Układ o stowarzyszeniu między Unią Europejską i Europejską Wspólnotą Energii Atomowej oraz ich państwami członkowskimi, z jednej strony, a Ukrainą, z drugiej strony, sporządzony w Brukseli dnia 21 marca 2014 r. oraz dnia 27 czerwca 2014 r

W przypadku gdy naruszający nie wiedział lub nie miał uzasadnionych podstaw, by wiedzieć, że jego działanie narusza prawo, Strony mogą postanowić, że organy sądowe mogą wydać - na korzyść strony poszkodowanej - nakaz zwrotu zysku lub zapłaty odszkodowań, których wysokość może być ustalona wcześniej.

Strony zapewniają, aby w przypadku świadczenia usługi społeczeństwa informacyjnego polegającej na transmisji w sieci telekomunikacyjnej informacji przekazanych przez usługobiorcę lub na zapewnianiu dostępu dosieci telekomunikacyjnej, usługodawca nie był odpowiedzialny za przekazywane informacje, pod warunkiem że:

Czynności polegające na transmisji oraz zapewnianiu dostępu, o których mowa w ust. 1 niniejszego artykułu, obejmują automatyczne, pośrednie i krótkotrwałe przechowywanie przekazywanych informacji w zakresie, w jakim służy to jedynie wykonywaniu transmisji w sieci telekomunikacyjnej, oraz pod warunkiem że jakikolwiek okres przechowywania nie przekracza czasu rozsądnie koniecznego do takiej transmisji.

Niniejszy artykuł nie ma wpływu na możliwość wymagania od usługodawcy przez sądy luborgany administracyjne, zgodnie z systemem prawnym Stron, aby zaprzestał on naruszania prawa lub zapobiegł temu naruszeniu.

Strony zapewniają, aby w przypadku świadczenia usługi społeczeństwa informacyjnego polegającej na transmisji w sieci telekomunikacyjnej informacji przekazanych przez usługobiorcę, usługodawca nie był odpowiedzialny za automatyczne, pośrednie i krótkotrwałe przechowywanie tej informacji dokonywane jedynie w celu usprawnienia późniejszej transmisji informacji do innych odbiorców usługi, na ich żądanie, pod warunkiem że:

Niniejszy artykuł nie ma wpływu na możliwość wymagania od usługodawcy przez sądy lub organy administracyjne, zgodnie z systemem prawnym Stron, aby zaprzestał on naruszania prawa lub zapobiegł temu naruszeniu.

Strony zapewniają, aby w przypadku świadczenia usługi społeczeństwa informacyjnego polegającej na przechowywaniu informacji przekazanych przez usługobiorcę, usługodawca nie był odpowiedzialny za informacje przechowywane na żądanie usługobiorcy, pod warunkiem że:

Ust. 1 niniejszego artykułu nie ma zastosowania, jeżeli usługobiorca działa z upoważnienia lub pod kontrolą usługodawcy.

Niniejszy artykuł nie ma wpływu na możliwość wymagania od usługodawcy przez sądy lub organy administracyjne, zgodnie z systemem prawnym Stron, aby zaprzestał on naruszania prawa lub zapobiegł temu naruszeniu, oraz nie ma wpływu na możliwość ustanowienia przez Strony procedur regulujących usuwanie tych informacji lub uniemożliwianie dostępu do nich.

Strony nie nakładają na usługodawców świadczących usługi objęte art. 245, 246 i art. 247 niniejszego Układu ogólnego obowiązku monitorowania informacji, które przekazują lub przechowują, ani ogólnego obowiązku aktywnego poszukiwania faktów lub okoliczności wskazujących na działalność niezgodną z prawem.

Strony mogą ustanowić w odniesieniu do usługodawców świadczących usługi społeczeństwa informacyjnego obowiązek niezwłocznego informowania właściwych organów publicznych o domniemanych działaniach niezgodnych z prawem podjętych przez ich usługobiorców lub o przekazanych przez nich informacjach lubobowiązek przekazywania właściwym organom na ich żądanie informacji umożliwiających identyfikację usługobiorców, z którymi zawarli umowy dotyczące przechowywania.

Dla celów niniejszego postanowienia „towary naruszające prawo własności intelektualnej” oznaczają:

O ile w niniejszej podsekcji nie postanowiono inaczej, Strony przyjmują procedury umożliwiające posiadaczowi prawa, który ma uzasadnione powody do podejrzenia, że ma miejsce przywóz, wywóz, wywóz ponowny, wprowadzenie na obszar celny lub jego opuszczenie, poddanie procedurze zawieszającej lub umieszczenie w strefie wolnocłowej bądź składzie wolnocłowym towarów naruszających prawo własności intelektualnej, złożenie do właściwych organów, administracyjnych lub sądowych, pisemnego wniosku o zawieszenie wprowadzenia takich towarów do swobodnego obrotu lub ich zatrzymanie.

Strony zapewniają, aby w przypadku gdy organy celne, w trakcie swoich działań, a przed złożeniem wniosku przez posiadacza prawa lub przed jego uwzględnieniem, mają wystarczające powody, by podejrzewać, że towary naruszają prawo własności intelektualnej, mogły zawiesić dopuszczenie towarów lub zatrzymać je, aby umożliwić posiadaczowi prawa złożenie wniosku o podjecie działań zgodnie z poprzedzającym ustępem.

Wszelkie prawa lub obowiązki ustanowione w sekcji 4 części III porozumienia TRIPS dotyczącej importera stosuje się także do eksportera lub do posiadacza towarów.

W celu wdrożenia niniejszego artykułu Strony współpracują w zakresie świadczenia pomocy technicznej i budowania potencjału.

Ukraina w pełni wdroży zobowiązania zawarte w niniejszym artykule w ciągu trzech lat od wejścia w życie niniejszego Układu.

Strony zgodnie postanawiają współpracować w celu wspierania wdrażania zobowiązań podjętych w ramach niniejszego rozdziału.

Z zastrzeżeniem postanowień tytułu V (Współpraca gospodarcza i sektorowa) oraz zgodnie z postanowieniami tytułu VI (Współpraca finansowa, w tym postanowienia dotyczące zwalczania nadużyć finansowych) niniejszego Układu, obszary współpracy obejmują następujące działania, ale nie ograniczają się do nich:

Bez uszczerbku dla ust. 1 i 2 niniejszego artykułu i w ramach ich uzupełnienia Strony zgodnie postanawiają prowadzić skuteczny dialog w sprawie kwestii związanych z prawami własności intelektualnej, którego wyniki przekazywane są Komitetowi ds. Handlu i w ramach którego rozpatrywane są kwestie istotne z punktu widzenia ochrony i egzekwowania praw własności intelektualnej objętych niniejszym rozdziałem oraz wszelkie inne stosowne kwestie.

„organ ds. konkurencji” oznacza:

„prawo konkurencji” oznacza:

Pojęcia użyte w niniejszej sekcji są dodatkowo wyjaśnione w załączniku XXIII.

Strona UE i Ukraina zachowują prawo konkurencji, które skutecznie rozwiązuje kwestie praktyk i transakcji, o których mowa w art. 254 lit. a), b) i c).

Strony zachowują organy odpowiedzialne za skuteczne egzekwowanie prawa konkurencji określonego w ust. 1 niniejszego artykułu, oraz odpowiednio wyposażone w tym celu.

Strony uznają znaczenie stosowania swojego prawa konkurencji w sposób przejrzysty, terminowy i niedyskrymina-cyjny, z poszanowaniem zasad rzetelnego postępowania i prawa do obrony. Każda Strona w szczególności zapewnia, aby:

Na wniosek jednej ze Stron każda Strona udostępnia drugiej Stronie informacje publiczne dotyczące egzekwowania jej prawa konkurencji oraz prawodawstwa dotyczącego zobowiązań objętych niniejszą sekcją.

Organ ds. konkurencji przyjmuje i publikuje dokument wyjaśniający zasady stosowane przy ustalaniu wszelkich kar finansowych nakładanych z powodu naruszenia prawa konkurencji.

Organ ds. konkurencji przyjmuje i publikuje dokument wyjaśniający zasady stosowane przy ocenie horyzontalnego łączenia przedsiębiorstw.

rozporządzenie Rady (WE) nr 1/2003 z dnia 16 grudnia 2002 r. w sprawie wprowadzenia w życie reguł konkurencji ustanowionych w art. 81 i 82 Traktatu;

rozporządzenie Rady (WE) nr 139/2004 z dnia 20 stycznia 2004 r. w sprawie kontroli koncentracji przedsiębiorstw (rozporządzenie UE w sprawie kontroli łączenia przedsiębiorstw);

rozporządzenie Komisji (UE) nr 330/2010 z dnia 20 kwietnia 2010 r. w sprawie stosowania art. 101 ust. 3 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do kategorii porozumień wertykalnych i praktyk uzgodnionych;

rozporządzenie Komisji (WE) nr 772/2004 z dnia 27 kwietnia 2004 r. w sprawie stosowania art. 81 ust. 3 Traktatu do Kategorii porozumień o transferze technologii;

W odniesieniu do przedsiębiorstw publicznych i przedsiębiorstw mających prawa specjalne lub wyłączne:

Żadne z postanowień poprzedniego ustępu nie może być interpretowane jako uniemożliwiające Stronie ustanawianie lub zachowanie przedsiębiorstwa publicznego, powierzanie przedsiębiorstwom praw specjalnych lub wyłącznych bądź zachowanie takich praw.

Każda Strona dostosowuje monopole państwowe o charakterze handlowym w ciągu pięciu lat od wejścia w życie niniejszego Układu w celu zapewnienia, aby między osobami fizycznymi i prawnymi Stron nie istniały żadne środki dyskryminacyjne w odniesieniu do warunków zaopatrzenia w towary i ich wprowadzania do obrotu.

Żadne z postanowień niniejszego artykułu nie narusza praw i obowiązków Stron wynikających z rozdziału 8 (Zamówienia publiczne) tytułu IV niniejszego Układu.

Żadne z postanowień ust. 1 nie może być interpretowane jako uniemożliwiające Stronie ustanowienie lub zachowanie monopolu państwowego.

Strony uznają znaczenie współpracy i koordynacji pomiędzy ich odpowiednimi organami ds. ochrony konkurencji w celu dalszego zwiększania skuteczności egzekwowania prawa konkurencji oraz realizacji celów niniejszego Układu poprzez promowanie konkurencji i ograniczenie antykonkurencyjnych praktyk przedsiębiorstw i antykonkurencyjnych transakcji.

W tym celu organ ds. ochrony konkurencji Strony może poinformować organ ds. ochrony konkurencji drugiej Strony o swojej woli nawiązania współpracy w obszarze egzekwowania prawa. Współpraca ta nie uniemożliwia podejmowania niezależnych decyzji przez Strony.

W celu ułatwienia skutecznego stosowania ich prawa konkurencji organy ds. konkurencji Stron mogą wymieniać się informacjami, w tym w zakresie prawodawstwa i egzekwowania prawa w granicach wyznaczonych przez ich odpowiednie prawodawstwo i z uwzględnieniem ich istotnych interesów.

Każda ze Stron podejmuje, na wniosek drugiej Strony, konsultacje w zakresie oświadczeń złożonych przez drugą Stronę w celu wspierania wzajemnego zrozumienia lub rozpatrywania szczególnych kwestii wynikających ze stosowania postanowień niniejszej sekcji. Strona wnioskująca wskazuje, w jaki sposób dana kwestia wpływa na handel między Stronami.

Na wniosek którejkolwiek ze Stron Strony bezzwłocznie omawiają wszelkie kwestie związane z interpretacją lub stosowaniem postanowień niniejszej sekcji.

W celu ułatwienia omawiania kwestii będącej przedmiotem konsultacji każda ze Stron dokłada wszelkich starań, aby dostarczyć drugiej Stronie wszelkie stosowne niepoufne informacje w granicach wyznaczonych przez ich odpowiednie prawodawstwo i z uwzględnieniem ich istotnych interesów.

Jakakolwiek pomoc przyznawana przez Ukrainę lub państwo członkowskie Unii Europejskiej z zasobów państwowych, zakłócająca Konkurencję lub grożąca jej zakłóceniem przez sprzyjanie niektórym przedsiębiorstwom lub produkcji niektórych towarów, jest niezgodna z prawidłowym funkcjonowaniem niniejszego Układu w zakresie, w jakim wpływa na wymianę handlową pomiędzy Stronami.

Następująca pomoc jest jednak zgodna z prawidłowym funkcjonowaniem niniejszego Układu:

Ponadto następującą pomoc można uznać za zgodną z prawidłowym funkcjonowaniem niniejszego Układu:

Przedsiębiorstwa, którym powierzono wykonywanie usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym lub które mają charakter monopolu skarbowego, podlegają zasadom zawartym w niniejszej sekcji w zakresie, w jakim stosowanie takich zasad nie utrudnia realizacji, pod względem prawnym lub faktycznym, szczególnych zadań, jakie im powierzono. Rozwój handlu nie może być naruszony w sposób, który byłby sprzeczny z interesem Stron.

Każda ze Stron zapewnia przejrzystość w dziedzinie pomocy państwa. W tym celu co roku każda Strona zgłasza drugiej Stronie łączną wysokość, rodzaje i sektorowy podział pomocy państwa, która może wpływać na handel między Stronami. Odpowiednie zgłoszenia powinny zawierać informacje na temat celu, formy, wysokości lub budżetu organu przyznającego pomoc oraz, w miarę możliwości, na temat beneficjenta pomocy. Do celów niniejszego artykułu, jaka-Łolwiek pomoc poniżej progu wynoszącego 200 000 EUR dla jednego przedsiębiorstwa w okresie trzech lat nie musi być zgłaszana. Zgłoszenie takie uważa się za dostarczone, gdy zostało przesłane drugiej Stronie, lub, jeśli stosowne informacje zostały publicznie udostępnione na ogólnodostępnej stronie internetowej, do dnia 31 grudnia następnego roku kalendarzowego.

Na wniosek jednej ze Stron druga Strona dostarcza dalszych informacji na temat wszelkich programów pomocy oraz poszczególnych indywidualnych przypadków pomocy państwa mającej wpływ na handel między Stronami. Strony wymieniają się takimi informacjami, z uwzględnieniem ograniczeń wynikających z wymogu zachowania tajemnicy zawodowej i handlowej.

Strony zapewniają przejrzystość stosunków finansowych pomiędzy organami publicznymi a przedsiębiorstwami publicznymi tak, aby wyraźne były następujące elementy.

Strony zapewniają ponadto, aby struktura finansowa i organizacyjna każdego przedsiębiorstwa, które korzysta z praw specjalnych lub wyłącznych przyznanych przez Ukrainę lub państwa członkowskie Unii Europejskiej lub któremu powierzono wykonywanie usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym i które w związku z tym otrzymuje rekompensatę z tytułu świadczenia takich usług w jakiejkolwiek formie, znalazła właściwe odzwierciedlenie w oddzielnych rachunkach tak, aby wyraźne były następujące elementy:

Każda Strona zapewnia, aby postanowienia niniejszego artykułu były stosowane w ciągu pięciu lat od wejścia w życie niniejszego Układu.

W ciągu trzech lat od wejścia w życie niniejszego Układu Ukraina przyjmuje w szczególności krajowe prawodawstwo w zakresie pomocy państwa i ustanawia niezależny operacyjnie organ, któremu powierza się uprawnienia niezbędne do pełnego stosowania art. 262 niniejszego Układu. Organ ten musi mieć między innymi uprawnienia do zatwierdzania programów pomocy państwa oraz indywidualnej pomocy w formie dotacji zgodnie kryteriami, o których mowa w art. 262 i 264 niniejszego Układu, jak również uprawnienia do nakazania zwrotu pomocy państwa przyznanej niezgodnie z prawem. Każda nowa pomoc przyznana na Ukrainie musi być zgodna z postanowieniami art. 262 i 264 niniejszego Układu w ciągu jednego roku od daty ustanowienia organu.

Ukraina tworzy, w ciągu pięciu lat od wejścia w życie niniejszego Układu, wyczerpujący spis programów pomocy ustanowionych przed ustanowieniem organu, o którym mowa w ust. 1, i dostosowuje te programy pomocy do kryteriów, o których mowa w art. 262 i 264 niniejszego Układu, w okresie nieprzekraczającym siedmiu lat od wejścia w życie niniejszego Układu.

a) Do celów stosowania art. 262 niniejszego Układu Strony uzgadniają, że w ciągu pierwszych pięciu lat od wejścia w życie niniejszego Układu każda pomoc publiczna przyznana przez Ukrainę jest oceniana biorąc pod uwagę fakt, że Ukraina uważana jest za obszar identyczny z obszarami Unii Europejskiej opisanymi w art. 107 ust. 3 lit. a) Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej.

„towary energetyczne” oznaczają gaz ziemny (kod HS 27.11), energię elektryczną (kod HS 27.16) i ropę naftową (kod HS 27.09);

„infrastruktura stała” oznacza wszelkie sieci przesyłowe lub dystrybucyjne, instalacje skroplonego gazu ziemnego i instalacje magazynowe w rozumieniu dyrektywy 2003/54/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 26 czerwca 2003 r. dotyczącej wspólnych zasad rynku wewnętrznego energii elektrycznej (zwanej dalej „dyrektywą 2003/54/WE”) oraz dyrektywy 2003/55/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 26 czerwca 2003 r. dotyczącej wspólnych zasad rynku wewnętrznego gazu ziemnego (zwanej dalej „dyrektywą 2003/55/WE”);

„tranzyt” oznacza tranzyt, opisany w rozdziale 5 (Ułatwienia celne i handlowe) tytułu IV niniejszego Układu, towarów energetycznych za pośrednictwem infrastruktury stałej lub rurociągu ropy naftowej;

„transport” oznacza przesył i dystrybucję w rozumieniu dyrektywy 2003/54/WE i dyrektywy 2003/55/WE oraz przenoszenie lub przesyłanie ropy naftowej rurociągami;

„nieuprawnione pobieranie” oznacza każdą czynność polegającą na niezgodnym z prawem pobieraniu towarów energetycznych z infrastruktury stałej.

Ceny dostaw gazu i energii elektrycznej dla konsumentów przemysłowych kształtowane są wyłącznie pod wpływem podaży i popytu.

Na zasadzie odstępstwa od ust. 1 niniejszego artykułu Strony mogą, w ogólnym interesie gospodarczym, nałożyć na przedsiębiorstwa obowiązek dotyczący ceny dostaw gazu i energii elektrycznej (zwane dalej „ceną regulowaną”).

Strony zapewniają, aby obowiązek ten był jasno określony, przejrzysty, proporcjonalny, niedyskryminacyjny, możliwy do zweryfikowania i ograniczony w czasie. Przy stosowaniu tego obowiązku Strony gwarantują także równy dostęp innych przedsiębiorstw do konsumentów.

W przypadkach, w których gaz i energia elektryczna są sprzedawane na rynku krajowym po cenie regulowanej, dana Strona zapewnia, aby metodologia stanowiąca podstawę wyliczenia ceny regulowanej została opublikowana przed wejściem w życie ceny regulowanej.

Bez uszczerbku dla możliwości stosowania krajowych cen regulowanych zgodnie z art. 269 ust. 2 i 3 niniejszego Układu, żadna ze Stron ani żaden ich organ regulacyjny nie przyjmują ani nie utrzymują środków, w wyniku których cena towarów energetycznych przy wywozie do drugiej Strony byłaby wyższa niż cena uzyskiwana za takie towary z przeznaczeniem na Konsumpcję krajową.

Strona dokonująca wywozu przedstawia na wniosek drugiej Strony dowody na to, że różnica cen tych samych towarów energetycznych sprzedawanych na rynku krajowym i sprzedawanych na wywóz nie wynika ze środka zakazanego na mocy ust. 1 niniejszego artykułu.

Zabrania się stosowania między Stronami należności celnych i ograniczeń ilościowych dotyczących przywozu i wywozu towarów energetycznych, a także wszelkich środków o skutku równoważnym. Zakaz ten dotyczy także należności celnych o charakterze fiskalnym.

Ust. 1 nie wyklucza stosowania ograniczeń ilościowych lub środków o skutku równoważnym, uzasadnionych względami porządku publicznego lub bezpieczeństwa publicznego, ochrony zdrowia i życia ludzi, zwierząt lub roślin bądź ochrony własności przemysłowej i handlowej. Takie ograniczenia lub środki nie mogą jednak stanowić środka arbitralnej dyskryminacji ani ukrytego ograniczenia w wymianie handlowej między Stronami.

Każda ze Stron zapewnia, aby operatorzy systemu przesyłowego podjęli niezbędne środki w celu:

W przypadku sporu dotyczącego jakiejkolwiek kwestii angażującej Strony bądź jeden lub większą liczbę podmiotów podlegających kontroli lub jurysdykcji jednej ze Stron, przed zakończeniem procedury rozstrzygania sporu w ramach odnośnej umowy Strona, przez terytorium której odbywa się tranzyt lub transport towarów energetycznych, nie przerywa ani nie ogranicza istniejącego transportu lub tranzytu towarów energetycznych, nie zezwala na takie przerwanie łub ograniczenie żadnemu podmiotowi podlegającemu jej kontroli lub jurysdykcji, w tym państwowemu przedsiębiorstwu handlowemu, ani nie wymaga takiego przerwania lub ograniczenia od żadnego przedsiębiorstwa podlegającego jej jurysdykcji, z wyjątkiem przypadków, w których jest to wyraźnie przewidziane w umowie lub innym porozumieniu regulującym taki tranzyt lub transport.

Strony zgodnie postanawiają, że żadna Strona nie ponosi odpowiedzialności za przerwanie lub ograniczenie w rozumieniu niniejszego artykułu w przypadku, gdy nie jest w stanie zapewnić dostaw, tranzytu lub transportu towarów energetycznych w wyniku działań przypisanych państwu trzeciemu lub podmiotowi podlegającemu kontroli lub jurysdykcji państwa trzeciego.

Organ regulacyjny musi być odrębny pod względem prawnym i funkcjonalnie niezależny od wszelkich podmiotów publicznych lub prywatnych oraz dysponować uprawnieniami wystarczającymi do zapewnienia skutecznej konkurencji i efektywnego funkcjonowania rynku.

Decyzje i procedury stosowane przez organ regulacyjny muszą być bezstronne w odniesieniu do wszystkich uczestników rynku.

Operator, którego dotyczy jakakolwiek decyzja organu regulacyjnego, ma prawo odwołać się od niej do organu odwoławczego niezależnego od zainteresowanych stron. W przypadku gdy organ odwoławczy nie ma charakteru sądowego, jego decyzja musi być zawsze uzasadniana na piśmie, a także podlegać przeglądowi przeprowadzanemu przez bezstronny i niezależny organ sądowy. Decyzje podejmowane przez organy odwoławcze muszą być skutecznie egzekwowane.

W przypadku sprzeczności między postanowieniami niniejszej sekcji a postanowieniami Traktatu o Wspólnocie Energetycznej z 2005 r. lubprzepisami prawodawstwa UE mającymi zastosowanie na mocy Traktatu o Wspólnocie Energetycznej z 2005 r., pierwszeństwo w przypadku takiej sprzeczności mają postanowienia Traktatu o Wspólnocie Energetycznej z 2005 r. lub przepisy prawodawstwa UE mające zastosowanie na mocy Traktatu o Wspólnocie Energetycznej z 2005 r.

W ramach wdrażania niniejszej sekcji pierwszeństwo ma przyjęcie prawodawstwa lub innych aktów zgodnych z Traktatem o Wspólnocie Energetycznej z 2005 r. lub opierających się na prawodawstwie mającym zastosowanie do tego sektora w UE. W przypadku sporu dotyczącego niniejszej sekcji domniemywa się, że prawodawstwo lub inne akty spełniające powyższe kryteria są zgodne z postanowieniami niniejszej sekcji. W ocenie, czy prawodawstwo lub inne akty spełniają te kryteria, uwzględnia się wszelkie odnośne decyzje podjęte na podstawie art. 91 Traktatu o Wspólnocie Energetycznej z 2005 r.

Żadna ze stron nie korzysta z postanowień niniejszego Układu dotyczących rozstrzygania sporów w celu zarzucenia naruszenia postanowień Traktatu o Wspólnocie Energetycznej.

Każda ze Stron, zgodnie z prawem międzynarodowym, w tym Konwencją Narodów Zjednoczonych o prawie morza z 1982 n, ma pełną suwerenność nad złożami węglowodorów znajdującymi się na jej terytorium, a także na jej wodach archipelagowych i terytorialnych, a także suwerenne prawa badania i wydobycia zasobów węglowodorów znajdujących się w jej wyłącznej strefie ekonomicznej i na jej szelfie kontynentalnym.

Każda Strona zachowuje prawo określania na swoim terytorium, a także na swoich wodach archipelagowych i terytorialnych oraz w swojej wyłącznej strefie ekonomicznej i na swoim szelfie kontynentalnym, obszarów udostępnianych do prowadzenia poszukiwań, badań i wydobycia węglowodorów.

W każdym przypadku udostępniania danego obszaru do prowadzenia tej działalności każda Strona zapewnia równe traktowanie podmiotów pod względem dostępu do tej działalności i jej prowadzenia.

Każda Strona może wymagać od podmiotu, któremu udzielono zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie poszukiwań, badań lub wydobycia węglowodorów, zapłaty finansowej lub zapłaty w postaci węglowodorów. Szczegó-owe uzgodnienia dotyczące takiej zapłaty ustala się w sposób, który nie ingeruje w proces zarządzania i proces decyzyjny podmiotów.

Strony podejmują niezbędne środki w celu zapewnienia, aby zezwolenia dla podmiotów na korzystanie we własnym imieniu i na własne ryzyko z prawa prowadzenia poszukiwań, badań lub wydobycia węglowodorów na danym obszarze geograficznym wydawane były w ramach opublikowanej procedury oraz w następstwie publikacji ogłoszenia wzywającego potencjalnie zainteresowane podmioty do składania wniosków.

W ogłoszeniu określa się rodzaj zezwolenia, odnośny obszar geograficzny lub jego część oraz proponowaną datę lub termin przyznania zezwolenia.

Art. 104 i 105 niniejszego Układu ma zastosowanie do warunków i procedury wydawania zezwoleń.

„środki o zastosowaniu ogólnym” obejmują przepisy ustawowe i wykonawcze, orzeczenia sądowe oraz procedury i decyzje administracyjne o zastosowaniu ogólnym oraz wszelkie inne akty, interpretacje lub inne wymogi ogólne lub abstrakcyjne, które mogą mieć wpływ na jakiekolwiek kwestie objęte niniejszym Układem. Środki te nie obejmują decyzji mających zastosowanie do konkretnej osoby: oraz

„zainteresowana osoba” oznacza każdą osobę fizyczną lub prawną, która może podlegać jakimkolwiek prawom lub obowiązkom wynikającym ze środków o zastosowaniu ogólnym w rozumieniu art. 282 niniejszego Układu.

Uznając wpływ, jaki ich otoczenia regulacyjne mogą mieć na handel między nimi, Strony ustanawiają i utrzymują skuteczne i przewidywalne otoczenie regulacyjne dla podmiotów gospodarczych, zwłaszcza małych, prowadzących działalność na ich terytoriach, z należytym uwzględnieniem wymogów pewności prawa i proporcjonalności.

Strony, potwierdzając swoje prawa i obowiązki w ramach Porozumienia WTO, ustanawiają niniejszym wyjaśnienia oraz udoskonalone uzgodnienia dotyczące przejrzystości, konsultacji oraz lepszego zarządzania środkami o zastosowaniu ogólnym, w zakresie, w jakim mogą one mieć wpływ na jakąkolwiek kwestię objętą niniejszym Układem.

Każda Strona:

Każda Strona:

Każda Strona utrzymuje lub ustanawia odpowiednie mechanizmy odpowiadania na zapytania zainteresowanych osób na temat wszelkich środków o zastosowaniu ogólnym, w sprawie których złożono wniosek lub które obowiązują, oraz na temat tego, jak mają one być ogólnie stosowane.

Strony uznają, że odpowiedź przewidziana w ust. 1 niniejszego artykułu może nie być ostateczna lub prawnie wiążąca, lecz będzie służyć jedynie celom informacyjnym, o ile prawo krajowe i przepisy Stron nie stanowią inaczej.

W odpowiedzi na zapytanie jednej ze Stron druga Strona bezzwłocznie przekazuje informacje oraz udziela odpowiedzi na pytania dotyczące jakiegokolwiek obowiązującego lub będącego przedmiotem wniosku środka o zastosowaniu ogólnym, który Strona kierująca zapytanie uznaje za mogący wpływać na wdrażanie niniejszego Układu, bez względu na to, czy Strona kierująca zapytanie została uprzednio powiadomiona o takim środku.

Każda Strona utrzymuje lub ustanawia na potrzeby osób zainteresowanych odpowiednie mechanizmy, których zadaniem jest skuteczne rozwiązywanie problemów, jakie mogą wynikać dla osób zainteresowanych lub dla drugiej Strony ze stosowania środków o zastosowaniu ogólnym i procedur administracyjnych, o których mowa w art. 285 niniejszego Układu. Mechanizmy takie powinny być łatwo dostępne, określone w czasie, ukierunkowane na wyniki oraz przejrzyste. Pozostają one bez uszczerbku dla wszelkich procedur odwoławczych lub przeglądowych ustanowionych lub utrzymywanych przez Strony. Pozostają one również bez uszczerbku dla praw i obowiązków Stron wynikających z rozdziału 14 (Rozstrzyganie sporów) oraz rozdziału 15 („Mediacja”) tytułu IV niniejszego Układu.

Każda Strona ustanawia lub utrzymuje sądy lub inne niezależne organy sądowe, w tym - w stosownych przypadkach - organy quasi-sądowe lub administracyjne, bądź procedury służące szybkiemu przeprowadzaniu przeglądu, a w uzasadnionych przypadkach również korygowaniu czynności administracyjnych w obszarach objętych niniejszym Układem. Takie sądy, organy sądowe lub procedury muszą być bezstronne i niezależne od urzędu lut) organu odpowiedzialnego za egzekucję administracyjną i z wynikiem sprawy nie może wiązać się dla nich żaden istotny interes.

Każda Strona zapewnia, że we wszelkich takich sądach, organach sądowych lub procedurach strony postępowania mają prawo do:

Każda Strona zapewnia, z zastrzeżeniem odwołania lub późniejszego przeglądu przewidzianego w jej prawie krajowym, aby decyzja taka była wykonywana przez urząd lub organ właściwy w odniesieniu do spornej czynności administracyjnej oraz regulowała praktykę takiego urzędu lub organu.

Strony zgodnie postanawiają współpracować w ramach promowania jakości i skuteczności regulacji, w tym poprzez wymianę informacji i najlepszych praktyk dotyczących ich procesów reform regulacyjnych oraz ocen skutków regulacji.

Strony zobowiązują się przestrzegać zasad dobrego postępowania administracyjnego oraz zgadzają się współpracować w ich promowaniu, w tym poprzez wymianę informacji i najlepszych praktyk.

Strony odwołują się do Agendy 21 w sprawie środowiska i rozwoju z 1992 r., do Planu realizacji postanowień w sprawie zrównoważonego rozwoju, przyjętego w Johannesburgu w 2002 r., oraz do uzgodnionych na szczeblu międzynarodowym programów politycznych w dziedzinie zatrudnienia i polityki społecznej, w szczególności do programu godnej pracy Międzynarodowej Organizacji Pracy (zwanej dalej „MOP”) oraz Deklaracji ministerialnej z 2006 r. przyjętej przez Radę Społeczno-Gospodarczą ONZ ds. Pełnego Zatrudnienia i Godnej Pracy. Strony potwierdzają swoje zobowiązania w zakresie promowania rozwoju handlu międzynarodowego w sposób przyczyniający się do realizacji celu zrównoważonego rozwoju oraz zapewnienia włączenia i odzwierciedlania tego celu na wszystkich poziomach swoich stosunków handlowych.

W tym celu Strony uznają znaczenie pełnego uwzględnienia najlepszego interesu gospodarczego, społecznego i środowiskowego zarówno swoich obecnych społeczeństw, jak i przyszłych pokoleń, oraz zapewniają, aby rozwój gospodarczy oraz polityka w zakresie ochrony środowiska i polityka społeczna wspierały się wzajemnie.

Uznając prawo Stron do tworzenia i regulowania własnych poziomów polityki krajowej i ustanawiania priorytetów w dziedzinie ochrony środowiska, ochrony pracy i zrównoważonego rozwoju zgodnie z uznanymi na szczeblu międzynarodowym stosownymi normami i porozumieniami oraz do odpowiedniego przyjmowania lub zmieniania swojego ustawodawstwa, Strony zapewniają, aby ich prawodawstwo zapewniało wysoki poziom ochrony środowiska i ochrony pracy oraz podejmują starania w kierunku poprawy jakości tego prawodawstwa.

W ramach realizacji celów, o których mowa w niniejszym artykule, Ukraina zbliża swoje przepisy ustawowe i wykonawcze oraz praktyki administracyjne do dorobku prawnego UE.

Strony uznają pełne i wydajne zatrudnienie oraz godną pracę dla wszystkich za kluczowe elementy handlu w kontekście globalizacji. Strony potwierdzają swoje zobowiązanie do promowania rozwoju handlu w sposób sprzyjający pełnemu i wydajnemu zatrudnieniu oraz oferowaniu każdemu, w tym mężczyznom, kobietom i młodym ludziom, godnej pracy.

Strony promują i wdrażają w swoich przepisach ustawowych oraz praktykach podstawowe normy pracy, uznane w skali międzynarodowej, a mianowicie:

Strony potwierdzają zobowiązanie do skutecznego wdrażania ratyfikowanych przez siebie podstawowych i priorytetowych konwencji MOP oraz Deklaracji MOP dotyczącej Podstawowych Zasad i Praw w Pracy z 1998 r. Strony rozważą również ratyfikację i wdrożenie pozostałych konwencji MOP, które zostały sklasyfikowane przez MOP jako aktualne.

Strony podkreślają, że normy pracy nie powinny być wykorzystywane dla protekcjonistycznych celów handlowych. Strony zauważają, że przewaga komparatywna nie powinna być w żaden sposób kwestionowana.

Strony uznają znaczenie międzynarodowego zarządzania i umów w zakresie środowiska jako odpowiedzi wspólnoty międzynarodowej na światowe lub regionalne problemy związane ze środowiskiem.

Strony potwierdzają swoje zobowiązanie do skutecznego wdrożenia umów wielostronnych dotyczących środowiska, których są stronami, w swoich przepisach ustawowych i praktykach.

Żadne z postanowień niniejszego Układu nie ogranicza prawa Strony do przyjęcia lub utrzymania w mocy środków mających na celu wdrażanie umów wielostronnych dotyczących środowiska, Których Strona ta jest stroną. Środki takie nie mogą być stosowane w sposób, który stanowiłby narzędzie służące arbitralnej lub nieuzasadnionej dyskryminacji między Stronami lub ukryte ograniczenie handlu.

Strony zapewniają, aby polityka w dziedzinie środowiska opierała się na zasadach: ostrożności, podejmowania działań zapobiegawczych, naprawiania szkody w pierwszym rzędzie u źródła oraz na zasadzie „zanieczyszczający płaci”.

Strony współpracują w celu promowania rozważnego i racjonalnego korzystania z zasobów naturalnych w zgodzie z celem zrównoważonego rozwoju, z myślą o zacieśnianiu powiązań pomiędzy polityką i praktykami Stron w dziedzinie handlu i w dziedzinie środowiska.

Strony potwierdzają, że handel powinien promować zrównoważony rozwój we wszystkich jego aspektach. Strony uznają korzystny wpływ, jaki podstawowe normy pracy i godna praca mogą wywierać na efektywność gospodarczą, innowacyjność i wydajność, oraz podkreślają znaczenie większej spójności między polityką handlową a polityką zatrudnienia i społeczną.

Strony podejmują starania w celu ułatwienia i promowania handlu i bezpośrednich inwestycji zagranicznych w przyjazne dla środowiska towary, usługi i technologie, zrównoważone i odnawialne źródła energii, energooszczędne produkty i usługi oraz towary z ekoetykietą, w tym poprzez usuwanie związanych z nimi barier pozataryfowych.

Strony podejmują starania w celu ułatwienia handlu produktami, które sprzyjają zrównoważonemu rozwojowi, w tym produktami, które objęte są programami takimi jak sprawiedliwy i etyczny handel, a także produktami wytworzonymi z poszanowaniem zasad odpowiedzialności społecznej przedsiębiorstw i rozliczalności.

Żadna ze Stron nie może zaniechać skutecznego egzekwowania swoich przepisów w zakresie środowiska i pracy, poprzez ciągłe lub powtarzające się działania lub zaniechania, w sposób, który może mieć wpływ na handel lub inwestycje między Stronami.

Żadna ze Stron nie może osłabiać lub ograniczać ochrony w zakresie środowiska lub pracy przewidzianej w jej przepisach w celu stymulowania handlu lub inwestycji poprzez rezygnację ze stosowania przepisów ustawowych lub wykonawczych bądź norm lub odstąpienie od ich stosowania w inny sposób, bądź poprzez proponowanie rezygnacji z ich stosowania lub odstąpienia od ich stosowania, w sposób, który może mieć wpływ na handel lub inwestycje między Stronami.

Każda Strona wyznacza i zwołuje nową lub istniejącą grupę doradczą ds. zrównoważonego rozwoju mającą za zadanie udzielać porad w zakresie wdrażania niniejszego rozdziału.

W skład grupy doradczej wchodzą niezależne reprezentatywne organizacje społeczeństwa obywatelskiego reprezentujące w sposób wyważony organizacje pracodawców i pracowników, organizacje pozarządowe, jak również inne stosowne zainteresowane strony.

Członkowie grupy doradczej każdej ze Stron spotkają się w ramach otwartego Forum Społeczeństwa Obywatelskiego w celu prowadzenia dialogu obejmującego związane ze zrównoważonym rozwojem aspekty handlu między Stronami. Forum społeczeństwa obywatelskiego spotykać się będzie raz w roku, o ile Strony nie postanowią inaczej. Strony dokonają uzgodnień dotyczących działania Forum Społeczeństwa Obywatelskiego najpóźniej w rok po wejściu w życie niniejszego Układu.

Dialog prowadzony w ramach Forum Społeczeństwa Obywatelskiego pozostaje bez uszczerbku dla roli Platformy Społeczeństwa Obywatelskiego ustanowionej na mocy art. 469 niniejszego Układu w zakresie wymiany poglądów na temat wszelkich kwestii dotyczących wdrażania niniejszego Układu.

Strony informują Forum Społeczeństwa Obywatelskiego o postępach we wdrażaniu niniejszego rozdziału. Uwagi, opinie lub propozycje Forum Społeczeństwa Obywatelskiego mogą być przekazywane Stronom bezpośrednio lub za pośrednictwem grup doradczych.

Niniejszym powołuje się Podkomitet ds. Handlu i Zrównoważonego Rozwoju. Przedstawia on sprawozdania ze swojej działalności Komitetowi Stowarzyszenia w składzie, o którym mowa w art. 465 ust. 4 niniejszego Układu. W skład Podkomitetu ds. Handlu i Zrównoważonego Rozwoju wchodzą wysocy rangą urzędnicy reprezentujący administracje każdej ze Stron. Podkomitet ds. Handlu i Zrównoważonego Rozwoju nadzoruje wdrażanie niniejszego rozdziału, w tym wyniki wszelkich działań w zakresie monitorowania i ocen skutków, oraz prowadzi, w dobrej wierze, dyskusje poświęcone wszelkim problemom wynikającym ze stosowania niniejszego rozdziału. Podkomitet ds. Handlu i Zrównoważonego Rozwoju ustanawia swój regulamin wewnętrzny. Podkomitet ds. Handlu i Zrównoważonego Rozwoju zbiera się w ciągu jednego roku od wejścia w życie niniejszego Układu, a następnie co najmniej raz do roku.

Każda Strona wyznacza punkt kontaktowy w swojej strukturze administracyjnej w celu ułatwienia komunikacji między Stronami we wszelkich kwestiach objętych niniejszym rozdziałem.

Strony mogą monitorować postęp we wdrażaniu i egzekwowaniu działań objętych niniejszym rozdziałem. Każda Strona może zwrócić się do drugiej Strony o dostarczenie konkretnych i udokumentowanych informacji o wynikach wdrażania niniejszego rozdziału.

Strona może zwrócić się do drugiej Strony o konsultację w każdej sprawie wynikającej z niniejszego rozdziału poprzez przedstawienie pisemnego wniosku w punkcie kontaktowym tej Strony. Strony zgodnie postanawiają dokonywać konsultacji bezzwłocznie na wniosek którejkolwiek ze Stron za pośrednictwem odpowiednich kanałów.

Strony dokładają wszelkich starań, aby osiągnąć zadowalające dla obu Stron rozwiązanie danej kwestii, i mogą zwracać się o porady, informacje lub pomoc do każdej osoby lub podmiotu, które uznają za właściwe, w celu pełnego rozpatrzenia danej sprawy. Strony uwzględniają działania MOP lub właściwych wielostronnych organizacji lub organów z zakresu ochrony środowiska, do których należą.

Jeżeli Stronom nie uda się rozstrzygnąć kwestii w ramach konsultacji, którakolwiek ze Stron może zwrócić o zwołanie posiedzenia Podkomitetu ds. Handlu i Zrównoważonego Rozwoju w celu rozpatrzenia tej kwestii, składając pisemny wniosek w punkcie kontaktowym drugiej Strony. Podkomitet ds. Handlu i Zrównoważonego Rozwoju zbiera się bezzwłocznie i dokłada wszelkich starań w celu rozstrzygnięcia danej kwestii, w stosownych przypadkach konsultując się z ekspertami rządowymi lub pozarządowymi. Rozstrzygnięcie poczynione przez Podkomitet ds. Handlu i Zrównoważonego Rozwoju podawane jest do wiadomości publicznej, o ile Podkomitet nie zdecyduje inaczej.

We wszelkich sprawach wynikających z niniejszego rozdziału Strony mogą korzystać jedynie z procedur przewidzianych w art. 300 i 301 niniejszego Układu.

O ile Strony nie postanowią inaczej, jedna ze Stron może, po upływie 90 dni od złożenia wniosku o konsultacje zgodnie z art. 300 ust, 4 niniejszego Układu, wystąpić o zwołanie grupy ekspertów w celu rozpatrzenia sprawy, która nie została w zadowalający sposób rozstrzygnięta w drodze konsultacji rządowych. W ciągu 30 dni od złożenia przez Stronę wniosku o zwołanie grupy ekspertów, na wniosek którejkolwiek ze Stron może zostać zwołany Podkomitet ds. Handlu i Zrównoważonego Rozwoju w celu omówienia danej kwestii. Strony mogą składać grupie oświadczenia. Grupa może zwracać się o informacje i porady do którejkolwiek ze Stron, do grupy lub grup doradczych lub do organizacji międzynarodowych. Grupa ekspertów zwoływana jest w ciągu 60 dni od złożenia wniosku przez jedną ze Stron.

Grupa, której członkowie wybierani są zgodnie z procedurami określonymi w ust. 3 niniejszego artykułu, dostarcza wiedzę specjalistyczną w zakresie wdrażania niniejszego rozdziału. O ile Strony nie postanowią inaczej, w ciągu 90 dni od wyboru ostatniego eksperta grupa ekspertów przedstawia Stronom sprawozdanie. Strony dokładają wszelkich starań, aby dostosować wdrażanie niniejszego rozdziału do porad lub zaleceń grupy ekspertów. Wdrażanie zaleceń grupy jest monitorowane przez Podkomitet ds. Handlu i Zrównoważonego Rozwoju. Sprawozdanie grupy udostępniane jest grupie doradczej lub grupom doradczym Stron. W odniesieniu do informacji poufnych i regulaminu zastosowanie mają odpowiednio zasady określone w załączniku XXIV do rozdziału 14 (Rozstrzyganie sporów) tytułu IV niniejszego Układu.