LegalizeRozporządzenie Ministra Energii z dnia 23 listopada 2016 r. w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących prowadzenia ruchu podziemnych zakładów górniczych
Stosowanie innego układu instalacji elektroenergetycznych, zapewniającego poziom bezpieczeństwa ochrony przeciwporażeniowej nie niższy niż dla instalacji elektrycznych, o których mowa w ust. 1, jest dopuszczalne po uzyskaniu pozytywnej opinii rzeczoznawcy.
§ 734.
W sieciach i w instalacjach elektroenergetycznych o napięciu większym niż 1 kV z izolowanym punktem neutralnym stosuje się zabezpieczenia ziemnozwarciowe lub upływowe powodujące wyłączenie sieci elektroenergetycznej, w której nastąpiło obniżenie rezystancji izolacji doziemnej.
zamiast wyłączenia dopuszcza się stosowanie sygnalizacji uszkodzenia do miejsc, w których przebywa stała obsługa, jeżeli ze względów bezpieczeństwa wyłączenie napięcia nie jest wskazane.
§ 735.
instalację elektroenergetyczną o napięciu większym niż 1 kV zasilającą w energię elektryczną kompleks ścianowy odseparowuje się od ogólnokopalnianej sieci rozdzielczej, przy czym:
1) dopuszczalna wartość pojemności doziemnej wynosi nie więcej niż 2,5 µF na fazę;
2) odcinek instalacji od łącznika manewrowego do maszyny wyposaża się w blokujący układ diagnostyki kontrolujący stan izolacji przed podaniem napięcia.
§ 736.
W wyrobiskach, w instalacjach o napięciu nie większym niż 1 kV z izolowanym punktem neutralnym, instaluje się centralne zabezpieczenia upływowe powodujące wyłączenie instalacji elektroenergetycznej, w której nastąpiło obniżenie rezystancji izolacji doziemnej.
zamiast wyłączenia instalacji elektroenergetycznej dopuszcza się stosowanie sygnalizacji uszkodzenia tej instalacji do miejsc, w których przebywa stała obsługa, jeżeli ze względów bezpieczeństwa wyłączenie napięcia nie jest wskazane.
Przepisu ust. 1 nie stosuje się do sieci elektrycznej trakcji przewodowej, instalacji zasilanych bardzo niskim napięciem bezpiecznym oraz instalacji telekomunikacyjnych.
§ 737.
W wyrobiskach ze stopniem „b” lub „c” niebezpieczeństwa wybuchu metanu w instalacjach o napięciu nie większym niż 1 kV z izolowanym punktem neutralnym stosuje się centralne i blokujące zabezpieczenia upływowe.
Przepisu ust. 1 nie stosuje się do instalacji zasilanych bardzo niskim napięciem oraz instalacji telekomunikacyjnych.
Obwód pomiarowy blokującego zabezpieczenia upływowego, o którym mowa w ust. 1, jest iskrobezpieczny.
§ 738.
W sieciach i instalacjach elektroenergetycznych eksploatowanych w wyrobiskach zaliczonych do stopnia „b” lub „c” niebezpieczeństwa wybuchu metanu stosuje się kable i przewody ekranowane.
§ 739.
Maszyny, urządzenia, sieci i instalacje elektroenergetyczne zabezpiecza się przed skutkami zwarć doziemnych, zwarć międzyfazowych i przeciążeń w sposób zapewniający bezpieczeństwo osób oraz zakładu górniczego.
Doboru zabezpieczeń przed skutkami zwarć i przeciążeń, o których mowa w ust. 1, i ich nastawy w sieciach i instalacjach elektroenergetycznych dokonuje się zgodnie z zasadami określonymi w Polskich Normach dotyczących środków ochronnych i zabezpieczających w elektroenergetyce kopalnianej.
§ 740.
informacje o zmianach oprogramowania wykorzystywanego do sterowania maszyn i urządzeń dokumentuje się.
§ 741.
W wyrobiskach stosuje się wyłącznie transformatory bezolejowe.
Stację transformatorową lub transformator o napięciu górnym większym niż 1 kV instaluje się, jeżeli:
1) wyrobisko, w miejscu ich zainstalowania i na odcinku wzdłuż wyrobiska nie mniejszym niż 5 m od nich, jest wykonane w obudowie z materiałów niepalnych, zapewniających skuteczną izolację od kopaliny palnej;
2) odległość od maszyn lub urządzeń oraz od ociosu umożliwia otwarcie drzwi i pokryw komór oraz swobodne wykonywanie czynności związanych z obsługą.
Przepisu ust. 2 pkt 1 nie stosuje się, jeżeli stacja transformatorowa jest wyposażona w osłonę ognioszczelną.
§ 742.
Stację transformatorową zainstalowaną w wyrobisku wyposaża się w urządzenie powodujące zablokowanie możliwości ponownego załączenia napięcia na uszkodzony odpływ po zadziałaniu zabezpieczeń zwarciowych i ziemnozwarciowych.
§ 743.
Stację transformatorową o napięciu górnym większym niż 1 kV, w wyrobiskach ze stopniem „b” lub „c” niebezpieczeństwa wybuchu metanu, instaluje się w pomieszczeniach przewietrzanych opływowym prądem powietrza doprowadzanym od szybu wdechowego.
Dopuszcza się instalowanie stacji transformatorowej, o której mowa w ust. 1, w pomieszczeniach przewietrzanych prądem powietrza odprowadzanym do szybu wydechowego lub z wentylacją odrębną, jeżeli:
1) stacja:
jest wyposażona w osłonę ognioszczelną i blokadę umożliwiającą otwarcie drzwiczek do komór aparaturowych wyłącznie w stanie beznapięciowym, a wyłącznik zasilający stację jest wyposażony w blokadę przed załączeniem napięcia zasilania po zadziałaniu zabezpieczeń elektroenergetycznych,
będzie samoczynnie wyłączona spod napięcia, w razie gdy zawartość metanu w wyrobisku przekroczy 1,5%;
2) wyłącznik zabezpieczający stację jest zlokalizowany w opływowym prądzie powietrza doprowadzanym od szybu wdechowego.
§ 744.
Rozdzielnice na napięcie większe niż 1 kV ustawia się w zamkniętych pomieszczeniach ruchu elektrycznego.
instalowanie w pomieszczeniach ogólnodostępnych rozdzielnic lub aparatury łączeniowej na napięcie większe niż 1 kV, wyposażonych w osłonę ognioszczelną jest dopuszczalne na warunkach zatwierdzonych przez kierownika ruchu zakładu górniczego.
§ 745.
Maszyny oraz urządzenia elektroenergetyczne o napięciu większym niż 1 kV eksploatowane w szybach przewietrzanych wentylacją odrębną zasila się kablami lub przewodami ekranowanymi.
§ 746.
aparaturę łączeniową w instalacjach elektroenergetycznych o napięciu nie większym niż 1 kV w wyrobiskach ze stopniem „b” lub „c” niebezpieczeństwa wybuchu metanu wyposaża się w samoczynną blokadę załączenia łącznika po zadziałaniu zabezpieczeń zwarciowych i upływowych.
§ 747.
Wyłącznik wentylatora lutniowego przewietrzającego wyrobisko z wentylacją odrębną oraz główny wyłącznik instalacji elektroenergetycznej zasilającej maszyny i urządzenia elektryczne w wyrobisku z wentylacją odrębną:
1) lokalizuje się w opływowym prądzie powietrza doprowadzanego od szybu wdechowego w odległości nie mniejszej niż 10 m przed wejściem do wyrobiska z wentylacją odrębną od strony dopływu powietrza;
2) oznacza się w sposób umożliwiający odróżnienie go od innych urządzeń.
W polach metanowych wyłączenie spod napięcia maszyn i urządzeń elektrycznych w wyrobiskach z wentylacją odrębną w razie zadziałania zabezpieczeń metanometrycznych, nie może spowodować przerwy w ruchu wentylatora lutniowego.
Po zatrzymaniu ruchu wentylatora lutniowego przewietrzającego wyrobisko z wentylacją odrębną następuje samoczynne wyłączenie spod napięcia maszyn, urządzeń i instalacji elektroenergetycznych znajdujących się w wyrobisku z wentylacją odrębną, z wyjątkiem tych, które są dostosowane do pracy przy dowolnym stężeniu metanu w powietrzu.
W zakładach górniczych, w których nie występuje zagrożenie metanowe, decyzję o niestosowaniu wymagań określonych w ust. 3 podejmuje kierownik ruchu zakładu górniczego, ustalając jednocześnie sposób sygnalizacji stanu wyłączenia pracy wentylatora lutniowego.
Warunki oraz sposób ponownego załączenia pod napięcie maszyn, urządzeń i instalacji elektroenergetycznych znajdujących się w wyrobisku z wentylacją odrębną są określane przez kierownika ruchu zakładu górniczego.
§ 748.
zewnętrzne obwody sterowania maszyn i urządzeń elektroenergetycznych eksploatowanych w wyrobiskach zasila się bardzo niskim napięciem.
W wyrobiskach ze stopniem „b” lub „c” niebezpieczeństwa wybuchu metanu stosuje się zewnętrzne obwody sterowania iskrobezpieczne.
W przewodzie oponowym ekranowanym mającym indywidualne ekrany ochronne, który służy do zasilania maszyny lub urządzenia elektroenergetycznego budowy przeciwwybuchowej, dopuszcza się wspólne prowadzenie obwodów zewnętrznych sterowania z obwodami elektroenergetycznymi pod warunkiem zastosowania automatycznej kontroli stanu izolacji między żyłami elektroenergetycznymi a żyłą uziemiającą i indywidualnymi ekranami ochronnymi.
W wyrobiskach zakładów określonych w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy, zewnętrzne obwody sterowania maszyn i urządzeń elektroenergetycznych wykonuje się zgodnie z dokumentacją zatwierdzoną przez kierownika ruchu zakładu górniczego po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy.
§ 749.
W zakładzie górniczym zapewnia się stałą obsługę systemu ogólnozakładowej łączności telefonicznej oraz systemów dyspozytora ruchu zakładu górniczego.
§ 750.
Oprogramowanie wykorzystywane do funkcjonowania systemów:
1) ogólnozakładowej łączności telefonicznej,
2) alarmowania,
3) gazometrycznych,
4) lokalizacji pracowników,
5) monitorowania zagrożenia tąpaniami
- zabezpiecza się.
zabezpieczenie oprogramowania i danych systemów, o których mowa w ust. 1, spełnia następujące minimalne wymagania:
1) dostęp do danych i oprogramowania spoza wyznaczonych punktów dostępu i bez zalogowania się z użyciem unikatowego hasła jest niemożliwy;
2) dostęp do danych i oprogramowania jest zhierarchizowany;
3) informacje dotyczące logowań i prób logowań oraz ingerencji i prób ingerencji w dane i oprogramowanie są automatycznie archiwizowane przez okres nie krótszy niż jeden rok, przy czym dla systemów, o których mowa w:
ust. 1 pkt 1 i 2, automatycznie archiwizowane przez okres nie krótszy niż jeden rok są także bilingi połączeń i prób połączeń,
ust. 1 pkt 3-5, automatycznie archiwizowane przez okres nie krótszy niż jeden rok są także wyniki pomiarów wykonywanych przez urządzenia wchodzące w skład danego systemu;
4) wykonuje się kopie bezpieczeństwa bilingów połączeń i prób połączeń oraz wyników pomiarów;
5) oprogramowanie i dane chroni się przed złośliwym oprogramowaniem.
Czasy systemowe systemów, o których mowa w ust. 1, oraz systemu łączności kierownika akcji ratowniczej synchronizuje się z dokładnością do 0,1 s.
Szczegółowe zasady bezpieczeństwa informatycznego obowiązujące dla systemów funkcjonujących na podstawie technik informatycznych w zakładzie górniczym są określane przez kierownika ruchu zakładu górniczego.
§ 751.
W przypadku wystąpienia awarii na powierzchni dowolnego kabla telekomunikacyjnego w sieci magistralnej albo łącza radiowego w systemach:
1) ogólnozakładowej łączności telefonicznej,
2) alarmowania,
3) gazometrycznego,
4) lokalizacji pracowników,
5) monitorowania zagrożenia tąpaniami
- zapewnia się możliwość niezwłocznego przełączenia łączy nieczynnych na skutek awarii na łącza rezerwowe.
Sposób zapewnienia możliwości niezwłocznego przełączenia łączy nieczynnych na skutek awarii na łącza rezerwowe dla każdego z kabli i łączy radiowych, o których mowa w ust. 1, jest określony przez kierownika ruchu zakładu górniczego.
§ 752.
Prowadzenie torów transmisyjnych iskrobezpiecznych i nieiskrobezpiecznych w jednym kablu lub przewodzie jest dopuszczalne pod warunkiem nienaruszenia funkcjonalności poszczególnych systemów.
§ 753.
W wyrobiskach zagrożonych wybuchem stosuje się urządzenia i instalacje systemów, o których mowa w § 751 ust. 1:
1) w wykonaniu przeciwwybuchowym;
2) umożliwiające ich eksploatację przy dowolnym stężeniu metanu w powietrzu.
W wyrobiskach niezagrożonych wybuchem albo niezagrożonych wybuchem metanu i zaliczonych do klasy a zagrożenia wybuchem pyłu węglowego, stosuje się urządzenia i instalacje systemów, o których mowa w § 751 ust. 1, o stopniu ochrony nie mniejszym niż iP 54.
W wyrobiskach zakładów określonych w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy stosuje się urządzenia i instalacje systemów, o których mowa w § 751 ust. 1, o stopniu ochrony zapewniającym bezpieczeństwo osób przebywających w tych wyrobiskach i za zgodą kierownika ruchu zakładu górniczego.
§ 754.
Centralę systemu ogólnozakładowej łączności telefonicznej:
1) wyposaża się w co najmniej jedno stanowisko łączeniowe, przeznaczone wyłącznie do obsługi ruchu dołowego w przypadku prowadzenia akcji ratowniczej;
2) podłącza się do systemów telekomunikacyjnych co najmniej dwóch operatorów.
§ 755.
W centrali systemu ogólnozakładowej łączności telefonicznej wyznacza się co najmniej jeden kanał przeznaczony wyłącznie do zgłaszania meldunków specjalnych w warunkach zagrożenia.
§ 756.
Miejsca, w których ze względów bezpieczeństwa instaluje się aparaty telefoniczne podłączone do centrali systemu ogólnozakładowej łączności telefonicznej, są wyznaczane przez kierownika ruchu zakładu górniczego.
§ 757.
W celu realizacji połączeń specjalnych przy prowadzeniu akcji ratowniczej wydziela się w sieci telekomunikacyjnej co najmniej jeden tor transmisyjny dla każdego poziomu zakładu górniczego.
Wykorzystywanie toru, o którym mowa w ust. 1, do celów innych niż realizacja połączeń specjalnych przy prowadzeniu akcji ratowniczej jest niedopuszczalne.
zaciski torów, o których mowa w ust. 1, w skrzynkach rozdzielczych oznacza się kolorem czerwonym, a pokrywy tych skrzynek oznacza się paskiem pionowym w tym samym kolorze.
§ 758.
Systemy łączności dyspozytora ruchu zakładu górniczego:
1) zapewniają bezpośrednią łączność:
w systemie ogólnozakładowej łączności telefonicznej,
między dyspozytorniami ruchu:
- zakładów górniczych połączonych ze sobą wyrobiskami,
- na poszczególnych ruchach zakładu górniczego;
2) mają łączność alarmową umożliwiającą:
przekazanie:
- meldunku o zagrożeniu w wyrobisku do dyspozytora ruchu zakładu górniczego,
- sygnału alarmowego przez dyspozytora ruchu zakładu górniczego do zagrożonych wyrobisk,
porozumienie się za pomocą urządzeń głośnomówiących z pracownikami przebywającymi w wyrobiskach.
§ 759.
Sygnalizatory alarmowe:
1) instaluje się w:
miejscach wyznaczonych przez kierownika ruchu zakładu górniczego,
sposób umożliwiający nadanie sygnału i meldunku alarmowego;
2) oznacza się w sposób umożliwiający ich identyfikację.
§ 760.
Osoby wykonujące pracę w wyrobiskach:
1) informuje się o miejscach zainstalowania najbliższych sygnalizatorów alarmowych oraz innych środków łączności;
2) szkoli się w zakresie znaczenia i sposobu nadawania sygnałów alarmowych.
§ 761.
Dyspozytorowi ruchu zakładu górniczego zapewnia się możliwość zlokalizowania stacjonarnego sygnalizatora alarmowego, z którego został nadany sygnał alarmowy.
W przypadku wywołania alarmowego z sygnalizatora alarmowego rozmowę z dyspozytorem ruchu zakładu górniczego rejestruje się automatycznie.
Rozmowy zarejestrowane w systemie alarmowania archiwizuje się przez okres nie krótszy niż rok.
§ 762.
W wyrobisku w złożu lub w jego części zaliczonym do iii stopnia zagrożenia wodnego w przypadku uruchomienia przycisku alarmowego stacjonarnego sygnalizatora alarmowego zapewnia się samoczynne nadanie sygnału alarmowego przez stacjonarne sygnalizatory alarmowe znajdujące się w zagrożonym rejonie.
§ 763.
Węzły technologiczne wyposaża się w systemy łączności.
W strefach szczególnego zagrożenia tąpaniami węzły technologiczne wymagające stałej obserwacji wyposaża się w systemy telewizji przemysłowej.
Węzły technologiczne i zasady stosowania systemów, o których mowa w ust. 1 i 2, są określane przez kierownika ruchu zakładu górniczego.
§ 764.
W wyrobiskach, w których jest prowadzony transport linowy, między stanowiskiem obsługi napędu a stanowiskami nadawczymi, odbiorczymi i pośrednimi, zapewnia się bezpośrednią łączność telefoniczną lub głośnomówiącą.
§ 765.
Na poziomie, na którym jest stosowana kolej podziemna, zapewnia się łączność między dysponentem ruchu a:
1) dyspozytorem ruchu zakładu górniczego;
2) zajezdnią, ładownią akumulatorów i warsztatem naprawy lokomotyw;
3) posterunkami ruchu wskazanymi przez kierownika ruchu zakładu górniczego.
§ 766.
W kolei podziemnej oprócz łączności, o której mowa w § 765, stosuje się łączność radiową umożliwiającą porozumiewanie się maszynisty lokomotywy z dysponentem ruchu.
Jeżeli nie jest możliwe zastosowanie łączności umożliwiającej ciągłe porozumiewanie się maszynisty lokomotywy z dysponentem ruchu, zasady łączności maszynisty lokomotywy z dysponentem ruchu są określane przez kierownika ruchu zakładu górniczego.
§ 767.
W przypadku stwierdzenia uszkodzenia maszyny, urządzenia, sieci lub instalacji elektroenergetycznej osoba stwierdzająca uszkodzenie niezwłocznie powiadamia osobę dozoru ruchu.
§ 768.
W przypadku samoczynnego awaryjnego wyłączenia maszyny, urządzenia, sieci lub instalacji elektroenergetycznej ponowne ich uruchomienie jest dopuszczalne po zbadaniu i usunięciu przyczyny wyłączenia.
W przypadku samoczynnego awaryjnego wyłączenia maszyny, urządzenia, sieci lub instalacji elektroenergetycznej po przekroczeniu dopuszczalnego stężenia metanu w powietrzu, ponowne ich uruchomienie jest dopuszczalne po:
1) stwierdzeniu w powietrzu dopuszczalnego stężenia metanu przez osobę dozoru ruchu zakładu górniczego po dokonaniu pomiarów w tym zakresie;
2) ustąpieniu lub usunięciu przyczyny wyłączenia;
3) uzyskaniu zgody dyspozytora gazometrii.
§ 769.
Kable i przewody maszyn, urządzeń, sieci lub instalacji elektroenergetycznych zabezpiecza się przed uszkodzeniami mechanicznymi oraz przysypaniem urobkiem.
Przewody elektroenergetyczne zasilające maszyny ruchome, przenośne i ręczne zabezpiecza się przed wyrwaniem.
§ 770.
Rozłączanie i łączenie pod napięciem sprzęgników zainstalowanych na maszynach, urządzeniach lub przewodach jest niedopuszczalne.
§ 771.
Wykonywanie w wyrobiskach prac pod napięciem jest dopuszczalne wyłącznie w obwodach i instalacjach elektrycznych zasilanych bardzo niskim napięciem bezpiecznym.
§ 772.
W wyrobiskach ze stopniem „b” lub „c” niebezpieczeństwa wybuchu metanu:
1) wykonywanie prac przy wyposażeniu elektrycznym maszyn, urządzeń, sieci i instalacji znajdujących się pod napięciem, z wyjątkiem prac przy urządzeniach iskrobezpiecznych i przyłączach światłowodowych,
2) otwieranie maszyn i urządzeń elektroenergetycznych budowy przeciwwybuchowej znajdujących się pod napięciem, z wyjątkiem urządzeń iskrobezpiecznych
- jest niedopuszczalne.
W wyrobiskach, o których mowa w ust. 1, otwieranie maszyn i urządzeń elektroenergetycznych wyłączonych spod napięcia jest dopuszczalne, jeżeli:
1) zabezpieczono stan wyłączenia spod napięcia;
2) stężenie metanu w powietrzu wynosi nie więcej niż 1,5%.
Badania i pomiary wielkości elektrycznych i nieelektrycznych w wyrobiskach, o których mowa w ust. 1, dokonuje się w sposób określony w załączniku nr 4 do rozporządzenia.
§ 773.
Kierownik działu wentylacji zakładu górniczego powiadamia kierownika działu energomechanicznego zakładu górniczego o planowanych sposobach przewietrzania wyrobisk, w których są zainstalowane maszyny, urządzenia, sieci i instalacje elektroenergetyczne i telekomunikacyjne.
Rozdział 7. Obiekty budowlane zakładu górniczego
§ 774.
W okresie eksploatacji obiektu budowlanego zakładu górniczego zapewnia się:
1) utrzymanie stanu technicznego obiektu na poziomie zapewniającym bezpieczeństwo ludzi i mienia;
2) użytkowanie obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem.
§ 775.
Podczas wykonywania robót remontowych i konserwacyjnych stosuje się wyroby budowlane i technologie spełniające warunki bezpieczeństwa oraz uwzględniające oddziaływanie szkodliwych czynników środowiskowych.
§ 776.
Kondygnacje budynków produkcyjnych oznakowuje się, umieszczając informację o nośności stropu.
Przeciążenie stropów ponad oznaczoną nośność jest niedopuszczalne.
§ 777.
Elementy zapasowe maszyn i urządzeń składuje się na stropach wyłącznie w miejscach do tego przystosowanych, które oznakowuje się odpowiednio.
§ 778.
Kontrole okresowe obiektów budowlanych zakładu górniczego uwzględniają:
1) ocenę stanu technicznego poszczególnych elementów obiektu;
2) określenie stopnia zużycia lub uszkodzenia elementów, o których mowa w pkt 1;
3) ustalenie zakresu robót remontowych i naprawczych oraz określenie stopnia pilności ich wykonania na podstawie kryteriów bezpieczeństwa konstrukcji i bezpieczeństwa użytkowania obiektu.
§ 779.
Kontrole okresowe obiektów budowlanych zakładu górniczego, w których są zabudowane konstrukcje kablobetonowe i strunobetonowe, uwzględniają ocenę stanu technicznego i warunków użytkowych tych elementów, w szczególności w zakresie: zidentyfikowania spękań i zarysowań, obciążeń lub odciążeń nieprzewidzianych w projekcie budowlanym, posadowienia, szczelności pokrycia dachowego.
Nie rzadziej niż raz w roku dokonuje się pomiarów strzałek ugięcia pasów dolnych dźwigarów kablobetonowych i strunobetonowych.
§ 780.
Przepisy niniejszego rozdziału stosuje się do:
1) budynków:
maszyn wyciągowych,
nadszybi,
stacji odmetanowania i głównych sieci rurociągów,
głównych stacji sprężarek powietrza,
centralnych stacji klimatyzacyjnych,
stacji elektroenergetycznych oraz głównych urządzeń i sieci rozdzielczych wysokiego i średniego napięcia;
2) obiektów budowlanych:
stacji wentylatorów głównych,
urządzeń przeróbczych,
podsadzkowych,
placów składowych urobku,
związanych z:
- podziemnym składowaniem odpadów,
- przygotowaniem kopaliny do sprzedaży;
3) szybowych wież wyciągowych;
4) rurociągów i zbiorników technologicznych;
5) urządzeń i instalacji głównego odwadniania;
6) wolno stojących budynków centrali telefonicznych, dyspozytorni, stacji geofizyki górniczej, lampiarni oraz magistralnych sieci telekomunikacyjnych;
7) zbiorników przeciwpożarowych;
8) mostów, estakad i tuneli technologicznych;
9) masztów kablowych i oświetleniowych;
10) obiektów budowlanych innych niż wskazane w pkt 1-9, zlokalizowanych na terenie zakładu górniczego.
Rozdział 8. Źródła promieniowania jonizującego
§ 781.
Stosowanie w zakładzie górniczym źródeł promieniowania jonizującego, w szczególności źródeł promieniotwórczych, urządzeń zawierających zamknięte źródła promieniotwórcze, zwanych dalej „urządzeniami izotopowymi”, lub urządzeń wytwarzających promieniowanie jonizujące, jest dopuszczalne w przypadku posiadania przez ten zakład zezwolenia określonego w art. 4 ust. 1 pkt 1, 4 lub 5 ustawy z dnia 29 listopada 2000 r. - Prawo atomowe.
§ 782.
W zakładzie górniczym stosuje się układy i elementy wyposażenia elektrycznego urządzeń izotopowych lub urządzeń wytwarzających promieniowanie jonizujące spełniające wymagania określone dla urządzeń elektrycznych stosowanych w podziemnych zakładach górniczych.
Pojemniki ze źródłami promieniotwórczymi oraz urządzenia izotopowe zabezpiecza się przed uszkodzeniami mechanicznymi, działaniem agresywnych czynników i wysokich temperatur, które mogą spowodować pogorszenie własności eksploatacyjnych tych pojemników i urządzeń.
§ 783.
W zakładzie górniczym, w którym są stosowane źródła promieniowania jonizującego, kontroluje się prawidłowość wykorzystywania tych źródeł.
Kontrola, o której mowa w ust. 1, jest przeprowadzana przez osobę dozoru ruchu zakładu górniczego posiadającą uprawnienia inspektora ochrony radiologicznej nadane w trybie określonym w ustawie z dnia 29 listopada 2000 r. - Prawo atomowe i przepisach wydanych na podstawie art. 12b ust. 1 tej ustawy, zwaną dalej „zakładowym inspektorem ochrony radiologicznej”.
zakładowy inspektor ochrony radiologicznej, oprócz spełnienia obowiązków wynikających z ustawy z dnia 29 listopada 2000 r. - Prawo atomowe, jest odpowiedzialny za:
1) opracowanie regulaminu pracy ze źródłami promieniowania jonizującego i zakładowego planu postępowania awaryjnego;
2) wyznaczenie terenów kontrolowanych i nadzorowanych;
3) zaznaczenie na odpowiednich mapach specjalnych, sporządzanych na podkładzie mapy sytuacyjno-wysokościowej lub mapy wyrobisk górniczych, miejsca, w którym są zainstalowane źródła promieniowania jonizującego;
4) bieżącą aktualizację map, o których mowa w pkt 3;
5) dokonywanie kontroli szczelności zamkniętych źródeł promieniotwórczych;
6) opracowanie lub opiniowanie dokumentacji dotyczących pracy z otwartymi źródłami promieniotwórczymi wymagającymi zatwierdzenia przez kierownika ruchu zakładu górniczego;
7) prowadzenie:
ewidencji źródeł promieniotwórczych i urządzeń izotopowych znajdujących się w zakładzie górniczym,
bieżącej kontroli stanu technicznego pojemników ze źródłami promieniotwórczymi i urządzeń izotopowych,
rejestru osób objętych kontrolą narażenia indywidualnego wraz z ewidencją dawek promieniowania jonizującego otrzymywanych przez te osoby;
8) umieszczenie znaków ostrzegawczych:
w miejscach, w których są zainstalowane źródła promieniowania jonizującego,
na urządzeniach izotopowych i pojemnikach ze źródłami promieniotwórczymi,
służących do oznaczenia terenów kontrolowanych i nadzorowanych.
zakładowy plan postępowania awaryjnego, o którym mowa w ust. 3 pkt 1, jest zatwierdzany przez kierownika ruchu zakładu górniczego.
§ 784.
aktualny wykaz źródeł promieniowania jonizującego oraz mapy, o których mowa w § 783 ust. 3 pkt 3, są przechowywane przez kierownika ruchu zakładu górniczego i zakładowego inspektora ochrony radiologicznej.
§ 785.
O rozmieszczeniu w zakładzie górniczym źródeł promieniowania jonizującego pracownicy są informowani przez kierownika ruchu zakładu górniczego.
§ 786.
instalowania, demontażu i konserwacji urządzeń izotopowych oraz wymiany tych urządzeń dokonują upoważnione do tego jednostki.
§ 787.
Stosowanie urządzeń izotopowych lub urządzeń wytwarzających promieniowanie jonizujące powierza się pracownikom przeszkolonym w zakresie ochrony radiologicznej.
Pracownicy obsługujący urządzenia, o których mowa w ust. 1, są wyznaczani przez kierownika ruchu zakładu górniczego na wniosek zakładowego inspektora ochrony radiologicznej.
§ 788.
Źródła promieniotwórcze stosowane w celu sprawdzenia aparatury radiometrycznej przechowuje się w zamkniętym pomieszczeniu na powierzchni zakładu górniczego.
Pomieszczenie, o którym mowa w ust. 1, zabezpiecza się przed dostępem osób nieupoważnionych.
§ 789.
Źródła promieniotwórcze wycofane z ruchu zakładu górniczego przekazuje się do zakładu unieszkodliwiania odpadów promieniotwórczych.
§ 790.
W przypadku stwierdzenia uszkodzenia pojemnika ze źródłem promieniotwórczym, urządzenia izotopowego lub urządzenia wytwarzającego promieniowanie jonizujące, niezwłocznie powiadamia się o tym zakładowego inspektora ochrony radiologicznej i kierownika ruchu zakładu górniczego.
Kierownik jednostki organizacyjnej podejmuje działania zgodne z zakładowym planem postępowania awaryjnego i niezwłocznie powiadamia:
1) wojewódzkiego inspektora sanitarnego;
2) właściwy organ nadzoru górniczego.
§ 791.
Roboty górnicze projektuje się i wykonuje w sposób zapewniający możliwie największe wykorzystanie złoża, przy uwzględnieniu uwarunkowań wynikających z zachowania bezpieczeństwa powszechnego, bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony środowiska, ochrony obiektów budowlanych oraz zapobiegania szkodom.
W celu zapewnienia prawidłowej i racjonalnej gospodarki złożem w zakładzie górniczym powołuje się zespół do spraw gospodarki złożem.
zespół do spraw gospodarki złożem jest powoływany przez kierownika ruchu zakładu górniczego.
§ 792.
W zakładzie górniczym zapewnia się obsługę geologiczną i mierniczą wykonywaną przez służbę geologiczną i służbę mierniczą.
§ 793.
W zakresie obsługi geologicznej zakładu górniczego:
1) prowadzi się w szczególności:
profilowanie wyrobisk górniczych,
profilowanie otworów wykonywanych w celu rozpoznania parametrów złoża, skał otaczających oraz warunków wodnych, a także wybranych otworów w celach technologicznych,
badania hydrogeologiczne wyprzedzające roboty górnicze,
bilans wód pochodzących z dopływu do wyrobisk górniczych,
ewidencję dołowych zbiorników wodnych, niezlikwidowanych otworów wiertniczych, zawodnionych uskoków i innych potencjalnych źródeł zagrożenia wodnego;
2) dokonuje się pomiarów zaburzeń geologicznych, zjawisk hydrogeologicznych oraz parametrów złoża w wyrobiskach górniczych;
3) uzupełnia się mapy podstawowe, przeglądowe oraz specjalne w zakresie treści geologicznej;
4) uzupełnia się mapy w zakresie aktualnej sytuacji górniczo-geologicznej sąsiednich zakładów górniczych;
5) określa się i dokumentuje parametry geomechaniczne złoża i skał otaczających;
6) wykonuje się opróbowania złoża i wód pochodzących z dopływu naturalnego do wyrobisk górniczych;
7) sporządza się operat ewidencyjny zasobów złoża kopaliny;
8) kontroluje się prawidłowość wykorzystania zasobów kopaliny w procesie jej wydobywania;
9) przedstawia się propozycje przeklasyfikowań zasobów na posiedzeniach zespołu do spraw gospodarki złożem;
10) określa się warunki geologiczne, hydrogeologiczne i geologiczno-inżynierskie projektowanych i prowadzonych robót górniczych, szybów oraz likwidowanych wyrobisk górniczych;
11) wyznacza się granice filarów bezpieczeństwa zgodnie z § 47 ust. 1 oraz z § 458 ust. 1 pkt 3.
Czynności, o których mowa w ust. 1, wykonuje się pod nadzorem geologa górniczego.
§ 794.
W zakresie obsługi mierniczej zakładu górniczego:
1) dokonuje się w szczególności pomiarów:
geodezyjnych sytuacyjno-wysokościowych na powierzchni oraz w wyrobiskach górniczych,
inwentaryzacyjnych i kontrolnych wyrobisk górniczych oraz urządzeń i obiektów zakładu górniczego podczas jego budowy, ruchu i likwidacji,
orientacyjnych dla wyrobisk górniczych;
2) prowadzi się obserwacje i dokonuje się pomiarów wpływu robót górniczych na powierzchnię terenu, a także przeprowadza się ich analizę;
3) sporządza się i aktualizuje mapy podstawowe, przeglądowe oraz specjalne;
4) uzupełnia się mapy w zakresie aktualnej sytuacji górniczo-geologicznej sąsiednich zakładów górniczych;
5) aktualizuje się mapy sytuacyjno-wysokościowe powierzchni w związku z działalnością górniczą;
6) wyznacza się granice filarów ochronnych, oporowych i bezpieczeństwa, z wyjątkiem filarów, o których mowa w § 458 ust. 1 pkt 3.
Czynności, o których mowa w ust. 1, wykonuje się pod nadzorem mierniczego górniczego.
§ 795.
Dokumentację mierniczo-geologiczną przechowuje się w zakładzie górniczym w sposób zapewniający jej zabezpieczenie przed uszkodzeniem i dostępem osób nieupoważnionych.
za zgodą kierownika ruchu zakładu górniczego dopuszcza się przechowywanie dokumentacji mierniczo-geologicznej poza zakładem górniczym w sposób, o którym mowa w ust. 1. O przechowywaniu tej dokumentacji poza zakładem górniczym powiadamia się właściwy organ nadzoru górniczego.
§ 796.
W zakresie obsługi geologicznej i mierniczej zakładu górniczego sporządza się przeglądowe mapy wyrobisk górniczych na potrzeby:
1) kierownika ruchu zakładu górniczego;
2) osób kierownictwa wskazanych przez kierownika ruchu zakładu górniczego;
3) kierownika działu wentylacji zakładu górniczego - mapy przewietrzania;
4) osób dozoru ruchu zakładu górniczego wykonujących roboty górnicze.
Skale oraz terminy aktualizacji map, o których mowa w ust. 1, są określane przez kierownika ruchu zakładu górniczego.
§ 797.
Na mapach, o których mowa w § 796 ust. 1, przedstawia się:
1) usytuowanie wyrobisk górniczych;
2) stan rozpoznania geologicznego, w szczególności w zakresie struktury i parametrów zalegania złoża, zaburzeń tektonicznych i sedymentacyjnych;
3) źródła zagrożeń naturalnych;
4) granice występowania poszczególnych rodzajów zagrożeń naturalnych oraz ich stopni, kategorii lub klas;
5) granice filarów ochronnych, oporowych, bezpieczeństwa i granicznych;
6) krawędzie eksploatacyjne w niżej i w wyżej zalegających pokładach, z wyjątkiem map, o których mowa w § 796 ust. 1 pkt 3.
§ 798.
W zakresie obsługi mierniczej i geologicznej prowadzi się książkę uwag służby mierniczej i geologicznej.
Książka, o której mowa w ust. 1, zawiera informacje dotyczące ruchu zakładu górniczego, w szczególności dotyczące:
1) prowadzenia robót niezgodnie z warunkami określonymi w planie ruchu zakładu górniczego;
2) nieprawidłowości w gospodarowaniu zasobami złoża w trakcie ich wydobywania;
3) zbliżania się w wyniku prowadzonych robót górniczymi do granic filarów ochronnych, oporowych, bezpieczeństwa i granicznych, krawędzi eksploatacyjnych, zrobów, wodonośnych uskoków, zawodnionych warstw nadkładu lub do miejsc występowania innych zagrożeń;
4) zbliżania się do serii utworów izolujących między złożem a zbiornikami wodnymi lub poziomami wodonośnymi występującymi w jego otoczeniu - w przypadku zakładów górniczych wydobywających sól;
5) stwierdzonych istotnych zmian warunków geologicznych, hydrogeologicznych i geologiczno-inżynierskich.
informację wpisaną do książki uwag służby mierniczej i geologicznej przedkłada się kierownikowi ruchu zakładu górniczego, który:
1) wyznacza termin oraz osoby odpowiedzialne za usunięcie zgłoszonych nieprawidłowości - w przypadkach określonych w ust. 2 pkt 1 i 2;
2) określa sposób prowadzenia robót górniczych - w przypadkach określonych w ust. 2 pkt 3-5.
§ 799.
Roboty górnicze prowadzone w odległości mniejszej niż 100 m od granic zbiorników wodnych, uskoków wodonośnych, miejsc występowania wody z luźnym materiałem lub pól pożarowych prowadzi się w sposób określony przez kierownika ruchu zakładu górniczego.
Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio do prowadzenia robót górniczych na zbicie.
§ 800.
Kierownik ruchu zakładu górniczego podejmuje działania mające na celu zmniejszenie negatywnego wpływu ruchu zakładu górniczego na środowisko.
§ 801.
W zakładzie górniczym prowadzi się obserwacje i dokonuje się pomiarów wpływu robót górniczych na zmianę stosunków wodnych na powierzchni.
Do obserwacji i pomiarów, o których mowa w ust. 1, stosuje się przepisy dotyczące sporządzania dokumentacji mierniczo-geologicznej.
§ 802.
Eksploatację górniczą na obszarach szczególnego zagrożenia powodzią należy projektować i prowadzić zgodnie z przepisami art. 88l, art. 88m, art. 88n oraz art. 88o ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne .
§ 803.
Sposób postępowania z odpadami wydobywczymi określają przepisy ustawy z dnia 10 lipca 2008 r. o odpadach wydobywczych , z wyjątkiem wykorzystania odpadów wydobywczych w podziemnych wyrobiskach górniczych, o którym mowa w § 131 i § 132.
§ 804.
Rekultywację gruntów zakładu górniczego prowadzi się w miarę jak te grunty stają się zbędne całkowicie częściowo lub na określony czas do prowadzenia ruchu zakładu górniczego.
Rekultywację gruntów zakładu górniczego prowadzi się w sposób określony w dokumentacji rekultywacji zatwierdzonej przez kierownika ruchu zakładu górniczego.
W dokumentacji rekultywacji sporządzanej w formie opisowej i graficznej określa się kierunek, zakres, sposób i termin wykonania rekultywacji, w szczególności:
1) obszar wymagający podjęcia rekultywacji, przez wskazanie jego granic oraz oznaczenie granic własności nieruchomości;
2) aktualny i planowany sposób użytkowania obszaru wymagającego podjęcia rekultywacji;
3) ukształtowanie powierzchni gruntów wymagających rekultywacji oraz ich docelowe ukształtowanie;
4) metody kształtowania rzeźby terenu niekorzystnie przekształconego oraz odtwarzania gleb w przypadku, gdy jest wymagane ich odtworzenie;
5) sposób:
regulacji stosunków wodnych na gruntach rekultywowanych,
zabezpieczenia przeciwerozyjnego rekultywowanych powierzchni,
zabezpieczenia niewykorzystanej części złoża kopaliny, a w przypadku ich występowania również sąsiednich złóż kopalin;
6) usytuowanie obiektów budowlanych;
7) technologię i środki techniczne służące do zapobiegania powstawaniu pożarów na terenach rekultywowanych - w przypadku wykorzystywania do rekultywacji odpadów zawierających części palne;
8) harmonogram realizacji robót rekultywacyjnych.
§ 805.
W zakładach, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy, można zastosować rozwiązania techniczne inne, niż określone w przepisach rozporządzenia, zwane dalej „systemami bezpieczeństwa”.
Dokumentacja techniczna dla systemów bezpieczeństwa jest opracowywana przez podmiot prowadzący działalność polegającą na udostępnianiu wyrobisk zlikwidowanych zakładów górniczych w celach innych niż określone ustawą, w szczególności turystycznych, leczniczych i rekreacyjnych.
Dokumentacja techniczna dla systemów bezpieczeństwa posiada pozytywną ocenę odpowiednich rzeczoznawców do spraw ruchu zakładu górniczego, którzy mogą ustalić dodatkowe warunki stosowania tych systemów.
§ 806.
W zakładach górniczych wydobywających kopaliny niepalne przenośniki taśmowe wyposażone w taśmę trudnozapalną i zainstalowane w wyrobiskach przed dniem wejścia w życie rozporządzenia eksploatuje się do czasu zużycia tej taśmy, pod warunkiem zastosowania urządzeń kontroli ruchu i samoczynnie uruchamianych urządzeń gaśniczych.
§ 807.
Komory, o których mowa w § 172 ust. 1, wykonane przed dniem wejściem w życie rozporządzenia, zlokalizowane w polach niemetanowych lub w wyrobiskach zaliczonych do stopnia „a” niebezpieczeństwa wybuchu, przewietrza się na warunkach określonych przez kierownika ruchu zakładu górniczego.
§ 808.
Przepisu § 172 ust. 1 nie stosuje się do komór:
1) pomp głównego odwadniania i rozdzielni elektrycznych średniego napięcia zasilających urządzenia głównego odwadniania pod warunkiem przewietrzania ich w dniu wejścia w życie rozporządzenia jednym wspólnym niezależnym prądem powietrza oraz określenia dla nich przez kierownika ruchu zakładu górniczego warunków bezpiecznego przewietrzania;
2) w zakładach wykonujących działalność określoną w art. 2 ust. 1 ustawy pod warunkiem uzyskania zgody kierownika ruchu zakładu oraz zapewnienia właściwego składu powietrza i określenia zasad przeprowadzania kontroli składu powietrza w tych komorach.
§ 809.
Do osób, które w dniu wejścia w życie rozporządzenia, wykonują czynności dyspozytora gazometrii, przepis § 331 ust. 1 pkt 1 lit. b, stosuje się po upływie 3 lat od dnia wejścia w życie rozporządzenia.
§ 810.
Do maszyn i urządzeń, których eksploatację rozpoczęto przed dniem wejścia w życie rozporządzenia, przepisu § 486 ust. 1 nie stosuje się, jeżeli te maszyny i urządzenia są wyposażone w sprzęt i w urządzenia przeciwpożarowe w sposób określony przez kierownika ruchu zakładu górniczego.
§ 811.
Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem 1 lipca 2017 r., z wyjątkiem:
1) § 27 ust. 3, który wchodzi w życie po upływie 2 lat od dnia ogłoszenia;
2) § 331 ust. 1 pkt 1, który wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2018 r.
Załącznik nr 1 - Rodzaje, zakres i wzory dokumentacji prowadzenia ruchu zakładu górniczego
Załącznik nr 2 - Dokument bezpieczeństwa
Załącznik nr 3 - Zwalczanie zagrożeń
Załącznik nr 4 - Instalowanie, eksploatacja oraz kontrola maszyn, urządzeń i instalacji
Treść rozporządzenia
| Głębokość szybu [m] | Maksymalne odchylenie [mm] | |
| do 100 | ± 10 | |
| od 101 do 500 | ± 20 | |
| od 501 do 1000 | ± 30 | |
| od 1001 do 5000 | ± 40 | |
Niniejszy dokument nie zastępuje oficjalnej publikacji w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Nie ponosimy odpowiedzialności za ewentualne nieścisłości wynikające z transkrypcji oryginału do tego formatu.
Ten tekst jest publikowany na własnych warunkach ponownego wykorzystania określonych przez Dziennik Ustaw, a nie na licencji Legalize ani na licencji domeny publicznej.
Dziennik Ustaw
domena publiczna (urzędowe publikacje rządowe)