?ναι: - Το κόστος κτήσεως (παραγωγής ή αγοράς) των πωλη?μένων (προϊόντων, εμπορευμάτων και υπηρεσιών) - Το κόστος των λειτουργιών διοικήσεως, διαθέσεως (και για τα Νοσοκομεία «Δημοσίων Σχέσεων»), χρηματο?οικονομικής και ερευνών - αναπτύξεως. § 5.2.104 Κόστος παραγωγής υπολογιζόμενο με βάση τις αρχές του άμεσου κόστους - Κόστος λήψεως αποφά?σεων και κόστος απογραφής

Κόστος παραγωγής είναι το πραγματικό (ιστορικό) κόστος (βλ. προηγ. § 5.2.103), το οποίο περιλαμβάνει το σύνολο των οργανικών και ομαλών δαπανών που πραγ?ματοποιήθηκαν κυρίως κατά τρόπο άμεσο για τη μετα?τροπή πρώτων και βοηθητικών υλών σε έτοιμα ή ημιέτοι?μα προϊόντα, καθώς και την αξία των πρώτων και βοηθη?τικών υλών που (κάτω από ομαλές συνθήκες) αναλώθηκαν άμεσα. Δηλαδή, τα συστατικά στοιχεία του κόστους παραγωγής είναι τα εξής: - Το κόστος των άμεσων υλικών παραγωγής (το κόστος κτήσεως των ενσωματούμενων στο παραγόμενο προϊόν πρώτων και βοηθητικών υλών κατά τρόπο άμεσο). - Το κόστος της άμεσης εργασίας παραγωγής - Το κόστος των άμεσων λοιπών εξόδων παραγωγής - Αναλογία των έμμεσων εξόδων παραγωγής (γενικά βιομηχανικά έξοδα). Το συντιθέμενο από τα ανωτέρω στοιχεία κόστος πα?ραγωγής συσχετίζεται με τα εκ των πωλήσεων (προϊό?ντων ή υπηρεσιών) προκύπτοντα αντίστοιχα έσοδα και προσδιορίζονται τα κατ' είδος μικτά αποτελέσματα, τα οποία αποτελούν βασική πληροφορία για τη λήψη επιχει?ρηματικών αποφάσεων (σχετιζόμενων με αύξηση της πα?ραγωγής κερδοφόρων ειδών και μείωση της παραγωγής άλλων ζημιογόνων κλπ). Εξυπακούεται ότι, για τη λήψη τέτοιων αποφάσεων, πρέπει να υπάρχει η βεβαιότητα ότι το κόστος παραγωγής συντίθεται από στοιχεία οργανικά και ομαλά (όπως καθορίζεται προηγ. στην § 5.2.101) και ότι είναι σωστό και αξιόπιστο. Η αξιοπιστία του (οργανι?κού και ομαλού) κόστους ισούται με το ποσοστό συμμε?τοχής σ' αυτό των άμεσων εξόδων του. Δηλαδή, το οργα?νικό και ομαλό κόστος θα είναι αξιόπιστο εάν αποτελείται κυρίως από άμεσα έξοδα και η επιβάρυνση του με τα ολί?γα έμμεσα έξοδα έχει γίνει μετά από προσεκτικά μελετη?μένους μερισμούς (με τη χρησιμοποίηση των πλέον προ?σιδιαζόντων κριτηρίων μερισμού κλπ), γι΄ αυτό τα έμμεσα αυτά έξοδα χαρακτηρίζονται ως ημιάμεσα - ημιέμμεσα. Το πιο πάνω κόστος παραγωγής αποτελεί και τη βάση για την αποτίμηση των αποθεμάτων της απογραφής τέ?λους χρήσεως.

Το πιο πάνω κόστος παραγωγής, ως συγκροτούμενο κατά το πλείστον από άμεσα στοιχεία, έχει το σπουδαιό?τατο πλεονέκτημα της αντικειμενικότητας. Περαιτέρω, το κόστος αυτό, χρησιμοποιούμενο και ως κόστος απογρα?φής, συμβάλλει αποφασιστικά στην ορθή εφαρμογή της αρχής της συντηρητικότητας. Για τα πλεονεκτήματα του αυτά το κόστος αυτό έχει γίνει γενικά αποδεκτό διεθνώς από τη νομοθεσία και την πράξη και εφαρμόζεται για τον υπολογισμό του κόστους των ιδιοπαραγομένων προϊό?ντων ή υπηρεσιών καθώς και του (ολικά ή μερικά) ιδιοκα?τασκευαζόμενου πάγιου εξοπλισμού και γενικά εγκατα?στάσεων πάγιας χρησιμοποιήσεως (βλ. και Διεθνές Λογι?στικό Πρότυπο Νο.16). Στη χώρα μας η γενική εφαρμογή του κόστους παρα?γωγής προβλέπεται από το Ε.Γ.Λ.Σ. (§§ 5.211 αριθ. 5, 5.213 και 5.214) και τις προερχόμενες από την 4η Οδηγία της Ε.Ε. (78/660/ΕΟΚ) νέες διατάξεις του κωδ. Ν. 2190/1920 (άρθρο 43).

Όλα τα προηγούμενα (αριθ. 1 και 2) εφαρμόζονται ανάλογα και για τις παρεχόμενες από τα Κρατικά Νοσο?κομεία υγειονομικές υπηρεσίες. Υπογραμμίζεται ότι, ο σωστός υπολογισμός του πραγματικού κόστους κάθε πα?ρεχόμενης υπηρεσίας από ένα Κρατικό Νοσοκομείο, αποτελεί την ασφαλέστερη βάση για να γίνει σύγκριση και εκτίμηση του κόστους παραγωγής κάθε παρεχόμενης υπηρεσίας σε σχέση με το βαθμό ωφέλειας των πολιτών από τις ικανοποιούμενες αντίστοιχες ανάγκες τους, ώστε να καθίσταται δυνατόν να λαμβάνονται σωστές αποφά?σεις, σχετικά με τις υπηρεσίες των οποίων η παροχή εν?δείκνυται να αυξηθεί ή να μειωθεί και ενδεχομένως να δια?κοπεί και με τους εξοικονομούμενους πόρους να παρα?σχεθούν άλλες ωφελιμότερες υπηρεσίες. § 5.2.105 Κόστος υποαπασχολήσεως - αδράνειας Τα έξοδα της Ομάδας 6, που αφορούν τη λειτουργία πα?ραγωγής και συγκεντρώνονται στο λογαριασμό 92.00, περιλαμβάνουν συνήθως και ποσά τα οποία, σύμφωνα με τις αρχές και τους κανόνες λογισμού του κόστους, δεν εί?ναι κοστολογήσιμα γιατί η ανάλωση τους δεν βρίσκεται σε ομαλή σχέση με το παραχθέν αντίστοιχο έργο (βλ. προηγ. § 5.2.101) και συνεπώς δεν πρέπει να επιβαρύνουν τους ενδιάμεσους και τελικούς φορείς κόστους (παραγόμενα προϊόντα ή υπηρεσίες) (όπως, π.χ., οι αποδοχές του προσωπικού που αντιστοιχούν σε υποαπασχόληση του ή σε ημέρες απεργίας του που του πληρώθηκαν, οι απο?σβέσεις πάγιων στοιχείων που ήταν σε αδράνεια, κλπ). Πρόκειται για το γνωστό «κόστος υποαπασχολήσεως - αδράνειας», το οποίο πρέπει, τελικά, να μεταφερθεί στο λογαριασμό 98.99 «αποτελέσματα χρήσεως» και να εμ?1974 ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΠΡΩΤΟ) από αυτούς να μεταφέρεται στον 98.99 (οπότε και κατά την κατάρτιση του λογ/σμού 80.00 «λογαριασμός Γενικής Εκμεταλλεύσεως» θα αποχωρίζεται από τον 80.01 «μικτά αποτελέσματα» και μέσω του 80.02 θα μεταφέρεται στον

86.

Για το σκοπό αυτό δημιουργήθηκε ο λογ/σμός 92.00.95 «Έξοδα υποαπασχολήσεως - αδράνειας», ο οποίος αναπτύσσεται σε τεταρτοβάθμιους κατά κέντρο κόστους και καθένας από αυτούς σε πεμπτοβάθμιους κατ' είδος εξόδου. § 5.2.106 Κόστος άμεσο και κόστος έμμεσο (άμεσα και έμμεσα έξοδα)

Κόστος άμεσο είναι εκείνο που σχηματίζεται από στοιχεία τα οποία επιβαρύνουν ολοκληρωτικά και χωρίς μερισμό το κέντρο (θέση) ή τον φορέα κόστους. (βλ. προηγ. § 5.2.104) Το άμεσο κόστος διαχωρίζεται στις εξής δύο υποκατη?γορίες:

α) Στο άμεσο μεταβλητό κόστος, που σχηματίζεται μό?νο από μεταβλητά (άμεσα) στοιχεία. Ένα στοιχείο κό?στους είναι δυνατό να είναι άμεσο ως προς ένα κέντρο κό?στους, ενώ ως προς ένα φορέα κόστους είναι δυνατό να

είναι έμμεσο.

β) Στο άμεσο ολικό ή πλήρες άμεσο κόστος, που περι?λαμβάνει το σύνολο των άμεσων στοιχείων του, σταθε?ρών και μεταβλητών. Το ολικό άμεσο κόστος είναι κατάλ?ληλο για τον προσδιορισμό της αποδοτικότητας, π.χ.

ενός τμήματος, μιας δραστηριότητας ή ενός κλάδου εκ?μεταλλεύσεως, δεδομένου ότι το αποτέλεσμα που προ?κύπτει από τη σύγκριση του κόστους αυτού με τα αντί?στοιχα έσοδα (αξία του έργου που παράγεται) χρησιμο?ποιείται στην κάλυψη του έμμεσου κόστους και στη διαμόρφωση του τελικού αποτελέσματος της οικονομι?κής μονάδας. Έτσι, προσδιορίζεται το μέτρο συμβολής του τμήματος ή κλάδου στη γενική αποδοτικότητα της εκ?μεταλλεύσεως.

Κόστος έμμεσο είναι εκείνο που πραγματοποιείται ταυτόχρονα για περισσότερους από ένα φορείς ή κέντρα κόστους, είτε επειδή ο διαχωρισμός του, π.χ. κατά φορέα, δεν είναι εύκολος, είτε επειδή δεν κρίνεται οικονομικά ωφέλιμος. Έμμεσο κόστος αποτελούν, π.χ., τα έξοδα λει?τουργίας των τεχνικοδιοικητικών υπηρεσιών ενός παρα?γωγικού συγκροτήματος, το ηλεκτρικό ρεύμα παραγω?γής (όταν δεν υπάρχουν ενδιάμεσοι μετρητές), στοιχεία α οποία δεν συνδέονται με ένα προϊόν ή τμήμα, αλλά με το σύνολο των κέντρων ή θέσεων κόστους και με τα προϊό?ντα ή τις υπηρεσίες που παράγονται. Το έμμεσο κόστος, κατά κανόνα σταθερό ή ημιμετα?βλητό, επιβαρύνει τα κέντρα ή τους φορείς κόστους έπει?τα από μερισμό, που γίνεται με την χρησιμοποίηση κα?τάλληλων, κατά περίπτωση, κριτηρίων.

Άμεσα έξοδα είναι εκείνα που αναλώθηκαν (δαπανή?θηκαν) απευθείας για ένα συγκεκριμένο κέντρο κόστους και το επιβαρύνουν άμεσα, δίχως προηγούμενο μερισμό. Αντίθετα, έμμεσα έξοδα είναι τα αναλωθέντα (δαπανηθέ?ντα) για περισσότερα κέντρα κόστους (δηλ. τα «κοινά» έξοδα) και η επιβάρυνση καθενός κέντρου κόστους γίνε?ται μετά από σχετικό μερισμό (αφού επιλεγούν τα πλέον κατάλληλα κριτήρια κλπ). § 5.2.107 Κόστος σταθερό και κόστος μεταβλητό - έξο?δα σταθερά και έξοδα μεταβλητά

Κόστος σταθερό είναι εκείνο που δεν επηρεάζεται από τις μεταβολές του επιπέδου (όγκου) της παραγωγι?κής δραστηριότητας της λειτουργικής μονάδας (τμήμα?τος εργοστασίου ή ολόκληρου του εργοστασίου ή υποδι?αιρέσεως της οικονομικής μονάδας ή ολόκληρης της οι?κονομικής μονάδας) στην οποία αναφέρεται. Π.χ. οι αποσβέσεις, τα ασφάλιστρα των παγίων, το ενοίκιο, οι αμοιβές του έμμισθου προσωπικού, τα τέλη κυκλοφορίας αυτοκινήτων και οι τόκοι των δεσμευμένων σε ακινητο?ποιήσεις κεφαλαίων, αντιπροσωπεύουν ενδεικτικές μορ?φές σταθερού κόστους. Το σταθερό κόστος μεταβάλλεται μακροχρόνια και βραχυχρόνια, οι μεταβολές, όμως αυτές, κατά κανόνα, εί?ναι ανεξάρτητες από τις μεταβολές του όγκου (επιπέδου) δραστηριότητας. Η ανεξαρτησία μεταξύ ύψους σταθε?ρού κόστους και όγκου δραστηριότητας δεν είναι απόλυ?τη. Στην περίπτωση π.χ. που ένα τμήμα διακόψει τη λει?τουργία του, ένα μέρος από το έμμισθο προσωπικό, η αμοιβή του οποίου χαρακτηρίζεται ως κόστος σταθερό, θα απολυθεί, οπότε και το αντίστοιχο κόστος (σταθερό) θα μεταβληθεί. Το σταθερό κόστος διαχωρίζεται στις εξής δύο υποκα?τηγορίες:

α) Στο βασικό σταθερό κόστος (ή κόστος ετοιμότητας

λειτουργίας της οικονομικής μονάδας), το οποίο αποτε?λείται από στοιχεία που δεν είναι δυνατή η βραχυχρόνια μείωση τους χωρίς ουσιώδη βλάβη του δυναμικού της οι?κονομικής μονάδας και της ικανότητας της να επιδιώκει την πραγματοποίηση των μακροχρόνων στόχων της. Στην κατηγορία αυτή, μεταξύ άλλων, περιλαμβάνονται και οι αποσβέσεις των εγκαταστάσεων, οι αμοιβές βασικών στε?λεχών της μονάδας και τα ασφάλιστρα των πάγιων στοιχείων.

β) Στο βραχυχρόνιο σταθερό κόστος ή σταθερό κόστος

τρέχουσας μορφής, του οποίου το ύψος προγραμματίζε?ται για περίοδο συνήθως ενός έτους, στη διάρκεια του οποίου παραμένει αμετάβλητο. Στην κατηγορία αυτή. με?ταξύ άλλων, περιλαμβάνονται και: οι αποδοχές του έμμι?σθου προσωπικού, τα ενοίκια μηχανογραφικών μέσων, το κόστος του ετήσιου προγράμματος διαφημίσεων κλπ.

Κόστος μεταβλητό είναι εκείνο που επηρεάζεται από τις μεταβολές του επιπέδου (όγκου) της παραγωγικής δραστηριότητας της λειτουργικής μονάδας. Η αξία των πρώτων και βοηθητικών υλών που αναλώνονται, τα ημε?ρομίσθια, η αξία του ηλεκτρικού ρεύματος, νερού, υλικών συντηρήσεως, τα κόμιστρα μεταφοράς αγαθών και οι τό?κοι του δανειακού κεφαλαίου κινήσεως, αποτελούν μορ?φές του μεταβλητού κόστους. Το κόστος των στοιχείων αυτών μεταβάλλεται αυξάνεται ή μειώνεται - όταν αυξο?μειώνεται η παραγωγή και γενικά όταν αυξομειώνεται το επίπεδο δραστηριότητας της λειτουργικής μονάδας στην οποία αναφέρεται. Το μεταβλητό κόστος δεν αυξομειώνεται με τον ίδιο ρυθμό που αυξομειώνεται η απασχόληση. Αυτό αυξομει?ώνεται, άλλοτε με ρυθμό μεγαλύτερο, άλλοτε με ρυθμό μικρότερο και άλλοτε με ρυθμό ίσο. σε σχέση με την αυ?ξομείωση της απασχολήσεως. Το μεταβλητό κόστος, ανάλογα με το βαθμό αυξομειώ?σεως του, σε σχέση με τη μεταβολή του επιπέδου απα?σχολήσεως της λειτουργικής μονάδας, διακρίνεται στις ακόλουθες τρεις υποκατηγορίες: ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΠΡΩΤΟ) 1975 απασχόληση, κατά 75% για απασχόληση Κυριακής - ημέ?ρας και 100% για απασχόληση Κυριακής - νύκτας.

β) Μεταβλητό κόστος «φθίνον» είναι εκείνο που μετα?βάλλεται με ρυθμό μικρότερο από το ρυθμό μεταβολής

της απασχολήσεως. Παράδειγμα «φθίνοντος» μεταβλη?τού κόστους αποτελεί το κόστος κτήσεως υλικών, το οποίο μειώνεται όσο αυξάνει η ποσότητα που αγοράζεται, εξαιτίας των κλιμακωτών εκπτώσεων τζίρου που, κατά κα?νόνα, ισχύουν στις περιπτώσεις αυτές.

γ) Μεταβλητό κόστος αναλογικό είναι εκείνο που μετα?βάλλεται με τον ίδιο ρυθμό που μεταβάλλεται η απασχό?ληση. Παράδειγμα μεταβλητού αναλογικού κόστους

αποτελεί η αμοιβή εργασίας με βάση το κομμάτι ή η αμοι?βή βιομηχανοποιήσεως (φασόν). §5.2.108 Λειτουργικό κόστος και θέσεις (κέντρα) λει?τουργικού κόστους - Φορείς κόστους

Λειτουργικό κόστος ή κόστος κατά προορισμό είναι το ομαδοποιημένο κατ' είδος κόστος, που πραγματοποι?είται για τη λειτουργία των διαφόρων υπηρεσιών (ή δρα?στηριοτήτων) της οικονομικής μονάδας. Τελικός στόχος των κερδοσκοπικών οικονομικών μονά?δων είναι η πραγματοποίηση εσόδων από πωλήσεις αγα?θών ή υπηρεσιών, ενώ αντίθετα, τελικός στόχος των οικο?νομικών μονάδων που αποβλέπουν στην κάλυψη κοινωνι?κών αναγκών, στις οποίες κατατάσσονται και τα Κρατικά Νοσοκομεία, είναι η χρησιμοποίηση - καθορισμένων συ?νήθως - εσόδων για την κάλυψη κοινωνικών αναγκών με το μικρότερο δυνατό κόστος. Για την επίτευξη του στόχου αυτού η οικονομική μονάδα οργανώνεται ανάλογα και ακολουθεί τις αναγκαίες διαδικασίες (πραγματοποίηση επενδύσεων, αγορές αναλώσιμων αγαθών, παραγωγή προϊόντων ή υπηρεσιών κλπ), υποβαλλόμενη και στις αντίστοιχες αναγκαίες θυσίες (δαπάνες - έξοδα), οι οποί?ες καταχωρούνται και παρακολουθούνται, κατ' είδος εξό?δου, στους λογαριασμούς της Ομάδας 6. Συγκεκριμένα, στους λογαριασμούς της Ομάδας 6 καταχωρούνται και παρακολουθούνται, κατ' είδος, τα έξοδα που δαπανού?νται κατά τη διάρκεια της χρήσεως για να πραγματοποιη?θούν έσοδα από τις τακτικές δραστηριότητες της οικονο?μικής μονάδας, δηλαδή από τις κύριες, τις δευτερεύου?σες και τις παρεπόμενες δραστηριότητες που είναι τακτικές και όχι έκτακτες ή περιπτωσιακές. Προκειμένου ειδικότερα για τα Κρατικά Νοσοκομεία, στους λογαρια?σμούς της Ομάδας 6 καταχωρούνται, κατ' είδος, τα έξο?δα που δαπανούνται κατά τη διάρκεια της χρήσεως για την παροχή υγειονομικών υπηρεσιών στους ενδιαφερό?μενους. Τα έξοδα της Ομάδας 6 μεταφέρονται στο λογα?ριασμό 80.00 «λογαριασμός Γενικής εκμεταλλεύσεως» καθώς και (μέσω του 90.06) στο λογαριασμό 92 «κέντρα (θέσεις) κόστους», στους υπολογαριασμούς του οποίου συγκεντρώνεται και προσδιορίζεται το λειτουργικό κό?στος (το κόστος λειτουργίας κάθε τμήματος ή υπηρεσίας της οικονομικής μονάδας). Ενώ, αντίθετα, τα έξοδα που τα αίτια δημιουργίας τους ανάγονται σε αντικανονικές ενέργειες ή σε έκτακτα γεγονότα ή αφορούν δραστηριό?τητα προηγούμενων χρήσεων, καταχωρούνται στους λο?γαριασμούς 81 «έκτακτα και ανόργανα αποτελέσματα» ή 82 «έξοδα και έσοδα προηγούμενων χρήσεων», οι οποίοι μεταφέρονται απευθείας στο λογαριασμό 86 «αποτελέ?σματα χρήσεως». Από τα προηγούμενα προκύπτει ότι, οι λογαριασμοί της Ομάδας 6 περιλαμβάνουν τα έξοδα που δαπανήθηκαν κα?τά τη διάρκεια της χρήσεως για να λειτουργήσει η οικο?νομική μονάδα, δηλαδή για να λειτουργήσουν οι υπηρε?σίες της, δεδομένου ότι κάθε οικονομική μονάδα είναι διαρθρωμένη σε υπηρεσίες, ανάλογες του αντικειμένου της δραστηριότητας της.

Προκειμένου να προσδιοριστεί το κόστος λειτουρ?γίας κάθε υπηρεσίας, για να συσχετισθεί με το αντίστοιχο έργο της και να υπολογισθεί, στη συνέχεια σωστά το κό?στος παραγωγής (προϊόντων ή υπηρεσιών), τα έξοδα λει?τουργίας των υπηρεσιών της οικονομικής μονάδας, που καταχωρούνται στους λογαριασμούς της Ομάδας 6 κατ΄ είδος εξόδου (για την κατάρτιση του λογαριασμού Γενι?κής Εκμεταλλεύσεως), πρέπει να καταχωρούνται και κα?τά υπηρεσία, για τη λειτουργία της οποίας δαπανήθηκαν. Αυτή η κατά υπηρεσία κατάταξη των εξόδων της Ομάδας 6 γίνεται στους υπολογαριασμούς του πρωτοβάθμιου 92 «κέντρα (θέσεις) κόστους», ο οποίος αναλύεται σε υπο?λογαριασμούς αντίστοιχους (κατά κανόνα) των τμημάτων ή υπηρεσιών της οικονομικής μονάδας, για κάθε μία των οποίων δημιουργείται και σχετική θέση λειτουργικού κό?στους. Δηλαδή, κάτω από το λογαριασμό 92 και τους υποχρεωτικούς δευτεροβάθμιους του δημιουργούνται (σε τριτοβάθμιους ή τεταρτοβάθμιους κλπ υπολογαρια?σμούς) κέντρα λειτουργικού κόστους, αντίστοιχα των τμημάτων ή υπηρεσιών της οικονομικής μονάδας. 2α. Διευκρινίζεται ότι, στις οικονομικές μονάδες παρα?γωγής προϊόντων ή υπηρεσιών, ο προσδιορισμός και η τιτλοφόρηση των υπηρεσιών του τεχνικοπαραγωγικού κυκλώματος γίνεται κατά κανόνα με βάση τεχνικοπαρα?γωγικά κριτήρια. Οι καθαρά τεχνικοπαραγωγικές υπηρε?σίες εντάσσονται στα κύρια κέντρα κόστους, ενώ εκείνες που ασχολούνται με τη διοίκηση των τεχνικοπαραγωγι?κών υπηρεσιών εντάσσονται συνήθως στα βοηθητικά κέ?ντρα κόστους. 2β. Για τη ορθή (και δίχως αυθαίρετους μερισμούς κλπ.) επιβάρυνση των κέντρων κόστους με έξοδα κατ' είδος, επιβάλλεται, η επιβάρυνση αυτή, να γίνεται κατά τη στιγ?μή της λογιστικοποιήσεως του εξόδου (και της καταχωρί?σεως του στους οικείους λογαριασμούς της Ομάδας 6), η οποία συμπίπτει χρονικά με την πραγματοποίηση (ανά?λωση) του εξόδου και συνεπώς υπάρχουν όλα τα στοιχεία και πραγματικά γεγονότα του σκοπού και της αιτίας ανα?λώσεως του εξόδου και έτσι προσδιορίζεται άμεσα και σωστά η υπηρεσία (το τμήμα κλπ.) για την οποία αναλώ?θηκε κάθε έξοδο καθώς και το αντίστοιχο κέντρο κόστους με τελικό επίτευγμα την ορθή εφαρμογή των αρχών του άμεσου κόστους (βλ. προηγ. §5.2.104) κατά τον υπολογι?σμό του λειτουργικού κόστους, που είναι ο πρωταρχικός στόχος (βλ. πιο κάτω §5.2.112).

Φορείς κόστους είναι τα παραγόμενα ενσώματα και ασώματα αγαθά και οι παραγόμενες υπηρεσίες. Δηλαδή, το παραχθέν αγαθό ή η παραχθείσα υπηρεσία πρέπει να «φέρει» (να σηκώσει, να φορτωθεί) το αντίστοιχο κόστος παραγωγής.

Ενδιάμεσοι και τελικοί φορείς κόστους Τελικός φορέας κόστους είναι το προϊόν ή η υπηρεσία ή το πάγιο στοιχείο που παράγεται και που προορίζεται να διατεθεί η να χρησιμοποιηθεί για πάγια εκμετάλλευση, 1976 ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΠΡΩΤΟ) κατανάλωση με τη μορφή που παίρνουν στα στάδια αυτά παραγωγής, όπως π.χ. τα μέρη ενός υπό κατασκευή επί?πλου ή μιας μηχανής ή τεχνικού έργου. § 5.2.109 Οι πέντε βασικές λειτουργίες και τα αντίστοιχα πρωταρχικά κέντρα κόστους της οικονομικής μονάδας

Όλες οι οικονομικές μονάδες, ανεξάρτητα από το αντικείμενο δραστηριότητας τους, υποχρεούνται με τα λειτουργικά τους έξοδα (της Ομάδας 6) να διαμορφώ?νουν εσωλογιστικά το λειτουργικό κόστος των ακόλου?θων πέντε βασικών λειτουργιών, που αντιστοιχούν σε ισά?ριθμα πρωταρχικά κύρια κέντρα (θέσεις) κόστους, τηρώ?ντας προς τούτο τους ακόλουθους υποχρεωτικούς δευτεροβάθμιους λογαριασμούς: 92.00 Έξοδα λειτουργίας παραγωγής 92.01 Έξοδα διοικητικής λειτουργίας 92.02 Έξοδα λειτουργίας ερευνών και αναπτύξεως §5.2.109 92.03 Έξοδα λειτουργίας διαθέσεως και για τα Κρατικά Νοσοκομεία «έξοδα λειτουργίας Δημοσίων Σχέσεων» 92.04 Έξοδα χρηματοοικονομικής λειτουργίας Τα πιο πάνω πρωταρχικά κέντρα κόστους δημιουργού?νται και οι οικείοι λογαριασμοί τηρούνται μόνο εφόσον στην οικονομική μονάδα υπάρχει και δραστηριοποιείται η αντίστοιχη λειτουργία (π.χ. η εμπορική επιχείρηση δεν υποχρεούται να τηρεί το λογ/σμό 92.00 «Έξοδα λειτουρ?γίας παραγωγής»). Τα πρωταρχικά κέντρα κόστους αυτά αναλύονται σε κύρια και βοηθητικά κέντρα κόστους, αντί?στοιχα κατά κανόνα των υπηρεσιών που ανήκουν σε κάθε βασική λειτουργία, στα οποία (κέντρα κόστους) γίνεται λογιστική συγκέντρωση του κόστους λειτουργίας των υπηρεσιών, για τη μέτρηση και έλεγχο της αποτελεσματι?κότητας τους και την επίρριψη του κόστους τους, στη συ?νέχεια, στους αρμόδιους φορείς κόστους.

Οι πέντε βασικές λειτουργίες (πρωταρχικά κέντρα κό?στους) αναλύονται σε υπολειτουργίες, αντίστοιχες των τμημάτων ή υπηρεσιών(1) της οικονομικής μονάδας, για κάθε μία των οποίων δημιουργείται και σχετικό κέντρο κό?στους. Στα κέντρα κόστους αυτά συγκεντρώνεται και προσδιορίζεται το κόστος λειτουργίας κάθε υπηρεσίας της οικονομικής μονάδας, με περαιτέρω τελική ανάλυση κατ' είδος εξόδου της ομάδας 6, ώστε να υπάρχει άμεση και ασφαλής πληροφόρηση για το μέρος κάθε (είδους) εξόδου της ομάδας 6 το οποίο αναλώθηκε για να λει?τουργήσει η υπηρεσία και διαμόρφωσε, τελικά, το κόστος του αντίστοιχου κέντρου κόστους. Στους υπολογαρια?σμούς κάθε κύριου κέντρου κόστους περιλαμβάνεται και υπολογαριασμός για τη συγκέντρωση του κόστους των βοηθητικών κέντρων κόστους, το οποίο αφορά το συγκε?κριμένο κύριο κέντρο κόστους, καθώς και ιδιαίτεροι υπο?λογαριασμοί για τις αναλώσεις υλικών συντηρήσεως και επισκευών του πάγιου εξοπλισμού. Κέντρο ή θέση κόστους είναι η μικρότερη μονάδα δρα?στηριότητας (τμήμα ή υπηρεσία) ή περιοχής ευθύνης, για την οποία πραγματοποιείται λογιστική συγκέντρωση του κόστους λειτουργίας της, με σκοπό τη μέτρηση και έλεγχο της αποτελεσματικότητας. Τα κέντρα κόστους διακρίνονται σε κύρια και βοηθητι?κά. Κύρια κέντρα κόστους (κύρια τμήματα παραγωγής) είναι εκείνα στα οποία παρέχονται υπηρεσίες ή γίνεται επεξεργασία υλικών και παράγονται προϊόντα ή κατα?σκευάζονται πάγιες εγκαταστάσεις και το κόστος λει?τουργίας τους επιβαρύνει τους ενδιάμεσους ή τελικούς φορείς κόστους (υπηρεσίες ή προϊόντα ή πάγιες εγκατα?στάσεις), ενώ βοηθητικά κέντρα κόστους (βοηθητικά τμή?ματα παραγωγής) είναι εκείνα που το κόστος τους κατα?νέμεται στα κύρια κέντρα κόστους ή και σε άλλα βοηθητι?κά, γιατί με τις παρεχόμενες σ' αυτά υπηρεσίες τους εξασφαλίζουν την εύρυθμη και απρόσκοπτη λειτουργία τους. § 5.2.110 Ένταξη όλων των υπηρεσιών της οικονομικής μονάδας στα πέντε πρωταρχικά κέντρα λειτουργικού κό?στους και ανάλυση τους περαιτέρω σε επιμέρους κέντρα κόστους

Τα κέντρα κόστους διαρθρώνονται, κατά κανόνα, με βάση τη διοικητική διάρθρωση και το τεχνικοπαραγωγικό κύκλωμα της οικονομικής μονάδας και κυρίως τα στάδια (φάσεις) της παραγωγικής διαδικασίας. Μετά από προ?σεκτική μελέτη (επιτοπίως κλπ) όλων αυτών καθορίζονται τα κέντρα κόστους που πρέπει να τηρηθούν. Πιο συγκεκριμένα:

α) Πρώτα πρέπει να γίνει η ένταξη όλων ανεξαιρέτως

των υπηρεσιών της οικονομικής μονάδας (και στην προ?κειμένη περίπτωση του Κρατικού Νοσοκομείου), ανεξάρ?τητα του αντικειμένου και του τίτλου τους (διευθύνσεις, κλινικές, μονάδες, τμήματα, γραφεία, συνεργεία, αποθή?κες), στις πέντε βασικές λειτουργίες, δηλαδή στα πρω?ταρχικά κέντρα κόστους των λογαριασμών 92.00, 92.01, 92.02, 92.03 και 92.04. Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δο?θεί, σε ποιο από τα πέντε αυτά βασικά κέντρα κόστους θα ενταχθεί κάθε υπηρεσία. Αντικειμενικό κριτήριο εντάξεως είναι μόνο ο άμεσος σκοπός τον οποίο εξυπηρετεί κάθε υπηρεσία (όπως π.χ. το Λογιστήριο της Αναλυτικής Λογι?στικής Εκμεταλλεύσεως με τα στοιχεία του τροφοδοτεί τη Διοίκηση της οικονομικής μονάδας (και του Νοσοκο?μείου) για τη σωστή ενημέρωσή της και τη λήψη των ενδεικνυόμενων αποφάσεων, συνεπώς ανήκει στη Διοι?κητική Λειτουργία (λογ. 92.01), στην οποία ανήκει και το Λογιστήριο της Γενικής Λογιστικής, η Υπηρεσία Μηχανο?γραφήσεως, η Οικονομική Διεύθυνση, η Υπηρεσία Προ?σωπικού κ.λπ. γιατί όλων αυτών των υπηρεσιών ο άμεσος σκοπός τους είναι η εξυπηρέτηση της Διοικήσεως του Νο?σοκομείου. Το οργανόγραμμα διοικητικής διαρθρώσεως της οικονομικής μονάδας προσανατολίζει για την ορθή ένταξη των λειτουργικών υποδιαιρέσεων στις βασικές λειτουργίες).

β) Στη συνέχεια γίνεται η ανάλυση των πέντε βασικών

λειτουργιών (πρωταρχικών κέντρων κόστους) σε κέντρα κόστους, αντίστοιχα (κατά κανόνα) των τμημάτων ή υπη?ρεσιών που εντάχθηκαν σε κάθε ένα (και ανάλογα με τις επιθυμητές πληροφορίες). Με εξαιρετικά ιδιαίτερη προ?σοχή πρέπει να γίνει η ανάλυση της λειτουργίας παραγω?γής (του λογ/σμού 92.00) σε κύρια και βοηθητικά τμήμα?τα παραγωγής (κύρια και βοηθητικά κέντρα κόστους). Αυ?ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΠΡΩΤΟ) 1977 (1) Ο καθορισμός των «υπηρεσιών» του παραγωγικού κυ?κλώματος γίνεται με τεχνικοπαραγωγικά κριτήρια και όχι διοι?κητικά. της λειτουργίας των υπηρεσιών ολόκληρου του τεχνικο?παραγωγικού κυκλώματος και ειδικά για τα Νοσοκομεία, το κόστος λειτουργίας όλων των υπηρεσιών του που ασχολούνται με την άμεση παροχή υγειονομικών υπηρε?σιών. Το κόστος αυτό περιλαμβάνει, από όλα τα κατ΄ είδος της Ομάδας 6 της Γενικής Λογιστικής, το μέρος του κάθε είδους εξόδου που αφορά τη λειτουργία αυτή, εκτός από τους τόκους και τα συναφή έξοδα (του λογ/σμού 65), που συγκεντρώνονται στο λογαριασμό 92.04, γιατί δεν κοστο?λογούνται.

β) Το κόστος της λειτουργίας παραγωγής (του

λογ/σμού 92.00), εκτός από το παραπάνω μέρος των κατ' είδος εξόδων της Ομάδας 6, περιλαμβάνει υποχρεωτικά και τις αναλώσεις υλικών που χρησιμοποιούνται για συ?ντηρήσεις και επισκευές των παραγωγικών εγκαταστάσε?ων ή την κίνηση τους (π.χ. πετρέλαιο), καθώς και τις λοι?πές παρόμοιες αναλώσεις που αφορούν τη λειτουργία παραγωγής, οι οποίες καταχωρούνται στη χρέωση ιδιαί?τερων υπολογαριασμών των κέντρων κόστους (υπηρε?σιών ή τμημάτων) που τις απορροφούν.

Λογ/σμός 92.01 «Έξοδα διοικητικής λειτουργίας» Στο λογαριασμό 92.01 συγκεντρώνεται ολόκληρο το κόστος της διοικητικής λειτουργίας. Δηλαδή το κόστος λειτουργίας των διοικητικών υπηρεσιών της οικονομικής μονάδας και ειδικά για τα Νοσοκομεία, το κόστος λει?τουργίας των οργάνων Διοικήσεως του Νοσοκομείου και της Γραμματείας τους, της Υπηρεσίας Διοικήσεως, της Νομικής Υπηρεσίας, του Λογιστηρίου, της Μηχανογρα?φήσεως, της υπηρεσίας Προσωπικού κλπ. Το κόστος αυ?τό περιλαμβάνει, από όλα τα κατ΄ είδος έξοδα των λογα?ριασμών της ομάδας 6 της Γενικής Λογιστικής, με εξαίρε?ση το λογ/σμό 65, το μέρος που αφορά τη λειτουργία αυτή, καθώς και τις αναλώσεις υλικών για επισκευές και συντηρήσεις των χώρων και εγκαταστάσεων των διοικη?τικών υπηρεσιών. Το συγκεντρωνόμενο στο λογ/σμό 92.01 κόστος μεταφέρεται τελικά στο λογαριασμό 98.99 «αποτελέσματα χρήσεως».

Λογ/σμός 92.02 «Έξοδα λειτουργίας ερευνών και αναπτύξεως»

α) Έρευνα είναι η προσχεδιασμένη συστηματική αναζή?τηση, με την οποία προσδοκάται η κατάκτηση νέων επι?στημονικών η τεχνολογικών μεθόδων και γνώσεων.

Ανάπτυξη είναι η αξιοποίηση των επιτευγμάτων της έρευνας και γενικώς των γνώσεων, δια της καταρτίσεως συγκεκριμένου σχεδίου ή προγράμματος παραγωγής νέ?ων ή ουσιωδώς βελτιωμένων προϊόντων ή υπηρεσιών ή νέων μεθόδων παραγωγικής διαδικασίας. Ο λογαριασμός 92.02 τηρείται και η αντίστοιχη θέση κό?στους δημιουργείται μόνο εάν η οικονομική μονάδα δια?θέτει οργανωμένες υπηρεσίες, οι οποίες ασχολούνται συστηματικά και αποκλειστικά με επιστημονικές τεχνο?λογικές έρευνες.

β) Όταν συντρέχουν τα όσα αναφέρθηκαν προηγούμε?να, τότε τα έξοδα λειτουργίας των αντίστοιχων υπηρε?σιών καθώς και η αξία των αναλισκόμενων υλικών (για πει?ραματικές μελέτες, δοκιμές κλπ.) συγκεντρώνονται στο

λογαριασμό 92.02 και από εκεί κατανέμονται στις εξής δύο κατηγορίες: (α.α) Στο μέρος που αντιστοιχεί σε πραγματική παρα?γωγή έργου μακροχρόνιας αξιοποιήσεως, γιατί αφορά δημιουργία ή τελειοποίηση νέων μεθόδων παραγωγής προϊόντων ή υπηρεσιών, το οποίο συγκεντρώνεται και διαμορφώνεται στο λογαριασμό 93.96 «κόστος ιδιοπαρα?γωγής ασώματων ακινητοποιήσεων», με βάσει τα δεδο?μένα του οποίου χρεώνονται οι οικείοι υπολογαριασμοί του 16.01 «δικαιώματα βιομηχανικής ιδιοκτησίας», με πί?στωση του λογ/σμού 78 (τεκμαρτά έσοδα) και του υπολο?γαριασμού του 78.00.16. Τονίζεται με ιδιαίτερη έμφαση ότι, οι πιο πάνω καταχω?ρήσεις στους οικείους λογαριασμούς των αυλών πάγιων στοιχείων (δηλ. στους υπολογαριασμούς του 16.01 «δι?καιώματα βιομηχανικής ιδιοκτησίας»), γίνονται μόνο εφό?σον βασίμως προσδοκάται η αποδοτική χρησιμοποίηση των αντίστοιχων δικαιωμάτων. Απαγορεύεται η καταχώ?ρηση στους λογαριασμούς αυτούς οποιουδήποτε ποσού όταν δεν υπάρχει βάσιμη προσδοκία παραγωγικής χρησι?μοποιήσεως του αντίστοιχου δικαιώματος, από τη στιγμή δε της διακοπής της παραγωγικής χρησιμοποιήσεως του. το αναπόσβεστο υπόλοιπο μεταφέρεται στα αποτελέ?σματα της χρήσεως. (β.β) Το υπόλοιπο μέρος των εξόδων ερευνών και ανα?πτύξεως κάθε χρήσεως, δηλαδή εκείνο που δεν αφορά πραγματική παραγωγή έργου μακροχρόνιας αξιοποιήσε?ως, παραμένει στο λογαριασμό 92.02 και μεταφέρεται στο λογαριασμό 98.99 «αποτελέσματα χρήσεως».

Λογ/σμός 92.03 «Έξοδα λειτουργίας διαθέσεως» και για τα Κρατικά Νοσοκομεία «Έξοδα λειτουργίας Υπηρε?σιών Δημοσίων Σχέσεων » Στο λογ/σμό 92.03 συγκεντρώνεται το. κόστος λειτουρ?γίας των υπηρεσιών Δημοσίων Σχέσεων καθώς και τα έξο?δα προβολής και ενημερώσεως των πολιτών για το έργο του Νοσοκομείου και τις παρεχόμενες από αυτό υπηρε?σίες. Το κόστος αυτό περιλαμβάνει, από τα κατ' είδος έξο?δα της ομάδας 6 της Γενικής Λογιστικής (με εξαίρεση το λογ/σμό 65), το μέρος (του κάθε είδους εξόδου) που αφο?ρά τη λειτουργία αυτή, καθώς και τις αναλώσεις υλικών που χρησιμοποιούνται για επισκευές και συντηρήσεις των χώρων και εγκαταστάσεων της.

Λογ/σμός 92.04 «Έξοδα χρηματοοικονομικής λει?τουργίας» Στο λογαριασμό 92.04.01 μεταφέρονται τα υπόλοιπα του λογ/σμού 65 «τόκοι και συναφή έξοδα». Στο λογ/σμό 92.04.05 μεταφέρονται τα υπόλοιπα των λογαριασμών 64.10 και 64.12 (έξοδα τίτλων πάγιας επενδύσεως και χρεογράφων) καθώς και οι ακάλυπτες προβλέψεις υποτι?μήσεως τίτλων πάγιας επενδύσεως και χρεογράφων των λογ/σμών 68.18 και 68.34, σύμφωνα με τα καθοριζόμενα προηγ. στην §2.2.112 περ. 5. Η απλοποιημένη αυτή λύση προτιμάται λόγω των δυσκολιών που ανακύπτουν για τη διαμόρφωση του πλήρους κόστους της λειτουργίας αυ?τής. Τα υπόλοιπα των λογ/σμών 92.04.01 και 92.04.05 στο τέλος της κοστολογικής περιόδου μεταφέρονται στη χρέ?ωση των λογ/σμών 98.99 «Αποτελέσματα χρήσεως» και 96.76 «Έσοδα κεφαλαίων», αντίστοιχα. Διευκρινίζεται ότι τα υπόλοιπα των λογαριασμών προ?βλέψεων 68.18 και 68.34 μεταφέρονται στο λογ/σμό 92.04.05, όταν δεν επαρκεί το υπόλοιπο του λογ/σμού 41.12 «Διαφορά αποτιμήσεως τίτλων στην τρέχουσα αξία τους» για την κάλυψη τους (βλ. § 2.2.112 περ. 5). 1978 ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΠΡΩΤΟ) ομαδοποιούνται τα έξοδα εκείνα της Ομάδας 6 που δεν εί?ναι εφικτή η απευθείας σωστή (χωρίς αυθαίρετους μερι?σμούς) κατανομή τους στις θέσεις (κέντρα) κόστους του πρωτοβάθμιου 92. Κατά διαστήματα και οπωσδήποτε στο τέλος κάθε μήνα, τα ενδιάμεσα κέντρα κόστους επιρρί?πτονται στα (κανονικά) κέντρα κόστους του πρωτοβά?θμιου 92. Ο λογ/σμός 91 πρέπει απαραιτήτως να είναι εξι?σωμένος στο τέλος της χρήσεως. Ειδικά για τα Νοσοκομεία κρίθηκε ότι ενδείκνυται η δη?μιουργία ενδιάμεσων κέντρων λειτουργικού κόστους για τις ακόλουθες περιπτώσεις: 91.20 Έξοδα επιβατικών αυτοκινήτων IX (με ανάλυση κατά αυτοκίνητο και κατ' είδος εξόδου) 91.25 Έξοδα αυτοκινήτων λεωφορείων (μεταφοράς προσωπικού) (με ανάλυση κατά λεωφορείο και κατ' είδος εξόδου) 91.30 Έξοδα ασθενοφόρων αυτοκινήτων (με ανάλυση κατά ασθενοφόρο αυτοκ. και κατ' είδος εξόδου) Στο σχέδιο λογαριασμών, κάτω από τους πιο πάνω λο?γαριασμούς, παρατίθενται διευκρινιστικές σημειώσεις για το περιεχόμενο και τη λειτουργία των λογαριασμών (πέραν των κανόνων λειτουργίας τους κλπ που περιλαμ?βάνονται στην § 5.3.110). § 5.2.112 Εφαρμοστέοι κανόνες για τον υπολογισμό του κόστους με βάση τις αρχές του άμεσου κόστους

Προκειμένου να προσδιορισθεί το κόστος λειτουρ?γίας κάθε υπηρεσίας για να συσχετισθεί, στη συνέχεια, με το αντίστοιχο έργο της, τα έξοδα λειτουργίας των υπηρε?σιών κάθε οικονομικής μονάδας (και κάθε Νοσοκομείου), που καταχωρούνται στους λογαριασμούς της Ομάδας 6 κατ' είδος εξόδου (για την κατάρτιση του λογαριασμού Γενικής Εκμεταλλεύσεως), πρέπει να καταχωρούνται και κατά υπηρεσία, για τη λειτουργία της οποίας δαπανήθη?καν. Αυτή η κατά υπηρεσία κατάταξη των εξόδων της ομά?δας 6 γίνεται στους υπολογαριασμούς του πρωτοβάθμι?ου 92 «κέντρα (θέσεις) κόστους», ο οποίος αναλύεται σε υπολογαριασμούς, αντίστοιχους κατά κανόνα των τμημά?των ή υπηρεσιών του Νοσοκομείου, για κάθε μία των οποί?ων δημιουργείται και σχετική θέση (κέντρο) λειτουργικού κόστους.

Για τη ορθή (και δίχως αυθαίρετους μερισμούς κλπ) επιβάρυνση των κέντρων (θέσεων) κόστους με έξοδα κατ' είδος, επιβάλλεται, η επιβάρυνση αυτή, να γίνεται κατά τη στιγμή της λογιστικοποιήσεως του εξόδου (και της καταχωρίσεως του στους οικείους λογαριασμούς της Ομάδας 6), η οποία συμπίπτει χρονικά με την πραγματοποίηση (ανάλωση) του εξόδου και συνεπώς υπάρχουν όλα τα στοιχεία και πραγματικά γεγονότα του σκοπού και της αι?τίας αναλώσεως του εξόδου, από τα οποία προκύπτει και η άμεση σχέση της συγκεκριμένης δαπάνης με το κέντρο κόστους που θα επιβαρυνθεί με αυτή. Όταν δεν υπάρχει τέτοια άμεση σχέση, η δαπάνη καταχωρείται, προσωρινά, στο λογ/σμό 91.05 «οργανικά έξοδα κατ' είδος προς με?ρισμό», από τον οποίο μεταφέρεται, το αργότερο στο τέ?λος του μήνα, στους οικείους λογαριασμούς των κέντρων κόστους του πρωτοβάθμιου 92. Επιβάλλεται η ταυτόχρο?νη ενημέρωση των λογαριασμών των κατ' είδος εξόδων της Ομάδας 6 και των λογαριασμών των κέντρων κόστους του πρωτοβάθμιου 92, γιατί διαφορετικά, εάν δηλαδή τα κατ' είδος έξοδα της Ομάδας 6 κατανέμονται εκ των υστέ?ρων στις θέσεις (κέντρα) κόστους, περιοδικά (στο τέλος κάθε μήνα κλπ.), οι κατανομές θα είναι αυθαίρετες και το προσδιοριζόμενο λειτουργικό κόστος θα είναι λανθασμέ?νο και έτσι, με βάση τα λανθασμένα αυτά στοιχεία θα λαμ?βάνει αποφάσεις η διοίκηση της οικονομικής μονάδας (και του Νοσοκομείου).

Οι βασικές αρχές λογισμού του κόστους, που έχουν υιοθετηθεί από το Ελληνικό Γενικό Λογιστικό Σχέδιο (§ 5.1 επ.) και τις προερχόμενες από την 4η (78/660/ΕΟΚ) Οδη?γία της Ε.Ο.Κ. διατάξεις του κωδικ. Ν. 2190/1920 (άρθρα 42α, 42γ, 42δ, 42ε και 43), απαιτούν ο προσδιορισμός του κέντρου κόστους που επιβαρύνεται από κάθε έξοδο της Ομάδας 6, να γίνεται κατά τη λογιστικοποίηση και καταχώρηση του εξόδου στους οικείους λογαριασμούς της Ομάδας 6, γιατί έτσι επιτυγχάνεται ο σωστός υπολογι?σμός του λειτουργικού κόστους.

Τονίζεται ότι ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δίνεται στην επιλογή των κριτηρίων μερισμού των έμμεσων εξό?δων, δηλαδή των εξόδων που αφορούν περισσότερα κέ?ντρα κόστους. Για τα έξοδα αυτά πρέπει να καταβάλλεται, με πραγματική επιμονή, κάθε προσπάθεια μετρήσεως της αναλώσεως των φύσει έμμεσων εξόδων και μετατροπής τους έτσι σε άμεσα (π.χ. τοποθέτηση ενδιάμεσων μετρη?τών αναλώσεως ηλεκτρικού ρεύματος για κάθε δραστη?ριότητα, κυβισμός των χώρων για το λογισμό των απο?σβέσεων, καθιέρωση καρτών απασχολήσεως του προ?σωπικού κλπ.). Όσα έμμεσα έξοδα απομένουν και πρέπει να μεριστούν, τα κριτήρια μερισμού τους πρέπει να επι?λέγονται με ιδιαίτερη προσοχή και έχοντας πάντοτε υπό?ψη την αρχή ότι: ο βαθμός αξιοπιστίας του κόστους ισού?ται με το ποσοστό των άμεσων εξόδων που περιλαμβάνο?νται σ' αυτό, ή, αντίστροφα, ο βαθμός αναξιοπιστίας του κόστους ισούται με το ποσοστό έμμεσων εξόδων που πε?ριλαμβάνονται σ' αυτό.

Σε ανακεφαλαίωση των προηγούμενων τονίζεται με ιδιαίτερη έμφαση η υποχρέωση υπολογισμού του λει?τουργικού κόστους και του κόστους των παραγόμενων προϊόντων και υπηρεσιών με βάση τις αρχές του άμεσου κόστους, δηλαδή του κόστους που σχηματίζεται από στοιχεία, τα οποία επιβαρύνουν το κέντρο (θέση) ή τον φορέα κόστους άμεσα και τον περιορισμό, κατά το δυνα?τόν, του τμήματος του έμμεσου κόστους που επιβαρύνει τις διάφορες λειτουργίες και τους φορείς (προϊόντα ή υπηρεσίες) ύστερα από μερισμό. Οι βασικές ενέργειες για την ορθή εφαρμογή των αρχών αυτών ξεκινούν από την καταχώρηση κάθε εξόδου στους λογαριασμούς της Ομάδας 6, της Γενικής Λογιστικής και την ταυτόχρονη ενημέρωση των λογαριασμών του λειτουργικού κόστους της Αναλυτικής Λογιστικής γιατί τότε υπάρχουν τα πραγ?ματικά δεδομένα του σκοπού και της αιτίας αναλώσεως του εξόδου και συνεπώς δύναται να εφαρμοσθούν σωστά οι προαναφερθείσες αρχές. § 5.2.113 Κριτήρια κατανομής (μερισμού) των εμμέσων εξόδων στις θέσεις (κέντρα) λειτουργικού κόστους

Το λειτουργικό κόστος των υπηρεσιών της Οικονομι?κής μονάδας (δηλ. των κέντρων κόστους) αποτελείται από στοιχεία κόστους (έξοδα ή υλικά) τα οποία: ΦΕΚ 122 ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΠΡΩΤΟ) 1979 (κέντρα κόστους), οπότε κατανέμονται στα επιμέρους κέ?ντρα κόστους έπειτα από μερισμό και καλούνται έμμεσα στοιχεία κόστους. Μερισμός είναι η διαδικασία με την οποία το έμμεσο κό?στος κατανέμεται, με βάση διάφορα κριτήρια και επιβα?ρύνει τα διάφορα κέντρα κόστους, για χάρη των οποίων πραγματοποιείται. Κριτήρια μερισμού είναι φυσικές ή χρηματικές μονά?δες, που αποκαλούνται και μονάδες έργου. Μονάδες έργου είναι εκείνες που χρησιμοποιούνται για τη μέτρηση της δραστηριότητας ή της απασχολήσεως ενός τμήματος, ενός κέντρου κόστους και γενικά μιας λει?τουργικής υποδιαιρέσεως της οικονομικής μονάδας. Η μονάδα έργου χρησιμεύει σαν βάση επιρρίψεως των εξό?δων του τμήματος ή του κέντρου κόστους σε άλλα τμή?ματα. Δηλαδή, οι μονάδες έργου αποτελούν τα κριτήρια με βάση τα οποία γίνεται ο μερισμός των εμμέσων εξόδων στα κέντρα κόστους. Οι μονάδες έργου (που αποκαλούνται και κριτήρια με?ρισμού καθώς και κλείδες μερισμού) εκφράζονται σε φυ?σικές ή νομισματικές μονάδες, όπως ώρες, χιλιόγραμμα ή δραχμές.

Οι τύποι μονάδων έργου που γενικά χρησιμοποιού?νται στην πράξη, συνδέονται κατά κανόνα με τους ακό?λουθους συντελεστές κόστους ή λειτουργικές διαδικα?σίες.

α) Με την άμεση εργασία παραγωγικής ή άλλης λει?τουργίας. Στην περίπτωση αυτή λαμβάνεται υπόψη, είτε ο

αριθμός των άμεσων ωρών που πραγματοποιεί, κυρίως το ημερομίσθιο προσωπικό, στη λειτουργική μονάδα, είτε η αμοιβή του.

β) Με τη λειτουργία του μηχανολογικού εξοπλισμού της

παραγωγικής ή άλλης λειτουργίας. Στην περίπτωση αυτή λαμβάνονται υπόψη οι ώρες λειτουργίας των μηχανημά?των (π.χ. εκσκαφέως, μπουλντόζας, ηλεκτρονικού υπολο?γιστή) ή των εγκαταστάσεων (π.χ. του Συνεργείου επι?σκευών).

γ) Με τις πρώτες ύλες που βιομηχανοποιούνται στο κέ?ντρο κόστους. Στην περίπτωση αυτή λαμβάνονται υπόψη

οι ποσότητες (βάρος, όγκος, μέτρα τετραγωνικά ή μήκος) των πρώτων υλών που βιομηχανοποιούνται σε ορισμένη χρονική περίοδο.

δ) Με το προϊόν (ή την υπηρεσία) που παράγεται στο

τμήμα. Στην περίπτωση αυτή λαμβάνονται υπόψη οι μο?νάδες (βάρος, μήκος, επιφάνεια) του προϊόντος (ή ο χρό?νος που αναλώθηκε για την υπηρεσία) που έχει παραχθεί στο τμήμα. Λαμβάνεται υπόψη η ποιοτικά κανονική παρα?γωγή, ενώ η υπό κατεργασία παραγωγή υπολογίζεται με αναγωγή, ανάλογα με το βαθμό τελειοποιήσεως.

ε) Με τις ποσότητες προϊόντων, ή υλικών, που διακινού?νται. Στην Περίπτωση αυτή λαμβάνονται υπόψη οι ποσό?τητες (π.χ. τόνοι ή μέτρα ή τονοχιλιόμετρα) των υλικών,

προϊόντων ή άλλων ειδών που παραλαμβάνονται, απο?στέλλονται ή διακινούνται.

Η χρησιμοποίηση της μονάδας έργου γίνεται αφού προηγουμένως επιλεγεί με προσοχή ο κατάλληλος τύ?πος, ώστε να είναι σε θέση να αποδώσει τα αποτελέσμα?τα που αναμένονται. Για την επιλογή των μονάδων έργου λαμβάνονται υπόψη οι ακόλουθοι σκοποί στόχοι που επι?διώκονται με τη χρησιμοποίηση τους:

α) Ο έλεγχος του κόστους του τμήματος και γενικά της

λειτουργικής υποδιαιρέσεως της μονάδας. Ο έλεγχος αυ?τός επιτυγχάνεται με τη σύγκριση του παραγόμενου από το τμήμα έργου με το κόστος του. Σε περίπτωση αδυνα?μίας μετρήσεως του έργου είναι αδύνατη η σύγκριση και συνεπώς ο έλεγχος. Σε περίπτωση που έχουν τεθεί πρό?τυπα κόστους κατά μονάδα έργου, οπότε το πραγματικό κόστος της μονάδας συγκρίνεται με το πρότυπο και προσδιορίζονται και αιτιολογούνται οι αποκλίσεις, ο έλεγχος είναι αποτελεσματικότερος.

β) Η επίρριψη του κόστους των βοηθητικών κέντρων

στα κύρια κέντρα ή και σε άλλα βοηθητικά κέντρα, με βά?ση τις μονάδες έργου που εκχωρούνται ή απορροφού?νται, όπως π.χ. στην περίπτωση των χειρουργείων του Νο?σοκομείου, των οποίων το κόστος λειτουργίας δύναται να κατανεμηθεί στις Κλινικές με βάση τους αρρώστους κα?θεμιάς που χειρουργήθηκαν, δηλαδή: Κόστος λειτουργίας χειρουργείων Μέσο κόστος μηνός Μαρτίου (από λογ/σμό 92.00.78) εγχειρήσεως = Διενεργηθείσες εγχειρήσεις το μήνα Μάρτιο Άλλο χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η περίπτω?ση του συνεργείου επισκευών και συντηρήσεων(2), στο οποίο ως μονάδα έργου χρησιμοποιείται ο αριθμός ωρών απασχολήσεως του προσωπικού του σε κύρια ή και σε άλ?λα βοηθητικά τμήματα, για τη διενέργεια συντηρήσεων ή επισκευών των πάγιων εγκαταστάσεων τους. Το κόστος ώρας του συνεργείου προσδιορίζεται από τη σχέση: Ολικό κόστος λειτουργίας Ωριαίο κόστος εργα- συνεργείου μηνός .......... σίας Συνεργείου = Πραγματικές ώρες απασχολήσεως μηνός ……… Το κόστος που αναλογεί σε κάθε άλλο τμήμα - κύριο ή βοηθητικό - προσαυξάνεται με την αξία των υλικών που αναλώνονται άμεσα κατά την πραγματοποίηση της συ?γκεκριμένης επισκευής ή συντηρήσεως. Τα υλικά αυτά, για λόγους διασφαλίσεως της διαχειριστικής τάξεως και οργανώσεως σωστού συστήματος εσωτερικού ελέγχου, καταχωρούνται απευθείας σε βάρος του άλλου τμήμα?τος, το οποίο (άλλο τμήμα) συνυπογράφει το Δελτίο παραλαβής (εξαγωγής) από την αποθήκη και βεβαιώνει τη χρησιμοποίηση τους για την επισκευή και συντήρηση των εγκαταστάσεων του. Πάντως υπογραμμίζεται ότι, σε όλες τις περιπτώσεις, η επίρριψη του κόστους των βοηθητικών κέντρων στα κύρια κέντρα πρέπει να γίνεται με βάση τα πραγματικά δεδομέ?να κάθε περιπτώσεως. Δηλαδή, πρέπει να επιλέγεται ο πλέον κατάλληλος τρόπος μετρήσεως της απορροφή?σεως του έργου κάθε βοηθητικού κέντρου κόστους από κύρια κέντρα, αποκλειόμενης της συλλήβδην εφαρμογής συντελεστών, όπως π.χ., το κόστος λειτουργίας των ερ?γαστηρίων (των λογαριασμών 92.00.60 - 92.00.71) επιρρί?πτεται στις Κλινικές κλπ (στα κύρια κέντρα κόστους των λογαριασμών 92.00.01 - 92.00.54) με βάση την απασχό?1980 ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΠΡΩΤΟ) (2) Δηλαδή της «Τεχνικής Υπηρεσίας». και τελικούς φορείς (προϊόντα, υπηρεσίες ή και πάγιες εγκαταστάσεις). §5.2.114 Κριτήρια κατανομής και επιρρίψεως του κό?στους λειτουργίας των βοηθητικών κέντρων κόστους στα κύρια κέντρα κόστους Τα έξοδα λειτουργίας των βοηθητικών τμημάτων παρα?γωγής (βοηθητικών κέντρων κόστους) στο τέλος κάθε κο?στολογικής περιόδου κατανέμονται στα τμήματα που απορρόφησαν τις υπηρεσίες τους, ανάλογα με την πραγ?ματική ποσότητα του έργου ή των υπηρεσιών που κάθε τμήμα απορρόφησε (με βάση το χρόνο ή, ανάλογα, την ποσότητα κλπ.). §5.2.115 Κριτήρια καταλογισμού του λειτουργικού κό?στους στους φορείς κόστους

Το κόστος παραγωγής των ενδιάμεσων ή τελικών φορέων κόστους (δηλ. των παραγόμενων προϊόντων ή υπηρεσιών ή ιδιοκατασκευαζόμενων πάγιων εγκαταστά?σεων), αποτελείται από στοιχεία κόστους (έξοδα ή υλικά) τα οποία: για συγκεκριμένο φορέα (προϊόν ή υπηρεσία ή ιδιοκατα?σκευαζόμενο πάγιο), οπότε επιβαρύνουν τον φορέα άμε?σα, χωρίς προηγούμενο μερισμό, και καλούνται άμεσα στοιχεία κόστους. - είτε πραγματοποιούνται για περισσότερους φορείς, οπότε κατανέμονται στους επιμέρους φορείς κόστους (προϊόντα ή υπηρεσίες ή ιδιοκατασκευαζόμενες πάγιες εγκαταστάσεις) έπειτα από μερισμό και καλούνται έμμε?σα στοιχεία κόστους. Καταλογισμός είναι η διαδικασία με την οποία το έμμε?σο κόστος κατανέμεται, με βάση διάφορα κριτήρια και επιβαρύνει τους διάφορους φορείς (προϊόντα ή υπηρε?σίες), για χάρη των οποίων πραγματοποιείται. Κριτήρια καταλογισμού είναι οι φυσικές ή χρηματικές μονάδες, που αποκαλούνται και μονάδες έργου καθώς και κλείδες καταλογισμού. Μονάδες έργου είναι εκείνες που χρησιμοποιούνται για τη μέτρηση της παραγωγής, της δραστηριότητας ή της απασχολήσεως ενός τμήματος, ενός κέντρου κόστους και γενικά μιας λειτουργικής υποδιαιρέσεως της οικονο?μικής μονάδας. Η μονάδα έργου χρησιμεύει σαν βάση επιρρίψεως ή καταλογισμού των εξόδων του τμήματος ή του κέντρου κόστους στους ενδιάμεσους και τελικούς φορείς κόστους. Δηλαδή, οι μονάδες έργου αποτελούν τα κριτήρια, με βάση τα οποία γίνεται ο μερισμός των έμ?μεσων εξόδων στα κέντρα κόστους, καθώς και ο καταλο?γισμός (μετά από σχετικό επιμερισμό) του έμμεσου λει?τουργικού κόστους στους φορείς κόστους. Οι μονάδες έργου εκφράζονται σε φυσικές ή νομισμα?τικές μονάδες, όπως ώρες, χιλιόγραμμα ή δραχμές (βλ. ανάλυση τους προηγ. § 5.2.113 αριθ. 2).

Ενδεικτικές περιπτώσεις γενικών παραδειγμάτων εφαρμογής καταλογισμού του έμμεσου κόστους των τμη?μάτων στους φορείς κόστους: Για τον καταλογισμό του έμμεσου κόστους είναι δυνα?τόν να γίνεται χρήση συνδυασμού των προηγούμενων (§ 5.2.113 αριθ. 2) κριτηρίων, όπως π.χ. ο αριθμός και η αξία των άμεσων ημερομισθίων ή η ποσότητα και η αξία της πρώτης ύλης που βιομηχανοποιείται ή οι μηχανοώρες και η αξία του προϊόντος του παράγεται. Τονίζεται ιδιαίτερα ότι, επειδή η κατανομή του έμμεσου κόστους είναι προσεγγιστική, ο βαθμός αξιοπιστίας του ολικού κόστους εξαρτάται από το ποσοστό με το οποίο συμμετέχει το άμεσο κόστος στο ολικό. Όσο μεγαλύτερο είναι το ποσοστό αυτό τόσο ακριβέστερο θεωρείται το ολικό κόστος. Αυτός είναι ο κυριότερος λόγος που επι?βάλλει το διαχωρισμό του κόστους σε άμεσο και έμμεσο. Περίπτωση πρώτη: Παραγωγή ποικιλιών του αυτού προϊόντος, όπως π.χ. παραγωγή από το μηχανουργείο διαφόρων τύπων σωλήνων. Στην περίπτωση αυτή, επειδή κάθε ποικιλία διαφέρει από την άποψη της δυσκολίας παραγωγής, γίνεται ανα?γωγή της πραγματικής κατά ποικιλία παραγωγής σε ισο?δύναμες μονάδες με τη χρησιμοποίηση συντελεστών ισο?τιμίας ή δυσχερείς. Το άθροισμα των ισοδύναμων μονά?δων παραγωγής αντιπροσωπεύει τις παραγόμενες μονάδες έργου, που χρησιμοποιούνται για τον καταλογι?σμό στους φορείς του έμμεσου κόστους του τμήματος, στο.οποίο οι μονάδες αυτές έχουν παραχθεί. Περίπτωση δεύτερη: Τα προϊόντα που παράγονται είναι ανομοιόμορφα ως προς τα στάδια κατεργασίας από τα οποία περνάνε. Στην περίπτωση αυτή ο χρόνος λειτουργίας της μηχα?νής ή ομάδας μηχανών του τμήματος χρησιμοποιείται για την κατανομή του έμμεσου κόστους. Έτσι, αν μία κατερ?γασία προϊόντος χρειάζεται δύο ώρες λειτουργίας της μηχανής ή των μηχανών, επιβαρύνεται με το κόστος δύο μηχανοωρών. Η μηχανοώρα χρησιμοποιείται ως μονάδα έργου όταν ο χειρισμός των μηχανημάτων είναι απλός και η λειτουργία τους είναι αυτόματη. Αν η κατεργασία του προϊόντος από τις μηχανές απαιτεί εξειδικευμένη εργασία και η συμμε?τοχή του χειριστή στην απόδοση της μηχανής είναι απο?φασιστική, ως κατάλληλη μονάδα έργου χρησιμοποιείται η εργατοώρα ή το ωρομίσθιο της άμεσης εργασίας. Περίπτωση τρίτη: Το προϊόν παράγεται με ομοιόμορφη κατεργασία, διαφέρει όμως ως προς το κατά μονάδα μέ?γεθος. Στην περίπτωση αυτή οι μονάδες έργου αντιπροσωπεύ?ονται από ένα κοινό χαρακτηριστικό των προϊόντων που παράγονται, όπως π.χ. από το βάρος ή το εμβαδόν της συ?νολικής παραγωγής. Για τον προσδιορισμό των συνολι?κών μονάδων έργου πολλαπλασιάζεται η πραγματική πα?ραγωγή των ειδών με το κατά μονάδα μέγεθος κάθε εί?δους και αθροίζονται τα γινόμενα. Περίπτωση τέταρτη: Τα προϊόντα που παράγονται ολο?κληρώνονται κατά τη διάρκεια επεξεργασίας της αυτής πρώτης ύλης, διαφέρουν όμως ως προς τη μορφή και την κατά μονάδα αξία (συμπαράγωγα). Στην περίπτωση αυτή οι μονάδες έργου αντιπροσωπεύ?ονται από χρηματικές μονάδες και όχι από φυσικές, όπως γίνεται κατά κανόνα. Για τον προσδιορισμό των συνολικών μονάδων έργου πολλαπλασιάζεται η πραγματική παραγωγή κάθε συμπα?ράγωγου προϊόντος με την τιμή πωλήσεως κάθε μονάδας και αθροίζονται τα γινόμενα. Το έμμεσο κόστος καταλογί?ζεται σε κάθε προϊόν με βάση αυτές τις μονάδες έργου. Περίπτωση πέμπτη: Τα προϊόντα που παράγονται είναι ομοιόμορφα και η διαδικασία κατεργασίας τους η αυτή. ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΠΡΩΤΟ) 1981 όμως σημαντικά ως προς την αξία τους επειδή διαφέρει η αξία των πρώτων υλών που χρησιμοποιούνται, για τον κα?ταλογισμό του έμμεσου κόστους χρησιμοποιείται ως μο?νάδα έργου, αντί της ποσότητας, το άμεσο κόστος παρα?γωγής. Για το προσδιορισμό των συνολικών μονάδων έργου πολλαπλασιάζεται η πραγματική παραγωγή κάθε συμπα?ραγωγού προϊόντος με την τιμή πωλήσεως κάθε μονάδας και αθροίζονται τα γινόμενα. Το έμμεσο κόστος καταλογί?ζεται σε κάθε προϊόν με βάση αυτές τις μονάδες έργου. 1982 ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΠΡΩΤΟ) § 5.3.100 Ποιοι λογαριασμοί της Ομάδας 9 είναι υποχρεωτικής τηρήσεως Η Ομάδα 9 αναλύεται στους εξής πρωτοβάθμιους λο?γαριασμούς: 90 Διάμεσοι Αντικριζόμενοι λογαριασμοί 91 Ανακατάταξη εξόδων Ενδιάμεσα κέντρα λειτουργι?κού κόστους 92 Κέντρα (θέσεις) κόστους 93 Κόστος παραγωγής 94 Αποθέματα 95 Αποκλίσεις από το πρότυπο κόστος 96 Έσοδα Μικτά αναλυτικά αποτελέσματα 97 Διαφορές απογραφών και καταλογισμού 98 Αναλυτικά αποτελέσματα Παρέχεται η ευχέρεια όλοι οι πρωτοβάθμιοι λογαρια?σμοί (90-99) της Ομάδας 9 να ενημερώνονται συγκεντρω?τικά με οποιοδήποτε τρόπο (π.χ. από τα δεδομένα των ισοζυγίων των αναλυτικών λογαριασμών τους), με την προϋπόθεση ότι η ενημέρωση αυτή θα γίνεται τουλάχι?στον κάθε μήνα. Με τη ευχέρεια αυτή δημιουργείται η δυ?νατότητα οι δευτεροβάθμιοι λογαριασμοί των 90-99 να λειτουργούν σαν πρωτοβάθμιοι και έτσι να ελαττώνονται κατά μία, οι βαθμίδες των λογαριασμών που θα ενημερώ?νονται (μηχανογραφικά) αναλυτικά και καθημερινά, με τε?λικό αποτέλεσμα να διευκολύνεται η τήρηση αναλυτικών υπολογαριασμών για την εξασφάλιση περισσότερων πληροφοριών. Από τους πιο πάνω πρωτοβάθμιους λογαριασμούς υποχρεωτικής τηρήσεως είναι οι λογ/σμοί 90, 91, 92, 93, 94, 96 και 98 και από ους δευτεροβάθμιους, τριτοβάθμιους κλπ.; υποχρεωτικοί είναι μόνο οι δευτεροβάθμιοι των πρωτοβάθμιων 92 «κέντρα (θέσεις) κόστους» και 94 «απο?θέματα». Οι δευτεροβάθμιοι, τριτοβάθμιοι και λοιποί λογ/σμοί που δεν φέρουν υπογράμμιση, δύνανται να τρο?ποποιούνται και να αναλύονται σύμφωνα με τις ανάγκες κάθε Νοσοκομείου, πρέπει, όμως, για την τήρηση τους να εφαρμόζονται οι κανόνες λειτουργίας κλπ. που περιλαμ?βάνονται στις επόμενες παραγράφους. Οι πρωτοβάθμιοι 95 και 97 γίνονται υποχρεωτικοί από τη στιγμή που το Νο?σοκομείο θα ακολουθήσει διαδικασίες που προβλέπονται και παρακολουθούνται από τους λογ/σμούς αυτούς. § 5.3.101 Η αυτονομία της Αναλυτικής Λογιστικής (Ομά?δας 9) και λογιστικές εγγραφές που καταχωρούνται σε αυτή

Οι λογαριασμοί του σχεδίου λογαριασμών κατανέμο?νται στα εξής τρία μέρη: - στη Γενική Λογιστική (Ομάδες 1-8) - στην Αναλυτική Λογιστική εκμεταλλεύσεως (ομάδα 9), - στους Λογαριασμούς Τάξεως (ομάδα 0), - καθένα από τα οποία αποτελεί ιδιαίτερο και ανεξάρτη?το λογιστικό κύκλωμα. Ειδικότερα:

α) Οι λογαριασμοί της Γενικής Λογιστικής, που ανα?πτύσσονται στις ομάδες 1-8, λειτουργούν σε ανεξάρτητο

λογιστικό κύκλωμα, δηλ. Χρεώνονται και πιστώνονται μό?νο μεταξύ τους.

β) Η Αναλυτική Λογιστική Εκμεταλλεύσεως λειτουργεί

ανεξάρτητα από τη Γενική Λογιστική, σε λογαριασμούς που αναπτύσσονται στην Ομάδα 9, συνδέονται δε και συλλειτουργούν (χρεωπιστώνονται) μόνο μεταξύ τους, στο ανεξάρτητο λογιστικό κύκλωμα της ομάδας αυτής. Η αυτονομία της Αναλυτικής Λογιστικής Εκμεταλλεύσε?ως εξασφαλίζεται με διάμεσους - αντικριζόμενους λογα?ριασμούς, οι οποίοι ανοίγονται και λειτουργούν στον πρω?τοβάθμιο λογαριασμό 90 της Ομάδας 9 (βλ. επόμενη §).

γ) Οι λογαριασμοί Τάξεως, που αναπτύσσονται στη δέ?κατη (0) ομάδα, λειτουργούν σε ανεξάρτητο λογιστικό

κύκλωμα.

Τονίζεται ιδιαίτερα ότι, κατά τη διατύπωση των λογι?στικών εγγραφών, πρέπει να τηρείται απόλυτα και με ιδι?αίτερη προσοχή και σχολαστικότητα η αυτονομία των πα?ραπάνω τριών λογιστικών κυκλωμάτων.

Ποιες λογιστικές εγγραφές καταχωρούνται στην Αναλυτική Λογιστική. Κριτήριο για την διάκριση των λογιστικών γεγονότων, (ή λογιστικών πράξεων, κατά την παλαιά ορολογία), σε εκεί?να που καταχωρούνται στη Γενική Λογιστική (ομάδες 1-8) και σε εκείνα που καταχωρούνται στην Αναλυτική Λογι?στική (ομάδα 9), αποτελεί ο σκοπός και η αποστολή κάθε λογιστικής. Η Γενική Λογιστική (ή χρηματοοικονομική λο?γιστική) καλύπτει τις ανάγκες της οικονομικής μονάδας προς στα έξω, τις σχέσεις της με τους τρίτους, επομένως σε αυτή καταχωρούνται και παρακολουθούνται τα λογι?στικά γεγονότα που προέρχονται από το διαχειριστικό και συναλλακτικό κύκλωμα της, από τις συναλλαγές της με τους τρίτους και το προσωπικό της (γιατί αυτό θεωρείται ότι αποτελείται από τρίτους που μισθώνουν τις υπηρεσίες τους στην οικονομική μονάδα). Ενώ, αντίθετα, η Αναλυτι?κή Λογιστική (ή λογιστική του κόστους και των αναλυτι?κών αποτελεσμάτων) καλύπτει τις εσωτερικές ανάγκες της οικονομικής μονάδας (προσδιορισμός του κόστους παραγωγής και των αναλυτικών αποτελεσμάτων, λήψη διάφορων πληροφοριών που είναι χρήσιμες στη διοίκη?ση), συνεπώς σε αυτή καταχωρούνται (μεταφερόμενα από τη Γενική Λογιστική) τα δεδομένα των ομάδων 2, 6, 7 και 8 λογ/σμοί 81-85) της Γενικής Λογιστικής, καθώς και· όλες οι αναλώσεις και εσωτερικές διακινήσεις των απο?θεμάτων. § 5.3.102 Για τη μεταφορά στην Αναλυτική Λογιστική?των δεδομένων των Ομάδων 2, 6, 7 και λογ/σμών 81-85 της Γενικής Λογιστικής, χρησιμοποιούνται οι υπολογα?ριασμοί του πρωτοβάθμιου 90 «διάμεσοι - αντικριζόμενοι

Για να εξασφαλισθεί η αυτόνομη λειτουργία της Ανα?λυτικής Λογιστικής Εκμεταλλεύσεως, χρησιμοποιούνται οι εξής δευτεροβάθμιοι λογαριασμοί του πρωτοβάθμιου 90, οι οποίοι λειτουργούν ως διάμεσοι: 90.01 Αρχικά αποθέματα λογισμένα 90.02 Αγορές λογισμένες 90.06 Οργανικά έξοδα κατ' είδος λογισμένα 90.07 Οργανικά έσοδα κατ' είδος λογισμένα 90.08 Αποτελέσματα λογισμένα Οι λογαριασμοί αυτοί αποτελούν τη γέφυρα, από την οποία μεταφέρονται και λογιστικοποιούνται στην αναλυ?τική λογιστική τα δεδομένα: (α) των αρχικών αποθεμάτων και των αγορών της ομάδας 2, (β) των οργανικών εξόδων της ομάδας 6, (γ) των οργανικών εσόδων της ομάδας 7 και (δ) των έκτακτων - ανόργανων κ.λπ. αποτελεσμάτων της ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΠΡΩΤΟ) 1983 και αντικρίζονται επίσης από αυτούς. Συγκεκριμένα: Αντικριζόμενοι λογαριασμοί Λογαριασμοί Γενικής Αναλυτικής Λογιστικής Λογιστικής που αντικρίζονται 90.01 Αρχικά αποθέματα λογισμένα = Ομάδας 2 90.02 Αγορές λογισμένες = Ομάδας 2 90.06 Οργανικά έξοδα κατ' είδος λογ/να = Ομάδας 6 90.07 Οργανικά έσοδα κατ' είδος λογ/να = Ομάδας 7 90.08 Αποτελέσματα λογισμένα = Λογαριασμοί 81 - 85

Οι πιο πάνω διάμεσοι - αντικριζόμενοι λογ/σμοί (δηλ. οι λογαριασμοί 90.01, 90.02, 90.06, 90.07 και 90.08) ανα?λύονται σε υπολογαριασμούς, αντίστοιχους εκείνων της Γενικής Λογιστικής που αντικρίζουν (βλ. την ανάλυσή τους στο Σχέδιο Λογαριασμών) και έτσι παρακολουθείται ασφαλώς η μεταφορά, μέσω των λογαριασμών αυτών, των κονδυλίων των ομάδων 2, 6, 7 και 8 της Γενικής Λογι?στικής στους οικείους λογαριασμούς της Αναλυτικής Λο?γιστικής (92-98). Μετά από κάθε τέτοια μεταφορά και στο τέλος κάθε μήνα καθώς και στο τέλος κάθε χρήσεως, το υπόλοιπο καθενός υπολογαριασμού του πρωτοβάθμιου 90 είναι ίσο με το υπόλοιπο του αντίστοιχου λογαριασμού ή υπολογαριασμού της Γενικής Λογιστικής, το οποίο αντι?κρίζει ή παρακολουθεί, αλλά αντίθετο από εκείνο (δηλ. αν είναι χρεωστικό το υπόλοιπο του λογαριασμού της Γενι?κής Λογιστικής, το υπόλοιπο του αντίστοιχου υπολογα?ριασμού του πρωτοβάθμιου 90 θα είναι ίσο μεν, αλλά πι?στωτικό). Δηλαδή, οι υπολογαριασμοί του 90 είναι η «ζυ?γαριά», με την οποία παρακολουθείται η σωστή και ακριβής μεταφορά των δεδομένων των Ομάδων 2, 6, 7 και 8 (λογ/σμοί 81-85) της Γενικής Λογιστικής στην Αναλυτική. Η ανάλυση των υπολογαριασμών του ·πρωτοβάθμιου 90 μέχρι τους αντίστοιχους πρωτοβάθμιους των ομάδων 2, 6, 7 και 8, που παρατίθεται στο Σχέδιο Λογαριασμών δύ?ναται να επεκτείνεται σε μεγαλύτερη ανάλυση,κατά την κρίση και τις ανάγκες κάθε Νοσοκομείου

Υπογραμμίζεται ότι οι υπολογαριασμοί του πρωτο?βάθμιου 90 χρησιμοποιούνται μόνο για τη μεταφορά στην Αναλυτική Λογιστική των κονδυλίων εξόδων, εσόδων και αγορών που έχουν προηγούμενα καταχωρηθεί στους οι?κείους λογαριασμούς της Γενικής Λογιστικής, γιατί, όπως αμέσως προηγούμενα τονίστηκε, οι υπολογαριασμοί του90 αποτελούν τη «ζυγαριά» μεταξύ των δύο τομέων της Λογιστικής και το εκάστοτε υπόλοιπο τους μας πλη?ροφορεί, ποιο ποσό, από το υπόλοιπο της στιγμής εκείνης των αντίστοιχων λογαριασμών της Γενικής Λογιστικής, έχει μεταφερθεί στην Αναλυτική. § 5.2.103 Τρόπος λειτουργίας των υπολογαριασμών του 90 Σε συμπλήρωση των όσων αναφέρονται αμέσως προη?γούμενα (αριθ. 1-4), παρατίθενται εδώ και οι ακόλουθες ειδικότερες διευκρινίσεις ως προς τη λειτουργία των υπο?λογαριασμών του 90:

α) Ο λογαριασμός 90.01 «αρχικά αποθέματα λογισμέ?να» και οι υπολογαριασμοί του, πιστώνονται στην αρχή

της χρήσεως, με χρέωση των οικείων υπολογαριασμών του πρωτοβάθμιου 94 «αποθέματα», για τη μεταφορά στους υπολογαριασμούς του 94 της αξίας των αποθεμά?των ενάρξεως της χρήσεως, όπως αυτά θα εμφανίζονται στους αντίστοιχους λογαριασμούς αξιών της Ομάδας 2 μετά τη διενέργεια των εγγραφών ανοίγματος των λογα?ριασμών της Γενικής Λογιστικής για τη νέα χρήση. Με την εγγραφή αυτή ανοίγουν και οι λογαριασμοί της Αναλυτι?κής Λογιστικής για τη νέα χρήση.

β) Ο λογαριασμός 90.02 «αγορές λογισμένες» και οι

υπολογαριασμοί του: πιστώνονται, με χρέωση των οικεί?ων υπολογαριασμών του πρωτοβάθμιου 94 «αποθέματα», για την καταχώρηση (μεταφορά) σε αυτούς της αξίας κτή?σεως των αγορών αποθεμάτων, όπως η αξία αυτή δια?μορφώνεται και καταχωρείται στους οικείους λογαρια?σμούς της Ομάδας 2 της Γενικής Λογιστικής. Δηλαδή, με?ταφέρονται στους υπολογαριασμούς του πρωτοβάθμιου 94 τα δεδομένα των αντίστοιχων υπολογαριασμών αγο?ρών της Ομάδας 2 (για την ενημέρωση των μερίδων απο?θήκης βλ. την επόμενη §) χρεώνονται, με πίστωση(1) των οικείων υπολογαριασμών του πρωτοβάθμιου 94, με την αξία των επιστροφών και εκπτώσεων αγορών καθώς και των διορθωτικών εγγραφών, που καταχωρήθηκαν στους αντίστοιχους λογαριασμούς της Ομάδας 2 (και αφορούν ποσά αγορών που έχουν, μεταφερθεί στο λογ/σμό 94 και στους υπολογαριασμούς του).

γ) Ο λογαριασμός 90.06 «οργανικά έξοδα κατ΄ είδος λο?γισμένα» και οι υπολογαριασμοί του λειτουργούν ως

εξής: (γα) Πιστώνονται, με χρέωση των αρμόδιων υπολογα?ριασμών του πρωτοβάθμιου 92 «κέντρα (θέσεις) κό?στους», για τη μεταφορά στην Αναλυτική Λογιστική των εξόδων της Ομάδας 6 της Γενικής Λογιστικής και τη δια?μόρφωση, στους υπολογαριασμούς του 92, του λειτουρ?γικού κόστους (δηλ. του κόστους λειτουργίας των υπη?ρεσιών της οικονομικής μονάδας). (γβ) Πιστώνονται (οι υπολογαριασμοί του 90.06), με (προσωρινή) χρέωση του ενδιάμεσου λογαριασμού 91.05 «οργανικά έξοδα κατ΄ είδος προς μερισμό», με τα έξοδα εκείνα της Ομάδας 6 για τα οποία δεν είναι καθορισμένη (για οποιοδήποτε λόγο), κατά τη στιγμή της μεταφοράς τους στην Αναλυτική Λογιστική, το κέντρο ή τα κέντρα κό?στους του πρωτοβάθμιου 92 που πρέπει να επιβαρύνουν (μετά τον καθορισμό των κέντρων κόστους, με πίστωση του 91.05, χρεώνονται οι αρμόδιοι υπολογαριασμοί του 92 και ο 91.05 εξισώνεται). (γγ) Πιστώνονται (οι υπολογαριασμοί του 90.06), με χρέωση του πρωτοβάθμιου 91 «Ανακατάταξη εξόδων - Ενδιάμεσα κέντρα λειτουργικού κόστους», για τη διαμόρ?φωση στους υπολογαριασμούς του 91 ενδιάμεσων κέ?ντρων λειτουργικού κόστους (το διαμορφωμένο κόστος των οποίων, με βάση σχετικά φύλλα μερισμού, μεταφέ?ρεται στα αρμόδια κέντρα κόστους του πρωτοβάθμιου 92, βλ. πιο κάτω την § 5.3.109). 1984 ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΠΡΩΤΟ) __ (1) Εξυπακούεται ότι αντί πιστώσεως των οικείων λογαρια?σμών, τα σχετικά ποσά δύνανται να καταχωρούνται αφαιρετικά στη χρέωση των λογαριασμών αυτών. χωρήθηκαν στους λογαριασμούς της Ομάδας 6 (και αφο?ρούν κονδύλια που έχουν ήδη μεταφερθεί στην Αναλυτι?κή Λογιστική).

δ) Ο λογαριασμός 90.07 «οργανικά έσοδα κατ' είδος λο?γισμένα» και οι υπολογαριασμοί του:

χρεώνονται, με πίστωση των αρμόδιων υπολογαρια?σμών του πρωτοβάθμιου 96 «έσοδα - μικτά αναλυτικά αποτελέσματα», για τη μεταφορά σε αυτούς των εσόδων της Ομάδας 7 της Γενικής Λογιστικής. - πιστώνονται, με χρέωση των οικείων υπολογαριασμών του πρωτοβάθμιου 96, με τις μειώσεις κονδυλίων εσόδων από εκπτώσεις ή από διορθωτικές εγγραφές, που καταχωρήθηκαν στους λογαριασμούς της Ομάδας 7 (και αφο?ρούν κονδύλια που έχουν ήδη μεταφερθεί στην Αναλυτι?κή Λογιστική).

ε) Ο λογαριασμός 90.08 «αποτελέσματα λογισμένα» και

οι υπολογαριασμοί του: - χρεώνονται, με πίστωση του λογαριασμού 98.99 «απο?τελέσματα χρήσεως», για τη μεταφορά σε αυτόν των έκτακτων και ανόργανων εσόδων, εκτάκτων κερδών, εσό?δων προηγουμένων χρήσεων κ.λπ. των λογαριασμών 8185 της Γενικής Λογιστικής πιστώνονται, με χρέωση του λογαριασμού 98.99 «αποτελέσματα χρήσεως», για τη με?ταφορά σε αυτόν των έκτακτων και ανόργανων εξόδων, έκτακτων ζημιών, εξόδων προηγούμενων χρήσεων κ.λπ., των λογαριασμών 81-85 της Γενικής Λογιστικής. § 5.3.104 Οι μερίδες αποθήκης τηρούνται κάτω από το λογαριασμό 94 «αποθέματα» - Τρόπος αναπτύξεως και ενημερώσεως των λογαριασμών αξιών της Ομάδας 2 και των αντίστοιχων του πρωτοβάθμιου λογ/σμού 94

Οι λογαριασμοί της Ομάδας 2 «Αποθέματα» της Γενι?κής Λογιστικής τηρούνται μόνο με αξίες. Οι μερίδες απο?θήκης κατ' είδος, ποσότητα και αξία, τηρούνται κάτω από το λογαριασμό 94 «αποθέματα» της Αναλυτικής Λογιστι?κής του οποίου αποτελούν αναλυτικό καθολικό. Ο λογαριασμός 94 αναπτύσσεται σε λογαριασμούς αξιών, αντίστοιχους της Ομάδας 2 της Γενικής Λογιστι?κής, με εξαίρεση τους υποχρεωτικούς υπολογαριασμούς (της Ομάδας 2) «αποθέματα απογραφής» και «αγορές χρήσεως», για τους οποίους δεν τηρούνται αντίστοιχοι λογαριασμοί αξιών στον πρωτοβάθμιο 94, γιατί τα ποσά τους, (μαζί με τις αντίστοιχες ποσότητες), καταχωρού?νται σε ιδιαίτερη στήλη των μερίδων αποθήκης.

Στους λογαριασμούς αξιών του πρωτοβάθμιου 94 (δηλαδή στους δευτεροβάθμιους και τριτοβάθμιους του 94, με εξαίρεση τους τριτοβάθμιους που λήγουν σε 96 και 97), μεταφέρονται τα ποσά που καταχωρούνται στους αντίστοιχους λογαριασμούς της Ομάδας 2. Η μεταφορά γίνεται με πίστωση (ή χρέωση, για τα μειωτικά της αξίας αγοράς ποσά) των λογαριασμών 90.01 και 90.02, όπως αναλυτικά καθορίζεται προηγ. στην § 5.3.103. Δεδομένου ότι μεταξύ· των λογαριασμών της Ομάδας 2 και των υπο?λογαριασμών του πρωτοβάθμιου 94 υπάρχει κωδικαριθ?μική συσχέτιση, η μεταφορά αυτή δύναται να γίνεται αυ?τόματα από τον Η/Υ. χωρίς ιδιαίτερη πληκτρολόγηση (και χωρίς αναγραφή των κωδικών της αναλυτικής λογιστικής στα παραστατικά λογιστικών εγγραφών της γενικής λογι?στικής), αρκεί να έχει κατάλληλα ρυθμιστεί το πρόγραμ?μα του Η/Υ. Οι μερίδες αποθήκης όλων των λογαριασμών του πρω?τοβάθμιου 94 αποτελούν αναλυτικό καθολικό του και ενη?μερώνονται από τα σχετικά δικαιολογητικά, με βάση το (μηχανογραφικό) ειδικό πρόγραμμα ενημερώσεως της αποθήκης. Επισημαίνεται ότι ο αριθμός των μερίδων απο?θήκης που πρέπει να τηρηθούν για κάθε τριτοβάθμιο λο?γαριασμό του πρωτοβάθμιου 94, καθώς και ο τρόπος τη?ρήσεως τους, καθορίζεται από τις εκάστοτε διαχειριστι?κές και πληροφοριακές ανάγκες και τις τυχόν ειδικές διατάξεις. § 5.3.105 Χρόνος και τρόπος μεταφοράς στην Αναλυτι?κή Λογιστική των δεδομένων των Ομάδων 2, 6, 7 και των λογαριασμών 81-85 της Γενικής Λογιστικής

Η μεταφορά των δεδομένων των λογαριασμών των Ομάδων 2, 6, 7 και λογ/σμών 81-85 της Γενικής Λογιστικής στους οικείους λογαριασμούς της Αναλυτικής Λογιστικής είναι δυνατό να γίνεται, είτε άμεσα (ταυτόχρονη ενημέ?ρωση των δύο τομέων της Λογιστικής), είτε περιοδικά αλ?λά σε μηνιαία βάση, υπό τη βασική προϋπόθεση όμως ότι, κατά τη λογιστικοποίηση και καταχώρηση των εξόδων στους οικείους λογαριασμούς της Ομάδας 6, θα γίνεται ταυτόχρονα και ο καθορισμός του κέντρου του λειτουρ?γικού κόστους, το οποίο επιβαρύνει κάθε έξοδο, έτσι ώστε το προσδιοριζόμενο λειτουργικό κόστος, καθώς και το κόστος παραγωγής, να έχουν αξιοπιστία, αφού θα προκύπτουν, όχι από αυθαίρετους μερισμούς των εξό?δων, αλλά από άμεσες επιβαρύνσεις των κέντρων κό?στους με βάση τα πραγματικά δεδομένα.της αναλώσεως κάθε εξόδου (βλ. προηγ. § 5.2.112). Ειδικότερα: Με κατάλληλη ρύθμιση του μηχανογραφικού προγράμ?ματος εύκολα επιτυγχάνεται, να γίνεται ταυτόχρονα η ενημέρωση των δύο τομέων της Λογιστικής (Γενικής και Αναλυτικής), με το ίδιο παραστατικό (βλ. πιο κάτω αριθ. 24). Στην περίπτωση αυτή, τα μεν άμεσα έξοδα καταχω?ρούνται απευθείας στους οικείους υπολογαριασμούς του λειτουργικού κόστους του πρωτοβάθμιου 92, όπως ειδι?κότερα εξηγείται στην αμέσως επόμενη περ. 2, τα δε έμ?μεσα, δηλαδή όσων ο κοστολογικός προορισμός δεν εί?ναι γνωστός κατά τη λογιστικοποίησή τους, καταχωρού?νται προσωρινά στο λογαριασμό 91.05 «οργανικά έξοδα κατ' είδος προς μερισμό», από τον οποίο, με βάση σχετι?κό φύλλο μερισμού, μεταφέρονται στους οικείους υπο?λογαριασμούς του πρωτοβάθμιου 92. Ο τρόπος αυτός της ταυτόχρονης ενημερώσεως πλεονεκτεί ασύγκριτα, έναντι της περιοδικής ενημερώσεως (βλ. επόμενες περ. 2-4).

Όπως προαναφέρθηκε, η μέθοδος της ταυτόχρονης ενημερώσεως των δύο τομέων της Λογιστικής (προηγ. υπό α') είναι πλεονεκτικότερη, από όλες τις απόψεις, ένα?ντι της περιοδικής ενημερώσεως, δεδομένου ότι με βάση σχετικό μηχανογραφικό πρόγραμμα, είναι δυνατόν να γί?νεται αυτόματα, από τον ηλεκτρονικό υπολογιστή (χωρίς ιδιαίτερη πληκτρολόγηση), η μεταφορά στα κέντρα λει?τουργικού κόστους του πρωτοβάθμιου 92 των ακόλου?θων εξόδων, που είναι και τα σημαντικότερα (καθώς και οποιωνδήποτε άλλων, για τα οποία θα συντρέχουν ανά?λογες προϋποθέσεις):

α) Λογ/σμός 60 «αμοιβές και έξοδα προσωπικού». Κατά

τη λογιστικοποίηση της μηνιαίας μισθοδοσίας, τα ποσά αμοιβών και εξόδων που αφορούν κάθε εργαζόμενο θα μεταφέρονται αυτόματα από τον Η/Υ, με πίστωση του ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΠΡΩΤΟ) 1985 μετακινήθηκαν κατά τη διάρκεια του μήνα, δηλαδή απα?σχολήθηκαν σε περισσότερα από ένα τμήματα (κέντρα κόστους) γίνεται κατάλληλη ενημέρωση του αρχείου του Η/Υ, μαζί με την ενημέρωση του για τις μισθοδοτικές με?ταβολές.

β) Λογ/σμός 66 «αποσβέσεις πάγιων στοιχείων ενσωμα?τωμένες στο λειτουργικό κόστος». Εάν το αρχείο κινήσε?ως εγγραφών του Η/Υ έχει ενημερωθεί, εκτός από την

αξία κτήσεως των πάγιων περιουσιακών στοιχείων και τους αντίστοιχους συντελεστές τακτικών αποσβέσεων, και με τους κωδικούς των αρμόδιων κέντρων λειτουργι?κού κόστους του πρωτοβάθμιου 92, που αντιστοιχούν στα τμήματα και τις υπηρεσίες από τις οποίες χρησιμοποιού?νται τα πάγια στοιχεία, τότε η ενημέρωση των αρμόδιων λογαριασμών της Γενικής και της Αναλυτικής Λογιστικής γίνεται προγραμματιστικά, από τον Η/Υ. Εξυπακούεται ότι στη Γενική Λογιστική, η λογιστική εγγραφή των αποσβέ?σεων (χρέωση του λογαριασμού 66 με πίστωση των αντί?θετων υπολογαριασμών των «αποσβεσμένων») θα γίνεται σε μηνιαία βάση.

γ) Λογ/σμός 65 «τόκοι και συναφή έξοδα» (κατά την κα?ταχώριση των σχετικών ποσών στους υπολογαριασμούς

του 65, με πίστωση του 90.06.65, χρεώνονται οι υπολογα?ριασμοί του 92.04 «κόστος χρηματοοικονομικής λειτουρ?γίας»).

δ) Τα ποσά των λογ/σμών: 64.02 «έξοδα προβολής και

διαφημίσεως», κατά την καταχώρηση τους στους υπολο?γαριασμούς του 64.02, με πίστωση του 90.06.64, καταχω?ρούνται και στη χρέωση των οικείων υπολογαριασμών του 92.03 «κόστος λειτουργίας Δημοσίων Σχέσεων».

Επίσης αυτόματα από τον Η/Υ (δίχως πληκτρολόγη?ση κλπ.) είναι δυνατόν να γίνεται και η ενημέρωση: - των υπολογαριασμών του πρωτοβάθμιου λογ/σμού 94 (εκτός των μερίδων αποθήκης), με την αξία των καταχω?ρούμενων στους αντίστοιχους υπολογαριασμούς της Ομάδας 2 αγορών, - των υπολογαριασμών εσόδων του πρωτοβάθμιου λογ/σμού 96, με τα καταχωρούμενα στους αντίστοιχους υπολογαριασμούς της Ομάδας 7 ποσά εσόδων.

Οι προηγούμενες (αριθ. 2 και 3) περιπτώσεις αυτό?ματης ενημερώσεως των λογαριασμών της Αναλυτικής Λογιστικής, πραγματοποιούνται από τον Η/Υ αυτόματα, χωρίς πληκτρολόγηση των κωδικών των οικείων λογαρια?σμών της και συνεπώς και χωρίς να είναι αναγκαία η ανα?γραφή τους στα σχετικά παραστατικά. Για τις άλλες περι?πτώσεις απαιτείται πληκτρολόγηση των κωδικών των λο?γαριασμών της Αναλυτικής Λογιστικής και αναγραφή στα οικεία παραστατικά των κωδικών των οικείων λογαρια?σμών της Γενικής Λογιστικής καθώς και της Αναλυτικής Λογιστικής. § 5.3.106 Τα κατ' είδος έξοδα της Ομάδας 6 μεταφέρο?νται και εντάσσονται στα οικεία κέντρα λειτουργικού κό?στους του λογαριασμού 92

Όπως προηγ. στις οικείες §§ τονίζεται, στους λογα?ριασμούς της Ομάδας 6 καταχωρούνται και παρακολου?θούνται, κατ' είδος, τα οργανικά έξοδα της χρήσεως και τέτοια είναι τα λειτουργικά έξοδα της χρήσεως, τα οποία δαπανούνται για τη λειτουργία των υπηρεσιών του Νοσο?κομείου προς εκπλήρωση της αποστολής του. Συνεπώς, οι λογαριασμοί της Ομάδας 6 περιλαμβάνουν τα έξοδα που δαπανήθηκαν κατά τη διάρκεια της χρήσεως για να λειτουργήσει το Νοσοκομείο, δηλαδή για να λειτουργή?σουν οι υπηρεσίες του.

Οι κατ' είδος εξόδου λογαριασμοί της Ομάδας 6 χρε?ώνονται, κατά τη διάρκεια της χρήσεως, με τα πραγματο?ποιούμενα λειτουργικά έξοδα και πιστώνονται μόνο με τις τυχόν διορθωτικές εγγραφές, απαγορευμένης της πι?στώσεως τους κατά τη διάρκεια της χρήσεως για οποια?δήποτε άλλη αιτία. Σκοπός της απαγορεύσεως αυτής εί?ναι να συγκεντρωθεί, στους λογαριασμούς της Ομάδας 6, το ακριβές ύψος των κατ' είδος λειτουργικών εξόδων της χρήσεως, το οποίο αποτελεί πληροφορία πολλαπλώς χρήσιμη (για συγκριτικές αξιολογήσεις, εξαγωγή διάφο?ρων αριθμοδεικτών κ.λπ.). Στο τέλος της χρήσεως και μετά τη χρονική τακτοποίηση, τα τελικά χρεωστικά υπό?λοιπα των λογαριασμών της Ομάδας 6 (που αντιπροσω?πεύουν το ακριβές ύψος των κατ' είδος εξόδων της χρή?σεως) μεταφέρονται στη χρέωση του λογαριασμού 80.00 «λογ/σμός Γενικής Εκμεταλλεύσεως», από τον οποίο αντλούνται πολύ χρήσιμες πληροφορίες.

Για να υπολογισθεί σωστό κόστος παραγωγής (προϊ?όντων ή υπηρεσιών), χωρίς αυθαίρετους μερισμούς εξό?δων κλπ, πρέπει απαραιτήτως να προηγηθεί ο σωστός υπολογισμός του κόστους λειτουργίας κάθε υπηρεσίας (Διευθύνσεως ή τμήματος) και να επακολουθήσει ο συ?σχετισμός του με το έργο που παρήγαγε κάθε μία από αυ?τές, το οποίο αντιπροσωπεύει τη συμβολή της στα παραχθέντα (προϊόντα ή υπηρεσίες). Συνεπώς, τα έξοδα λει?τουργίας των υπηρεσιών του Νοσοκομείου, που για τους προαναφερθέντες λόγους (προηγ. αριθ. 2) καταχωρού?νται στους λογαριασμούς της Ομάδας 6 κατ' είδος εξό?δου, πρέπει να καταχωρούνται και κατά υπηρεσία (Διεύ?θυνση ή τμήμα) για τη λειτουργία της οποίας δαπανήθη?καν. Αυτή η κατά υπηρεσία κατάταξη των εξόδων της Ομάδας 6 γίνεται στους υπολογαριασμούς του πρωτο?βάθμιου 92 «κέντρα (θέσεις) κόστους», εφαρμοζόμενων προς τούτο των κανόνων που αναφέρονται προηγούμενα στην § 5.2.108 αριθ. 2, 2α και 2β. § 5.3.107 Παραστατικό διάγραμμα λειτουργίας των λο?γαριασμών της Αναλυτικής Λογιστικής Στην επόμενη σελίδα παρατίθεται διάγραμμα, στο οποίο απεικονίζεται παραστατικά η λειτουργία των λογα?ριασμών της Αναλυτικής Λογιστικής Εκμεταλλεύσεως (Ομάδας 9). 1986 ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΠΡΩΤΟ) προηγ. στις §§ 5.3.102 και 5.3.103. § 5.3.109 Λογαριασμός 91 «Ανακατάταξη εξόδων - Εν?διάμεσες βοηθητικές θέσεις λειτουργικού κόστους»

Ο λογαριασμός 91 λειτουργεί σαν διάμεσος μεταξύ του λογαριασμού 90 και των λοιπών λογαριασμών της Αναλυτικής Λογιστικής. Στο τέλος της χρήσεως, πριν ολο?κληρωθεί ο προσδιορισμός των ολικών αναλυτικών απο?τελεσμάτων, ο λογαριασμός 91 πρέπει να είναι εξισωμέ?νος. Η ανάπτυξη και το περιεχόμενο των υπολογαριασμών του 91 γίνεται σύμφωνα με τις ανάγκες κάθε μονάδας υγείας, που προκύπτουν από την κοστολογική της οργά?νωση της πληροφοριακές αποκτήσεις της Διοικήσεώς της.

Η ανάγνωση του παρόντος εγγράφου δεν αντικαθιστά την ανάγνωση του αντίστοιχου τεύχους της Εφημερίδας της Κυβερνήσεως. Δεν αναλαμβάνουμε ευθύνη για τυχόν ανακρίβειες που οφείλονται στη μετατροπή του πρωτοτύπου σε αυτή τη μορφή.

Το κείμενο αυτό δημοσιεύεται υπό τους όρους επαναχρησιμοποίησης που ορίζει η ίδια η πηγή ΦΕΚ, όχι υπό άδεια της Legalize ούτε υπό άδεια δημόσιου τομέα. ΦΕΚ
Δημόσιος τομέας (επίσημα κρατικά κείμενα)