LegalizeRozporządzenie Ministra Energii z dnia 23 listopada 2016 r. w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących prowadzenia ruchu podziemnych zakładów górniczych
odłączenie stacji odmetanowania od rurociągów ssących i tłoczących,
regulację ciśnienia gazu po stronie ssącej,
kierowanie gazu z rurociągów metanowych do atmosfery lub wyrobiska, umożliwiające odprowadzenie gazu w przypadku przerwy w ruchu stacji odmetanowania,
sygnalizowanie u dyspozytora ruchu zakładu górniczego, że stacja odmetanowania została wyłączona z ruchu,
automatyczne wyłączenie ruchu stacji odmetanowania w przypadku, gdy stężenie metanu w rurociągu metanowym wynosi mniej niż 30%;
2) przerywacz płomieni w rurociągu metanowym:
doprowadzającym gaz do stacji,
odprowadzającym gaz do atmosfery;
3) łączność telefoniczną z dyspozytorem ruchu zakładu górniczego.
Stację odmetanowania o napędzie elektrycznym wyposaża się dodatkowo w urządzenia umożliwiające:
1) rezerwowe wytwarzanie podciśnienia w stacji odmetanowania;
2) rejestrację ciśnienia gazu po stronie ssącej i tłoczącej;
3) wyłączenie z ruchu sprężarki w przypadku zmniejszenia się ilości wody chłodzącej poniżej wartości granicznej;
4) dokonywanie pomiarów temperatury:
sprężonego gazu przed jego ochłodzeniem,
wody chłodzącej;
5) sygnalizację za pomocą sygnalizacji świetlnej i akustycznej wyłączenia z ruchu urządzeń wytwarzających podciśnienie w stacji odmetanowania.
§ 368.
W inżektorowych stacjach odmetanowania nie stosuje się przerywaczy płomieni w rurociągach metanowych.
§ 369.
W inżektorowych stacjach odmetanowania jest dopuszczalne stosowanie zamiast:
1) automatycznych - ręcznych urządzeń do wyłączania z ruchu stacji odmetanowania w przypadku, gdy stężenie metanu w gazie wynosi mniej niż 30%, pod warunkiem dokonywania pomiarów stężenia metanu w gazie i kontroli ruchu stacji co 2 godziny;
2) rejestracji stężenia metanu w gazie - dokonywanie pomiarów stężenia metanu w gazie wykonywanych co 2 godziny, których wyniki wpisuje się do książki kontroli ruchu stacji;
3) sygnalizacji wyłączenia z ruchu stacji do dyspozytora - bezpośredniej łączności ze stacji do dyspozytora zakładu górniczego przy zapewnieniu stałej obsługi stacji.
§ 370.
W przypadku nowo zainstalowanych urządzeń w stacji odmetanowania:
1) dokonuje się ich odbioru technicznego;
2) wykonuje się próbę ich szczelności;
3) bada się prawidłowość działania aparatury zabezpieczającej i kontrolno-pomiarowej.
W celu sprawdzenia prawidłowości działania nowo zainstalowanych urządzeń w stacji odmetanowania przeprowadza się, przez 72 godziny, ruch próbny tych urządzeń bez pobierania metanu.
Rozdział 4. Zagrożenie wyrzutami gazów i skał
§ 371.
Granice pól zagrożenia wyrzutami gazów i skał obejmują:
1) złoże, pokład lub ich części zaliczone do kategorii zagrożenia wyrzutami gazów i skał;
2) wyrobiska, w których skutki wyrzutu gazów i skał lub nagłego wypływu gazów mogą stworzyć zagrożenie jednym z tych zjawisk, w tym wyrobiska, którymi są odprowadzane gazy po zaistniałym wyrzucie oraz w których może dojść do zaburzenia przewietrzania w wyniku zaistniałego wyrzutu.
§ 372.
W zakładach górniczych eksploatujących złoże w pokładach zagrożonych wyrzutami gazów i skał, organizuje się i wyposaża służbę do spraw zapobiegania zagrożeniom wyrzutami gazów i skał.
§ 373.
Pracowników wykonujących pracę w polach zagrożonych wyrzutami gazów i skał zapoznaje się z aktualnym stanem zagrożenia wyrzutami gazów i skał, jego objawami oraz zasadami postępowania w przypadku wystąpienia objawów lub faktycznego wyrzutu gazów i skał.
Rozpoznawanie i prognozowanie stanu zagrożenia wyrzutami gazów i skał, prowadzenie robót górniczych w warunkach występowania zagrożenia wyrzutami gazów i skał oraz zwalczanie tego zagrożenia wykonuje się w sposób określony w załączniku nr 3 do rozporządzenia.
§ 374.
analiza stanu zagrożenia wyrzutami gazów i skał jest dokonywana przez kierownika ruchu zakładu górniczego nie rzadziej niż co 12 miesięcy na podstawie opinii zespołu, o którym mowa w § 240 ust. 2.
§ 375.
W pokładach węgla niezaliczonych do poszczególnych kategorii zagrożenia wyrzutami gazów i skał, w których metanonośność jest większa niż 4,5 m^3^CH4/Mg czystej substancji węglowej, dokonuje się pomiarów zwięzłości węgla i intensywności desorpcji metanu.
Pomiarów, o których mowa w ust. 1, dokonuje się:
1) po udostępnieniu pokładu;
2) w wyrobiskach korytarzowych drążonych w pokładach węgla w odstępach nie większych niż 200 m;
3) w rejonach występowania zaburzeń geologicznych.
Drążenie wyrobiska wstrzymuje się w przypadku stwierdzenia:
1) wskaźnika zwięzłości węgla mniejszego niż 0,3 lub
2) intensywności desorpcji metanu większej niż 1,2 kPa.
Drążenie wyrobiska, o którym mowa w ust. 3, wstrzymuje się do czasu określenia przez kierownika ruchu zakładu górniczego warunków bezpiecznego prowadzenia robót górniczych.
§ 376.
W wyrobiskach korytarzowych kamiennych, w których odległość czoła przodka do udostępnionego pokładu węgla wynosi nie mniej niż 3 m, dokonuje się pomiaru intensywności desorpcji metanu w pokładzie.
W przypadku stwierdzenia intensywności desorpcji metanu większej niż 1,2 kPa, drążenie wyrobiska wstrzymuje się do czasu określenia przez kierownika ruchu zakładu górniczego warunków bezpiecznego prowadzenia robót górniczych.
§ 377.
W wyrobiskach korytarzowych drążonych w pokładach węgla zaliczonych do i kategorii zagrożenia wyrzutami gazów i skał dokonuje się pomiarów:
1) zwięzłości węgla;
2) intensywności desorpcji metanu.
Pomiarów, o których mowa w ust. 1, dokonuje się w:
1) odstępach nie większych niż 100 m;
2) rejonach zaburzeń geologicznych.
§ 378.
W wyrobiskach korytarzowych drążonych w pokładach węgla zaliczonych do ii kategorii zagrożenia wyrzutami gazów i skał dokonuje się pomiarów:
1) zwięzłości węgla;
2) intensywności desorpcji metanu;
3) ilości zwiercin.
Pomiarów, o których mowa w ust. 1, dokonuje się z wyprzedzeniem zakładanego postępu przodka w:
1) odstępach nie większych niż 50 m;
2) rejonach zaburzeń geologicznych.
§ 379.
W wyrobiskach korytarzowych drążonych w pokładach węgla zaliczonych do iii kategorii zagrożenia wyrzutami gazów i skał dokonuje się pomiarów:
1) zwięzłości węgla;
2) intensywności desorpcji metanu;
3) ilości zwiercin.
Pomiarów, o których mowa w ust. 1, dokonuje się nie rzadziej niż raz na dobę w dniach, w których jest prowadzone drążenie wyrobiska z wyprzedzeniem zakładanego postępu przodka.
§ 380.
W wyrobiskach korytarzowych drążonych w nienaruszonych robotami eksploatacyjnymi częściach złoża w pokładach węgla zagrożonych wyrzutami gazów i skał wykonuje się pomiary:
1) metanonośności;
2) zwięzłości węgla;
3) intensywności desorpcji metanu;
4) własności sorpcyjnych;
5) zawartości części lotnych w węglu.
Pomiarów, o których mowa w ust. 1, dokonuje się w odstępach nie większych niż 50 m.
Kryteria oceny stanu zagrożenia wyrzutami gazu i skał na podstawie własności sorpcyjnych i zawartości części lotnych w węglu są określane przez rzeczoznawcę.
§ 381.
Szczegółowy zakres wykonywanych pomiarów oraz postępowania w przypadku przekroczenia dopuszczalnych wartości parametrów wyrzutowych, o których mowa w § 377-380, jest określany przez kierownika ruchu zakładu górniczego.
§ 382.
Odstąpienie od wykonywania pomiarów, o których mowa w § 377-380, jest dopuszczalne za zgodą kierownika ruchu zakładu górniczego, wydaną na podstawie opinii zespołu, o którym mowa w § 240 ust. 2.
§ 383.
W przypadku stwierdzenia na podstawie wyników pomiarów, o których mowa w § 375 ust. 1, intensywności desorpcji metanu większej niż 1,2 kPa, wykonuje się dodatkowe pomiary:
1) intensywności desorpcji metanu;
2) ilości zwiercin;
3) wskaźnika zwięzłości węgla pobranego z najmniej zwięzłej warstwy w czole przodka.
Dodatkowe pomiary, o których mowa w ust. 1, wykonuje się nie rzadziej niż raz na dobę w dniach, w których jest prowadzone drążenie wyrobiska.
Dodatkowe pomiary, o których mowa w ust. 1, nie wykonuje się w przypadku stwierdzenia w trzech kolejnych pomiarach intensywności desorpcji metanu nie większej niż 1,2 kPa.
§ 384.
W wyrobiskach korytarzowych drążonych w pokładach węgla zaliczonych do iii kategorii zagrożenia wyrzutami gazów i skał dokonuje się kontrolnych pomiarów intensywności desorpcji metanu i ilości zwiercin w otworach badawczych w przypadku wystąpienia:
1) innych objawów zagrożenia, w szczególności zmiany struktury węgla, nagłego wypływu metanu, wydmuchu gazu oraz zwiercin z otworu;
2) uskoku lub strefy zaburzeń geologicznych przerywających ciągłość pokładu - w odległości nie mniejszej niż 4 m przed zaburzeniem, w zaburzeniu oraz 4 m za zaburzeniem.
Długość otworów badawczych wynosi nie mniej niż 6 m.
W przypadku dokonywania pomiarów intensywności desorpcji metanu i ilości zwiercin w zawodnionym górotworze, długość otworów badawczych może być mniejsza niż określona w ust. 2.
§ 385.
Warunki drążenia wyrobiska kamiennego na odcinku 3 m przed pokładem zagrożonym wyrzutami gazów i skał oraz sposób otwarcia pokładu są określane przez kierownika ruchu zakładu górniczego na podstawie opinii zespołu, o którym mowa w § 240 ust. 2.
§ 386.
W celu zbadania zalegania skał w pokładach węgla zagrożonych wyrzutami gazów i skał, w wyrobiskach korytarzowych drążonych równolegle do uskoku, w nasunięciach o zrzucie większym od grubości pokładu lub sfałdowania, wykonuje się otwory rozpoznawcze w kierunku zaburzenia.
Otwory rozpoznawcze, o których mowa w ust. 1, wykonuje się w odstępach nie mniejszych niż 50 m.
§ 387.
W celu bieżącego rozpoznawania zagrożenia wyrzutami gazów i skał w wyrobiskach korytarzowych w pokładach zaliczonych do iii albo iV kategorii zagrożenia metanowego drążonych kombajnami, wykonuje się otwory rozpoznawcze wyprzedzające czoło przodka nie mniej niż o:
1) 10 m - w przypadku wyrobisk drążonych za pomocą kombajnów;
2) 4 m - w przypadku wyrobisk prowadzonych za pomocą materiałów wybuchowych.
§ 388.
W przypadku stwierdzenia zaburzeń geologicznych w drążonych wyrobiskach w pokładach zaliczonych do iii albo iV kategorii zagrożenia metanowego i zagrożonych wyrzutami gazów i skał wykonuje się pomiary:
1) intensywności desorpcji metanu;
2) wskaźnika zwięzłości węgla.
Pomiarów, o których mowa w ust. 1, dokonuje się:
1) nie rzadziej niż raz na dobę;
2) w okresie przechodzenia wyrobiska przez strefę zaburzeń.
§ 389.
Szczegółowy zakres wykonywania otworów i pomiarów w przypadkach, o których mowa w § 387 i § 388, jest określany przez kierownika ruchu zakładu górniczego.
§ 390.
Odstąpienie od wykonywania otworów i pomiarów w przypadkach, o których mowa w § 387 i § 388, jest dopuszczalne za zgodą kierownika ruchu zakładu górniczego, wydawaną na podstawie opinii zespołu, o którym mowa w § 240 ust. 2.
§ 391.
W przypadku napotkania w trakcie wykonywania otworu rozpoznawczego lub drążenia wyrobiska korytarzowego w pokładach węgla zagrożonych wyrzutami gazów i skał zaburzenia geologicznego przerywającego ciągłość pokładu lub powodującego zmianę jego grubości:
1) wstrzymuje się drążenie wyrobiska;
2) wykonuje się dodatkowe otwory badawcze na głębokość nie mniejszą niż 6 m.
§ 392.
Ocenę stanu zagrożenia wyrzutami gazów i skał w ścianach prowadzonych w pokładach zagrożonych wyrzutami gazów i skał dokonuje się na podstawie wyników pomiarów wykonywanych w przodkach chodników przyścianowych.
W przypadku wystąpienia w ścianie zaburzeń geologicznych przerywających ciągłość pokładu, niestwierdzonych i niezbadanych wcześniej wyrobiskami przyścianowymi, kontrolę i ocenę stanu zagrożenia wyrzutami gazów i skał w ścianie prowadzi się w sposób dostosowany do lokalnych warunków i w zakresie wyznaczonym przez kierownika ruchu zakładu górniczego.
§ 393.
Przodki wyrobisk prowadzonych w pokładach zagrożonych wyrzutami gazów i skał lub udostępniających te pokłady oraz miejsca określone przez kierownika ruchu zakładu górniczego oznakowuje się tablicami, na których umieszcza się wyniki pomiarów wskaźników zagrożenia wyrzutami gazów i skał.
Wyniki pomiarów, o których mowa w ust. 1, umieszcza się bezpośrednio po ich dokonaniu.
§ 394.
W przypadku stwierdzenia w pokładach zagrożonych wyrzutami gazów i skał intensywności desorpcji metanu wynoszącej:
1) nie mniej niż 1,2 i nie więcej niż 2,0 kPa włącznie, przy wskaźniku zwięzłości węgla mniejszym niż 0,3 lub objętości zwiercin większej niż 4 dm^3^ z 1 mb otworu,
2) więcej niż 2,0 kPa
- dalsze urabianie wstrzymuje się.
W przypadkach, o których mowa w ust. 1:
1) stosuje się metody zwalczania zagrożenia wyrzutami gazów i skał dostosowane do warunków lokalnych;
2) wyrobiska prowadzi się na warunkach określonych przez kierownika ruchu zakładu górniczego na podstawie opinii zespołu, o którym mowa w § 240 ust. 2.
§ 395.
W wyrobiskach korytarzowych drążonych w pokładach zagrożonych wyrzutami gazów i skał urabianie kombajnami jest dopuszczalne w przypadku gdy:
1) intensywność desorpcji metanu wynosi:
nie więcej niż 1,2 kPa,
nie mniej niż 1,2 i nie więcej niż 2,0 kPa włącznie przy wskaźniku zwięzłości węgla większym od 0,3 i ilości zwiercin nie większej niż 4 dm^3^;
2) w odległości 4 m przed i za czołem przodka nie występują zaburzenia geologiczne przerywające ciągłość pokładu.
Przodek chodnika drążonego kombajnem wyprzedza się otworem rozpoznawczym o długości nie mniejszej niż 10 m.
W przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, kierownik ruchu zakładu górniczego może zezwolić na urabianie kombajnem na podstawie opinii zespołu, o którym mowa w § 240 ust. 2.
§ 396.
W polach zagrożonych wyrzutami gazów i skał stosuje się zabezpieczenia metanometryczne z metanomierzami o działaniu ciągłym, których wyniki pomiarów rejestruje się w centrali systemu gazometrycznego, wyłączające automatycznie zabezpieczane urządzenia elektryczne w czasie nie dłuższym niż 15 s, liczonym od momentu pojawienia się w komorze pomiarowej dowolnego zastosowanego metanomierza mieszanki metanowo-powietrznej o stężeniu o 0,2% wyższym od ustalonego progu zadziałania danego metanomierza.
§ 397.
W zakładzie górniczym eksploatującym pokłady węgla zagrożone wyrzutami gazów i skał:
1) dla nowo udostępnianej części złoża, gdy stwierdzona metanonośność wynosi nie mniej niż 4,5 m^3^CH4/Mg w przeliczeniu na czystą substancję węglową, opracowuje się prognozę zagrożenia wyrzutowego;
2) osoby przebywające w wyrobiskach wyposaża się w ucieczkowy sprzęt izolujący układ oddechowy.
Prognoza, o której mowa w ust. 1 pkt 1, uwzględnia:
1) ocenę warunków górniczo-geologicznych, w szczególności tektonikę i dotychczasową eksploatację;
2) wyniki oznaczeń gazonośności i zwięzłości węgla;
3) sejsmiczność górotworu.
Prognoza, o której mowa w ust. 1 pkt 1, jest opracowywana przez rzeczoznawcę.
§ 398.
Wiercenie otworów badawczych w węglu w pokładach zagrożonych wyrzutami gazów i skał wykonuje się wiertarkami obrotowymi.
W przypadku stwierdzenia wydmuchu zwiercin i gazu, wiercenie otworów, o których mowa w ust. 1, natychmiast przerywa się.
W przypadku przerwania wiercenia otworów, o których mowa w ust. 1:
1) otworów tych nie pogłębia się;
2) dalszy sposób postępowania jest określany przez kierownika ruchu zakładu górniczego na podstawie opinii zespołu, o którym mowa w § 240 ust. 2.
§ 399.
Wiercenie wiertarkami udarowymi w kamieniu w przodkach kamienno-węglowych jest dopuszczalne w przypadku:
1) niewykazywania przez pomiary przekroczeń wielkości wskaźników wyrzutowych;
2) wyprzedzania calizny kamiennej przez caliznę węglową o nie mniej niż jeden zabiór.
§ 400.
Otwór rozpoznawczy o średnicy większej niż 46 mm wykonywany w pokładach zaliczonych do iii kategorii zagrożenia wyrzutami gazów i skał zabezpiecza się głowicą przeciwwyrzutową lub w inny sposób, określony przez kierownika ruchu zakładu górniczego.
Wiercenie otworu bez jego zabezpieczenia jest dopuszczalne w przypadku:
1) wycofania pracowników na odległość nie mniejszą niż 40 m od miejsca wiercenia;
2) zastosowania zdalnego sterowania wiertnicy.
Długość otworów, o których mowa w ust. 1, jest określana przez kierownika ruchu zakładu górniczego na podstawie opinii zespołu, o którym mowa w § 240 ust. 2.
§ 401.
W zakładach górniczych wydobywających sól, w wyrobiskach korytarzowych drążonych w złożu zagrożonym wyrzutami gazów i skał wykonuje się wyprzedzające otwory badawcze.
W złożu soli lub ich częściach zaliczonym do:
1) i albo ii kategorii zagrożenia wyrzutami gazów i skał - wykonuje się jeden wyprzedzający otwór badawczy w osi wyrobiska;
2) iii kategorii zagrożenia wyrzutami gazów i skał - wykonuje się dwa wyprzedzające otwory badawcze przy lewym i prawym ociosie wyrobiska pod kątem 30° do osi wyrobiska.
Otwory, o których mowa w ust. 1:
1) wykonuje się w czole przodka;
2) są o długości większej o co najmniej 1 m od zabioru przy urabianiu przodka.
W trakcie wykonywania otworów, o których mowa w ust. 1, obserwuje się zjawiska gazowe.
§ 402.
W wyprzedzających otworach badawczych wykonywanych w wyrobiskach, o których mowa w § 401 ust. 1, dokonuje się pomiarów stężenia metanu i siarkowodoru.
W przypadku stwierdzenia na podstawie wyników pomiarów, o których mowa w ust. 1, w otworze badawczym:
1) występowania zjawisk gazowych, w szczególności wydmuchów gazów lub zwiercin,
2) stężenia:
metanu większego niż 1% lub
siarkowodoru większego niż 0,005%
- w pobliżu otworu wykonuje się nie mniej niż jeden otwór badawczy, w którym dokonuje się pomiarów ciśnienia i intensywności wypływu gazu.
Prowadzenie robót w przodku wstrzymuje się w przypadku stwierdzenia w otworze badawczym:
1) ciśnienia gazu większego niż 20 kPa lub
2) intensywności wypływu gazu większej niż 0,5 dm^3^/min.
Wstrzymanie prowadzenia robót w przodku, o którym mowa w ust. 3, następuje do czasu określenia przez kierownika ruchu zakładu górniczego warunków bezpiecznego prowadzenia robót górniczych.
§ 403.
Warunki i zakres prowadzenia mechanicznego urabiania w złożu soli zagrożonym wyrzutami gazów i skał są określane przez kierownika ruchu zakładu górniczego.
W wyrobiskach prowadzonych w złożu, o którym mowa w ust. 1, roboty strzałowe wykonuje się metodą centralnego strzelania, po wycofaniu pracowników ze strefy zagrożenia skutkami wyrzutu.
§ 404.
Wiercenie otworów wielkośrednicowych w złożu soli zaliczonym do ii albo iii kategorii zagrożenia wyrzutami gazów i skał prowadzi się na podstawie dokumentacji technicznej, zatwierdzanej przez kierownika ruchu zakładu górniczego.
§ 405.
W złożu soli zaliczonym do iii kategorii zagrożenia wyrzutami gazów i skał stosuje się zabezpieczenia metanometryczne z metanomierzami o działaniu ciągłym, których wyniki pomiarów rejestruje się w centrali systemu gazometrycznego, wyłączające automatycznie zabezpieczane urządzenia elektryczne w czasie nie dłuższym niż 15 s, liczonym od momentu pojawienia się w komorze pomiarowej dowolnego zastosowanego metanomierza mieszanki metanowo-powietrznej o stężeniu o 0,2% wyższym od ustalonego progu zadziałania danego metanomierza.
§ 406.
W zakładach górniczych wydobywających sól, osoby przebywające w polach zagrożonych wyrzutami gazów i skał wyposaża się w ucieczkowy sprzęt izolujący układ oddechowy.
§ 407.
W zakładach górniczych wydobywających rudy miedzi, w wyrobiskach udostępniających i przygotowawczych wykonuje się wyprzedzające otwory rozpoznawcze w:
1) i kategorii zagrożenia wyrzutami gazów i skał - nie mniej niż dwa otwory wyprzedzające o nie najmniej niż 15 m czoło przodka lub wiązki przodków;
2) ii kategorii zagrożenia wyrzutami gazów i skał - nie mniej niż dwa otwory wyprzedzające o nie najmniej niż 15 m czoło przodka lub wiązki przodków oraz dodatkowo nie mniej niż jeden otwór wykonany według ustaleń kierownika działu górniczego zaopiniowanych przez zespół, o którym mowa w § 240 ust. 2.
W przypadku stwierdzenia w otworze ciśnienia gazu większego od 2 MPa lub intensywności wypływu gazu większej od 500 dm^3^/min prowadzenie robót w przodku wstrzymuje się do czasu określenia przez kierownika ruchu zakładu górniczego, po zasięgnięciu opinii zespołu, o którym mowa w § 240 ust. 2, warunków dalszego ich prowadzenia.
W zakładach górniczych wydobywających rudy miedzi, w polach eksploatacyjnych zaliczonych do i i ii kategorii zagrożenia wyrzutami gazów i skał wykonuje się wyprzedzające otwory rozpoznawcze, dołowe badania sejsmiczne lub inne.
zakres wierceń badawczych dla rozpoznania zagrożenia wyrzutami gazów i skał w przyszłych polach eksploatacyjnych, oraz zakres dodatkowych badań określa kierownik ruchu zakładu górniczego po zasięgnięciu opinii zespołu, o którym mowa w § 240 ust. 2.
W przypadku wzrostu zagrożenia gazogeodynamicznego charakteryzującego się występowaniem w otworze badawczym stężenia metanu powyżej 5% oraz stwierdzonym ciśnieniem gazu w otworze większym od 2 MPa lub intensywnością wypływu gazu większą od 500 dm^3^/min, wstrzymuje się prowadzenie robót górniczych do czasu ustalenia przez kierownika ruchu zakładu górniczego, po zasięgnięciu opinii zespołu, o którym mowa w § 240 ust. 2, warunków dalszego ich prowadzenia.
Rozdział 5. Zagrożenie wybuchem pyłu węglowego
§ 408.
W zakładach górniczych mających podziemne wyrobiska górnicze wykonane w pokładach węgla kamiennego lub brunatnego organizuje się służbę do zwalczania zagrożenia wybuchem pyłu węglowego.
§ 409.
Badania pokładu węgla lub jego części pod względem zagrożenia wybuchem pyłu węglowego wykonuje się niezwłocznie po wykonaniu w pokładzie węgla:
1) 300 m wyrobisk w przestrzeniach nieobjętych granicami pola metanowego;
2) 500 m wyrobisk w polach metanowych.
Badania wyrobisk lub ich części poza pokładami węgla pod względem zagrożenia wybuchem pyłu węglowego wykonuje się w trakcie:
1) ich drążenia;
2) przy zmianie warunków, które mogą mieć wpływ na ilość gromadzącego się w nich pyłu kopalnianego.
Uznanie pokładu za niezagrożony wybuchem pyłu węglowego wymaga wykonania badań i uzyskania opinii rzeczoznawcy.
Kierownik ruchu zakładu górniczego może zaliczyć pokłady węgla lub ich części albo wyrobiska lub ich części poza pokładami węgla do klasy B zagrożenia wybuchem pyłu węglowego bez konieczności wykonywania badań, o których mowa w ust. 1 i 2.
§ 410.
W zakładzie górniczym, o którym mowa w § 408:
1) badania zagrożenia wybuchem pyłu węglowego w celu klasyfikacji pokładów węgla oraz określenia zagrożenia w wyrobiskach górniczych, w tym szybach lub szybikach, są wykonywane przez rzeczoznawcę;
2) stosuje się środki zapobiegające powstawaniu pyłu węglowego;
3) gromadzący się pył węglowy:
neutralizuje się,
usuwa się po uprzednim pozbawieniu go lotności.
Stan i skuteczność stosowanych środków ochrony przed niebezpieczeństwem wybuchu pyłu węglowego kontroluje się.
§ 411.
Rozprzestrzenianie się pyłu węglowego ogranicza się poprzez stosowanie w miejscach jego powstawania i osiadania środków umożliwiających pozbawienie go lotności.
Pył kopalniany usuwa się z maszyn i urządzeń znajdujących się w wyrobisku w strefie zabezpieczającej.
§ 412.
W wyrobisku korytarzowym drążonym za pomocą maszyn urabiających, w którym występuje niebezpieczny pył węglowy, przodek oraz wyrobiska zmywa lub zrasza się wodą.
zmywanie lub zraszanie, o którym mowa w ust. 1, stosuje się:
1) w strefie nie mniejszej niż 10 m od przodka;
2) przed rozpoczęciem wykonywania pracy na zmianie;
3) w trakcie wykonywania pracy - w przypadku gromadzenia się pyłu węglowego.
§ 413.
Strefy zabezpieczające przed przeniesieniem się wybuchu pyłu węglowego utrzymuje się w wyrobiskach zaliczonych zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 118 ust. 4 ustawy do klasy a lub B zagrożenia wybuchem pyłu węglowego:
1) na długości wyrobiska:
przewietrzanego za pomocą lutniociągu,
w którym została wyznaczona strefa szczególnego zagrożenia tąpaniami;
2) na odcinku wyrobiska:
w którym są zainstalowane kable lub przewody elektroenergetyczne - w przypadku wyrobiska zaliczonego do stopnia „c” niebezpieczeństwa wybuchu metanu,
o długości nie mniejszej niż:
- 200 m od miejsc możliwego zapoczątkowania wybuchu pyłu węglowego, określonych zgodnie z tymi przepisami,
- 25 m od miejsc, w których znajdują się rozdzielnie, stacje transformatorowe, prostowniki i stycznikownie;
3) na długości ściany - w przypadku jej zbrojenia lub likwidacji.
Strefy zabezpieczające na całym obwodzie wyrobiska:
1) zmywa się wodą albo
2) opyla pyłem kamiennym albo
3) zmywa wodą i opyla pyłem kamiennym albo
4) zmywa wodą i rozsypuje środki higroskopijne.
§ 414.
Stref zabezpieczających nie stosuje się w:
1) wyrobisku:
wybierkowym,
w którym pył kopalniany jest zabezpieczony przed wybuchem w sposób naturalny,
korytarzowym, w którym nagromadzenie pyłu węglowego jest mniejsze niż 30 g/m^3^ wyrobiska,
kamiennym, w którym nie występuje niezabezpieczony pył kopalniany;
2) szybach lub szybikach;
3) podziemnych zbiornikach węgla.
§ 415.
Jeżeli pył kopalniany zalegający w strefie zabezpieczającej jest suchy - lotny, zawartość części niepalnych stałych w pyle kopalnianym w strefie zabezpieczającej, oznaczona zgodnie z Polską Normą dotyczącą oznaczania zawartości części niepalnych w pyle kopalnianym lub oznaczona przy użyciu przeznaczonych do tego celu przyrządów o dokładności pomiarowej nie mniejszej niż 3%, wynosi nie mniej niż:
1) 70% - w przypadku pól niemetanowych;
2) 80% - w przypadku pól metanowych.
§ 416.
Jeżeli pył kopalniany zalegający w strefie zabezpieczającej jest mokry - pozbawiony lotności, minimalną zawartość wody przemijającej w pyle kopalnianym w strefie zabezpieczającej, uniemożliwiającą przeniesienie wybuchu pyłu węglowego, oblicza się według wzoru:
gdzie poszczególne symbole oznaczają:
§ 417.
Jeżeli pył kopalniany zalegający w strefie zabezpieczającej jest mokry, całkow cie pozbawiony lotności i stosowane są środki higroskopijne, minimalną zawartość wody całkowitej w pyle kopalnianym w strefie zabezpieczającej, uniemożliwiającą przeniesienie wybuchu pyłu węglowego, oblicza się według wzoru:
gdzie poszczególne symbole oznaczają:
§ 418.
zawartość wody przemijającej lub całkowitej w pyle kopalnianym w strefie zabezpieczającej w polach niemetanowych wynosi nie mniej niż 0,9 W lub 0,9 W1.
§ 419.
W wyrobiskach korytarzowych, w polach metanowych zaliczonych do iV kategorii zagrożenia metanowego:
1) poza strefami zabezpieczającymi:
zawartość części niepalnych stałych w pyle kopalnianym wynosi nie mniej niż 50% lub
zawartość wody przemijającej lub całkowitej wynosi nie mniej niż 60% wartości wymaganej w strefie zabezpieczającej, określonej za pomocą wzoru, o którym mowa w § 416 lub w § 417, w przypadku stosowania środków higroskopijnych;
2) wewnątrz rejonów wentylacyjnych, w których są prowadzone roboty eksploatacyjne:
zawartość części niepalnych stałych w pyle kopalnianym wynosi nie mniej niż 80% lub
zawartość wody przemijającej lub całkowitej spełnia wymagania określone w § 416 lub w § 417 w przypadku stosowania środków higroskopijnych.
§ 420.
W strefie zabezpieczającej kontrole zawartości w pyle kopalnianym, o których mowa w § 415-418:
1) części niepalnych stałych,
2) wody przemijającej albo całkowitej
- są przeprowadzane przez służbę do zwalczania zagrożenia wybuchem pyłu węglowego.
Kontrole, o których mowa w ust. 1, przeprowadza się nie rzadziej niż co:
1) 30 dni - w przypadku stref zabezpieczających utrzymywanych na długości wyrobiska lub długości 200 m od strefy zabezpieczającej;
2) 90 dni - w przypadku stref zabezpieczających utrzymywanych na długości 25 m.
Częstotliwość przeprowadzania kontroli, o której mowa w ust. 1, jest określana przez kierownika ruchu zakładu górniczego w zależności od intensywności osiadania pyłu węglowego.
§ 421.
W wyrobiskach, w których nie jest możliwe utrzymywanie stref zabezpieczających, stosuje się rozstawne pyłowe zapory przeciwwybuchowe.
§ 422.
W wyrobiskach zaliczonych do klasy B zagrożenia wybuchem pyłu węglowego stosuje się zapory przeciwwybuchowe.
§ 423.
Stan techniczny zapór przeciwwybuchowych pyłowych jest kontrolowany przez służby do zwalczania zagrożenia wybuchem pyłu węglowego nie rzadziej niż co 30 dni.
§ 424.
W zaporze przeciwwybuchowej pyłowej jako środek gaszący stosuje się pył kamienny przeciwwybuchowy umieszczony na półkach.
§ 425.
zapory przeciwwybuchowe pyłowe dzielą się w zależności od konstrukcji na:
1) zwykłe - w przypadku gdy długość półki jest większa niż 65% maksymalnej szerokości wyrobiska w miejscu jej wykonania;
2) boczne - w przypadku gdy długość półki jest większa niż 40% i mniejsza niż 65% maksymalnej szerokości wyrobiska w miejscu jej wykonania;
3) rozstawne - w przypadku gdy ilość i wzajemna odległość półek jest tak dobrana, aby ilość pyłu kamiennego wynosiła 1 kg/m^3^ wyrobiska, a zapora była wykonana na całej długości strefy zabezpieczającej.
§ 426.
W zaporach przeciwwybuchowych wodnych wodę umieszcza się w pojemnikach typu otwartego lub zamkniętego.
zapory przeciwwybuchowe wodne dzielą się w zależności od konstrukcji na:
1) zwykłe - w przypadku gdy długość zestawu pojemników umieszczonych na pomoście lub zawieszonych na zestawie nośnym jest większa niż 65% maksymalnej szerokości wyrobiska w miejscu jego wykonania;
2) boczne - w przypadku gdy długość zestawu pojemników umieszczonych na pomoście lub zawieszonych na zestawie nośnym jest większa niż 50% i mniejsza niż 65% maksymalnej szerokości wyrobiska w miejscu jego wykonania;
3) schodkowo-boczne - w przypadku gdy nie ma możliwości wykonania zapór wodnych zwykłych lub bocznych ze względów ruchowych;
4) szybkiej konstrukcji.
§ 427.
zapory przeciwwybuchowe wykonuje się w odległości większej niż:
1) 5 m - od tam wentylacyjnych;
2) 10 m - od skrzyżowań chodników.
Wykonanie zapory przeciwwybuchowej w miejscach lokalnego zwiększenia poprzecznego przekroju wyrobiska, w szczególności w miejscach przybierania stropu, jest niedopuszczalne.
zasłonięcie zapory przeciwwybuchowej przez elementy mogące osłabić działanie podmuchu na półki lub pojemniki zapory jest niedopuszczalne.
W przypadku trudności w wykonaniu zapór przeciwwybuchowych w dużym przekroju wyrobiska stosuje się w środku wzmacniające zawieszenie półki lub zestaw pojemników.
Pył kamienny znajdujący się na półkach zapory przeciwwybuchowej jest lotny.
ilość wody lub pyłu kamiennego na zaporze przeciwwybuchowej powiększa się o 10% w stosunku do ilości obliczonej zgodnie z wymogami, o których mowa w § 440.
§ 428.
zaporę przeciwwybuchową pyłową wykonuje się z zachowaniem następujących wymogów:
1) do przeciwległych elementów obudowy przymocowuje się podpórki, które mają stabilną konstrukcję zapewniającą łatwy zrzut półek;
2) na podpórkę kładzie się kantówkę, a na przeciwległe kantówki kładzie się pomost;
3) pomost wykonuje się z dwóch desek, postawionych pionowo i połączonych sztywno ze sobą w kilku miejscach żebrami;
4) zewnętrzny odstęp desek pomostu wynosi około 0,2 m, a wysokość deski wynosi nie mniej niż 0,15 m;
5) na pomost kładzie się deseczki jedna przy drugiej, tworząc półkę, na którą wysypuje się pył kamienny, tworząc stożek;
6) poszczególne deseczki półki układa się luźno obok siebie;
7) stosuje się półki o długości deseczki wynoszącej 0,35 m lub 0,50 m;
8) odległość:
końców pomostu od obudowy wynosi nie mniej niż 0,05 m,
półki od stropu wynosi nie więcej niż 0,3 wysokości wyrobiska,
wierzchołka stożka pyłu od stropu wynosi nie mniej niż 0,25 m,
między poszczególnymi półkami wynosi nie mniej niż 2 m i nie więcej niż 3 m, a w wyjątkowych przypadkach nie mniej niż 1 m,
w zaporach rozstawnych między poszczególnymi półkami wynika ze spełnienia warunku określonego w § 425 pkt 3;
9) na półkach, których długość deseczek wynosi:
0,35 m:
- umieszcza się nie mniej niż 25 kg pyłu kamiennego na 1 mb półki,
- wysokość stożka nasypowego pyłu kamiennego wynosi nie mniej niż 0,1 m,
0,50 m:
- umieszcza się nie mniej niż 45 kg pyłu na 1 mb półki,
- wysokość stożka nasypowego pyłu kamiennego wynosi nie mniej niż 0,13 m.
W przypadku gdy warunki lokalne nie pozwalają na wykonanie półek w sposób, o którym mowa w ust. 1, za zgodą kierownika ruchu zakładu górniczego dopuszcza się wykonanie kilku pomostów lub całej zapory od stropu w odległości:
1) większej niż 0,3 wysokości wyrobiska i nie większej niż 0,4 wysokości wyrobiska;
2) mniejszej niż 0,25 m i nie mniejszej niż 0,05 m od wierzchołka stożka pyłu do lokalnej przeszkody, w szczególności lutniociągu lub rurociągu.
Przez odległość między półkami zapory przeciwwybuchowej rozumie się odległość między osiami poszczególnych pomostów tej zapory lub zestawów nośnych.
§ 429.
W przypadku zapory przeciwwybuchowej pyłowej bocznej liczbę półek zwiększa się o 10% w stosunku do wielkości wynikającej z § 427 ust. 6.
§ 430.
zapory przeciwwybuchowe wodne stosuje się w wyrobiskach lub w ich częściach, w których:
1) są utrzymywane strefy zabezpieczające wykonywane przez zmywanie lub
2) zalegający pył kopalniany jest całkowicie pozbawiony lotności.
§ 431.
zaporę przeciwwybuchową wodną zwykłą tworzą zestawy pojemników typu:
1) otwartego, które ustawia się na odpowiednich pomostach drewnianych lub metalowych, lub
2) zamkniętego, które zawiesza się na zestawach nośnych.
zaporę przeciwwybuchową wodną wykonuje się z zachowaniem następujących wymogów:
1) zaporę zawiesza się w górnej części wyrobiska;
2) zestawy pojemników mają możliwie największą długość w przekroju poprzecznym wyrobiska;
3) pojemniki umieszcza się w sposób zapewniający umiejscowienie dłuższego boku pojemnika prostopadle do osi wyrobiska;
4) w przypadku zastosowania pojemników typu otwartego dopuszcza się umieszczenie jednego z pojemników w zestawie równolegle do osi wyrobiska;
5) odległość:
dolnych krawędzi dna pojemników od stropu nie może wynosić więcej niż 0,3 wysokości wyrobiska,
górnych krawędzi dna pojemników od stropu nie może wynosić mniej niż 0,25 m,
skrajnych pojemników w zestawie od obudowy nie może wynosić mniej niż 0,05 m,
między pojemnikami a obudową lub inną przeszkodą nie może wynosić mniej niż 0,05 m,
między zestawami pojemników nie może wynosić mniej niż 2 m i więcej niż 3 m, a w przypadkach uzasadnionych względami bezpieczeństwa oraz gabarytami wyrobiska nie może wynosić mniej niż 1 m;
6) pojemniki typu otwartego ustawia się w sposób zapewniający ich swobodny zrzut;
7) mocowanie pojemników typu otwartego do pomostów, na których są ustawione, jest niedopuszczalne;
8) poziom wody w pojemnikach typu:
otwartego - liczony od krawędzi pojemników nie może wynosić mniej niż 0,02 m,
zamkniętego - liczony od otworu wlewowego nie może wynosić mniej niż:
- 0,04 m - w przypadku pojemników o pojemności 40 dm^3^,
- 0,05 m - w przypadku pojemników o pojemności 80 dm^3^.
Jeżeli warunki lokalne uniemożliwiają umieszczenie zestawów pojemników w sposób, o którym mowa w ust. 2, za zgodą kierownika ruchu zakładu górniczego dopuszcza się umieszczenie kilku zestawów pojemników w zaporze lub całej zapory od stropu w odległości:
1) większej niż 0,3 wysokości wyrobiska i nie większej niż 0,4 wysokości wyrobiska;
2) mniejszej niż 0,25 m i nie mniejszej niż 0,05 m od lokalnej przeszkody, w szczególności lutniociągu lub rurociągu.
§ 432.
W przypadku zapory przeciwwybuchowej wodnej bocznej na ociosach wyrobiska umieszcza się dodatkowe zestawy pojemników, przy czym:
1) zestawy te umieszcza się wzdłuż obydwu ociosów na długości zapory;
2) najniższy pojemnik umieszcza się na wysokości większej niż 0,3 wysokości wyrobiska;
3) znajdującej się w nich wody nie wlicza się do ilości wody, która jest wymagana w zaporze przeciwwybuchowej wodnej bocznej.
W przypadku zwiększenia ilości wody o 10% w stosunku do wielkości wynikającej z przepisów § 427 ust. 6, przepisu ust. 1 nie stosuje się.
§ 433.
W wyrobisku, w którym wykonanie zapory przeciwwybuchowej wodnej zwykłej lub bocznej nie jest możliwe, stosuje się zaporę przeciwwybuchową schodkowo-boczną.
zaporę przeciwwybuchową schodkowo-boczną wykonuje się z zachowaniem następujących wymagań:
1) pojemniki umieszcza się na obydwu ociosach w linii falistej, przy czym układ pojemników na jednym ociosie musi być odwrotnością układu na drugim ociosie;
2) stosuje się pojedyncze pojemniki typu:
otwartego napełnione wodą, które ustawia się na wspornikach przymocowanych do elementów obudowy, lub
zamkniętego napełnione wodą, które zawiesza się na zestawach nośnych, mocowanych do obudowy w sposób uniemożliwiający ich przemieszczanie;
3) zestawy pojemników znajdujących się na ociosach umieszcza się wzdłuż obydwu ociosów na długości zapory;
4) pojemniki umieszcza się między 0,3-0,7 wysokości wyrobiska;
5) odstęp między pojemnikami umieszczonymi w osi podłużnej wyrobiska nie może wynosić mniej niż 0,5 m i więcej niż 1,1 m - w zależności od odstępów obudowy.
§ 434.
zaporę przeciwwybuchową wodną szybkiej konstrukcji stosuje się wyłącznie w trakcie akcji pożarowej.
ilość wody w zaporze przeciwwybuchowej wodnej szybkiej konstrukcji wynosi nie mniej niż 200 dm^3^/m^2^ poprzecznego przekroju wyrobiska.
§ 435.
Główne zapory przeciwwybuchowe wykonuje się na wlocie i wylocie rejonu wentylacyjnego oraz w wyrobiskach łączących rejony wentylacyjne.
§ 436.
Pomocnicze zapory przeciwwybuchowe wykonuje się wewnątrz rejonów wentylacyjnych w odległości nie mniejszej niż 60 m i nie większej niż 200 m od miejsc możliwego zapoczątkowania wybuchu pyłu węglowego.
Pomocniczymi zaporami przeciwwybuchowymi zabezpiecza się:
1) wyrobisko, w którym:
pracują maszyny lub inne urządzenia powodujące powstawanie na długości nie mniej niż 30 m nagromadzenia pyłu węglowego niebezpiecznego w pyle kopalnianym niezabezpieczonym w ilości nie mniejszej niż 0,5 kg/m^3^ wyrobiska,
stężenie metanu w powietrzu jest wyższe niż 1,5% lub występują przystropowe nagromadzenia metanu,
została wyznaczona strefa szczególnego zagrożenia tąpaniami;
2) grupy przodków korytarzowych lub wybierkowych, których nie można zabezpieczyć oddzielnie zaporami;
3) wyrobiska korytarzowe, w których występują miejsca znacznego nagromadzenia niebezpiecznego pyłu węglowego w pyle kopalnianym niezabezpieczonym, w szczególności w ilości większej niż 0,5 kg/m^3^ wyrobiska, w odległości nie większej niż 200 m od siebie.
Dopuszcza się wykonanie pomocniczej zapory przeciwwybuchowej w odległości nie mniejszej niż 40 m i większej niż 200 m od miejsc możliwego zapoczątkowania wybuchu pyłu węglowego na warunkach określonych przez kierownika ruchu zakładu górniczego.
W przypadku, o którym mowa w ust. 3, strefę zabezpieczającą wykonaną przez opylanie pyłem kamiennym lub zmywanie wodą przedłuża się do miejsca wykonania pomocniczej zapory przeciwwybuchowej.
Jeżeli długość wyrobiska uniemożliwia wykonanie w nim całej pomocniczej zapory przeciwwybuchowej, w wyrobisku wykonuje się nie mniej niż połowę zapory, a pozostałą część zapory wykonuje się w sąsiednich wyrobiskach.
Pomocniczej zapory przeciwwybuchowej nie wykonuje się w wyrobisku między sąsiednimi przodkami wybierkowymi, jeżeli odległość między tymi przodkami jest mniejsza niż 150 m.
§ 437.
W polach metanowych wykonuje się dodatkowo pomocnicze zapory przeciwwybuchowe w odległości nie większej niż 200 m od siebie w wyrobiskach korytarzowych przewietrzanych:
1) za pomocą lutniociągów;
2) prądem powietrza wytwarzanym przez wentylator główny, w których:
znajdują są kable lub przewody elektroenergetyczne, a stężenie metanu w powietrzu jest większe niż 0,5%,
stężenie metanu w powietrzu jest większe niż 1,5%,
są wyznaczone strefy szczególnego zagrożenia tąpaniami.
§ 438.
zaporę przeciwwybuchową pyłową zwykłą lub boczną wykonuje się w miejscu, w którym zalegający pył kopalniany zawiera nie mniej niż:
1) 70% części niepalnych stałych - w polach niemetanowych;
2) 80% części niepalnych stałych - w polach metanowych.
§ 439.
zaporę przeciwwybuchową wodną wykonuje się w miejscu, w którym zalegający mokry pył kopalniany został pozbawiony lotności, z zastosowaniem warunków, o których mowa w § 416 lub § 417.
§ 440.
W przeliczeniu na 1 m^2^ przekroju wyrobiska w świetle obudowy w zaporze przeciwwybuchowej umieszcza się nie mniej niż:
1) 200 dm^3^ wody lub 200 kg pyłu kamiennego - w polach niemetanowych;
2) 400 dm^3^ wody lub 400 kg pyłu kamiennego - w polach metanowych oraz w polach niemetanowych w celu zabezpieczenia pól pożarowych.
§ 441.
W wyrobiskach niezagrożonych wybuchem pyłu węglowego nie rzadziej niż co:
1) 30 dni:
przeprowadza się kontrolę zawartości części niepalnych stałych lub wody przemijającej w pyle kopalnianym,
dokonuje się pomiarów ilości zalegającego pyłu węglowego;
2) 180 dni dokonuje się pomiarów intensywności osiadania pyłu węglowego.
Częstotliwość przeprowadzania kontroli oraz dokonywania pomiarów, o których mowa w ust. 1, jest określana przez kierownika ruchu zakładu górniczego.
§ 442.
W pomieszczeniach obiektów i urządzeń służących do przygotowania kopaliny do sprzedaży w miejscu, w którym powstaje pył węglowy, stosuje się urządzenia do jego neutralizacji lub usuwania.
Pył węglowy, który gromadzi się w miejscach pracy maszyn i urządzeń, usuwa się w trakcie postoju tych maszyn i urządzeń.
§ 443.
W miejscach, w których może wystąpić atmosfera wybuchowa, dokonuje się okresowej oceny ryzyka i identyfikacji zagrożeń.
Ocena, o której mowa w ust. 1, jest dokonywana przez kierownika ruchu zakładu górniczego z częstotliwością określoną w dokumencie zabezpieczenia miejsca pracy przed wybuchem.
Rozdział 6. Zagrożenie klimatyczne
§ 444.
W wyrobiskach podziemnych dokonuje się pomiarów temperatury pierwotnej skał.
Sposób dokonywania pomiarów temperatury pierwotnej skał określa Polska Norma dotycząca pomiarów temperatury pierwotnej skał związanych z zabezpieczeniem kopalń przed zagrożeniem temperaturowym.
§ 445.
Jeżeli temperatura pierwotna skał jest większa niż 30°C, w zakładzie górniczym:
1) opracowuje się prognozę warunków klimatycznych;
2) ustala się profilaktykę zapewniającą utrzymanie właściwej temperatury zastępczej klimatu.
Profilaktyka zapewniająca utrzymanie właściwej temperatury zastępczej klimatu w wyrobiskach wykonywanych w górotworze, którego temperatura pierwotna jest większa niż 40°C, jest opiniowana przez rzeczoznawcę.
§ 446.
W miejscach wykonywania pracy w wyrobiskach, w których występuje zagrożenie klimatyczne:
1) stosuje się środki zwalczające to zagrożenie;
2) kontroluje się stan techniczny i skuteczność stosowania środków, o których mowa w pkt 1.
§ 447.
Sposób dokonywania pomiarów parametrów mikroklimatu powietrza kopalnianego, wyznaczania temperatury zastępczej klimatu oraz dokumentowania wyników pomiarów parametrów mikroklimatu powietrza kopalnianego, służących do wyznaczenia tej temperatury, a także zasady wykonywania pracy przez pracowników w warunkach zagrożenia klimatycznego określa załącznik nr 3 do rozporządzenia.
§ 448.
Kryteria oceny zagrożenia klimatycznego oraz zaliczania tego zagrożenia do poszczególnych stopni tego zagrożenia określają przepisy wydane na podstawie art. 118 ust. 4 ustawy.
Rozdział 7. Zagrożenie wodne
§ 449.
W zakresie określonym przez geologa górniczego w zakładzie górniczym:
1) dokonuje się:
pomiarów dopływu wód do wyrobisk górniczych - nie rzadziej niż dwa razy w roku,
analizy chemicznej wód dopływających do wyrobisk górniczych - nie rzadziej niż raz w roku;
2) prowadzi się obserwacje hydrogeologiczne.
Na podstawie analizy, o której mowa w ust. 1 pkt 1 lit. b, z wycieków w szybach i szybikach określa się wpływ wód dopływających na materiały, z jakich jest wykonana obudowa wyrobiska górniczego.
Wyniki pomiarów, analizy i obserwacji, o których mowa w ust. 1, są przedstawiane przez geologa górniczego zespołowi, o którym mowa w § 240 ust. 2.
§ 450.
W zakładzie górniczym wykonuje się system odwadniania zabezpieczający wyrobiska przed zatopieniem.
System, o którym mowa w ust. 1, dostosowuje się do przewidywanego dopływu wód.
§ 451.
W trakcie prowadzenia robót górniczych w złożach, pokładach, wyrobiskach, ich częściach oraz w innych przestrzeniach w zakładzie górniczym, zaliczonych do ii stopnia zagrożenia wodnego:
1) wyrobiska eksploatacyjne:
prowadzi się wyłącznie w partiach rozpoznanych wyrobiskami korytarzowymi lub badawczymi otworami wiertniczymi,
prowadzone do pola wyprzedza się wyrobiskami korytarzowymi lub otworami badawczymi na odległość nie mniejszą niż 50 m;
2) stanowiska pracy określone przez kierownika ruchu zakładu górniczego wyposaża się w sygnalizację alarmową oraz wyznacza się dla nich drogi ucieczkowe.
W trakcie prowadzenia robót górniczych w złożach, pokładach, wyrobiskach, ich częściach oraz w innych przestrzeniach w zakładzie górniczym zaliczonych do iii stopnia zagrożenia wodnego poza wymaganiami określonymi w ust. 1:
1) w miejscu stałych stanowisk pracy instaluje się sygnalizację alarmową oraz wyznacza się drogi ucieczkowe;
2) opracowuje się plan ewakuacji wraz z instalacją sygnalizacji alarmowej na wypadek niekontrolowanego dopływu lub wdarcia się wody lub mieszaniny wody z luźnym materiałem skalnym do wyrobisk górniczych.
Szczegółowy zakres i sposób prowadzenia robót górniczych, o których mowa w ust. 1 i 2, określa się w technologii bezpiecznego prowadzenia robót.
Technologia, o której mowa w ust. 3, jest opiniowana przez zespół, o którym mowa w § 240 ust. 2, i zatwierdzana przez kierownika ruchu zakładu górniczego.
§ 452.
Drogi ucieczkowe, o których mowa w § 451, oznakowuje się, oświetla oraz wyposaża w środki łączności w zakresie określonym przez kierownika ruchu zakładu górniczego.
Schematy dróg ucieczkowych z zagrożonych wyrobisk aktualizuje się i umieszcza w miejscach, w których dokonuje się podziału pracy.
Pracowników przebywających w rejonach zaliczonych do ii albo iii stopnia zagrożenia wodnego szkoli się na temat zagrożenia wodnego, w tym w zakresie sygnalizacji alarmowej oraz dróg ucieczkowych, sposobu i kierunku wycofywania się w przypadku wdarcia się wody lub mieszaniny wody z luźnym materiałem skalnym.
Szkolenia, o których mowa w ust. 3, są prowadzone przez osoby kierownictwa i dozoru ruchu zakładu górniczego, wyznaczone przez kierownika ruchu zakładu górniczego.
§ 453.
Tworzenie w wyrobisku górniczym, w zrobach lub w górotworze zbiornika wodnego mogącego stanowić zagrożenie dla innych istniejących wyrobisk górniczych lub sąsiednich zakładów górniczych jest niedopuszczalne.
§ 454.
Wprowadzania wód do wyrobisk górniczych lub zrobów oraz odwadniania podziemnych zbiorników wodnych dokonuje się na podstawie projektu technicznego.
Projekt techniczny, o którym mowa w ust. 1, sporządza się zgodne z wymogami, o których mowa w § 38 ust. 2, określając dodatkowo:
1) warunki wprowadzania, gromadzenia lub odprowadzania wody z wyrobisk górniczych i zrobów;
2) zasady prowadzenia bilansu wodnego.
Projekt techniczny, o którym mowa w ust. 1, jest opiniowany przez zespół, o którym mowa w § 240 ust. 2.
W przypadku wprowadzania wód do wyrobisk górniczych lub zrobów w okresie likwidacji zakładu górniczego lub jego części, projekt techniczny, o którym mowa w ust. 1, jest opiniowany przez:
1) zespół, o którym mowa w § 240 ust. 2;
2) zespoły rozpoznawania i zwalczania zagrożeń występujących w ruchu zakładu górniczego sąsiednich zakładów górniczych;
3) rzeczoznawcę do spraw ruchu zakładu górniczego grupy XVii.
Projekt techniczny, o którym mowa w ust. 1, jest zatwierdzany przez kierownika ruchu zakładu górniczego.
§ 455.
Otwory wiertnicze badawcze służące do rozpoznawania warunków wodnych wykonuje się w przypadku:
1) prowadzenia robót górniczych w złożach, pokładach, wyrobiskach, ich częściach oraz w innych przestrzeniach w zakładzie górniczym zaliczonych do iii stopnia zagrożenia wodnego albo niezbadanych;
2) drążenia wyrobiska w:
kierunku podziemnego zbiornika wodnego lub zawodnionego uskoku, o nierozpoznanym zasięgu w odległości mniejszej niż 100 m,
odległości mniejszej niż 50 m od nadkładu lub wychodni złoża;
3) uzasadnionym lokalnymi warunkami geologiczno-górniczymi i stanem zagrożenia wodnego.
W przypadku drążenia wyrobiska, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, otwory wiertnicze badawcze, o których mowa w ust. 1, wykonuje się w odstępach określonych przez geologa górniczego. Długość tych otworów wynosi nie mniej niż ośmiokrotność wysokości wyrobiska, ale nie mniej niż 25 m.
Otwory wiertnicze badawcze, o których mowa w ust. 1:
1) konstruuje się w sposób umożliwiający dokonywanie pomiarów ciśnienia hydrostatycznego;
2) wyposaża się w rurę obsadową z zasuwą - w przypadku ich wykonywania z wyrobiska górniczego.
Szczelność i wytrzymałość zasuwy, o której mowa w ust. 3 pkt 2, sprawdza się stosując próbę ciśnieniową przy ciśnieniu co najmniej o 50% wyższym od maksymalnego spodziewanego ciśnienia.
§ 456.
Otwory wiertnicze badawcze wykonywane w celu rozpoznania warunków wodnych, po odwierceniu i dokonaniu badań likwiduje się albo pozostawia dla drenażu. Pozostawienie otworów wiertniczych badawczych dla drenażu jest dopuszczalne za zgodą kierownika ruchu zakładu górniczego.
Pozostawione w wyrobiskach górniczych otwory wiertnicze badawcze zabezpiecza się przed wypływem gazów.
§ 457.
Wyrobiska, w których wykonuje się wyprzedzające otwory wiertnicze rozpoznające objawy zagrożenia wodnego, o długości zapewniającej ciągłe rozpoznanie górotworu na odległość nie mniejszą niż 4 m są określane przez kierownika ruchu zakładu górniczego, na wniosek geologa górniczego.
Wykonywanie otworów, o których mowa w ust. 1 oraz w § 38, jest niedopuszczalne w granicach filaru bezpieczeństwa.
§ 458.
Przed rozpoczęciem prowadzenia robót górniczych w kierunku lub w sąsiedztwie źródła zagrożenia wodnego:
1) zalicza się górotwór lub jego część do odpowiedniego stopnia zagrożenia wodnego na zasadach określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 118 ust. 4 ustawy;
2) odprowadza się nagromadzoną wodę;
3) geolog górniczy wyznacza filary bezpieczeństwa o minimalnej wielkości 20 m, które są ustanawiane i likwidowane na polecenie kierownika ruchu zakładu górniczego.
Odprowadzenia nagromadzonej wody dokonuje się wyłącznie otworami wiertniczymi.
Naruszenie filaru bezpieczeństwa robotami górniczymi, z wyjątkiem otworów wiertniczych wykonywanych w celu rozpoznania lub likwidacji źródła zagrożenia wodnego, jest niedopuszczalne.
Filaru bezpieczeństwa nie wyznacza się w przypadku robót górniczych prowadzonych w kierunku zbiornika wodnego powyżej lustra wody.
W przypadku, o którym mowa w ust. 4, poziom lustra wody w zbiorniku wodnym znajduje się na wysokości nie większej niż 1,0 m od spągu wyrobiska w przodku.
§ 459.
W wyrobiskach zagrożonych wdarciem się wody lub mieszaniny wody z luźnym materiałem wykonuje się tamy wodne lub inne konstrukcje gwarantujące bezpieczne prowadzenie ruchu zakładu górniczego.
O konieczność wykonania tam wodnych, ich rodzaju, sposobie obsługi i kontroli decyduje kierownik ruchu zakładu górniczego.
Tamę wodną i konstrukcje, o których mowa w ust. 1, wykonuje się na podstawie projektu technicznego, który jest zatwierdzany przez kierownika ruchu zakładu górniczego.
W przypadku projektów technicznych konstrukcji, o których mowa w ust. 1, jest ponadto wymagana opinia rzeczoznawcy do spraw ruchu zakładu górniczego grupy XVii.
§ 460.
Przed tamą wodną mającą drzwi umieszcza się telefon oraz urządzenie nadawcze do sygnalizacji alarmowej, którego sygnał jest odbierany w czynnych wyrobiskach znajdujących się za tą tamą.
Pracowników przebywających w wyrobiskach zagrożonych wdarciem się wody lub mieszaniny wody z luźnym materiałem szkoli się w zakresie sposobu zamykania tam wodnych mających drzwi.
§ 461.
Na mapy przeglądowe wyrobisk górniczych nanosi się, w szczególności:
1) granice zaliczenia do ii albo iii stopnia zagrożenia wodnego;
2) filary bezpieczeństwa;
3) uskoki wodonośne;
4) powierzchniowe i podziemne zbiorniki wodne oraz otwory wiertnicze mogące stanowić zagrożenie dla wyrobisk górniczych.
§ 462.
informacje o stwierdzonych objawach zagrożenia wodnego są przekazywane geologowi górniczemu przez osoby kierownictwa i dozoru ruchu zakładu górniczego w książce zagrożeń wodnych, o której mowa w załączniku nr 1 do rozporządzenia we wzorze nr 21.
O wystąpieniu wdarcia się wody lub mieszaniny wody z luźnym materiałem skalnym powiadamia się właściwy organ nadzoru górniczego.
§ 463.
Odprowadzanie wody do wyrobiska lub zrobów sąsiednich zakładów górniczych jest dopuszczalne po:
1) uzgodnieniu między kierownikami ruchu tych zakładów górniczych;
2) zaopiniowaniu przez zespoły, o których mowa w § 240 ust. 2, tych zakładów górniczych;
3) powiadomieniu właściwego organu nadzoru górniczego.
Rozdział 8. Zagrożenie radiacyjne naturalnymi substancjami promieniotwórczymi
§ 464.
Nadzór nad ochroną przed zagrożeniem radiacyjnym naturalnymi substancjami promieniotwórczymi, zwanym dalej „zagrożeniem radiacyjnym”, jest sprawowany przez osobę posiadającą uprawnienia inspektora ochrony radiologicznej typu iOR-1, nadane w trybie określonym przepisami art. 7 ust. 6-11 ustawy z dnia 29 listopada 2000 r. - Prawo atomowe i przepisami wydanymi na podstawie art. 12b ust. 1 tej ustawy, zwaną dalej „inspektorem ochrony radiologicznej”.
§ 465.
Dokumentacja zagrożenia radiacyjnego jest prowadzona przez inspektora ochrony radiologicznej.
Dokumentacja, o której mowa w ust. 1, obejmuje:
1) wyniki pomiarów:
wskaźników zagrożenia radiacyjnego,
dawek indywidualnych;
2) wykaz:
przestrzeni zaliczonych do poszczególnych klas zagrożenia radiacyjnego,
pracowników zaliczonych na podstawie przepisów wydanych na podstawie art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 2000 r. - Prawo atomowe do pracowników kategorii B;
3) rejestr dawek indywidualnych pracowników zaliczonych na podstawie przepisów art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 listopada 2000 r. - Prawo atomowe do pracowników kategorii a;
4) mapy specjalne sporządzone na podkładzie map wyrobisk górniczych określające granice terenów kontrolowanych wyznaczonych na podstawie przepisów art. 18 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 listopada 2000 r. - Prawo atomowe.
§ 466.
W zakładzie górniczym dokonuje się pomiarów następujących wskaźników zagrożenia radiacyjnego:
1) stężenia w powietrzu energii potencjalnej alfa krótkożyciowych produktów rozpadu radonu;
2) ekspozycji na zewnętrzne promieniowanie gamma;
3) stężenia promieniotwórczego izotopów radu Ra-226 i Ra-228 w wodach kopalnianych;
4) stężenia promieniotwórczego izotopów radu: Ra-226, Ra-228 i Ra-224 oraz izotopu Pb-210 w osadach kopalnianych.
Osoby odpowiedzialne za dokonywanie pomiarów, o których mowa w ust. 1, są wyznaczane przez kierownika ruchu zakładu górniczego.
Sposób dokonywania pomiarów oraz oceny stanu zagrożenia radiacyjnego określa załącznik nr 3 do rozporządzenia.
§ 467.
W celu zmniejszenia zagrożenia radiacyjnego, związanego z występowaniem promieniotwórczych wód i osadów kopalnianych, odpowiednio do lokalnych warunków w zakładzie górniczym:
1) wody kopalniane, w których suma stężenia promieniotwórczego izotopów Ra-226 oraz Ra-228 przekracza 1000 Bq/m^3^ - ujmuje się i odprowadza bezpośrednio do kanałów ściekowych lub rurociągów wodnych;
2) osady kopalniane powstające z wód kopalnianych, w których stężenia C izotopów promieniotwórczych Ra-226 oraz Ra-228, wyrażone w Bq/kg, spełniają warunek: CRa-226 + 2 · CRa-228 > 1000 - wytrąca się i usuwa w sposób określony przez kierownika ruchu zakładu górniczego.
§ 468.
Osady kopalniane, o których mowa w § 467 pkt 2, składuje się w sposób określony przez kierownika ruchu zakładu górniczego.
Dokumentacja, na podstawie której prowadzi się działania związane z osadami kopalnianymi, o których mowa w § 467 pkt 2, zawiera:
1) opis miejsca lokowania i jego przeznaczenie w ciągu technologicznym zakładu górniczego;
2) funkcje wentylacyjne miejsca lokowania pełnione w systemie wyrobisk;
3) ilość osadów będących przedmiotem podejmowanych działań i stężenie promieniotwórcze zawartych w nich nuklidów promieniotwórczych zgodnie z § 466 ust. 1 pkt 4;
4) ocenę zagrożenia radiacyjnego pracowników zatrudnionych przy tych czynnościach;
5) wpływ lokowania na poziom zagrożenia radiacyjnego w docelowej przestrzeni.
Miejsca lokowania osadów kopalnianych, o których mowa w § 467 pkt 2, oznacza się na mapach podstawowych i przeglądowych wyrobisk górniczych.
Rozdział 9. Zagrożenie pożarowe
§ 469.
W zakładzie górniczym:
1) organizuje się służbę przeciwpożarową;
2) opracowuje się:
plan akcji przeciwpożarowej dla podziemnej części zakładu górniczego,
instrukcję bezpieczeństwa pożarowego - dla obiektów znajdujących się na powierzchni zakładu górniczego, wykonaną w sposób zgodny z wymaganiami określonymi w przepisach wydanych na podstawie art. 13 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej .
§ 470.
Do zadań służby przeciwpożarowej na powierzchni zakładu górniczego należy organizowanie ochrony przeciwpożarowej w zakładzie górniczym oraz nadzór nad stanem zabezpieczenia przeciwpożarowego terenu, obiektów i urządzeń, w szczególności:
1) ustalenie podstawowych kierunków i metod profilaktyki przeciwpożarowej i nadzór nad ich realizacją;
2) prowadzenie nadzoru i kontroli stanu zabezpieczenia przeciwpożarowego obiektów i urządzeń, zgodnie z harmonogramem kontroli, który jest zatwierdzany przez kierownika ruchu zakładu górniczego;
3) udział w postępowaniach wyjaśniających okoliczności i przyczyny powstania pożarów oraz rozprzestrzeniania się pożarów, a także opracowywanie wniosków zmierzających do poprawy bezpieczeństwa pożarowego zakładu górniczego;
4) ustalenie programów i zasad prowadzenia szkoleń przeciwpożarowych i współudział w tych szkoleniach oraz nadzór nad ich realizacją;
5) ustalenie potrzeb i zasad zabezpieczenia przeciwpożarowego budynków, obiektów i terenów, a także wyposażenia maszyn i urządzeń w urządzenia przeciwpożarowe i gaśnice;
6) współdziałanie, z powiatowymi lub miejskimi komendami Państwowej Straży Pożarnej, w zakresie zabezpieczenia zakładu górniczego;
7) opiniowanie programów modernizacyjno-rozwojowych zakładu górniczego w zakresie ich zgodności z wymaganiami ochrony przeciwpożarowej oraz uczestniczenie w komisjach odbioru nowych lub modernizowanych obiektów i urządzeń;
8) opracowywanie analiz stanu zabezpieczenia przeciwpożarowego zakładu górniczego oraz przedstawianie kierownikowi ruchu zakładu górniczego wniosków w zakresie poprawy stanu bezpieczeństwa przeciwpożarowego.
Dopuszcza się możliwość zorganizowania przez kierownika ruchu zakładu górniczego służby przeciwpożarowej dla powierzchni zakładu górniczego przez zapewnienie stałej współpracy służb przeciwpożarowych kilku zakładów górniczych.
§ 471.
W zakładzie górniczym wydobywającym węgiel kamienny pobiera się próbki węgla w celu określenia możliwości samozapalenia się węgla i oznaczenia wskaźnika samozapalności.
Sposób pobierania próbek, o których mowa w ust. 1, określa Polska Norma dotycząca pobierania próbek węgla kamiennego do badań samozapalności.
§ 472.
W skład służby przeciwpożarowej zakładu górniczego wchodzą:
1) osoby kierownictwa i dozoru ruchu, w tym kierownik służby przeciwpożarowej;
2) służba wentylacyjna oraz służby ratownictwa górniczego - w zakresie dotyczącym podziemnej części zakładu górniczego.
Osoby, o których mowa w ust. 1 pkt 1:
1) są wyznaczane przez kierownika ruchu zakładu górniczego;
2) wykonują czynności w zakresie ochrony przeciwpożarowej i prowadzenia akcji przeciwpożarowej określone przez kierownika ruchu zakładu górniczego.
§ 473.
Kierownik ruchu zakładu górniczego określa:
1) zakres działania służb przeciwpożarowych na powierzchni;
2) zasady współdziałania z właściwymi jednostkami Państwowej Straży Pożarnej, w przypadku wystąpienia pożaru na powierzchni zakładu górniczego.
§ 474.
Pracowników szkoli się nie rzadziej niż raz na 6 miesięcy w zakresie:
1) zagrożenia pożarowego;
2) zasad zachowania się podczas pożaru;
3) sposobów gaszenia pożarów;
4) posługiwania się urządzeniami przeciwpożarowymi i gaśnicami.
Szkolenie, o którym mowa w ust. 1, jest przeprowadzane przez osoby kierownictwa i dozoru ruchu zakładu górniczego wyznaczone przez kierownika ruchu zakładu górniczego.
§ 475.
W zakładzie górniczym wyznacza się drogi ucieczkowe, w których utrzymuje się przejście o szerokości nie mniejszej niż 0,7 m.
Kierownik ruchu zakładu górniczego wyznacza drogi ucieczkowe, które odpowiednio oznakowuje się oraz wyposaża w system umożliwiający orientację kierunku wycofywania w przypadku braku widoczności.
Schematy dróg ucieczkowych z oddziałów górniczych aktualizuje się i umieszcza w miejscach, w których jest dokonywany podział pracy.
Pracowników wykonujących pracę w oddziałach górniczych zapoznaje się z drogami ucieczkowymi nie rzadziej niż raz na pół roku.
§ 476.
W wyrobiskach przyścianowych, którymi jest odprowadzane powietrze ze ściany, umieszcza się w odstępach zapewniających słyszalność system alarmowy uruchamiany przez dyspozytora, nadający cykliczny sygnał ostrzegający zagrożonych.
W wyrobiskach, o których mowa w ust. 1:
1) utrzymuje się ład i porządek;
2) likwiduje się zbędne:
odrzwia tam wentylacyjnych lub bezpieczeństwa,
wyposażenie techniczne wyrobisk zmniejszające gabaryty wyrobiska.
§ 477.
Stan przygotowania zakładu górniczego do prowadzenia akcji pożarowej jest sprawdzany nie rzadziej niż raz w roku przez właściwy organ nadzoru górniczego.
§ 478.
Posiadanie lub palenie tytoniu oraz posiadanie środków do wzniecania ognia w wyrobiskach jest niedopuszczalne.
Kierownik ruchu zakładu górniczego zapewnia przeprowadzenie, nie rzadziej niż raz w miesiącu, szczegółowych kontroli w zakresie przestrzegania zakazu, o którym mowa w ust. 1.
§ 479.
zakład górniczy wyposaża się w:
1) urządzenia przeciwpożarowe i gaśnice;
2) rurociągi przeciwpożarowe;
3) zbiorniki wodne przeznaczone do zasilania rurociągów przeciwpożarowych.
Rozmieszczenie, utrzymywanie i kontrolę urządzeń przeciwpożarowych i gaśnic, rurociągów i zbiorników, o których mowa w ust. 1, określa załącznik nr 3 do rozporządzenia.
Używanie urządzeń przeciwpożarowych i gaśnic do celów niezwiązanych z likwidacją pożarów jest niedopuszczalne.
§ 480.
Niewyposażanie w rurociągi i zbiorniki, o których mowa w § 479 ust. 1 pkt 2 i 3, zakładów górniczych wykonujących roboty z zastosowaniem techniki górniczej w złożach soli oraz zakładach określonych w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy jest dopuszczalne za zgodą kierownika ruchu zakładu górniczego albo kierownika ruchu zakładu.
Sposób i zasady zabezpieczenia przeciwpożarowego podziemnej części zakładów, o których mowa w ust. 1, są określane przez kierownika ruchu zakładu górniczego albo zakładu.
§ 481.
W zakładzie górniczym znajdują się:
1) przeciwpożarowe komory:
na poziomach wydobywczych,
oddziałowe - w przypadku zakładów wydobywających kopaliny palne;
2) magazyn awaryjny - w przypadku eksploatacji pokładów zaliczonych do iV kategorii zagrożenia metanowego.
Przeciwpożarowe komory oraz magazyny, o których mowa w ust. 1, lokalizuje się, wykonuje i wyposaża w urządzenia, sprzęt oraz materiały w sposób określony przez kierownika działu wentylacji, na podstawie wymagań określonych w Polskich Normach dotyczących komór przeciwpożarowych podziemnych.
§ 482.
Wieże szybowe, budynki przyszybowe oraz inne budynki w promieniu 20 m od wlotu do szybu, sztolni lub upadowej wykonuje się z materiałów niepalnych.
Wloty do szybów, sztolni i upadowych z powierzchni wyposaża się w urządzenia wykonane z materiałów trudnopalnych pozwalające na szybkie i szczelne zamknięcie wyrobisk, w przypadku zaistnienia pożaru na powierzchni.
Obudowę oraz zbrojenie szybów systematycznie oczyszcza się, a łatwopalne materiały niezwłocznie usuwa.
§ 483.
W zakładach górniczych wydobywających kopalinę palną w drążonych i przebudowywanych wyrobiskach korytarzowych stosuje się obudowę, opinkę i rozpory z materiałów niepalnych.
Stosowanie opinki i rozpór z drewna jest dopuszczalne za zgodą kierownika ruchu zakładu górniczego, jeżeli:
1) między wszystkimi odrzwiami obudowy znajdują się nie mniej niż 3 rozpory z materiałów niepalnych;
2) co 100 m są wykonywane strefy o długości nie mniejszej niż 20 m z opinką i z rozporami z materiałów niepalnych.
Niniejszy dokument nie zastępuje oficjalnej publikacji w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Nie ponosimy odpowiedzialności za ewentualne nieścisłości wynikające z transkrypcji oryginału do tego formatu.
Ten tekst jest publikowany na własnych warunkach ponownego wykorzystania określonych przez Dziennik Ustaw, a nie na licencji Legalize ani na licencji domeny publicznej.
Dziennik Ustaw
domena publiczna (urzędowe publikacje rządowe)