Αποφάσεις - Ανακοινώσεις — ΦΕΚ A' 58/2003

Εκτιμάται ότι το μέτρο θα οδηγήσει σε μείωση εκ?πομπών αερίων του θερμοκηπίου κατά 1033 ktn CO2equiv. Σημειώνεται πάντως ότι σε ορισμένες περιπτώσεις απαντώνται δυσκολίες ανάπτυξης τέτοιων έργων, που πηγάζουν από πιθανές αντιφάσεις με πολιτικές προφύλα?ξης περιοχών ιδιαίτερου φυσικού κάλους. • Εγκατάσταση κεντρικών φωτοβολταϊκών μονάδων (Μέτρο Η1.3). Δεδομένου ότι το κόστος των φωτοβολταϊ?κών συστημάτων είναι ακόμη πολύ υψηλό θεωρήθηκε ότι η διείσδυσή τους στο ΣΑΕ θα είναι μηδενική. Εντούτοις στο πλαίσιο της προσπάθειας μείωσης των εκπομπών αε?ρίων του θερμοκηπίου που θα πρέπει να καταβάλει η χώ?ρα προκειμένου να επιτύχει τους στόχους του Κυότο εξε?τάζεται η εγκατάσταση 10 MW τέτοιων μονάδων στο χρο?νικό ορίζοντα του έτους 2010. Η εφαρμογή του μέτρου αυτού θα οδηγήσει σε μείωση εκπομπών αερίων του θερ?μοκηπίου κατά 21 ktn CO2-equiv, λαμβάνοντας υπόψη το ενεργειακό μίγμα της ηλεκτροπαραγωγής στο ΣΑΕ. • Ανάπτυξη γεωθερμικού δυναμικού υψηλής ενθαλ?πίας (Μέτρο Η1.4). Εκτιμήθηκε ότι τα προβλήματα που σημειώθηκαν στο παρελθόν στη μονάδα εκμετάλλευσης της γεωθερμίας στη Μήλο για παραγωγή ηλεκτρισμού δεν θα επιτρέψουν την επαναλειτουργία της μονάδας αυ?τής. Όμως, υπάρχει σημαντικό εκμεταλλεύσιμο δυναμικό στη Λέσβο και στη Νίσυρο, το οποίο εκτιμάται από το ΙΓ?ΜΕ σε περίπου 10 MW στη Λέσβο και 20 MW στη Νίσυρο. Η κατασκευή λοιπόν μίας ή δύο μονάδων συνολικής ισχύος 10 MW το 2010 εκτιμάται ότι θα οδηγήσει σε μείω?ση εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου κατά 50 ktn CO2equiv. • Προώθηση της χρήσης βιομάζας για ηλεκτροπαρα?γωγή (Μέτρο Η1.5). Η εκτίμηση του πραγματικού δυναμι?κού εκμετάλλευσης της βιομάζας για παραγωγή ηλεκτρι?σμού ή/και θερμότητας είναι σχετικά δύσκολη, καθώς εξαρτάται από μία σειρά παράγοντες, όπως το κόστος της πρώτης ύλης, την πρόθεση συνεργασίας των αγροτι?κών συνεταιρισμών, το ύψος και τη διακύμανση της ζήτη?σης όσον αφορά στην παραγόμενη θερμότητα κ.λπ. Στο ΦΕΚ 58 ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΠΡΩΤΟ) 673 equiv, λαμβάνοντας υπόψη το ενεργειακό μίγμα της ηλε?κτροπαραγωγής στο Σενάριο Αναμενόμενης Εξέλιξης. • Λειτουργία σταθμών φυσικού αερίου στη βάση (Μέ?τρο Η2). Η περαιτέρω αξιοποίηση των μονάδων ηλεκτρο?παραγωγής που χρησιμοποιούν φυσικό αέριο ως μονά?δες βάσης του ηλεκτρικού συστήματος θα οδηγήσει στην αύξηση της συμμετοχής του καυσίμου αυτού στο ενερ?γειακό μίγμα της ηλεκτροπαραγωγής εις βάρος του λι?γνίτη. Εκτιμάται ότι η εφαρμογή του το υπό θεώρηση μέ?τρου θα συμβάλλει στην εξοικονόμηση εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου της τάξης των 3350 ktn CO2-equiv. • Συστήματα συμπαραγωγής με φυσικό αέριο (Μέτρο Η3). Η διείσδυση του φυσικού αερίου στο ελληνικό ενερ?γειακό σύστημα αναμένεται να αναδείξει σημαντικές επενδυτικές ευκαιρίες εγκατάστασης συστημάτων συ?μπαραγωγής (ατμού και ηλεκτρισμού) τόσο στη βιομηχα?νία όσο και στον τριτογενή τομέα. Ήδη στο ΣΑΕ εκτιμάται ότι η εγκατεστημένη ισχύς των συστημάτων αυτών θα φθάσει το 2010 τα 84 ΜW. Στο πλαίσιο της παρούσας ανά?λυσης θεωρείται η εγκατάσταση επιπλέον 41 MW τέτοιων συστημάτων η οποία μπορεί να συμβάλλει στη μείωση των εκπομπών κατά 222 ktn CO2-equiv. 4.2.5 Διαχείριση απορριμμάτων Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του ΣΑΕ, οι εκπομπές CH4 από τη διαχείριση απορριμμάτων παρουσιάζουν μείωση κατά περίπου 12% το 2010 (2500 kt CO2-equiv.) σε σχέση με το 1990 (2800 kt CO2-equiv.), ενώ σημειώνεται αύξηση των εκπομπών κατά 33% το 2020 (3740 kt CO2-equiv.) σε σχέση με το 1990. Σε σύγκριση με τα επίπεδα του 2000, οι εκπομπές το 2010 και 2020 εμφανίζονται μειωμένες κατά περίπου 48% και 22% αντιστοίχως. Σημειώνεται ότι η μεί?ωση των εκπομπών οφείλεται στα αναμενόμενα αποτελέ?σματα από την εφαρμογή της Οδηγίας 99/31 περί υγειο?νομικής ταφής αποβλήτων, η οποία δεν θεωρήθηκε ως μέτρο μείωσης των εκπομπών των αερίων του θερμοκη?πίου, αλλά ενσωματώθηκε στο ΣΑΕ καθώς η εφαρμογή της είναι υποχρεωτική. Στο πλαίσιο της παρούσας ανάλυσης, εξετάσθηκε η πε?ραιτέρω μείωση των εκπομπών μεθανίου μέσω της εγκα?τάστασης δικτύου συλλογής του παραγόμενου μεθανίου και της καύσης του προς CO2 σε πυρσό (Μέτρο A1). Ση?μειώνεται ότι το Δυναμικό Παγκόσμιας Αύξησης Θερμο?κρασίας (Global Warming Potential/GWP) για το CH4 είναι 21 (δηλ. το αποτέλεσμα 1 τόννου CH4 είναι αντίστοιχο με το αποτέλεσμα 21 τόννων CΟ2), απ’όπου και είναι σαφές το όφελος σε σχέση με τη μείωση εκπομπών από τη μετα?τροπή μέρους του παραγόμενου μεθανίου σε διοξείδιο του άνθρακα. Συγκεκριμένα, θεωρήθηκε ότι η εφαρμογή του μέτρου αυτού αφορά καταρχήν στους ΧΥΤΑ (πλην Αττικής, Πάτρας και Θεσσαλονίκης, καθώς σε αυτούς το μέτρο θα εφαρμοστεί έτσι κι αλλιώς), με εξυπηρετούμενο πληθυσμό περισσότερο από 100.000 και πλήρη λειτουρ?γία μετά το 2008. Σημειώνεται ότι η επέκταση του μέτρου στο σύνολο των ήδη λειτουργούντων και υπολειπομένων μικρότερων ΧΥΤΑ δεν θα αποφέρει σημαντικά οφέλη σε σχέση με το δυναμικό μείωσης των εκπομπών και ενδέχε?ται να επιβαρύνει δυσανάλογα το κόστος επένδυσης. Με βάση τις παραπάνω παραδοχές, προκύπτει ότι η εφαρμογή του μέτρου αυτού αφορά ποσοστό της τάξης του 18% το 2010 και 21% το 2020 των συνολικών ποσοτή?των απορριμμάτων που διατίθεται σε ΧΥΤΑ κατά τα αντί?στοιχα έτη (σημ.: το ποσοστό αυτό είναι χαμηλό, καθώς δεν περιλαμβάνονται οι 3 μεγαλύτεροι ΧΥΤΑ της χώρας, δηλ. Αττικής, Πάτρας και Θεσσαλονίκης). Θεωρήθηκε ότι το δυνατό ποσοστό ανάκτησης του παραγόμενου μεθανί?ου μέσω του συστήματος συλλογής είναι της τάξης του 60%. Το «καθαρό» όφελος όσον αφορά στη μείωση των εκ?πομπών από την εφαρμογή του μέτρου εκτιμάται σε 98 ktn CO2-equiv. για το 2010. 4.2.6 Γεωργία Στο πλαίσιο της παρούσας ανάλυσης εξετάσθηκαν τα ακόλουθα μέτρα για τον περιορισμό των εκπομπών αε?ρίων του θερμοκηπίου από τη γεωργία: • Συστήματα διαχείρισης ζωικών αποβλήτων (Μέτρο Γ1). Το μέτρο αυτό συνίσταται στην προώθηση συστημά?των «υγρής επεξεργασίας» των ζωικών αποβλήτων για τα απόβλητα των χοιροτροφικών μονάδων και των μονάδων εκτροφής βοοειδών (αγελάδων) για παραγωγή γάλα?κτος. Τα συστήματα αυτά περιλαμβάνουν μεγάλες υπε?δάφιες δεξαμενές από μπετόν, όπου τα απόβλητα απο?θηκεύονται για 6 ή περισσότερους μήνες και στη συνέχεια αποτίθενται ως κοπριά στον αγρό. Προκειμένου να διευκολυνθεί η διαχείριση των αποβλήτων σε υγρή μορ?φή, ενίοτε προστίθεται και νερό στα απόβλητα. Ο συντε?λεστής εκπομπής N2O από τα συστήματα αυτά είναι πολύ χαμηλότερος από τον αντίστοιχο στην περίπτωση άλλων συστημάτων διαχείρισης (με εξαίρεση την περίπτωση επεξεργασίας σε αναερόβια λίμνη, όπου ο συντελεστής εκπομπής είναι ίδιος με αυτόν της υγρής επεξεργασίας). Για τα βοοειδή, θεωρήθηκε ότι το ποσοστό χρήσης υγρής επεξεργασίας θα προσεγγίσει το 2010 το μέσο ποσοστό που υπάρχει στη Δυτική Ευρώπη σύμφωνα με το IPCC (46%). Σημειώνεται ότι η συνήθης πρακτική σήμερα στην Ελλάδα για τη διαχείριση των αποβλήτων αυτών είναι η «επεξεργασία σε στερεή μορφή». ΄Οσον αφορά τα από?βλητα των χοιροτροφικών μονάδων, όπου ήδη η «υγρή επεξεργασία» αποτελεί τη συνήθη πρακτική διαχείρισης, θεωρήθηκε μία περαιτέρω αύξηση της τάξης του 5% στη χρήση των συστημάτων αυτών. Η αναμενόμενη μείωση εκπομπών από την εφαρμογή του μέτρου αυτού εκτιμάται σε 62 ktn CO2-equiv. • Μείωση χρήσης αζωτούχων λιπασμάτων μέσω της προώθησης των βιολογικών καλλιεργειών (Μέτρο Γ2). Η έκταση των βιολογικών καλλιεργειών στην Ελλάδα το 2000 ήταν περίπου 300 χιλιάδες στρέμματα (0.9% της καλλιεργούμενης γης). Εκτιμάται ότι, χωρίς την εισαγωγή πρόσθετου μέτρου, οι βιολογικές καλλιέργειες το 2010 θα αποτελούν περίπου το 3% της καλλιεργούμενης γης (?1.2 εκατομμύρια στρέμματα). Το μέτρο συνίσταται στην περαιτέρω προώθηση των βιολογικών καλλιεργειών, ώστε το ποσοστό τους να ανέλθει σε 5% της καλλιερ?γούμενης γης (περίπου 2 εκατομμύρια στρέμματα), με συνεπακόλουθη μείωση των εκπομπών Ν2Ο λόγω της μει?ωμένης χρήσης συνθετικών αζωτούχων λιπασμάτων κατά 30 ktn CO2-equiv. 4.2.7 Βιομηχανικές διεργασίες Τα σημαντικότερα μέτρα μείωσης των εκπομπών αε?ρίων του θερμοκηπίου στον τομέα αυτό αφορούν στην: 674 ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΠΡΩΤΟ) Στο πλαίσιο της παρούσας ανάλυσης σχεδιάζεται η ανα?διοργάνωση της παραγωγικής δραστηριότητας των εν λόγω μονάδων που θα συμβάλλει στο μηδενισμό των σχε?τικών εκπομπών. • Ανάκτηση HFCs από συσκευές ψύξης / κλιματισμού (Μέτρο Δ2). O τομέας της παραγωγής χρήσης, συντήρη?σης και τελικής διάθεσης συσκευών/εξοπλισμού ψύξης, κλιματισμού, κ.λπ. αποτελεί την πλέον δυναμική πηγή εκ?πομπών αερίων του θερμοκηπίου με μέσο ετήσιο ρυθμό αύξησης για την περίοδο 2000 - 2010 της τάξης του 20%. Η αύξηση αυτή οφείλεται κατά κύριο λόγο στην τελική διάθεση των συσκευών αυτών μετά το έτος 2005. Έτσι εξετάζεται η δυνατότητα ανάκτησης των περιεχόμενων ποσοτήτων f-gases από τις προς διάθεση συσκευές σε ποσοστό 75% περίπου. Στον Πίνακα 4.2 παρουσιάζεται η εξοικονομούμενη ενέργεια ανά μέτρο και η αντίστοιχη μείωση των εκπο?μπών για το 2010. 4.3 ΔΥΝΑΜΙΚΟ ΜΕΙΩΣΗΣ ΕΚΠΟΜΠΩΝ ΑΕΡΙΩΝ ΤΟΥ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ Η υλοποίηση των μέτρων που παρουσιάζονται στον Πί?νακα 4.2 (δυναμικό μείωσης εκπομπών 18,2 Μt CO2-eq, θεωρώντας την πλήρη εφαρμογή τους και μη λαμβάνο?ντας υπόψη τις συνέργιες υλοποίησής τους) θα είχε ως αποτέλεσμα τον περιορισμό της αύξησης των εκπομπών των αερίων του θερμοκηπίου στο +19% σε σχέση με τις εκπομπές του έτους βάσης. Από την πλευρά της ενέργει?ας, οι τομείς που εμφανίζουν το πλέον αξιόλογο δυναμικό μείωσης (64% περίπου του συνολικού δυναμικού) των εκ?πομπών είναι ο οικιακός - τριτογενής τομέας και η παρα?γωγή ηλεκτρισμού, στους οποίους και θα πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη βαρύτητα στην προώθηση μέτρων μείωσης των εκπομπών. Οι βασικοί άξονες δράσης είναι:

Η προώθηση των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας τό?σο στην τελική κατανάλωση όσο και στην ηλεκτροπαρα?γωγή με εκτιμώμενο δυναμικό μείωσης εκπομπών της τά?ξης των 6,4 Mt CO2-eq.

Η περαιτέρω διείσδυση του φυσικού αερίου στο ενεργειακό σύστημα της χώρας, πολιτική που θα συμ?βάλλει στην πρόσθετη μείωση των εκπομπών κατά 3,9 Mt CO2-eq. Η πλήρης υλοποίηση των σχεδιαζόμενων μέτρων πε?ριορισμού των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου είναι εγχείρημα μεγάλης δυσκολίας, και τυχόν αποκλίσεις θα έχουν ως αποτέλεσμα τη μη επίτευξη των στόχων που τί?θενται για την Ελλάδα από το Πρωτόκολλο του Κυότο. Εξάλλου, η ταυτόχρονη υλοποίηση των σχεδιαζόμενων παρεμβάσεων θα οδηγήσει σε περιορισμό του δυναμικού μείωσης των εκπομπών (περίπου κατά 20%). Θεωρώντας λοιπόν ένα ρεαλιστικό βαθμό υλοποίησης των προαναφερόμενων παρεμβάσεων της τάξης του 70% (με την εξαίρεση των μέτρων που αφορούν τις εκπομπές f-gases) και λαμβάνοντας υπόψη τις συνέργειες από την ταυτόχρονη υλοποίηση των διαφόρων μέτρων εκτιμάται ότι (Πίνακας 4.3): • Η συνολική μείωση των εκπομπών αερίων του θερμο?κηπίου που είναι δυνατόν να επιτευχθεί ανέρχεται σε 12,3 Mt CO2-eq. • Η αύξηση των εκπομπών το 2010 σε σχέση με το 1990 εκτιμάται στα επίπεδα του + 24.5% που καλύπτει τις απαι?τήσεις που τίθενται στο πλαίσιο του Πρωτοκόλλου του Κυότο. Στο Διάγραμμα 4.1 και στον Πίνακα 4.4 παρουσιάζεται αναλυτικότερα η εξέλιξη των εκπομπών αερίων του θερ?μοκηπίου στο χρονικό ορίζοντα του έτους 2010 τόσο στη βάση του ΣΑΕ όσο και από τη συνδυασμένη εφαρμογή των προτεινόμενων παρεμβάσεων. Τονίζεται ακόμη ότι οι τάσεις εξέλιξης των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου από τον ενεργειακό τομέα είναι σημαντικά υψηλότερες σε σχέση με το σύνολο των εκπομπών από όλους τους το?μείς. Στην πραγματικότητα δηλαδή ο στόχος που έχει να επιτύχει η χώρα είναι ευκολότερος σε σύγκριση με την πε?ρίπτωση που ο ίδιος περιορισμός αύξησης των εκπομπών αφορούσε μόνο τον ενεργειακό τομέα.

Αμεσο κόστος έργου/μέτρου. Υπολογίζεται η καθαρή παρούσα αξία ή το ετήσιο ισοδύναμο κόστος με βάση το αρχικό κόστος επένδυσης, το ετήσιο κόστος λειτουργίας, καυσίμου & συντήρησης, το χρόνο ζωής του έργου και ένα επιτόκιο προεξόφλησης. Το εκτιμώμενο κόστος μπο?ρεί να είναι αρνητικό (όφελος), στην περίπτωση π.χ. που η εξοικονόμηση ενέργειας αντισταθμίζει το κόστος υιοθέ?τησης και χρήσης της τεχνολογίας. Με τη χρήση αυτής της κατηγορίας κόστους δεν είναι δυνατή η εκτίμηση των μακροοικονομικών επιπτώσεων από την υιοθέτηση των μέτρων.

Κόστος σε επίπεδο τομέα. Με τη χρήση κατάλληλων μοντέλων γίνεται η σύνθεση όλων των μέτρων που αφο?ρούν ένα τομέα (π.χ. ενεργειακός τομέας) οπότε προκύ?πτει η νέα κατάσταση του τομέα και είναι δυνατή η σύ?γκριση εναλλακτικών σεναρίων. Μακροοικονομικά μεγέθη (π.χ. ρυθμός ανάπτυξης) χρησιμοποιούνται ως δεδομένα εισόδου, αλλά δεν παρέχονται πληροφορίες σχετικά με την αλληλεπίδραση του τομέα με την υπόλοιπη οικονομία (μοντέλα μερικής ισορροπίας).

Μακροοικονομικό κόστος. Εξετάζονται οι αλληλεπι?δράσεις ενός τομέα με το σύνολο της οικονομίας και υπο?λογίζεται η μεταβολή του ΑΕΠ από την υιοθέτηση μίας δέ?σμης μέτρων. Χρησιμοποιούνται είτε μακροοικονομικά μοντέλα είτε συνδυασμός μακροοικονομικών με τομεακά μοντέλα.

Welfare cost. Οι μεταβολές του ΑΕΠ δεν αποτελούν μια άμεση ένδειξη της μεταβολής της ανθρώπινης ευημε?ρίας καθώς (α) η διαφοροποίηση της δομής του ΑΕΠ δεν είναι φανερή εξετάζοντας το επίπεδο του ΑΕΠ, (β) η σχέ?ση κατανάλωσης και ευημερίας δεν είναι γραμμική και (γ) η περιβαλλοντική υποβάθμιση μειώνει την ανθρώπινη ευ?ημερία, χωρίς αυτό να συνεπάγεται και μείωση του ΑΕΠ. Συνήθως, η εκτίμηση του κόστους βασίζεται στον υπολο?γισμό του εισοδήματος ενός μέσου νοικοκυριού έτσι ώστε να διατηρήσει το ίδιο βιοτικό επίπεδο μετά την υιο?θέτηση κάποιου μέτρου. Η σαφής διατύπωση της κατηγορίας κόστους που έχει χρησιμοποιηθεί για τον υπολογισμό του κόστους αντιμε?τώπισης του φαινομένου του θερμοκηπίου αποτελεί απα?ραίτητη προϋπόθεση για την αξιολόγηση των αποτε?λεσμάτων της ανάλυσης. Συγκεκριμένα: • με την υιοθέτηση της πρώτης κατηγορίας κόστους εί?ναι δυνατή η αξιολόγηση των τεχνικο-οικονομικών χαρα?κτηριστικών των επιμέρους έργων/μέτρων και η εκτίμηση των άμεσων επιπτώσεων από την υιοθέτηση αυτών. • με την υιοθέτηση της δεύτερης κατηγορίας κόστους είναι δυνατός (ανάλογα και με τα χαρακτηριστικά του χρησιμοποιούμενου μοντέλου) ο προσδιορισμός της δο?μής μίας συνολικής δέσμης έργων/μέτρων ή/και ο προσ?διορισμός των πλέον κατάλληλων εργαλείων πολιτικής (π.χ. φορολόγηση, επιχορήγηση, κανονιστική πολιτική κτλ.) για την προώθηση του συνόλου των μέτρων. • με την υιοθέτηση της τρίτης και τέταρτης κατηγορίας κόστους εκτιμώνται οι επιπτώσεις του συνόλου των έρ?γων/μέτρων στα μακροοικονομικά μεγέθη της οικονομίας μίας χώρας καθώς και στο βιοτικό επίπεδο. 5.2.3 Επιτόκιο προεξόφλησης Η χρήση του επιτοκίου προεξόφλησης αποσκοπεί στην απόδοση σημερινών τιμών σε μελλοντικές οικονομικές ροές (θετικές ή αρνητικές). Στη βιβλιογραφία αναφέρο?νται δύο βασικές προσεγγίσεις για την εκτίμηση της τιμής του επιτοκίου:

Με την πρώτη προσέγγιση το ζήτημα της προεξό?φλησης αντιμετωπίζεται σε ηθική βάση και δίνεται έμφα?ση στον προσδιορισμό εκείνων των πολιτικών που εξα?σφαλίζουν την αειφόρο ανάπτυξη και μειώνουν τον κίνδυ?νο της κλιματικής μεταβολής. Σε αυτή την περίπτωση η τιμή του χρησιμοποιούμενου επιτοκίου είναι χαμηλή (συ?νήθως 3%). Ωστόσο, και σε ότι αφορά στην αξιολόγηση πολιτικών και μέτρων για τη μείωση των εκπομπών των αε?ρίων του θερμοκηπίου χρησιμοποιούνται επιτόκια προε?ξόφλησης έως 6% (για τις ανεπτυγμένες χώρες), έτσι ώστε να ληφθεί υπόψη ο μεσοπρόθεσμος χαρακτήρας των μέτρων και η ανάγκη για οικονομικά αποδοτική χρή?ση των δεσμευόμενων κεφαλαίων.

Με τη δεύτερη προσέγγιση δίνεται έμφαση στη δια?σφάλιση υψηλής απόδοσης των διαθέσιμων πόρων. ΄Ετσι, χρησιμοποιούνται υψηλές τιμές επιτοκίου (πάνω από 10%) που αντιπροσωπεύουν την προσδοκώμενη απόδο?ση των κεφαλαίων. 5.2.4 Καμπύλες κόστους Το πρώτο βήμα για τη διαμόρφωση μίας καμπύλης κό?στους είναι ο προσδιορισμός του κόστους και των ωφε?λειών που συνεπάγεται η υιοθέτηση ενός έργου/μέτρου. Η ενσωμάτωση αυτών των στοιχείων σε μια καμπύλη κό?στους μπορεί να γίνει με διάφορες τεχνικές. Στη συνέχεια παρουσιάζονται τρεις βασικές τεχνικές που έχουν χρησι?μοποιηθεί σε μελέτες εκτίμησης του κόστους αντιμετώπι?σης του φαινομένου του θερμοκηπίου:

Κάθε έργο/μέτρο αξιολογείται χωριστά με βάση τα στοιχεία κόστους και το δυναμικό μείωσης των εκπομπών και συγκρίνεται με την αντίστοιχη επιλογή του σεναρίου αναφοράς. Τα έργα/ μέτρα κατατάσσονται ανάλογα με την τιμή του δείκτη «κόστος ανά μοναδιαία μείωση εκπο?μπών» σε αύξουσα σειρά και έτσι προκύπτει μια βαθμωτή καμπύλη.

Με βάση την ιεράρχηση που προκύπτει από την πα?ραπάνω μέθοδο, το πρώτο πιο αποδοτικό έργο/μέτρο αντικαθιστά στο σενάριο τη σχετική επιλογή και εκτιμάται το συνεπαγόμενο κόστος. Στη συνέχεια εισάγεται το δεύ?676 ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΠΡΩΤΟ) μακροοικονομικών ή συνδυασμού τους) και θέτοντας ως στόχο την ελαχιστοποίηση του κόστους υπολογίζεται (α) το ελάχιστο κόστος για δεδομένο επίπεδο μείωσης των εκπομπών και (β) ο συνδυασμός, ποιοτικός και ποσοτικός, των διαθέσιμων επιλογών για την επίτευξη του στόχου. 5.3 ΒΑΣΙΚΕΣ ΠΑΡΑΔΟΧΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟ ΤΟΥ ΚΟΣΤΟΥΣ ΤΩΝ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΩΝ ΕΠΕΜΒΑΣΕΩΝ Οι βασικές παραδοχές για την οικονομική αξιολόγηση των προτεινόμενων επεμβάσεων συνοψίζονται στα παρα?κάτω: • Για την εκτίμηση του ύψους των απαιτούμενων επεν?δύσεων χρησιμοποιούνται οι τιμές αγοράς, χωρίς να λαμ?βάνονται υπόψη τυχόν επιχορηγήσεις. Οι τιμές προσδιο?ρίστηκαν από βιβλιογραφική επισκόπιση καθώς και από στοιχεία κόστους συγκεκριμένων εφαρμογών. Οι τιμές αυτές διατηρούνται σταθερές σε όλη την εξεταζόμενη χρονική περίοδο, καθώς η έλλειψη αξιόπιστων στοιχείων για το σύνολο των εξεταζόμενων έργων/μέτρων δεν επι?τρέπει την εκτίμηση των μελλοντικών τιμών σε ανεκτά επί?πεδα βεβαιότητας. Τέλος, δεν εξετάζεται η επίδραση του πληθωρισμού στις μελλοντικές ροές με δεδομένο ότι, σε γενικές γραμμές, τόσο οι εκροές όσο και οι εισροές επη?ρεάζονται με ανάλογο τρόπο. • Οι παραπάνω τιμές κόστους αναφέρονται μόνο στις άμεσες συνιστώσες του (αγορά, εγκατάσταση) και όχι στο έμμεσο κόστος που σχετίζεται με την προώθηση, εφαρμογή και παρακολούθηση της πορείας υλοποίησης των δράσεων (π.χ. ενημέρωση, μελέτες υποστήριξης, εκ?παίδευση, άρση διοικητικών - θεσμικών εμποδίων κτλ.), καθώς η εκτίμησή του είναι εξαιρετικά δύσκολη και πα?ρουσιάζει μεγάλο βαθμό αβεβαιότητας. • Η εκτίμηση του κόστους γίνεται σε σταθερές τιμές 1997, ενώ οι χρησιμοποιούμενες τιμές των καυσίμων είναι οι τιμές του αντίστοιχου καταναλωτή (βιομηχανικού, οι?κιακού, κ.λπ.). • Η τιμή του επιτοκίου προεξόφλησης που χρησιμοποι?είται στην ανάλυση είναι 6%. • Οι υπολογισμοί βασίζονται στον υπολογισμό της κα?θαρής παρούσας αξίας (ΚΠΑ ή NPV) τόσο των καθαρών χρηματοροών όσο και της μείωσης των εκπομπών που επιτυγχάνεται σε κάθε έργο/μέτρο και του ετήσιου ισοδύ?ναμου κόστους/ μείωσης εκπομπών. Η εφαρμογή των μέ?τρων εξετάζεται για την περίοδο 2000 - 2010, και δεν λαμ?βάνεται υπόψη η χρονική κλιμάκωση της διείσδυσης των μέτρων για την εκτίμηση της ΚΠΑ, έτσι ώστε να υπάρχει μία κοινή βάση αναφοράς. Ο δείκτης «κόστος ανά μονα?διαία μείωση εκπομπών» είναι το πηλίκο του ετήσιου ισο?δύναμου κόστους δια την ετήσια ισοδύναμη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου για την εξεταζόμενη περίοδο. Θετικές τιμές της ΚΠΑ συνεπάγονται την ύπαρξη άμε?σων οικονομικών ωφελειών από την υιοθέτηση του μέ?τρου. Σε αυτή την περίπτωση το ετήσιο ισοδύναμο κό?στος και το κόστος ανά μοναδιαία μείωση εκπομπών εμ?φανίζονται με αρνητικό πρόσημο. 5.4 ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ Όπως έχει ήδη αναφερθεί, η ανάλυση των αποτελεσμά?των της εκτίμησης του κόστους δράσεων για την αντιμε?τώπιση της κλιματικής μεταβολής, εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις παραδοχές που έχουν γίνει κατά τον υπο?λογισμό. Βασικές παράμετροι που επηρεάζουν τα αποτε?λέσματα, αλλά δεν έχουν ληφθεί υπόψη είναι:

Το έμμεσο κόστος που σχετίζεται με την εφαρμογή ενός μέτρου και αφορά σε υποστηρικτικές δράσεις (π.χ. εκπόνηση μελετών, ενημέρωση κοινού), άρση διοικητι?κών ή/και θεσμικών ατελειών, οργάνωση μηχανισμών ελέγχου και παρακολούθησης της πορείας υλοποίησης κτλ. Η θεώρηση και της συνιστώσας αυτής, αναμένεται να αυξήσει αρκετά τις συνολικές δαπάνες που θα απαιτη?θούν για την υλοποίηση των μέτρων.

Τα συμπληρωματικά οφέλη από την υλοποίηση των προτεινόμενων μέτρων. Τα οφέλη αυτά αναφέρονται στη σημαντική βελτίωση της ποιότητας ζωής των κατοίκων (μείωση εκπομπών και άλλων ρυπαντών, βελτίωση κυκλο?φοριακών συνθηκών, νέες θέσεις εργασίας κτλ.) και στην αναβάθμιση του φυσικού και ανθρωπογενούς περιβάλ?λοντος στη χώρα.

Οι αλληλεπιδράσεις μεταξύ των μέτρων, που αναμέ?νεται να οδηγήσουν σε μείωση του δυναμικού εξοικο?νόμησης ενέργειας και εκπομπών αερίων του θερμοκηπί?ου και κατά συνέπεια και σε μεταβολές του κόστους των μέτρων. Στη συνέχεια παρουσιάζονται συγκεντρωτικά, τα απο?τελέσματα από την εκτίμηση του κόστους των προτεινό?μενων επεμβάσεων. Επισημαίνεται ότι στην οικονομική αξιολόγηση δεν συμπεριλαμβάνεται το μέτρο Γ2 (Μείωση χρήσης αζωτούχων λιπασμάτων μέσω της προώθησης της οικολογικής γεωργίας) καθώς ο προσδιορισμός των συνιστωσών του κόστους των μέτρων δεν είναι εφικτός. Επιπλέον, το κόστος που έχει υπολογιστεί για το μέτρο Γ1 (Συστήματα διαχείρισης ζωικών αποβλήτων) βασίζεται μόνο στη σχετική εκτίμηση του κόστους για τη διαχείριση των αποβλήτων των χοίρων. • Όπως ήταν αναμενόμενο, η υλοποίηση του συνόλου των παρεμβάσεων για τη μείωση των εκπομπών των αε?ρίων του θερμοκηπίου απαιτεί τη δέσμευση σημαντικών οικονομικών πόρων, το ύψος των οποίων εκτιμάται σε $7,7 δισεκατομμύρια περίπου (σταθερές τιμές 1997). • Το μέσο μοναδιαίο κόστος (ανά τόνο CO2-eq που απο?φεύγεται) μείωσης των εκπομπών αερίων του θερμοκηπί?ου κατά 12,4%, σε σχέση με το ΣΑΕ, υπολογίζεται σε 13,5 $/tn CO2-eq. • Το υψηλότερο κόστος που υπολογίζεται για τη μείω?ση των εκπομπών κατά 12,4% περίπου, σε σχέση με το ΣΑΕ είναι 248 $/tn CO2-eq. Το κόστος αυτό αναφέρεται στο μέτρο της προώθησης των φωτοβολταϊκών (roof-top) σε σύνδεση με το δίκτυο (Μέτρο ΟΤ12). Ανά τομέα, το υψηλότερο κόστος που υπολογίζεται είναι: 154,3 $/tn CO2-eq για τον τομέα της ηλεκτροπαραγωγής (Μέτρο Η.1.3, «Κεντρικές φωτοβολταϊκές μονάδες»), 145,9 $/tn CO2-eq για τη βιομηχανία (Μέτρο Β2, «Προώθηση της χρήσης ηλιακών συλλεκτών στη βιομηχανία») και 23,8 $/tn CO2-eq για τους μη ενεργειακούς τομείς (Μέτρο Α1, «Συλ?λογή μεθανίου και καύση προς CO2 σε πυρσό»). • Σε γενικές γραμμές προσδιορίζονται τρεις κατηγο?ρίες μέτρων, (α) αυτά που η υλοποίησή τους συνεπάγεται και οικονομικό όφελος, (β) αυτά που έχουν χαμηλό έως μέσο κόστος (μικρότερο από 30 $/tn CO2-eq) και (γ) αυτά που έχουν πολύ υψηλό κόστος. Στην πρώτη κατηγορία (15 μέτρα) ανήκουν μέτρα που αφορούν σε προώθηση ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΠΡΩΤΟ) 677 ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στην ηλεκτροπαραγωγή. Τέλος στην τρίτη κατηγορία (9 μέτρα) ανήκουν μέτρα που αφορούν στην προώθηση εμπορικά ακριβών εφαρμογών (π.χ. φωτοβολταϊκά, ηλιακοί συλλέκτες στη βιομηχανία, φυσικό αέριο σε αστικά λεωφορεία - βλ. Πίνακα 5.1 και Σχήμα 5.1). Η μείωση των εκπομπών κατά 5% περίπου σε σχέση με το ΣΑΕ επιτυγχάνεται με μέτρα της πρώτης κα?τηγορίας, ενώ με την τρίτη κατηγορία μέτρων η μείωση εί?ναι μικρότερη του 2%. • Σημειώνεται ότι το μοναδιαίο κόστος μείωσης εκπο?μπών αερίων του θερμοκηπίου που παρουσιάζεται στον Πίνακα 5.1 μπορεί να αποτελέσει οδηγό για το βαθμό αξιοποίησης των ευέλικτων μηχανισμών του Πρωτοκόλ?λου και ιδιαίτερα της αγοράς δικαιωμάτων εκπομπών. Η συμβατική τιμή αγοράς δικαιωμάτων εκπομπών που ανα?φέρεται στη βιβλιογραφία για σκοπούς σχεδιασμού είναι 30$/tn CO2eq αλλά η τελική τιμή αναμένεται να είναι μι?κρότερη. Συγκεκριμένα, σε περίπτωση που οι ΗΠΑ τελικά αποφασίσουν να μην κυρώσουν το Πρωτόκολλο τουλάχι?στον για την πρώτη περίοδο δεσμεύσεων (2008 - 2012), η τιμή αυτή αναμένεται να είναι ιδιαίτερα χαμηλή και πιθα?νόν να πλησιάσει τα 10$/tn CO2eq. 5.5 ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΩΦΕΛΗ Είναι προφανές ότι τα προτεινόμενα μέτρα, πέρα από τη μείωση των εκπομπών CO2, θα συμβάλλουν ταυτόχρο?να στη μείωση και άλλων ρυπαντικών φορτίων που εκλύο?νται από τις δραστηριότητες κυρίως του ενεργειακού το?μέα. Με την υλοποίησή τους λοιπόν, αναμένεται να επι?τευχθεί σημαντική βελτίωση της ποιότητας ζωής και αναβάθμιση του φυσικού και ανθρωπογενούς περιβάλλο?ντος. Βέβαια, οι μεταβολές αυτές αφορούν κυρίως μη εμπορεύσιμα - περιβαλλοντικά αγαθά (π.χ. ανθρώπινη υγεία, διατήρηση βιοποικιλότητας, ποιότητα οικοσυστη?μάτων, κ.λπ.), τα οποία είναι πολύ δύσκολο να αποτιμη?θούν οικονομικά, και συνιστούν εξωτερικό κόστος όταν δεν λαμβάνονται υπόψη κατά την οικονομική αξιολόγηση των σχεδιαζόμενων παρεμβάσεων και επομένως κατά τη λήψη των αποφάσεων. Στο πλαίσιο του παρόντος έργου επιχειρήθηκε η οικο?νομική αποτίμηση των θετικών περιβαλλοντικών επιδρά?σεων από τις σχεδιαζόμενες επεμβάσεις, στη βάση των αποτελεσμάτων πρόσφατων και διεθνώς αναγνωρι?σμένων ερευνητικών εργασιών που αξιοποιούν μεθοδο?λογίες και τεχνικές της νεοκλασσικής οικονομικής θεω?ρίας της ευημερίας. Πιο συγκεκριμένα, για κάθε σχεδια?ζόμενη παρέμβαση υπολογίσθηκε το αναμενόμενο εξωτερικό - περιβαλλοντικό όφελος, που αντικατοπτρίζει το οικονομικό μέγεθος των περιβαλλοντικών ωφελειών που θα επιφέρει το εν λόγω μέτρο. Οι παράμετροι οι οποί?ες λήφθησαν υπόψη για τον υπολογισμό αυτών των εξω?τερικών ωφελειών εντοπίζονται στα μειωμένα επεισόδια θνησιμότητας/νοσηρότητας από τον περιορισμό της ατμοσφαιρικής ρύπανσης, σε διαφοροποιήσεις της ποιό?τητας των οικοσυστημάτων και των υδάτινων πόρων, σε μεταβολές της επίδρασης της αέριας ρύπανσης σε αγρο?τικές καλλιέργειες, δασικά οικοσυστήματα και υλικά κτι?ρίων - κατασκευών, σε ωφέλειες από την επιβράδυνση του φαινομένου της κλιματικής μεταβολής, κ.λπ. Παρά την αβεβαιότητα που εν γένει χαρακτηρίζει τέτοιες εκτι?μήσεις, προέκυψε ότι τα περιβαλλοντικά οφέλη από την υλοποίηση των υπό θεώρηση μέτρων ανέρχονται σε πε?ρίπου 802 εκατομ. $. ετησίως. Τα εξωτερικά αυτά οφέλη, αν και δεν συνιστούν καθα?ρές χρηματοροές, εντούτοις αποτελούν μέτρο των ευρύ?τερων θετικών επιδράσεων που θα επιφέρουν τα σχεδια?ζόμενα μέτρα στο κοινωνικό σύνολο, και επομένως θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη κατά τις εκπονούμενες αναλύσεις κόστους/οφέλους για την αξιολόγησή τους και τον καθορισμό προτεραιοτήτων. Η ενσωμάτωσή τους άλ?λωστε στη διαδικασία λήψης των αποφάσεων θα μπορού?σε να συμβάλλει στην άμβλυνση των αστοχιών του μηχα?νισμού της αγοράς που καταγράφονται σήμερα στον ενεργειακό τομέα, με την ουσιαστική επιχορήγηση ρυπο?γόνων καυσίμων.

Στη βελτίωση του ανθρώπινου δυναμικού μέσα από την παιδεία και τη δημιουργία αποτελεσματικών δομών παροχής επαγγελματικής κατάρτισης.

Στην ενίσχυση της παραγωγικότητας και ανταγωνι?στικότητας ως πρωταρχικό παράγοντα της οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης.

Στις νέες τεχνολογίες και την πληροφορική που απο?τελούν στρατηγικό εργαλείο του ανταγωνισμού στις πα?γκοσμιοποιημένες αγορές, θέτοντας πιεστικά το πρόβλη?μα της ανάπτυξης μηχανισμών δημιουργίας, απορρόφη?σης και αξιοποίησής τους.

Στον εκσυγχρονισμό του παραγωγικού τομέα της ελ?ληνικής οικονομίας συμπεριλαμβανομένου του τουρι?σμού και της γεωργίας.

Στην προστασία των φυσικών πόρων και κατ΄ επέκτα?ση στην αναβάθμιση της ποιότητας ζωής, μέσα από την ανάγκη παραγωγικών αναδιαρθρώσεων και εξισορ?ρόπησης αρνητικών λειτουργιών που δημιουργήθηκαν στο παρελθόν, για τον περιορισμό των προβλημάτων του περιβάλλοντος και της υπερβολικής πίεσης πάνω στους φυσικούς πόρους.

Στην ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς της Ελ?λάδας που μπορεί να αποτελέσει αιχμή προσέλκυσης όχι μόνο τουριστών αλλά και επιχειρηματικών κεφαλαίων και στελεχών.

Στην εξοικονόμηση δημόσιας δαπάνης για έργα και δράσεις, που μπορούν να αναληφθούν από ιδιωτικούς φορείς, με παράλληλη διασφάλιση των συμφερόντων του κοινωνικού συνόλου. Δεδομένου ότι η αειφόρος ανάπτυξη αποτελεί ένα βα?σικό στόχο του ΚΠΣ, δίδεται ιδιαίτερη προσοχή σε επεν?δύσεις για υποδομές οι οποίες είναι απαραίτητες για τη διασφάλιση της ορθολογικής διαχείρισης των περιβαλ?λοντικών πόρων. Επιπλέον, η τήρηση των περιβαλλοντι?678 ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΠΡΩΤΟ) του 3ου ΚΠΣ. Το 3ο ΚΠΣ μπορεί να αποτελέσει το βασικό εργαλείο προώθησης και παρακολούθησης της υλοποίη?σης του Εθνικού Προγράμματος. Ωστόσο θα πρέπει να συνεκτιμηθεί ο διαφορετικός χρονικός ορίζοντας των δύο προγραμμάτων (μέχρι το 2006 το 3ο ΚΠΣ, μέχρι το 2012 το Εθνικό Πρόγραμμα). Έτσι, το 3ο ΚΠΣ μπορεί να απο?τελέσει το βασικό εργαλείο εκκίνησης του προγράμμα?τος περιορισμού των εκπομπών των αερίων του θερμοκη?πίου, αλλά στη συνέχεια θα πρέπει να διαμορφωθούν οι κατάλληλες πολιτικές που θα εξασφαλίζουν τη συνέχιση του προγράμματος. Εξετάζοντας αναλυτικότερα τα Επιχειρησιακά Προ?γράμματα που έχουν διαμορφωθεί στο πλαίσιο του 3ου ΚΠΣ και ειδικότερα τα προγράμματα «Ανταγωνιστικότη?τα», «Περιβάλλον», «Σιδηρόδρομοι - Αερολιμένες - Αστι?κές Συγκοινωνίες» και «Αγροτική ανάπτυξη - Ανασυγκρό?τηση της υπαίθρου», διαπιστώνεται ότι τα περισσότερα από τα μέτρα του Εθνικού Προγράμματος περιορισμού των εκπομπών των αερίων του θερμοκηπίου αποτελούν αντικείμενο των παραπάνω προγραμμάτων. Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Ανταγωνιστικότητα» Μέτρο 2.1 : «Ενίσχυση επενδύσεων σε συστήματα συ?μπαραγωγής, ΑΠΕ και εξοικονόμησης ενέργειας» Οι στόχοι του Μέτρου 2.1 είναι: • Η εξασφάλιση του ενεργειακού εφοδιασμού και ελάτ?τωση της ενεργειακής εξάρτησης μέσω της διαφοροποί?ησης των ενεργειακών πηγών τροφοδοσίας. • Η αύξηση της ελληνικής προστιθέμενης αξίας, και η βελτίωση της ανταγωνιστικότητας της ελληνικής οικονο?μίας μέσω του εκσυγχρονισμού των επιχειρήσεων, την εν?σωμάτωση της περιβαλλοντικής διάστασης στη λειτουρ?γία των επιχειρήσεων ως ισχυρό και σταθερό μέσο βελ?τίωσης της ανταγωνιστικότητάς τους και τη μείωση του κόστους τελικής ενέργειας στο βιομηχανικό, τριτογενή και δημόσιο τομέα. • Η προστασία του περιβάλλοντος και η τήρηση των πε?ριβαλλοντικών δεσμεύσεων που έχει αναλάβει η χώρα, καθόσον η διείσδυση των ΑΠΕ και η εξοικονόμηση ενέρ?γειας θα υποκαταστήσουν τη χρήση συμβατικών καυσί?μων τα οποία είναι υπεύθυνα για το κύριο μέρος των εκ?πομπών αέριων ρύπων. • Η ενίσχυση της οικονομικής δραστηριότητας και πε?ριφερειακής ανάπτυξης και απασχόλησης. Οι επενδύσεις σε εγκαταστάσεις ΑΠΕ σε περιφερειακό επίπεδο όπου παρατηρείται πλούσιο δυναμικό αυτών θα βελτιώσουν τις επιχειρηματικές και περιβαλλοντικές συνθήκες και, επι?πλέον, η ανάγκη για εγκατάσταση, συντήρηση και λει?τουργία των συστημάτων αυτών δίνει τη δυνατότητα για αύξηση της απασχόλησης ανθρωπίνου δυναμικού της πε?ριφέρειας. Στο μέτρο προβλέπεται η ενίσχυση ιδιωτικών επενδύσε?ων σε συστήματα συμπαραγωγής θερμότητας και ηλεκτρι?σμού, ΑΠΕ και εξοικονόμησης ενέργειας, η διαμόρφωση ειδικών καθεστώτων ενίσχυσης ενεργειακών επενδύσεων καθώς και δράσεις ενημέρωσης, ευαισθητοποίησης και παροχής τεχνικής υποστήριξης. Έτσι, τα μέτρα του εθνι?κού προγράμματος που αναφέρονται στην παραγωγή ηλε?κτρισμού (με την εξαίρεση του μέτρου Η2 «Λειτουργία σταθμών ΦΑ στη βάση»), στη βιομηχανία και στον οικιακό - τριτογενή τομέα αποτελούν αντικείμενο των ενισχύσεων που προβλέπονται στο Μέτρο 2.1. Βέβαια, το συνολικό κό?στος του Μέτρου 2.1 (1071 εκατ. 6) αρκεί για την κάλυψη του 20% του κόστους των σχετικών δράσεων του Εθνικού Προγράμματος, αλλά μπορεί να αποτελέσει τη βάση για την περαιτέρω προώθηση της υλοποίησης του προγράμ?ματος περιορισμού των εκπομπών. Άξονας Προτεραιότητας 6: «Ασφάλεια ενεργειακού εφοδιασμού και προώθηση της απελευθέρωσης της αγο?ράς ενέργειας» και Αξονας Προτεραιότητας 7: «Ενέργεια και Αειφόρος Ανάπτυξη» Οι προβλεπόμενες δράσεις στους άξονες προτεραιό?τητας 6 και 7 του ΕΠΑΝ δεν σχετίζονται άμεσα με την προ?ώθηση μέτρων του Εθνικού Προγράμματος περιορισμού των εκπομπών των αερίων του θερμοκηπίου αλλά σχετί?ζονται με τη διαμόρφωση των κατάλληλων υποδομών (δί?κτυα διανομής φυσικού αερίου, εναλλακτικές πηγές τρο?φοδοσίας με φυσικό αέριο, αποσαφήνιση των κανόνων λειτουργίας της απελευθερωμένης αγοράς ενέργειας, κ.λπ.) ώστε να είναι εφικτή η υλοποίηση των εξεταζόμε?νων μέτρων, ιδιαίτερα σε ότι αφορά στη διείσδυση του φυσικού αερίου που αποτελεί έναν από τους βασικούς άξονες περιορισμού των εκπομπών. Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Περιβάλλον» Μέτρο 2.1: «Διαχείριση μη επικίνδυνων στερεών απο?βλήτων» Οι βασικοί στόχοι του Μέτρου είναι : • Η ολοκλήρωση του Σχεδιασμού Διαχείρισης απορ?ριμμάτων, η υλοποίηση των υφιστάμενων σχεδιασμών Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων (σε Νομαρχιακό ή Περιφερειακό επίπεδο) και η εφαρμογή μέτρων για τη διαχείριση μη επικινδύνων αποβλήτων (προσωρινή απο?θήκευση, συλλογή, μεταφορά, αξιοποίηση - επαναχρησι?μοποίηση, διάθεση) καθώς επίσης και αποκατάσταση χώ?ρων ανεξέλεγκτης εναπόθεσης μη επικινδύνων στερεών αποβλήτων (σε περίπτωση που δεν παρεμβαίνουν τα ΠΕΠ και το Ταμείο Συνοχής). • Ενημέρωση και ευαισθητοποίηση της Τοπικής Αυτο?διοίκησης, των επιχειρήσεων και των πολιτών στο θέμα της εφαρμογής της στρατηγικής της διαχείρισης των αποβλήτων. Ενδεικτικές δράσεις του Μέτρου αφορούν σε συστήμα?τα προσωρινής αποθήκευσης - συλλογής - μεταφοράς ανακυκλώσιμων υλικών και κατασκευή Κέντρων Διαλογής Ανακυκλώσιμων Υλικών, προγράμματα ανακύκλωσης βιομηχανικών μη επικινδύνων αποβλήτων, κατασκευή Χώ?ρων Υγειονομικής Ταφής Απορριμμάτων, κλπ. Επεμβά?σεις του Εθνικού Προγράμματος περιορισμού των εκπο?μπών των αερίων του θερμοκηπίου που είναι δυνατό να αποτελούν αντικείμενο του μέτρου αυτού είναι η συλλογή του βιοαερίου και η καύση του σε πυρσούς (Μέτρο Γ2) και η ανάκτηση των f-gases από συσκευές ψύξης/κλιματι?σμού. Ενδεικτικά αναφέρεται ότι το κόστος των επεμβά?σεων αυτών υπερκαλύπτεται από το προβλεπόμενο κό?στος του μέτρου 2.1. Μέτρο 4.1: «Μείωση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης» Οι βασικές δράσεις του Μέτρου αφορούν σε: • Κάλυψη των υποχρεώσεων της χώρας που απορρέ?ουν από την Ευρωπαϊκή νομοθεσία (π.χ. συμπλήρωση της δημιουργίας ενός συστήματος διαχείρισης και αξιολόγη?σης της ατμοσφαιρικής ρύπανσης, σχέδια - προγράμμα?ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΠΡΩΤΟ) 679 ρύπανσης όπου μεταξύ άλλων πιθανών μέτρων προβλέ?πεται ο έλεγχος των εκπομπών από οχήματα, η περιβαλ?λοντική διαχείριση των οχημάτων, η εξέταση της δυνατό?τητας αλλαγής καυσίμου σε ειδικούς στόλους οχημάτων, η υλοποίηση παρεμβάσεων για την περιβαλλοντική διαχείριση της κυκλοφορίας. • Κάλυψη των υποχρεώσεων της χώρας που απορρέ?ουν από διεθνείς συμβάσεις, που αφορούν σε παγκόσμια περιβαλλοντικά προβλήματα (κλιματική αλλαγή και προ?στασία στοιβάδας όζοντος). Σε μεγάλο βαθμό οι δράσεις του Εθνικού Προγράμμα?τος περιορισμού των εκπομπών των αερίων του θερμοκη?πίου που αναφέρονται στον τομέα των μεταφορών απο?τελούν αντικείμενο του Μέτρου 4.1 του ΕΠΠΕΡ. Το κό?στος των δράσεων αυτών είναι κατά πολύ υψηλότερο από το συνολικό κόστος του Μέτρου 4.1, ωστόσο η υλοποίη?ση των δράσεων περιορισμού των εκπομπών από τις με?ταφορές σχετίζεται άμεσα και με το Επιχειρησιακό Πρό?γραμμα «Σιδηρόδρομοι - Αερολιμένες - Αστικές Συγκοι?νωνίες» (Μέτρο 4.1), στο οποίο προβλέπεται η ανανέωση του στόλου των αστικών λεωφορείων. Συνολικά, το κό?στος των δύο αυτών μέτρων καλύπτει το 20% του κό?στους των σχετικών δράσεων του Εθνικού Προγράμμα?τος περιορισμού των εκπομπών των αερίων του θερμοκη?πίου. Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Αγροτική ανάπτυξη - Ανα?συγκρότηση της υπαίθρου» Οι στρατηγικοί στόχοι του προγράμματος είναι: • Η βελτίωση της ανταγωνιστικότητας της ελληνικής γεωργίας ενόψει των προκλήσεων ενός συνεχώς αντα?γωνιστικότερου διεθνούς περιβάλλοντος. • Η βιώσιμη και ολοκληρωμένη ανάπτυξη της υπαίθρου για να αυξηθεί η ανταγωνιστικότητα και η ελκυστικότητα της και να αποκατασταθεί η κοινωνική και οικονομική της λειτουργία. • Η διατήρηση και βελτίωση του περιβάλλοντος και των φυσικών πόρων της υπαίθρου. Οι δράσεις του Εθνικού Προγράμματος μείωσης των εκπομπών των αερίων του θερμοκηπίου που αναφέρονται στη γεωργία (διαχείριση ζωικών απορριμμάτων και προ?ώθηση της βιολογικής γεωργίας) εντάσσονται στους στρατηγικούς στόχους του Επιχειρησιακού Προγράμμα?τος και το συνολικό κόστος αυτών υπερκαλύπτεται από τον προβλεπόμενο προϋπολογισμό του Επιχειρησιακού Προγράμματος. Συνολικά ένα ποσοστό της τάξης του 20% του προβλε?πόμενου κόστους του Εθνικού Προγράμματος μείωσης των εκπομπών των αερίων του θερμοκηπίου καλύπτεται από το συνολικό κόστος του 3ου ΚΠΣ. Επιπλέον, όμως, στο 3ο ΚΠΣ έχουν ενταχθεί: • Δράσεις σε επίπεδο υποδομών (π.χ. δίκτυα φυσικού αερίου, υποδομές για τη διείσδυση των ΑΠΕ στα νησιά, κ.λπ) οι οποίες είναι απαραίτητες για την έγκαιρη και συ?στηματική υλοποίηση των μέτρων περιορισμού των εκπο?μπών των αερίων του θερμοκηπίου καθώς και • δράσεις ενημέρωσης, ευαισθητοποίησης, επιμόρφω?σης και παροχής τεχνικής υποστήριξης στους εμπλεκό?μενους φορείς που είναι αναγκαίες για την εξασφάλιση της συμμετοχής του κοινωνικού συνόλου στη προσπά?θεια μείωσης των εκπομπών των αερίων του θερμοκηπί?ου.

Εξοικονόμηση ενέργειας στον κτιριακό τομέα

Θέματα ελέγχου εκπομπών από χώρους εναποθέσε?ων/ενταφιασμού απορριμμάτων-λυμάτων

Θέματα αδειοδότησης βιομηχανιών και μεγάλων μο?νάδων ενέργειας

Εφαρμογή της Οδηγίας IPPC

Εφαρμογή της Οδηγίας Παρακολούθησης

Εκπομπές καυσαερίων αυτοκινήτων και καυστήρων θερμάνσεως

Αναπτυξιακές δράσεις συμβατές με το περιβάλλον και την αειφορία

Περιβαλλοντικός φόρος/φόρος CO2 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Τα σημεία στα οποία υπάρχει ενδιαφέρον για το ΥΠΑΝ περιλαμβάνουν:

Δράσεις που αφορούν άμεσα στη χρήση και στο σχε?διασμό της ενέργειας

Θέματα ανταγωνισμού στις ενεργειακές αγορές

Θέματα ανταγωνισμού στις ενεργοβόρες βιομηχα?νίες

Θέματα σχετικά με τις βιομηχανίες ψυκτικών

Αναπτυξιακές δράσεις συμβατές με το περιβάλλον και την αειφορία

Ενεργειακός φόρος/φόρος CO2

Ανάπτυξη τεχνολογιών περιβαλλοντικών θεμάτων

Μεταφορά τεχνογνωσίας

Ερευνα στο κλίμα της Μεσογείου και τοπικών επι?πτώσεων της κλιματικής αλλαγής ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΓΕΩΡΓΙΑΣ Τα σημεία στα οποία υπάρχει ενδιαφέρον για το Υπουρ?γείο Γεωργίας περιλαμβάνουν:

Χρήση ενέργειας στο γεωργικό τομέα

Παραγωγή και αξιοποίηση βιομάζας

Αναδάσωση και δασικές πυρκαγιές

Εκμετάλλευση δασών 680 ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΠΡΩΤΟ) ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ & ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ Τα σημεία στα οποία υπάρχει ενδιαφέρον για το Υπουρ?γείο Μεταφορών και Επικοινωνιών περιλαμβάνουν:

Εξοικονόμηση ενέργειας στις μεταφορές-μεταφορι?κά μέσα

Βελτίωση του στόλου οδικών μεταφορών

Εξοικονόμηση ενέργειας στις μεταφορές-μεταφορι?κό έργο

Αδειοδότηση και τέλη κυκλοφορίας

Συντονισμός με ICAO-εναέριες μεταφορές ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΜΠΟΡΙΚΗΣ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ Τα σημεία στα οποία υπάρχει ενδιαφέρον για το Υπουρ?γείο Εμπορικής Ναυτιλίας περιλαμβάνουν:

Εξοικονόμηση ενέργειας στο ναυτιλιακό τομέα

Συντονισμός με IΜO-θαλάσσιες μεταφορές

Θέματα καταγραφής Bunkers Για τα Υπουργεία Εξωτερικών, Οικονομίας και Οικονο?μικών υπάρχουν μία σειρά από μέτρα, που αποτελούν τη βάση υλοποίησης των αντιστοίχων δράσεων, αλλά αφο?ρούν και σε οικονομικά και διοικητικά θέματα, καθώς και σε θέματα υποστήριξης και συντονισμού με άλλες πολιτι?κές εντός και εκτός της χώρας. Τα μέτρα αυτά παρατίθε?νται στη συνέχεια. ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΩΝ Τα σημεία στα οποία υπάρχει ενδιαφέρον για το Υπουρ?γείο Εξωτερικών περιλαμβάνουν:

Συντονισμός με άλλες διεθνείς συμβάσεις

Θέματα διακρατικών διαπραγματεύσεων και υποστή?ριξης

Θέματα σχέσεων με αναπτυσσόμενες χώρες και εμπορικές συμφωνίες

Προγράμματα επιμόρφωσης-ανάδειξης στελεχών και παροχή βοήθειας τεχνολογικής μορφής, μεταφορά τεχνογνωσίας σε αναπτυσσόμενες χώρες ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ Τα σημεία στα οποία υπάρχει ενδιαφέρον για το Υπουρ?γείο Οικονομίας και Οικονομικών περιλαμβάνουν:

Επιδοτήσεις μέσω αναπτυξιακού νόμου

Εκπλήρωση των οικονομικών μας υποχρεώσεων στα πλαίσια των σχετικών συμβάσεων καθώς και σχετικών τα?μείων (GEF)

Θέματα DAC

Ενεργειακός/περιβαλλοντικός φόρος και χρήση των προσόδων

Επιπτώσεις στην ανταγωνιστικότητα της εγχώριας βιομηχανίας κοινών πολιτικών και μέτρων

Βοήθεια εξαγωγικών δραστηριοτήτων

Ενεργειακός/περιβαλλοντικός φόρος και χρήση των προσόδων

Τρόποι ενίσχυσης φιλοπεριβαλλοντικών δράσεων Από τα στοιχεία που παρατέθηκαν προηγούμενα θα μπορούσε κανείς να συντάξει τον πίνακα εκπομπών (Πί?νακας Α.2) κατά αρμόδιο Υπουργείο σύμφωνα με τις απο?γραφές εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου και το ΣΑΕ που διαμορφώθηκε. Αντιστοίχως στον Πίνακα Α.3 δίνονται πάλι κατά υπουρ?γείο το δυναμικό μείωσης των εκπομπών μέσω των προ?τεινομένων μέτρων του Εθνικού Προγράμματος ώστε να επιτευχθεί ο εθνικός στόχος. ΦΕΚ 58 ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΠΡΩΤΟ) 681 Αθήνα, 27 Φεβρουαρίου 2003 Ο Πρόεδρος Τα μέλη Ακριβές Αντίγραφο Ο Γενικός Γραμματέας του Υπουργικού Συμβουλίου ΣΩΚΡΑΤΗΣ ΚΟΣΜΙΔΗΣ ΤΙΜΗ ΠΩΛΗΣΗΣ ΦΥΛΛΩΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΟΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Σε έντυπη μορφή: • Για τα ΦΕΚ από 1 μέχρι 40 σελίδες 1 euro. • Για τα ΦΕΚ από 40 σελίδες και πάνω η τιμή προσαυξάνεται κατά 0,05 euro για κάθε επιπλέον σελίδα. Σε μορφή CD: Τεύχος Περίοδος ΕURO Τεύχος Περίοδος ΕURO Α.Ε. & Ε.Π.Ε. Μηνιαίο 60 Αναπτυξιακών Πράξεων Α΄ και Β΄ 3μηνιαίο 75 και Συμβάσεων (Τ.Α.Π.Σ.) Ετήσιο 75 Α΄, Β΄ και Δ΄ 3μηνιαίο 90 Νομικών Προσώπων A~ Ετήσιο 180 Δημοσίου Δικαίου (Ν.Π.Δ.Δ.) Ετήσιο 75 B~ Ετήσιο 210 Δελτίο Εμπορικής και Γ Ετήσιο 60 Bιομηχανικής Ιδιοκτησίας (Δ.Ε.Β.Ι.) Ετήσιο 75 Δ΄ Ετήσιο 150 Ανωτάτου Ειδικού Δικαστηρίου Ετήσιο 75 Παράρτημα Ετήσιο 75 Διακηρύξεων Δημοσίων Συμβάσεων Ετήσιο 75 Η τιμή πώλησης του Τεύχους Α.Ε. & Ε.Π.Ε. σε μορφή CD - rom για δημοσιεύματα μετά το 1994 καθορίζεται σε 30 euro ανά τεμάχιο, ύστερα από σχετική παραγγελία. Η τιμή διάθεσης φωτοαντιγράφων ΦΕΚ 0,15 euro ανά σελίδα ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΟΥ 34 * ΑΘΗΝΑ 104 32 * TELEX 223211 YPET GR * FAX 210 52 21 004 ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ: http: www.et.gr e-mail: webmaster @ et.gr * Οι συνδρομές του εσωτερικού προπληρώνονται στις ΔΟΥ που δίνουν αποδεικτικό είσπραξης (διπλότυπο) το οποίο με τη φροντίδα του ενδιαφερομένου πρέπει να στέλνεται στην Υπηρεσία του Εθνικού Τυπογραφείου. * Η πληρωμή του υπέρ ΤΑΠΕΤ ποσοστού που αντιστοιχεί σε συνδρομές, εισπράττεται και από τις ΔΟΥ. * Οι συνδρομητές του εξωτερικού έχουν τη δυνατότητα λήψης των δημοσιευμάτων μέσω internet, με την καταβολή των αντίστοιχων ποσών συνδρομής και ΤΑΠΕΤ. * Οι Νομαρχιακές Αυτοδιοικήσεις, οι Δήμοι, οι Κοινότητες ως και οι επιχειρήσεις αυτών πληρώνουν το μισό χρηματικό ποσό της συνδρομής και ολόκληρο το ποσό υπέρ του ΤΑΠΕΤ. * Η συνδρομή ισχύει για ένα χρόνο, που αρχίζει την 1η Ιανουαρίου και λήγει την 31η Δεκεμβρίου του ίδιου χρόνου. Δεν εγγράφονται συνδρομητές για μικρότερο χρονικό διάστημα. * Η εγγραφή ή ανανέωση της συνδρομής πραγματοποιείται το αργότερο μέχρι την 31ην Δεκεμβρίου κάθε έτους. * Αντίγραφα διπλοτύπων, ταχυδρομικές επιταγές και χρηματικά γραμμάτια δεν γίνονται δεκτά. Οι υπηρεσίες εξυπηρέτησης των πολιτών λειτουργούν καθημερινά από 08.00~ έως 13.00~ ΑΠΟ ΤΟ ΕΘΝΙΚΟ ΤΥΠΟΓΡΑΦΕΙΟ ΕΤΗΣΙΕΣ ΣΥΝΔΡΟΜΕΣ Φ.Ε.Κ. Σε έντυπη μορφή Από το Internet Τεύχος Κ.Α.Ε. Προϋπολογισμού Κ.Α.Ε. ΤΑΠΕΤ Κ.Α.Ε. Προϋπολογισμού Κ.Α.Ε. ΤΑΠΕΤ 2531 3512 2531 3512 euro euro euro euro Α~ (Νόμοι, Π.Δ., Συμβάσεις κτλ.) 205 10,25 176 8,80 Β~ (Υπουργικές αποφάσεις κτλ.) 293 14,65 205 10,25 Γ~ (Διορισμοί, απολύσεις κτλ. Δημ. Υπαλλήλων) 59 2,95 ΔΩΡΕΑΝ - - Δ~ (Απαλλοτριώσεις, πολεοδομία κτλ.) 293 14,65 147 7,35 Αναπτυξιακών Πράξεων και Συμβάσεων (Τ.Α.Π.Σ.) 147 7,35 88 4,40 Ν.Π.Δ.Δ. (Διορισμοί κτλ. προσωπικού Ν.Π.Δ.Δ.) 59 2,95 ΔΩΡΕΑΝ - - Παράρτημα (Προκηρύξεις θέσεων ΔΕΠ κτλ.) 30 1,50 ΔΩΡΕΑΝ - - Δελτίο Εμπορικής και Βιομ/κής Ιδιοκτησίας (Δ.Ε.Β.Ι.) 59 2,95 30 1,50 Ανωτάτου Ειδικού Δικαστηρίου (Α.Ε.Δ.) ΔΩΡΕΑΝ - ΔΩΡΕΑΝ - - Προκηρύξεων Α.Σ.Ε.Π. ΔΩΡΕΑΝ - ΔΩΡΕΑΝ - - Ανωνύμων Εταιρειών & Ε.Π.Ε. 2.054 102,70 587 29,35 Διακηρύξεων Δημοσίων Συμβάσεων (Δ.Δ.Σ.) 205 10,25 88 4,40 A΄, Β΄ και Δ΄ 352 17,60 Το κόστος για την ετήσια συνδρομή σε ηλεκτρονική μορφή για τα προηγούμενα έτη προσαυξάνεται πέραν του ποσού της ετήσιας συνδρομής του έτους 2003 κατά 6 euro ανά έτος παλαιότητας και κατά τεύχος ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ - Βασ. Όλγας 227 - Τ.Κ. 54 100 (2310) 423 956 ΠΕΙΡΑΙΑΣ - Ευριπίδου 63 - Τ.Κ. 185 32 ΠΑΤΡΑ - Κορίνθου 327 - Τ.Κ. 262 23 (2610) 638 109 ΙΩΑΝΝΙΝΑ - Διοικητήριο - Τ.Κ. 450 44 (26510) 87215 ΚΟΜΟΤΗΝΗ - Δημοκρατίας 1 - Τ.Κ. 691 00 (25310) 22 858 ΛΑΡΙΣΑ - Διοικητήριο - Τ.Κ. 411 10 (2410) 597449 ΚΕΡΚΥΡΑ - Σαμαρά 13 - Τ.Κ. 491 00 (26610) 89 127 / 89 120 ΗΡΑΚΛΕΙΟ - Πλ. Ελευθερίας 1 - Τ.Κ. 711 10 (2810) 396 223 ΛΕΣΒΟΣ - Πλ. Κωνσταντινουπόλεως Τ.Κ. 811 00 Mυτιλήνη (22510) 46 888 / 47 533 ΒΟΛΟΣ - Ν. Γάτσου 20 - 2ας Νοεμβρίου Τ.Κ. 383 33 (24210) 31435-36 ΚΟΖΑΝΗ - Πνευματικό Κέντρο - Τ.Κ. 501 00 (24610) 50126 ΚΑΛΑΜΑΤΑ - Διοικητήριο - Τ.Κ.241 00 (27210) 23333