Rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 2 września 2013 r. w sprawie licencjonowania personelu lotniczego

2) kandydat na pilota doświadczalnego klasy 1 powinien posiadać wyższe wykształcenie techniczne;

3) przed rozpoczęciem szkolenia do uprawnienia klasy 3 kandydat podlega weryfikacji przeprowadzanej w ośrodku szkolenia lotniczego w zakresie wiadomości i umiejętności wymaganych na licencję, do której ma być wpisane uprawnienie;

4) podczas weryfikacji, o której mowa w ppkt 3, pilot wykazuje się poziomem umiejętności pilotażowych w górnym zakresie skali ocen stosowanej przy egzaminach państwowych na posiadaną przez niego licencję i uprawnienia;

5) kandydat do uprawnień klasy 3 i 2 powinien zaliczyć szkolenia teoretyczne i praktyczne w zakresie wskazanym w pkt 3.4 oraz uzyskać pozytywny wynik z egzaminu państwowego;

6) kandydat do uprawnienia klasy 1 powinien uzyskać pozytywny wynik z egzaminu praktycznego.

1) stanowi część organizacji lotniczej wyspecjalizowanej w prowadzeniu prób albo

2) ma umowę z organizacją lotniczą wyspecjalizowaną w prowadzeniu prób dotyczącą współdziałania przy szkoleniu pilotów doświadczalnych, określającą udział w szkoleniach teoretycznym i praktycznym specjalistów tej organizacji.

1) prawo i przepisy lotnicze: klasyfikacja statków powietrznych, przepisy budowy statków powietrznych i przepisy certyfikacji statków powietrznych, klasyfikacja lotów próbnych, przepisy w zakresie licencjonowania dotyczące pilotów;

2) aerodynamika i mechanika lotu;

3) ogólna wiedza o statkach powietrznych: zasady konstrukcji i działania statku powietrznego kategorii odpowiedniej do uprawnienia oraz zespołów, układów i wyposażenia tych statków powietrznych, obciążenia i elementy aerosprężystości;

4) zespoły napędowe: typowe rodzaje i układy, podstawowe ich charakterystyki;

5) mierzone parametry oraz aparatura pomiarowa i rejestrująca;

6) metodyka badania zdatności statków powietrznych na ziemi i w locie: interpretacja badań i prezentacja ich wyników, ocena ergonomii i czynnika ludzkiego, sporządzanie sprawozdań;

7) procedury i zasady postępowania w sytuacjach niebezpiecznych występujących w lotach próbnych: wykorzystywanie urządzeń ratowniczych statku powietrznego i osobistych urządzeń ratowniczych członków załogi, ratownictwo spadochronowe.

1) przygotowania do lotu: interpretacji programu lotu, oceny możliwości wykonania lotu w istniejących i prognozowanych warunkach pogodowych, przygotowania załogi, oceny zdatności statku powietrznego do lotu w zakresie programu prób w locie oraz wyposażenia ratowniczego;

2) wykonywania programu prób w locie zgodnie z aprobowaną metodyką, rejestracji wyników próby przy zastosowaniu wyposażenia rejestracyjnego, którym dysponuje;

3) badania i oceny właściwości statku powietrznego;

4) ustalania osiągów statku powietrznego;

5) stosowania procedur awaryjnych oraz wczesnego rozpoznawania pojawiania się zagrożeń bezpieczeństwa oraz podejmowania odpowiednich działań zapobiegawczych;

6) opracowania wyników lotu próbnego, wydania opinii i zgłaszania wniosków dotyczących wyniku prób;

7) opracowania sprawozdania z realizacji programu prób w locie.

Rozdział 4. Szkolenia lotnicze specjalistyczne

1) grupowych, w których statki powietrzne znajdują się podczas lotu tak blisko siebie, że wymaga to od pilotów specjalnych umiejętności pilotażowych dla zachowania bezpieczeństwa,

2) których celem jest wyrzucanie skoczków spadochronowych oraz przedmiotów,

3) agrolotniczych,

4) gaśniczych,

5) z ciężarem podwieszonym pod statkiem powietrznym

1) opracowują programy szkolenia specjalistycznego uwzględniające przebieg, formę i jakość szkolenia lotniczego kandydatów do tych uprawnień, tryb nadawania i potwierdzania uprawnień oraz przedłużania ich ważności;

2) potwierdzają odbyte szkolenia w osobistych dokumentach przebiegu praktyki lotniczej pilota.

Rozdział 5. Szczegółowe warunki wydawania licencji członków załogi lotniczej niebędących pilotami oraz wydawania im uprawnień dotyczących szkolenia lotniczego, kwalifikacji lotniczych w zakresie wiedzy, umiejętności i praktyki

1) licencjonowanie: dotyczące licencji nawigatora i wpisywanych do niej uprawnień, przepisy i procedury ruchu lotniczego, służb i organów ruchu lotniczego oraz współdziałanie z nimi;

2) ogólna wiedza o statku powietrznym: podstawowe wiadomości o statkach powietrznych, wyposażenie elektryczne statków powietrznych, pokładowe przyrządy pilotażowo-nawigacyjne oraz systemy kierowania lotem;

3) osiągi i planowanie lotu: masa i wyważenie, wpływ masy i wyważenia na osiągi, określanie i praktyczne wykorzystanie danych o osiągach przy starcie i lądowaniu, podczas lotu poziomego - parametry przelotowe, wznoszącego i szybowego, opracowanie operacyjnego planu lotu i planu lotu na potrzeby ruchu lotniczego;

4) człowiek - możliwości i ograniczenia: podstawowa wiedza o fizjologii i psychologii człowieka oraz wpływie warunków lotu, chorób, higieny, leków i środków psychotropowych na wydolność psychofizyczną pilota, czynnik ludzki w lotnictwie;

5) meteorologia: wiedza o atmosferze, czynnikach meteorologicznych i zjawiskach atmosferycznych, również występujących w górnych warstwach troposfery, szczególnie zagrażających bezpieczeństwu lotu, wiedza o organizacji osłony meteorologicznej lotnictwa, informacje meteorologiczne na potrzeby lotnictwa, ich pozyskiwanie, interpretacja i wykorzystywanie, wiedza z zakresu klimatologii i jej wykorzystanie na potrzeby lotnictwa, dotycząca układów ciśnienia i frontów, ich struktury i przemieszczania się;

6) nawigacja: wiedza o kuli ziemskiej i jej odwzorowaniach na mapach, odległości i kierunki, plany, mapy i odwzorowania kartograficzne, ich odczytywanie i wykorzystanie w różnych rodzajach lotów, wysokość i poziom lotu, nastawianie wysokościomierzy ciśnieniowych, nawigacja zaliczeniowa, wykorzystanie kalkulatorów nawigacyjnych, czas - średni lokalny i uniwersalny koordynowany, strefy czasowe, czas wschodu i zachodu słońca, radionawigacja, systemy radionawigacyjne, urządzenia radionawigacyjne zewnętrzne oraz rodzaje urządzeń radionawigacyjnych pokładowych i ich wykorzystanie, dokładność systemów nawigacyjnych oraz programowanych systemów kierowania lotem, nawigacja radarowa, transponder, stosowanie metod nawigowania w profesjonalnych operacjach lotniczych dalekiego zasięgu; nawigowanie w strefach podbiegunowych, astronawigacja i nawigacja układów ciśnienia, dokumentacja nawigacyjna;

7) procedury operacyjne: posługiwanie się dokumentacją operacyjną oraz nawigacyjną, wydawnictwami oficjalnymi i prywatnymi, poszukiwanie i ratownictwo, badanie wypadków i incydentów lotniczych, procedury bezpieczeństwa i procedury awaryjne w lotach IFR, skutki naruszenia przepisów lotniczych;

8) zasady lotu: podstawowe zasady lotu odnoszące się do samolotów, śmigłowców i sterowców;

9) łączność: frazeologia radiotelefoniczna w języku polskim lub języku angielskim, procedury radiotelefoniczne stosowane przy próbach naziemnych radiostacji, nawiązywaniu łączności, w lotach nadlotniskowych i przelotach, we wszystkich rodzajach ruchu lotniczego, zezwolenia, instrukcje, ostrzeżenia i informacje, łączność w niebezpieczeństwie i sytuacjach naglących, procedury w razie utraty łączności.

1) operacyjnego przygotowania do lotu, w tym określania charakterystycznych prędkości i parametrów startu i początkowego wznoszenia, parametrów przelotu, przygotowania nawigacyjnego, oceny zdatności systemów nawigacyjnych statku powietrznego;

2) wykonywania czynności nawigatora lotniczego podczas lotów VFR i IFR zgodnie z wymaganiami instrukcji użytkowania w locie statku przy optymalnym wykorzystaniu jego systemów nawigacyjnych;

3) rozpoznawania niesprawności systemów nawigacyjnych statku powietrznego i skutecznego nawigowania w locie w warunkach stwierdzonych niesprawności;

4) określania pozycji statku powietrznego w locie dziennym i nocnym za pomocą astronawigacji;

5) właściwej współpracy w załodze, w sposób niebudzący wątpliwości pozostałych członków załogi, skutecznego porozumiewania się z nimi przy wykorzystaniu standardowej frazeologii;

6) prowadzenia korespondencji z organami ruchu lotniczego lub innymi statkami powietrznymi w zakresie zleconym przez dowódcę statku powietrznego.

1) 100 godzin tego lotu może być wykonane na urządzeniu treningowym zaakceptowanym do tego celu przez Prezesa Urzędu;

2) 50 godzin tego lotu może być zaliczone, jeżeli zostało wykonane w charakterze pilota.

1) na poszczególne typy statków powietrznych, które upoważniają do wykonywania na tych typach statków powietrznych czynności nawigatora lotniczego po spełnieniu wymagań określonych w pkt 5.1.5.1;

2) instruktora typu, upoważniające do prowadzenia szkolenia praktycznego na ziemi i w locie na statku powietrznym danego typu po spełnieniu wymagań określonych w pkt 5.1.5.2.

1) może być przyznane nawigatorowi lotniczemu, który ukończył szkolenia teoretyczne i praktyczne obejmujące:

2) może być przyznane nawigatorowi lotniczemu, który wykaże znajomość języka, w którym jest wydana zatwierdzona instrukcja użytkowania w locie tego typu statku powietrznego;

3) jest ważne 12 miesięcy i jego ważność może być przedłużona, jeżeli w ciągu okresu ważności jego posiadacz wykonał co najmniej 20 przelotów jako nawigator lotniczy na tym typie statku powietrznego albo jeden taki przelot pod nadzorem upoważnionego egzaminatora oraz zaliczył sprawdzenie umiejętności praktycznych;

4) może być wznowione po szkoleniu wznawiającym wiadomości i umiejętności w zakresie ustalonym przez Prezesa Urzędu przy uwzględnieniu lotniczej praktyki kandydata, przerwy w ważności uprawnienia i właściwości statku powietrznego oraz po uzyskaniu pozytywnego wyniku z egzaminu państwowego.

1) może być wydane nawigatorowi lotniczemu, który:

• szkolenie teoretyczne w następującym zakresie: prawo lotnicze, człowiek - możliwości i ograniczenia, metodyka i organizacja szkolenia nawigatora lotniczego, zasady wykonywania czynności lotniczych nawigatora lotniczego,

• szkolenie praktyczne w zakresie: praktyczne nauczanie w locie na symulatorze lotu i na statku powietrznym czynności normalnych i awaryjnych kandydatów na nawigatorów lotniczych;

2) jest ważne 3 lata i jego ważność może być przedłużona, jeżeli w ciągu 12 miesięcy poprzedzających wygaśnięcie terminu ważności jego posiadacz przeprowadził co najmniej 3 godziny szkolenia na symulatorze, 1 godzinę lotu na statku powietrznym co najmniej z dwoma startami i lądowaniami, zaliczył szkolenie wznawiające kwalifikacje oraz sprawdzenie umiejętności;

3) może być wznowione:

1) ważne uprawnienie instruktora odpowiednie dla typu statku powietrznego;

2) zaliczone odpowiednie szkolenie metodyczne dotyczące wykonywania tego rodzaju czynności instruktorskich według zatwierdzonego programu.

1) samolotowemu;

2) śmigłowcowemu;

3) sterowcowemu.

1) przepisy w zakresie licencjonowania dotyczące licencji mechanika pokładowego i wpisywanych do niej uprawnień, operacji cywilnych statków powietrznych mających związek z czynnościami lotniczymi i obowiązkami mechanika pokładowego;

2) ogólna wiedza o statku powietrznym:

3) osiągi i planowanie lotu: obliczenia masy i wyważenia, zależność właściwości statku powietrznego od masy i wyważenia;

4) człowiek - możliwości i ograniczenia: podstawowa wiedza o fizjologii i psychologii człowieka oraz wpływie warunków lotu, chorób, higieny, leków i środków psychotropowych na wydolność psychofizyczną pilota, czynnik ludzki w lotnictwie;

5) meteorologia: podstawowa wiedza o atmosferze, czynnikach meteorologicznych, zjawiskach atmosferycznych niebezpiecznych dla lotu: oblodzenie, uskok wiatru, turbulencja;

6) nawigacja: podstawowe zasady, wysokość i poziom lotu, nastawianie wysokościomierzy ciśnieniowych, nawigacja zliczeniowa, wykorzystanie kalkulatorów nawigacyjnych, czas - średni lokalny i uniwersalny koordynowany, systemy nawigacyjne i radionawigacyjne, systemy kierowania lotem;

7) procedury operacyjne: zasady obsługi technicznej i naziemnej, procedury utrzymania i oceny zdatności do lotu, zgłaszanie usterek, procedury ostrożnościowe przy tankowaniu paliwa i wykorzystywaniu obcych źródeł mocy, obsługa systemów wyposażenia kabin, normalne i nienormalne procedury awaryjne, procedury operacyjne przewozu ładunku oraz towarów niebezpiecznych;

8) zasady lotu: aerodynamika podstawowa, podstawy mechaniki lotu, obciążenia konstrukcji w czasie lotu oraz poruszania się statku powietrznego na ziemi przy użyciu własnego napędu albo holowania;

9) łączność: frazeologia radiotelefoniczna w języku polskim i języku angielskim, procedury radiotelefoniczne stosowane przy próbach naziemnych radiostacji, nawiązywaniu łączności, zezwolenia, instrukcje, ostrzeżenia i informacje, łączność w niebezpieczeństwie i sytuacjach naglących, procedury w razie utraty łączności.

1) stosowania i wykonywania następujących procedur normalnych:

2) stosowania procedur zastępczych przewidzianych w instrukcji użytkowania w locie statku powietrznego:

3) stosowania procedur awaryjnych:

4) wykorzystywania systemów statku powietrznego w ramach ich możliwości technicznych i ograniczeń;

5) podejmowania prawidłowych decyzji i sprawnego sterowania systemami;

6) właściwej współpracy w załodze, w sposób niebudzący wątpliwości pozostałych członków załogi, skutecznego porozumiewania się z nimi przy wykorzystaniu standardowej frazeologii;

7) prowadzenia korespondencji z organami ruchu lotniczego lub statkami powietrznymi w zakresie zleconym przez dowódcę statku powietrznego.

1) w trakcie praktycznego szkolenia lotniczego i nadzorowanej praktyki wykonał na statku powietrznym jednej z kategorii wymienionych w pkt 5.2, do której ma się odnosić licencja, ogółem co najmniej 100 godzin lotu w charakterze mechanika pokładowego, w tym nie więcej niż 25 godzin lotu może być zaliczonych, jeżeli zostały wykonane w charakterze:

2) posiada co najmniej 6 miesięcy praktyki w obsłudze technicznej statków powietrznych tej kategorii, do której ma się odnosić licencja, o którą kandydat się ubiega, w zakresie płatowca, zespołu napędowego i wyposażenia w przyrządy pokładowe i systemy nawigacyjne oraz kierowania lotem.

1) na poszczególne typy statków powietrznych, które upoważniają do wykonywania na tych typach statków powietrznych czynności mechanika pokładowego oraz poświadczania przedlotowej obsługi technicznej, jeżeli instrukcja obsługi technicznej tego typu wymaga takiej obsługi, po spełnieniu wymagań określonych w pkt 5.2.5.1,

2) instruktora typu upoważniające do prowadzenia szkolenia praktycznego na ziemi i w locie na statku powietrznym danego typu po spełnieniu wymagań określonych w pkt 5.2.5.2.

1) może być wydane mechanikowi pokładowemu, którego licencja dotyczy odpowiedniej kategorii statków powietrznych, który ukończył szkolenia teoretyczne i praktyczne obejmujące:

2) może być wydane mechanikowi pokładowemu, który wykaże znajomość języka, w którym są wydane zatwierdzona instrukcja użytkowania w locie tego typu oraz instrukcja obsługi technicznej, jeżeli zachodzą okoliczności, wymienione w ppkt 1 lit. c;

3) jest ważne 36 miesięcy i jego ważność może być przedłużona przez egzaminatora państwowego na podstawie egzaminu praktycznego;

4) może być wznowione po spełnieniu wymagania określonego w ppkt 3, z zastrzeżeniem że w przypadku nieuzyskania pozytywnego wyniku z egzaminu praktycznego konieczne jest odbycie szkolenia uzupełniającego przed następnym przystąpieniem do egzaminu na wznowienie uprawnienia.

1) może być wydane mechanikowi pokładowemu, który:

• szkolenie teoretyczne w zakresie przedmiotów: prawo lotnicze, człowiek - możliwości i ograniczenia, metodyka i organizacja szkolenia mechaników pokładowych, zasady wykonywania czynności lotniczych mechanika pokładowego,

• szkolenie praktyczne w zakresie nauczania kandydatów na mechaników pokładowych czynności normalnych i awaryjnych w locie, na symulatorze lotu i na statku powietrznym;

2) jest ważne 3 lata i jego ważność może być przedłużona, jeżeli w ciągu 12 miesięcy poprzedzających wygaśnięcie terminu ważności jego posiadacz uczestniczył w locie jako członek załogi i odbył przynajmniej 1 godzinę lotu na statku powietrznym co najmniej z dwoma startami i lądowaniami oraz uzyskał pozytywny wynik z egzaminu państwowego przed upoważnionym egzaminatorem na podstawie praktycznego sprawdzianu umiejętności;

3) może być wznowione po:

1) ważne uprawnienie instruktora odpowiednie dla typu statku powietrznego;

2) zaliczone odpowiednie szkolenie metodyczne dotyczące wykonywania tego rodzaju czynności instruktorskich według zatwierdzonego programu.

1) czynności mechanika pokładowego we wszystkich rodzajach zarobkowych i niezarobkowych operacji lotniczych na typach statków powietrznych, których dotyczą uprawnienia lotnicze wpisane do jego licencji;

2) poświadczania przedlotowej obsługi technicznej typu statku powietrznego, na który posiada uprawnienie, jeżeli instrukcja obsługi technicznej tego typu statku powietrznego wymaga tego rodzaju obsługi.

1) przepisy w zakresie licencjonowania dotyczące FRL i wpisywanych do niej uprawnień, operacji cywilnych statków powietrznych mających związek z czynnościami lotniczymi i obowiązkami mechanika pokładowego, przepisy i procedury łączności lotniczej, radiotelefonii i radiotelegrafii, ruchu lotniczego, służby i organy ruchu lotniczego oraz współdziałanie z nimi;

2) ogólna wiedza o statku powietrznym: podstawowe wiadomości o statkach powietrznych, wyposażenie elektryczne statków powietrznych, wyposażenie do łączności radiotelegraficznej i radiotelefonicznej;

3) człowiek - możliwości i ograniczenia: podstawowa wiedza o fizjologii i psychologii człowieka oraz wpływie warunków lotu, chorób, higieny, leków i środków psychotropowych na wydolność psychofizyczną pilota, czynnik ludzki w lotnictwie;

4) meteorologia: podstawowa wiedza o czynnikach meteorologicznych i zjawiskach atmosferycznych, terminologia;

5) nawigacja: podstawowa wiedza o nawigacji lotniczej, terminologia związana z nawigowaniem;

6) procedury operacyjne: terminologia związana z procedurami operacyjnymi i procedurami ruchu;

7) zasady lotu: podstawowe zasady lotu odnoszące się do samolotów, śmigłowców i sterowców;

8) łączność: znajomość praw fizycznych dotyczących propagacji fal radiowych, pasm częstotliwości radiokomunikacyjnych przeznaczonych dla lotnictwa, ich właściwości wpływających na zasięg łączności, znajomość regulaminu radiokomunikacyjnego, znajomość radiotelegrafii: przepisów dotyczących radiotelefonii, procedur radiokomunikacyjnych dotyczących prób radiostacji, nawiązywania, prowadzenia i kończenia łączności, kodu Q, alfabetu Morse’a, procedur oraz kodów i skrótów dotyczących korespondencji w niebezpieczeństwie i korespondencji naglącej, procedur w razie utraty łączności oraz znajomość radiotelefonii: frazeologii radiotelefonicznej w języku polskim i języku angielskim, procedur radiotelefonicznych stosowanych przy próbach naziemnych radiostacji, nawiązywaniu łączności we wszystkich rodzajach ruchu lotniczego, zezwoleń, instrukcji, ostrzeżeń i informacji, łączności w niebezpieczeństwie i sytuacjach naglących, procedur w razie utraty łączności.

1) przygotowania do lotu dokumentacji zawierającej informacje o łączności na trasie lotu albo przelotu;

2) obsługi, sprawdzania i posługiwania się radiostacjami nadawczo-odbiorczymi radiotelegraficznymi i radiofonicznymi wraz ze sprawdzeniem i obsługą instalacji elektrycznej statku powietrznego, służącej do zasilania urządzeń radiowych, łącznie z usuwaniem usterek urządzeń radiowych, niewymagających narzędzi lub przyrządów specjalistycznych;

3) wykorzystywania zakresów częstotliwości i częstotliwości korespondencyjnych odpowiednich dla wysokości i obszaru wykonywanego lotu;

4) nadawania i odbioru, nieprzerwanie co najmniej 5 minut, radiotelefonicznych depesz kodu Q i tekstu otwartego z zastosowaniem alfabetu Morse’a z szybkością 20 grup na minutę;

5) prowadzenia dziennika korespondencji radiowej;

6) właściwej współpracy w załodze, w sposób niebudzący wątpliwości pozostałych członków załogi, skutecznego porozumiewania się z nimi przy wykorzystaniu standardowej frazeologii;

7) prowadzenia korespondencji z organami ruchu lotniczego lub statkami powietrznymi w zakresie zleconym przez dowódcę statku powietrznego.

1) podczas szkolenia lotniczego wykonał co najmniej 20 godzin lotu na statku powietrznym wyposażonym w radiostacje łączności radiotelegraficznej i radiotelefonicznej, wykonując czynności radiooperatora pokładowego pod nadzorem radiooperatora posiadającego uprawnienia dotyczące typu statku powietrznego, upoważnionego przez ośrodek szkolenia lotniczego;

2) nie więcej niż 10 godzin lotu wymienionego w ppkt 1 może być zastąpionych lotami na symulatorze albo ćwiczeniami na innym urządzeniu treningowym zaakceptowanym przez Prezesa Urzędu.

1) może być wydane radiooperatorowi pokładowemu, który ukończył szkolenia teoretyczne i praktyczne obejmujące:

2) może być wydane radiooperatorowi pokładowemu, który wykaże znajomość języka, w którym są wydane instrukcje obsługi urządzeń radiowych i instalacji zasilających te urządzenia, w które jest wyposażony dany typ statku powietrznego;

3) jest ważne 12 miesięcy i jego ważność może być przedłużona, jeżeli w okresie ważności uprawnienia jego posiadacz wykonał co najmniej 10 przelotów jako radiooperator pokładowy na tym typie statku powietrznego albo jeden taki przelot pod nadzorem upoważnionego egzaminatora oraz uzyskał pozytywny wynik z egzaminu praktycznego;

4) może być wznowione po odbyciu szkolenia wznawiającego wiadomości i umiejętności w zakresie ustalonym przez Prezesa Urzędu z uwzględnieniem lotniczej praktyki kandydata, przerwy w ważności uprawnienia i właściwości statku powietrznego oraz po zaliczeniu egzaminów teoretycznego i praktycznego.

Rozdział 6. Szczegółowe wymagania dla licencji członka personelu lotniczego niewchodzącego w skład załóg lotniczych

1) prawo lotnicze: przepisy w zakresie licencjonowania dyspozytorów lotniczych, przepisy dotyczące organów i służb ruchu lotniczego, zasady ruchu lotniczego, procedury służb ruchu lotniczego stosowane w ruchu lotniczym kontrolowanym, szczególnie przepisy o lotach według wskazań przyrządów;

2) ogólna wiedza o statku powietrznym: zasady działania zespołów napędowych, przyrządów i systemów, ich ograniczenia operacyjne, wykaz minimalnego wyposażenia;

3) osiągi i planowanie lotu: masa i wyważenie, wpływ masy i wyważenia na osiągi i właściwości statku powietrznego; operacyjny plan lotu, w tym zużycie paliwa, jego zapasu, zasięgu i czasów lotu, wybór lotnisk zapasowych, kierowanie lotem po trasie przelotu, operacje o zwiększonym zasięgu, przygotowanie i wypełnianie planu lotu dla służb ruchu lotniczego, planowanie operacji z zastosowaniem komputera;

4) człowiek - możliwości i ograniczenia: podstawowa wiedza o fizjologii i psychologii człowieka oraz o wpływie warunków pracy dyspozytora lotniczego na możliwość popełniania błędów, o wpływie stanów chorobowych, używania leków i środków psychotropowych na wydolność psychofizyczną, higiena życia i pracy, czynnik ludzki w lotnictwie;

5) meteorologia: ruch układów ciśnienia atmosferycznego, struktura i przemieszczanie się frontów mas powietrza, właściwości mas powietrza, pochodzenie i rozwój zjawisk pogodowych, ich właściwości i znaczenie dla warunków startu, przelotu i lądowania, interpretacja i wykorzystanie informacji meteorologicznych, map pogodowych, prognoz i ostrzeżeń, skróty i kody stosowane w informacjach meteorologicznych, procedury pozyskiwania informacji pogodowych;

6) nawigacja: zasady nawigacji lotniczej, obliczenia nawigacyjne dla przelotów, szczególnie wykonywanych według wskazań przyrządów;

7) procedury operacyjne: wykorzystanie dokumentacji lotniczej, operacyjnej i nawigacyjnej, procedury operacyjne dotyczące przewozu ładunków i materiałów niebezpiecznych, procedury badania wypadków i incydentów lotniczych, postępowanie w razie sytuacji awaryjnych, postępowanie w razie działań bezprawnych, sabotażu i aktów terroru na statku powietrznym;

8) zasady lotu: podstawowe zasady aerodynamiki i aerostatyki oraz mechaniki lotu samolotów, śmigłowców i sterowców;

9) łączność: sprzęt łączności wykorzystywany w pracy dyspozytora lotniczego, procedury i frazeologia łączności ze statkiem powietrznym oraz stacjami i służbami naziemnymi.

1) wykonania dokładnej i prawidłowej analizy pogody na podstawie informacji meteorologicznych o pogodzie przewidywanej i rzeczywistej i map pogody oraz sporządzania na tej podstawie informacji wartościowej pod względem operacyjnym o pogodzie na trasie przelotu, w sąsiedztwie trasy przelotu i w rejonach lotnisk zapasowych, przewidywania tendencji do zmian pogody dla trasy przelotu, lotniska docelowego i lotnisk zapasowych, z uwzględnieniem wymagań przewozu lotniczego;

2) określania optymalnych tras lotu dla odcinków przelotu i sporządzania ręcznych lub komputerowych planów operacyjnych lotu i planów lotu na potrzeby służb ruchu lotniczego;

3) sprawowanie operacyjnego nadzoru nad lotem i zapewnienia pomocy dowódcy statku powietrznego w niekorzystnych warunkach pogodowych i nawigacyjnych zgodnie z przyjętymi procedurami.

1) w okresie 3 lat bezpośrednio poprzedzających ubieganie się o wydanie licencji w ciągu 2 lat w przewozie lotniczym czynności na stanowisku:

2) w okresie 2 lat bezpośrednio poprzedzających ubieganie się o wydanie licencji czynności asystenta dyspozytora lotniczego co najmniej w ciągu jednego roku

1) prawo lotnicze - przepisy prawa międzynarodowego i krajowego, przepisy dotyczące licencjonowania odnoszące się do licencji mechanika lotniczego obsługi technicznej i uprawnień, które mogą zostać do nich wpisane, przepisy dotyczące obsługi technicznej statków powietrznych;

2) nauki techniczne - jednostki miar, atmosfera wzorcowa, podstawy aerodynamiki i mechaniki lotu;

3) technika lotnicza dotycząca statku powietrznego odpowiedniego do licencji i uprawnienia - rodzaje i parametry techniczne materiałów stosowanych w budowie statku powietrznego, podstawowe zespoły i układ konstrukcyjny statku powietrznego, wytrzymałość konstrukcji statku powietrznego, techniki naprawy uszkodzeń;

4) obsługa techniczna statku powietrznego i bezpieczeństwo obsługi statku powietrznego odpowiedniego do licencji i uprawnienia - program obsługi technicznej statku powietrznego, komponenty o ograniczonej żywotności, przygotowanie materiałów i wyposażenia obsługowego, przygotowanie stanowiska obsługowego, procedury wykonania obsługi technicznej, procedury bezpieczeństwa podczas wykonywania obsługi technicznej, dokumentowanie wykonania czynności obsługowych;

5) człowiek - możliwości i ograniczenia: podstawowa wiedza o fizjologii i psychologii człowieka oraz wpływie warunków pracy, chorób, higieny, środki ograniczające sprawność psychiczną lub fizyczną mechanika, czynnik ludzki w obsłudze statków powietrznych.

1) wykorzystania instrukcji obsługi;

2) posługiwania się odpowiednimi narzędziami i materiałami;

3) utrzymywania porządku na stanowisku pracy;

4) dbałości o zdatność statku powietrznego do lotu;

5) dokonania przeglądu po zakończeniu obsługi statku powietrznego;

6) dokumentowania poszczególnych czynności przeglądu lub obsługi;

7) wpisywania poświadczeń obsługi do dokumentów obsługi statku powietrznego.

1) elementów:

• 1 rok pracy w charakterze mechanika obsługi płatowca i jego systemów lub awioniki;

2) statku powietrznego jako całości: samolotu albo śmigłowca nieobjętych rozporządzeniem nr 216/2008 oraz wiatrakowca o maksymalnej masie do startu nieprzekraczającej (MTOM) 5700 kg - 2 lata pracy w charakterze mechanika lotniczego obsługi technicznej wszystkich elementów statku powietrznego;

3) statku powietrznego jako całości: sterowca, balonu wolnego, szybowca i motoszybowca, jeżeli ma być uprawniony do poświadczenia obsługi - 2 lata pracy.

1) elementów samolotów i śmigłowców nieobjętych rozporządzeniem nr 216/2008 oraz wiatrakowców o maksymalnej masie do startu nieprzekraczającej (MTOM) 5700 kg, odrębnie dla:

2) statku powietrznego jako całości: samolotu albo śmigłowca nieobjętych rozporządzeniem nr 216/2008 oraz wiatrakowca o maksymalnej masie do startu nieprzekraczającej (MTOM) 5700 kg;

3) statku powietrznego jako całości: sterowca, balonu wolnego, szybowca, motoszybowca.

1) po odbyciu i zaliczeniu przez kandydata szkolenia w ośrodku szkolenia wymienionym w § 26 rozporządzenia;

2) kandydatowi posiadającemu wymaganą praktykę na dane uprawnienie określone w pkt 6.2.2;

3) kandydatowi, który uzyskał pozytywny wynik z egzaminu państwowego.

Załącznik nr 4 - Nazwy i skróty nazw uprawnień wpisywanych do licencji

Stosowane w licencjach nazwy i skróty nazw uprawnień są zamieszczone w poniższej tabeli:

Załącznik nr 5 - Świadectwo uznania (wzór)

patrz oryginał

Załącznik nr 1 - Nazwy specjalności członka personelu lotniczego i symbole licencji

	Nazwa specjalności członka personelu lotniczego	Nazwa specjalności członka personelu lotniczego	Symbol literowy licencji
	1	2	3
	pilot wiatrakowcowy turystyczny	private pilot (autogiro)	PPL(AG)
	pilot wiatrakowcowy zawodowy	commercial pilot (autogiro)	CPL(AG)
	nawigator lotniczy	flight navigator	FNL
	mechanik pokładowy	flight engineer	FEL
	mechanik lotniczy obsługi technicznej	aircraft maintenance mechanic	MML
	dyspozytor lotniczy	flight dispatcher	FDL
	radiooperator pokładowy	flight radiooperator	FRL