Rozporządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 19 kwietnia 2022 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie podstaw programowych kształcenia w zawodach szkolnictwa artystycznego

5) samodzielnie i dokładnie odczytuje zapis nutowy;

6) zna i wykorzystuje różne sposoby zapamiętywania (np. pamięć ruchowa, wzrokowa, słuchowa, harmoniczna);

7) potrafi określić charakter i stylistykę utworu oraz dokonać doboru właściwych środków techniczno-wykonawczych (rodzaju dźwięku, wyrazu muzycznego, palcowania, pedalizacji, frazowania, tempa, dynamiki, artykulacji, proporcji brzmienia);

8) potrafi publicznie zaprezentować samodzielnie przygotowany utwór.

Uczeń:

1) śledzi „dodatkową pięciolinię” podczas wykonywania partii akompaniamentu;

2) słucha utworu w całości i elastycznie reaguje na działania partnera (kształtuje formę utworu i proporcje dźwiękowe);

3) rozumie tekst słowny w utworach wokalnych i potrafi prowadzić frazę muzyczną w oparciu o intonację zdania słownego;

4) potrafi właściwie zachować się podczas występów publicznych.

IMPROWIZACJA FORTEPIANOWA

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA OGÓLNE

Uczeń w sposób kreatywny realizuje zadania z zakresu improwizacji fortepianowej i kompozycji.

Uczeń poznaje style muzyczne oraz ich cechy charakterystyczne i potrafi je zastosować we własnej improwizacji i kompozycji.

Uczeń wykorzystuje improwizację do zajęć rytmicznych prowadzonych metodą E. Jaques-Dalcroze'a.

Uczeń rozwija umiejętność antycypacji i wyczucia klawiatury oraz samodzielnie poznaje literaturę muzyczną.

Uczeń opanowuje język muzyczny różnych epok w celu swobodnego posługiwania się nim, w zależności od konkretnej sytuacji pedagogicznej lub artystycznej.

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE

Uczeń:

1) wykorzystuje proste środki kompozytorskie do tworzenia własnych wypowiedzi muzycznych;

2) improwizuje melodię wraz z jej odmianami;

3) kreuje własne improwizacje konstruowane na zasadach podobieństwa, przeciwieństwa i przejścia (tj. sposobu łączenia stanów kontrastujących) na gruncie harmoniki funkcyjnej dur-moll oraz harmoniki nowoczesnej;

4) tworzy własne kompozycje w określonym stylu;

5) improwizuje miniatury muzyczne o różnym charakterze;

6) dba o jakość dźwięku w improwizacji.

Uczeń:

1) rozpoznaje wybrane style muzyczne spośród poniższych: barok, klasycyzm, romantyzm, impresjonizm, neoklasycyzm oraz wybrane kierunki: punktualizm i sonoryzm, posługuje się nimi w improwizacji i kompozycji;

2) umie swobodnie improwizować we wszystkich tonacjach majorowych i minorowych do sześciu znaków przykluczowych włącznie, z wykorzystaniem kadencji (małej i wielkiej doskonałej, zawieszonej, plagalnej i zwodniczej) oraz dominant wtrąconych do akordów głównych i pobocznych;

3) wykorzystuje rozmaite typy faktury fortepianowej (np. akordowa, figuracyjna, polifonizująca);

4) zna i świadomie stosuje w swojej grze zasady budowy okresowej, tworząc formę AB, ABA, wariacji;

5) improwizuje prosty dwugłos o budowie ewolucyjnej lub okresowej nawiązujący do muzyki barokowej, z zastosowaniem ozdobników oraz imitacji;

6) potrafi przekształcać utwory powstałe na gruncie muzyki klasycznej i neoklasycznej, dążąc do ich uproszczenia (redukcji) lub wzbogacenia w sferze rytmiczno-melodycznej i fakturalnej, z zachowaniem przebiegu harmonicznego i formalnego oryginału;

7) zapoznaje się z harmonią muzyki rozrywkowej i jazzowej, stosując wybrane zwroty w swojej improwizacji.

Uczeń:

1) improwizuje wstęp do lekcji rytmiki w stylu klasycznym lub neoklasycznym;

2) improwizuje wartości, grupy i tematy rytmiczne w różnym metrum i w różnych tempach, ze zróżnicowaniem dynamiki, artykulacji, kolorystyki;

3) improwizuje proste łańcuchy realizacji w metrum ^4^/4w stylu klasycznym lub neoklasycznym;

4) swobodnie tworzy improwizowane akompaniamenty do polskich piosenek ludowych (m.in. kolęd i pastorałek), popularnych i dziecięcych w fakturze fortepianowej na gruncie harmonii klasycznej lub rozrywkowej;

5) komponuje lub aranżuje piosenki do tekstów własnych lub obcych;

6) komponuje wybrane polskie tańce narodowe - poloneza, krakowiaka, mazura, kujawiaka i oberka oraz tańce popularne - walca i polkę, w stylistyce klasycznej lub neoklasycznej oraz improwizuje na temat jednego z wyżej wymienionych tańców;

7) improwizuje miniatury oparte na technice modelowania interwałowego w przebiegu periodycznym i aperiodycznym;

8) improwizuje w charakterze muzyki repetytywnej (symultatywna polimetria oparta na stałym pulsie);

9) posługuje się warsztatem pianistycznym pozwalającym na swobodną improwizację i akompaniowanie na zajęciach ruchowych;

10) potrafi współpracować w grupie przy tworzeniu zespołowej improwizacji instrumentalnej lub wokalno-instrumentalnej.

Uczeń:

1) transponuje pojedyncze dźwięki, interwały i współbrzmienia wieloskładnikowe obiema rękami w różnych układach fakturalnych;

2) transponuje podane melodie, harmonizując je w nowej tonacji;

3) potrafi śpiewać podaną melodię z równoczesnym wykonywaniem przez siebie akompaniamentu na dwie ręce;

4) posiada umiejętność gry na fortepianie bez obserwowania klawiatury;

5) grając a vista, antycypuje dalszy przebieg utworu;

6) zdobywa doświadczenie w zakresie szybkiej orientacji w tekście, co pomaga w grze zespołowej (np. na cztery ręce).

Uczeń potrafi w sposób praktyczny wykorzystać wiedzę i umiejętności z przedmiotów ogólnomuzycznych, a także rytmiki i warsztatu pianistycznego.

METODYKA NAUCZANIA RYTMIKI

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA OGÓLNE

Uczeń poznaje historię powstania metody rytmiki E. Jaques-Dalcroze'a, sylwetkę twórcy metody oraz jej główne cele i założenia.

Uczeń zdobywa podstawowe wiadomości z zakresu procesu nauczania.

Uczeń poznaje strukturę prowadzenia zajęć.

Uczeń poznaje sposoby wprowadzania i utrwalania wybranych zagadnień w ramach metody rytmiki. Opracowuje wybrane zagadnienia z zakresu metody rytmiki.

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE

Uczeń:

1) posiada wiedzę na temat powstania i rozwoju metody rytmiki;

2) zna życiorys E. Jaques-Dalcroze'a;

3) zna główne cele i założenia metody.

Uczeń:

1) zna w podstawowym zakresie zasady, metody i środki nauczania;

2) zna budowę i typy lekcji;

3) zna cele dydaktyczno-wychowawcze przedmiotu.

Uczeń:

1) zna program przedmiotu i rozkład materiału nauczania;

2) posiada wiedzę z zakresu rozwoju słuchu, głosu oraz motoryki dziecka w wieku przedszkolnym;

3) zna publikacje związane z prowadzeniem zajęć rytmiki.

Uczeń:

1) właściwie dobiera materiał nauczania pod kątem możliwości i umiejętności dzieci;

2) zna rodzaje ćwiczeń, typy zabaw i tańców, potrafi je wykorzystać w prowadzeniu zajęć;

3) wykorzystuje w pracy piosenki i miniatury muzyczne, rozumie ich rolę w procesie umuzykalniania dzieci;

4) posiada umiejętność właściwego doboru dziecięcych instrumentów perkusyjnych i ich stosowania w zabawach, ćwiczeniach i instrumentacjach;

5) posiada umiejętność doboru różnych środków dydaktycznych oraz kreatywnego sposobu ich zastosowania;

6) potrafi skonstruować konspekt zajęć rytmiki i przeprowadzić te zajęcia praktycznie.

TECHNIKA RUCHU

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA OGÓLNE

Uczeń kształtuje aparat ruchowy i wyrabia świadomość poczucia ciała.

Uczeń rozwija świadomość stylu ruchu i muzycznej ekspresji ruchu.

Uczeń zdobywa wiedzę na temat tańców (ze szczególnym uwzględnieniem polskich tańców ludowych), ich różnorodności i odrębności stylistycznej oraz wykonuje układy ruchowe wybranych tańców.

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE

Uczeń:

1) poznaje i realizuje ćwiczenia ogólnorozwojowe;

2) utrzymuje prawidłową postawę ciała zgodnie z zasadami anatomii;

3) usprawnia aparat ruchowy w oparciu o ruch funkcjonalny;

4) poznaje i realizuje podstawowe ćwiczenia z techniki tańca klasycznego;

5) uwzględnia w ruchu koordynację i niezależność poszczególnych części ciała;

6) posiada świadomość poczucia ciała i kierunków ruchu w przestrzeni;

7) prowadzi ruch na różnych płaszczyznach oraz porusza się zgodnie z określonym rysunkiem przestrzennym;

8) rozwija pamięć ruchowo-przestrzenną;

9) potrafi zakomponować zintegrowany ruch ciała i rekwizytu;

10) dąży do indywidualnego odczuwania muzyki przez ruch;

11) doskonali umiejętność samodyscypliny i samokontroli;

12) wykorzystuje zdobytą wiedzę i umiejętności na innych zajęciach edukacyjnych wchodzących w skład specjalności.

Uczeń:

1) rozwija wrażliwość muzyczną w oparciu o prawidłowe wykorzystanie wiedzy na temat różnych stylów i gatunków w muzyce;

2) odzwierciedla w sposobie poruszania się charakter i styl muzyki;

3) umiejętnie gospodaruje napięciem i odprężeniem poszczególnych części ciała.

Uczeń:

1) posiada wiedzę na temat charakterystycznych cech i odrębności stylu wybranych tańców ludowych;

2) wykonuje elementy i układy taneczne co najmniej dwóch polskich tańców narodowych (do wyboru: polonez, mazur, krakowiak, kujawiak i oberek) i jednego obcego (do wyboru: polka, walc).

PRZEDMIOT GŁÓWNY - RYTMIKA

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA OGÓLNE

Uczeń:

1) integruje i wykorzystuje wiedzę z zajęć kierunkowych i ogólnomuzycznych;

2) interpretuje ruchem utwory muzyczne zgodnie ze stylem i z formą, z uwzględnieniem estetyki i ekspresji muzyczno-ruchowej.

Uczeń realizuje własne koncepcje artystyczne oraz działa w ramach wspólnych projektów grupowych.

Uczeń usprawnia koordynację słuchowo-ruchową, głosowo-ruchową oraz szybkość reakcji na bodźce muzyczne.

Uczeń:

1) jest motywowany do aktywnego uczestnictwa w życiu kulturalnym;

2) integruje wiedzę z różnych dziedzin sztuki;

3) postrzega sztukę jako inspirację do działań kreatywnych.

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE

Uczeń:

1) świadomie stosuje i określa zjawiska muzyczne;

2) wykorzystuje zdobytą wiedzę teoretyczną w praktyce wykonawczej;

3) rozwija uzdolnienia muzyczne przez różne formy zadań ruchowych kształcących wrażliwość na muzykę;

4) wykorzystuje wiedzę i rozwija umiejętności z zakresu techniki i ekspresji ruchu w ćwiczeniach rytmicznych, improwizacjach i interpretacjach;

5) analizuje dzieło muzyczne pod kątem jego elementów i dokonuje syntezy, wyrażając je ruchem;

6) rozwija umiejętność koncentracji i samokontroli podczas działań muzyczno-ruchowych.

Uczeń:

1) rozwija umiejętność improwizowania ruchem, głosem i grą na instrumentach;

2) rozwija inwencję twórczą i buduje bazę doświadczeń ruchowych;

3) aktywnie słucha muzyki, wyrażając ją ruchem;

4) realizuje własne koncepcje artystyczne w zakresie działań muzyczno-ruchowych;

5) pracuje z innymi osobami w ramach wspólnych projektów i działań, wykorzystując umiejętności interpersonalne;

6) zdobywa umiejętności radzenia sobie z tremą podczas uczestniczenia w zespołowych projektach artystycznych;

7) kształtuje w zespole umiejętność interpretowania i odtwarzania ruchem dzieł muzycznych zgodnie ze stylem i z formą;

8) zna i stosuje zasady komponowania ruchu w układach przestrzennych.

Uczeń:

1) wyraża swobodnie, w ruchu z taktowaniem, wartości rytmiczne nut i pauz oraz ich wzajemne zależności czasowe w taktach o ćwierćnutowej i ósemkowej jednostce miary;

2) realizuje wartości, grupy i tematy rytmiczne według ustalonego tempa, w określonej dynamice i artykulacji;

3) odzwierciedla ruchem zmiany agogiczne, dynamiczne i artykulacyjne;

4) prowadzi ruch zgodnie z czasem trwania motywu, frazy, zdania, okresu muzycznego (poprzednik - następnik);

5) rozpoznaje w utworach muzycznych i tworzy formy: AB, ABA, rondo, wariacje - wykorzystując różne typy ćwiczeń rytmicznych;

6) rozróżnia w muzyce i stosuje w ruchu akcent pojawiający się regularnie i nieregularnie;

7) realizuje wybrane zagadnienia z metrorytmiki E. Jaques-Dalcroze'a, a w szczególności problematykę:

8) interpretuje ruchem utwory muzyczne jako ilustracje zagadnień metrorytmicznych zgodnie z budową i charakterem;

9) kształtuje szybką reakcję na bodźce muzyczne w ćwiczeniach inhibicyjno-incytacyjnych i łańcuchach realizacji tematów rytmicznych.

Uczeń:

1) w działaniach twórczych łączy wiedzę z różnych dziedzin sztuki;

2) inspiruje się dziełami sztuki: wyszukuje je, wybiera i wprowadza do swoich działań.

SPECJALNOŚĆ WOKALISTYKA

EFEKTY KSZTAŁCENIA PO ZAKOŃCZENIU NAUKI W OGÓLNOKSZTAŁCĄCEJ SZKOLE MUZYCZNEJ II STOPNIA

Uczeń:

1) posługuje się techniką wokalną (aparat, oddech, intonacja) pozwalającą na wykonanie dzieł muzycznych różnych epok i stylów;

2) właściwie interpretuje dzieło muzyczne pod kierunkiem pedagoga;

3) czyta nuty a vista głosem w sposób pozwalający na odtworzenie utworu;

4) samodzielnie opracowuje utwory o mniejszym stopniu trudności;

5) łączy i wykorzystuje w działaniach praktycznych wiedzę z zakresu przedmiotów ogólnomuzycznych;

6) samodzielnie wyszukuje i selekcjonuje informacje z zakresu przedmiotów ogólnomuzycznych i dokonuje ich oceny, wykorzystując m.in. technologię informacyjną i komunikacyjną;

7) potrafi opanować pamięciowo utwory ze swojego repertuaru;

8) posiada niezbędne umiejętności wokalne i aktorskie w zakresie występów publicznych;

9) publicznie prezentuje przygotowany program artystyczny w występach solowych oraz w zespołach wokalnych;

10) gra na fortepianie w zakresie elementarnym.

OBOWIĄZKOWE ZAJĘCIA EDUKACYJNE

DYKCJA I RECYTACJA

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA OGÓLNE

Uczeń:

1) poznaje budowę narządów mowy i ich działanie;

2) ocenia sprawność własnego aparatu mowy;

3) wykonuje ćwiczenia usprawniające narządy mowy.

Uczeń wykonuje ćwiczenia artykulacyjne i korygujące wady wymowy.

Uczeń:

1) poznaje normy wymowy i wykonuje ćwiczenia wspomagające ich opanowanie;

2) stosuje normy wymowy w interpretacji tekstu mówionego i śpiewanego.

Uczeń:

1) analizuje utwór, poznaje środki wyrazu używane w interpretacji tekstu;

2) wykonuje ćwiczenia wspomagające swobodne operowanie środkami wyrazu;

3) interpretuje wiersze, fragmenty prozy i monologi oraz zdobywa umiejętność prowadzenia dialogu scenicznego.

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE

Uczeń:

1) zna budowę narządów mowy i ich działanie oraz podstawy fonetyki;

2) ocenia sprawność własnego aparatu mowy;

3) wykonuje ćwiczenia usprawniające narządy mowy (język, wargi, żuchwa);

4) wykonuje ćwiczenia oddechowe;

5) stosuje ćwiczenia relaksacyjne w celu zminimalizowania napięć związanych z występem publicznym;

6) dba o higienę głosu.

Uczeń:

1) wykonuje ćwiczenia artykulacyjne;

2) wykonuje ćwiczenia korygujące wady wymowy;

3) kształci swoją wrażliwość słuchową i umiejętność samokontroli wymowy.

Uczeń:

1) zna normy wymowy (zasady polskiej ortofonii);

2) wykonuje ćwiczenia w celu praktycznego opanowania norm wymowy;

3) stosuje normy wymowy podczas interpretacji tekstu mówionego i w utworach wokalnych.

Uczeń:

1) określa formę i charakter utworu;

2) rozumie treść utworu;

3) odczytuje podteksty i skojarzenia zawarte w utworze;

4) definiuje środki wyrazu (np. artykulacja, akcent, fraza, pauza, linia intonacyjna, dynamika, barwa, tempo, rytm, gest);

5) wykonuje ćwiczenia zwiększające swobodę operowania środkami wyrazu;

6) interpretuje teksty poetyckie oraz fragmenty prozy, wykorzystując umiejętności w operowaniu środkami wyrazu.

FORTEPIAN DLA WOKALISTÓW

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA OGÓLNE

Uczeń poznaje budowę i możliwości brzmieniowe instrumentu.

Uczeń:

1) prawidłowo posługuje się aparatem gry;

2) właściwie realizuje notację muzyczną;

3) zdobywa podstawowe umiejętności w zakresie techniki gry i interpretacji.

Uczeń nabywa podstawowych umiejętności prawidłowej gry a vista łatwych utworów muzycznych.

Uczeń poznaje zasady gry w zespole, wykorzystując swoją wiedzę i umiejętności muzyczne.

Uczeń:

1) świadomie realizuje wyznaczone przez nauczyciela cele;

2) w pracy nad utworem posługuje się posiadaną wiedzą;

3) świadomie uczy się utworu na pamięć.

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE

Uczeń:

1) wymienia i definiuje poszczególne części fortepianu;

2) zna możliwości brzmieniowe instrumentu;

3) prawidłowo nazywa klawisze i oktawy.

Uczeń:

1) zachowuje prawidłową postawę przy instrumencie;

2) prawidłowo posługuje się aparatem gry (ułożenie rąk, pozycja dłoni i palców, swoboda nadgarstka, koordynacja i niezależność rąk);

3) potrafi czytać notację muzyczną w kluczu wiolinowym i basowym (przyporządkowuje nutę jako zapis graficzny właściwym klawiszom, prawidłowo odczytuje rytm i znaki chromatyczne);

4) prawidłowo realizuje oznaczenia artykulacji i dynamiki;

5) posługuje się artykulacją portato, legato i staccato;

6) posługuje się techniką palcową w stopniu podstawowym;

7) stosuje zróżnicowaną dynamikę;

8) zna podstawowe zasady kształtowania dźwięku.

Uczeń:

1) dokonuje wstępnej analizy tekstu;

2) gra a vista proste utwory - osobno każdą ręką, w kluczu wiolinowym i basowym.

Uczeń:

1) gra łatwe utwory na 4 ręce z nauczycielem lub innym uczniem;

2) realizuje spójną interpretację w zespole (agogika, dynamika).

Uczeń:

1) realizuje uwagi nauczyciela podczas samodzielnej pracy;

2) wykonuje z pamięci wybrane utwory;

3) wykorzystuje wiedzę zdobytą podczas innych zajęć (zwłaszcza ogólnomuzycznych).

ZESPÓŁ WOKALNY

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA OGÓLNE

Uczeń:

1) zdobywa umiejętność śpiewu w zespole;

2) kształtuje zamiłowanie do muzykowania zespołowego;

3) poznaje wokalną literaturę kameralną różnych epok.

Uczeń:

1) kształtuje słuch harmoniczny;

2) rozwija umiejętności wykonawcze zgodnie ze swoimi możliwościami technicznymi.

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE

Uczeń:

1) śpiewa w zespole, prawidłowo realizując właściwą linię melodyczną;

2) zna gesty dyrygenta i prawidłowo na nie reaguje w trakcie wykonywanego utworu;

3) wspólnie rozpoczyna i kończy utwór;

4) sprawnie orientuje się w partyturze, śledząc kilka linii melodycznych w jednym czasie;

5) czuje się odpowiedzialny za jakość wykonanego utworu, jest zdyscyplinowany, aktywnie słucha, koordynuje poczynania własne i działania partnerów;

6) współpracuje z partnerami, nawiązując z nimi pozytywne relacje;

7) dba o wizerunek zespołu;

8) zna przykłady utworów z wokalnej literatury kameralnej różnych epok.

Uczeń:

1) śpiewa łatwe utwory dwu-, trzy- i wielogłosowe, w zależności od możliwości wykonawczych zespołu;

2) śpiewając w wielogłosie, koryguje własną intonację;

3) w muzykowaniu zespołowym wykorzystuje technikę wokalną zdobytą na lekcji śpiewu;

4) jest wrażliwy na barwę i jakość dźwięku;

5) interpretuje utwory kameralne pod kierunkiem pedagoga zgodnie z ich treścią, charakterem oraz ze stylem epoki.

PRZEDMIOT GŁÓWNY - ŚPIEW

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA OGÓLNE

Uczeń:

1) zdobywa podstawowe wiadomości z zakresu budowy aparatu głosowego oraz mechanizmu jego funkcjonowania;

2) zyskuje świadomość pracy poszczególnych mięśni własnego ciała oraz poznaje zasady higieny głosu.

Uczeń:

1) kształci umiejętność prawidłowego prowadzenia głosu;

2) rozwija sprawność narządów artykulacyjnych;

3) zdobywa umiejętność prawidłowego kształtowania głosek w śpiewie.

Uczeń:

1) uczestniczy w życiu muzycznym szkoły;

2) zdobywa umiejętność koncentracji i pokonywania tremy podczas występu;

3) kształtuje umiejętność swobodnego zachowania się na scenie i właściwej samooceny wykonanego utworu.

Uczeń:

1) poznaje literaturę wokalną różnych epok;

2) rozwija swoją wrażliwość i umiejętność stylowego wykonania utworów;

3) kształtuje swój gust estetyczny i umiejętność właściwej oceny dzieła muzycznego.

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE

Uczeń:

1) wymienia podstawowe elementy aparatu głosowego i rozumie zasady jego funkcjonowania;

2) zna oraz stosuje ćwiczenia kształtujące i wyrabiające prawidłowy oddech;

3) potrafi rozluźniać poszczególne mięśnie swojego ciała;

4) zna zasady higieny głosu i ich przestrzega.

Uczeń:

1) zachowuje prawidłową postawę ciała w trakcie śpiewu;

2) swobodnie posługuje się aparatem oddechowym (prawidłowy wdech, wydech, dążenie do uelastycznienia pracy mięśni oddechowych);

3) świadomie dąży do utrzymania prawidłowego położenia krtani i unoszenia miękkiego podniebienia;

4) sprawnie posługuje się aparatem artykulacyjnym, prawidłowo kształtując samogłoski i spółgłoski;

5) miękko atakuje dźwięki i umie prowadzić głos w artykulacji legato;

6) jest uwrażliwiony na intonację dźwięku, potrafi ją samodzielnie korygować;

7) zna i stosuje ćwiczenia budzące rezonans;

8) stosuje dynamikę od piano do forte w ramach swoich możliwości głosowych;

9) operuje artykulacją legato, non legato i staccato, w zakresie pozwalającym na stylowe wykonanie utworu.

Uczeń:

1) samodzielnie odczytuje zapis nutowy utworu i realizuje go zgodnie z zapisem;

2) samodzielnie opracowuje łatwy utwór pod względem techniczno-wykonawczym;

3) śpiewa prosty utwór a vista;

4) zna różne sposoby zapamiętywania utworów i stosuje je w praktyce;

5) zna i stosuje wprawki przygotowujące aparat głosowy do występu estradowego;

6) interpretuje utwór pod kierunkiem pedagoga zgodnie z jego treścią, charakterem oraz ze stylem epoki;

7) współpracuje z akompaniatorem;

8) w czasie występów publicznych zachowuje się zgodnie z zasadami obowiązującymi na scenie;

9) właściwie ocenia swoją prezentację sceniczną;

10) dysponuje repertuarem zgodnym z wymogami rekrutacji na wyższy poziom edukacji muzycznej;

11) zna specyfikę zawodu śpiewaka, co pozwala mu na planowanie swojej przyszłości zawodowej.

Uczeń:

1) wspólnie z pedagogiem dokonuje oceny wartości wysłuchanych utworów z literatury wokalnej;

2) potrafi wymienić nazwiska współczesnych śpiewaków.

SPECJALNOŚĆ WOKALISTYKA JAZZOWA

EFEKTY KSZTAŁCENIA PO ZAKOŃCZENIU NAUKI W OGÓLNOKSZTAŁCĄCEJ SZKOLE MUZYCZNEJ II STOPNIA

Uczeń:

1) posługuje się techniką wokalną pozwalającą na wykonanie różnorodnego stylistycznie repertuaru jazzowego;

2) posiada wiedzę z zakresu techniki mowy i artykulacji, potrafi ją zastosować w wykonywanych utworach;

3) interpretuje utwory muzyczne w sposób zgodny z kanonami stylistyki jazzowej;

4) czyta nuty a vista w sposób pozwalający na wykonanie utworu, z uwzględnieniem stylów i pulsacji występujących w muzyce jazzowej;

5) samodzielnie opracowuje utwory o zróżnicowanym stopniu trudności;

6) łączy i wykorzystuje w działaniach praktycznych wiedzę z zakresu przedmiotów ogólnomuzycznych;

7) samodzielnie wyszukuje i selekcjonuje informacje potrzebne do realizacji przedmiotów artystycznych oraz dokonuje ich oceny, wykorzystując technologię informacyjną i komunikacyjną;

8) posługuje się wiedzą z zakresu historii muzyki i literatury muzycznej, ze szczególnym uwzględnieniem jazzu, jego głównych nurtów, stylów oraz przedstawicieli;

9) potrafi opanować pamięciowo utwory ze swojego repertuaru;

10) publicznie prezentuje przygotowany program artystyczny;

11) gra na fortepianie w zakresie elementarnym, ze szczególnym uwzględnieniem muzyki jazzowej.

OBOWIĄZKOWE ZAJĘCIA EDUKACYJNE

ĆWICZENIA RYTMICZNE

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA OGÓLNE

Uczeń:

1) poznaje wartości rytmiczne nut i pauz;

2) grupuje wartości rytmiczne w takty o różnym metrum.

Uczeń:

1) zna różne rodzaje pulsacji rytmicznej;

2) płynnie posługuje się pulsacją parzystą i nieparzystą.

Uczeń realizuje różne struktury polirytmiczne oraz zadania rytmiczne w zmiennym metrum.

Uczeń stosuje różnorodne rytmy w improwizacji.

Uczeń stosuje rytmy i podziały rytmiczne (w partiach solowych i zespołowych) charakterystyczne dla różnych kultur i stylów muzycznych.

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE

Uczeń:

1) zna pojęcie rytmu i jego znaczenie w muzyce jazzowej;

2) zna zasady grupowania wartości rytmicznych w takcie.

Uczeń:

1) w działaniach praktycznych łączy wartości w podziałach regularnych i nieregularnych;

2) realizuje zadania rytmiczne przy jednoczesnym taktowaniu i liczeniu na głos.

Uczeń:

1) zna nieregularny podział wartości rytmicznych;

2) w ramach jednego tempa realizuje zmienne schematy rytmiczne oparte na metrum prostym i złożonym.

Uczeń:

1) potrafi prawidłowo interpretować podziały rytmiczne;

2) analizuje utwory jazzowe pod kątem rytmiki.

Uczeń:

1) zna podziały rytmiczne i rodzaje metrum typowe dla muzyki jazzowej, latynoskiej, afrokubańskiej, hinduskiej i bałkańskiej;

2) wykorzystuje charakterystyczne podziały rytmiczne w improwizacjach.

DYKCJA I RECYTACJA

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA OGÓLNE

Uczeń:

1) poznaje budowę narządów mowy i ich działanie;

2) ocenia sprawność własnego aparatu mowy;

3) wykonuje ćwiczenia usprawniające narządy mowy.

Uczeń wykonuje ćwiczenia artykulacyjne i korygujące wady wymowy.

Uczeń:

1) poznaje normy wymowy i wykonuje ćwiczenia wspomagające ich opanowanie;

2) stosuje normy wymowy w interpretacji tekstu mówionego i śpiewanego.

Uczeń:

1) analizuje utwór, poznaje środki wyrazu używane w interpretacji tekstu;

2) wykonuje ćwiczenia wspomagające swobodne operowanie środkami wyrazu;

3) interpretuje wiersze, fragmenty prozy i monologi oraz zdobywa umiejętność prowadzenia dialogu scenicznego.

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE

Uczeń:

1) zna budowę narządów mowy i ich działanie oraz podstawy fonetyki;

2) ocenia sprawność własnego aparatu mowy;

3) wykonuje ćwiczenia usprawniające narządy mowy (język, wargi, żuchwa);

4) wykonuje ćwiczenia oddechowe;

5) stosuje ćwiczenia relaksacyjne w celu zminimalizowania napięć związanych z występem publicznym;

6) dba o higienę głosu.

Uczeń:

1) wykonuje ćwiczenia artykulacyjne;

2) wykonuje ćwiczenia korygujące wady wymowy;

3) kształci swoją wrażliwość słuchową i umiejętność samokontroli wymowy.

Uczeń:

1) zna normy wymowy (zasady polskiej ortofonii);

2) wykonuje ćwiczenia w celu praktycznego opanowania norm wymowy;

3) stosuje normy wymowy podczas interpretacji tekstu mówionego i w utworach wokalnych.

Uczeń:

1) określa formę i charakter utworu;

2) rozumie treść utworu;

3) odczytuje podteksty i skojarzenia zawarte w utworze;

4) definiuje środki wyrazu (np. artykulacja, akcent, fraza, pauza, linia intonacyjna, dynamika, barwa, tempo, rytm, gest);

5) wykonuje ćwiczenia zwiększające swobodę operowania środkami wyrazu;

6) interpretuje teksty poetyckie oraz fragmenty prozy, wykorzystując umiejętności w operowaniu środkami wyrazu.

EMISJA GŁOSU

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA OGÓLNE

Uczeń:

1) poznaje budowę i działanie aparatu głosowego;

2) rozpoznaje i rozwija naturalne warunki głosowe;

3) poszerza skalę głosu, wzbogaca barwę, zwiększa dźwięczność, dynamikę i sprawność głosu.

Uczeń:

1) poznaje budowę i działanie aparatu oddechowego;

2) poznaje zasady oddechu przeponowo-żebrowego;

3) doskonali technikę oddechową;

4) zwiększa długość oddechu;

5) ćwiczy koordynację mięśniowo-respiracyjną.

Uczeń:

1) poznaje budowę i zasady funkcjonowania narządów mowy przy wytwarzaniu głosek w śpiewie;

2) rozpoznaje naturalne możliwości artykulacyjne;

3) niweluje błędy, zwiększa elastyczność i sprawność aparatu artykulacyjnego.

Uczeń:

1) ćwiczy koordynację wszystkich elementów techniki wokalnej: emisji głosu, oddechu i artykulacji;

2) doskonali technikę wokalną, usprawniając funkcjonowanie głosu.

Uczeń:

1) rozwija umiejętność posługiwania się prawidłową emisją głosu, pracując nad repertuarem o odpowiednim stopniu trudności;

2) wzbogaca środki wyrazu głosowego;

3) kształci wyobraźnię dźwiękową i zdolność adaptacji techniki wokalnej do charakteru i stylu wykonywanego utworu.

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE

Uczeń:

1) wydobywa głos, wykorzystując znajomość budowy elementów organu głosotwórczego (krtań, nasada, aparat oddechowy) i ich roli;

2) kontroluje głos, wykorzystując wiedzę na temat budowy narządu słuchu i jego funkcji;

3) harmonijnie łączy działanie narządów aparatu głosowego;

4) określa możliwości swojego głosu i kierunek jego kształcenia;

5) stosuje zasady higieny głosu;

6) rozwija naturalne warunki głosowe;

7) posługuje się poprawną techniką wokalną w zakresie: ataku dźwięku i jego pozycji, impostacji, poszerzenia skali i wyrównania rejestrów, wykorzystania rezonansu, operowania różnymi artykulacjami (np.: legato, staccato), operowania dynamiką, ekspresji głosu i barwy.

Uczeń:

1) zna budowę i działanie aparatu oddechowego;

2) prawidłowo używa mięśni oddechowych w celu uruchomienia przepony;

3) dba o higienę dróg oddechowych;

4) dba o dobrą kondycję mięśni własnego ciała;

5) stosuje technikę oddechu przeponowo-żebrowego razem z reakcjami głosowymi;

6) wykonuje ćwiczenia doskonalące technikę oddechową w powiązaniu z procesem fonacyjnym w mowie i śpiewie;

7) swobodnie koordynuje pracę klatki piersiowej i tłoczni brzusznej, uzyskując efekt podparcia i oparcia dźwięku.

Uczeń:

1) zna budowę i zasady funkc jonowania narządów mowy;

2) prawidłowo określa miejsce i sposób artykulacji głosek w mowie i śpiewie;

3) wykonuje ćwiczenia niwelujące błędy artykulacyjne i pomagające usprawnić aparat mowy;

4) utrwala prawidłowe nawyki artykulacyjne;

5) posługuje się naturalną artykulacją;

6) ćwiczy elastyczność i sprawność aparatu artykulacyjnego w mowie i śpiewie.

Uczeń:

1) koordynuje wszystkie elementy techniki wokalnej;

2) posługuje się utrwalonymi nawykami prawidłowej emisji głosu opartej na oddechu i bliskiej artykulacji;

3) ćwiczy samodzielnie i doskonali technikę wokalną, usprawniając funkcjonowanie głosu;

4) traktuje głos jak instrument muzyczny, stosując charakterystyczną dla niego prawidłową technikę wokalną;

5) wzbogaca wiedzę z zakresu pojęć wokalnych;

6) posługuje się podstawowymi pojęciami wokalnymi (emisja, impostacja, pozycja głosu);

7) wzbogaca swoją wiedzę przez zainteresowanie literaturą z zakresu techniki wokalnej oraz udział w warsztatach wokalnych.

Uczeń:

1) wykorzystuje technikę prawidłowego posługiwania się głosem w pracy nad materiałem muzycznym;

2) ocenia stopień trudności utworu i zawarte w nim problemy techniczne, stosuje odpowiednie ćwiczenia w celu ich przezwyciężenia;

3) wzbogaca środki wyrazu głosowego, stosując różne techniki artykulacyjne;

4) utrwala prawidłowe nawyki wokalne, stosując różne środki wyrazu głosowego;

5) kształtuje wyobraźnię dźwiękową w śpiewie;

6) kształtuje i rozwija frazę muzyczną;

7) kontroluje wyobraźnię dźwiękową przez stosowanie prawidłowej reakcji głosowo- oddechowo-artykulacyjnej;

8) używa techniki wokalnej w utworach charakterystycznych dla stylistyki jazzowej;

9) stosuje technikę wokalną odpowiednią do stylu wykonywanego utworu;

10) stosuje zasadę pierwszeństwa poprawności technicznej przed walorami estetycznymi utworu wokalnego;

11) stosuje prawidłowe techniki wokalne w pielęgnowaniu indywidualnego brzmienia głosu.

FORTEPIAN DLA WOKALISTÓW

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA OGÓLNE

Uczeń poznaje budowę i możliwości brzmieniowe instrumentu.

Uczeń:

1) prawidłowo posługuje się aparatem gry;

2) właściwie realizuje notację muzyczną;

3) zdobywa podstawowe umiejętności w zakresie techniki gry i interpretacji.

Uczeń nabywa podstawowych umiejętności prawidłowej gry a vista łatwych utworów muzycznych.

Uczeń poznaje zasady gry w zespole, wykorzystując swoją wiedzę i umiejętności muzyczne.

Uczeń:

1) świadomie realizuje wyznaczone przez nauczyciela cele;

2) w pracy nad utworem posługuje się posiadaną wiedzą;

3) świadomie uczy się utworu na pamięć.

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE

Uczeń:

1) wymienia i definiuje poszczególne części fortepianu;

2) zna możliwości brzmieniowe instrumentu;

3) prawidłowo nazywa klawisze i oktawy.

Uczeń:

1) zachowuje prawidłową postawę przy instrumencie;

2) prawidłowo posługuje się aparatem gry (ułożenie rąk, pozycja dłoni i palców, swoboda nadgarstka, koordynacja i niezależność rąk);

3) potrafi czytać notację muzyczną w kluczu wiolinowym i basowym (przyporządkowuje nutę jako zapis graficzny właściwym klawiszom, prawidłowo odczytuje rytm i znaki chromatyczne);

4) prawidłowo realizuje oznaczenia artykulacji i dynamiki;

5) posługuje się artykulacją portato, legato i staccato;

6) posługuje się techniką palcową w stopniu podstawowym;

7) stosuje zróżnicowaną dynamikę;

8) zna podstawowe zasady kształtowania dźwięku.

Uczeń:

1) dokonuje wstępnej analizy tekstu;

2) gra a vista proste utwory - osobno każdą ręką, w kluczu wiolinowym i basowym.

Uczeń:

1) gra łatwe utwory na 4 ręce z nauczycielem lub innym uczniem;

2) realizuje spójną interpretację w zespole (agogika, dynamika).

Uczeń:

1) realizuje uwagi nauczyciela podczas samodzielnej pracy;

2) wykonuje z pamięci wybrane utwory;

3) wykorzystuje wiedzę zdobytą podczas innych zajęć (zwłaszcza ogólnomuzycznych).

PRZEDMIOT GŁÓWNY - ŚPIEW

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA OGÓLNE

Uczeń:

1) zapoznaje się z prawidłową techniką śpiewu;

2) zdobywa umiejętność prawidłowego posługiwania się aparatem głosowym.

Uczeń zdobywa umiejętności improwizacji głosem oraz interpretacji utworów muzycznych w oparciu o formy, kanony i schematy harmoniczne charakterystyczne dla muzyki jazzowej.

Uczeń poznaje historię i literaturę muzyczną, ze szczególnym uwzględnieniem muzyki jazzowej, wokalistyki jazzowej, głównych jej nurtów, stylów oraz przedstawicieli muzyki jazzowej.

Uczeń czyta nuty a vista, improwizuje głosem i wykonuje utwory, z uwzględnieniem oznaczeń wykonawczych stosowanych w muzyce jazzowej.

Uczeń poznaje zasady wykonawstwa zespołowego oraz artystyczne i społeczne uwarunkowania pracy wokalisty jazzowego w zespołach o różnorodnych składach wykonawczych.

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE

Uczeń:

1) zna budowę aparatu głosowego;

2) artykułuje dźwięk, posługując się prawidłową emisją głosu, dykcją oraz techniką oddechu;

3) poprawnie wykonuje różnorodne stylistycznie utwory jazzowe.

Uczeń:

1) zna i rozróżnia najważniejsze style i formy w muzyce jazzowej;

2) zna i rozumie zagadnienie prozodii;

3) śpiewa w różnych stylistykach jazzowych, wykorzystując charakterystyczne dla nich środki wyrazowe, takie jak: brzmienie, melodyka, artykulacja, dynamika, frazowanie, podziały rytmiczne;

4) improwizuje techniką seat lub tekstem utworu, świadomie stosując skale, progresje i kadencje harmoniczne wykorzystywane w muzyce jazzowej;

5) słucha muzyki analitycznie, rozpoznaje i zapisuje poszczególne elementy utworu muzycznego oraz wykorzystuje je w rozwoju własnego języka artystycznego.

Uczeń:

1) zna historię muzyki, ze szczególnym uwzględnieniem jazzu, jego głównych nurtów, stylów i przedstawicieli;

2) zna najważniejsze nagrania muzyki jazzowej, w szczególności wokalistów jazzowych;

3) zna i rozpoznaje standardy jazzowe.

Uczeń:

1) czyta nuty głosem a vista w sposób pozwalający na odtworzenie utworu, z uwzględnieniem stylów i pulsacji występujących w muzyce jazzowej;

2) improwizuje głosem na podstawie funkcji harmonicznych bez wcześniejszego przygotowania;

3) odczytuje oznaczenia wykonawcze charakterystyczne dla muzyki jazzowej.

Uczeń:

1) prowadzi zespół jazzowy;

2) współpracuje i nawiązuje dobre relacje z kolegami w zespołach o różnych składach wykonawczych;

3) układa program występu artystycznego.

SZKOŁA MUZYCZNA II STOPNIA

WSPÓLNE EFEKTY KSZTAŁCENIA PO ZAKOŃCZENIU NAUKI W SZKOLE MUZYCZNEJ II STOPNIA

Uczeń:

1) szanuje dziedzictwo kulturowe własnego narodu i innych narodów;

2) przestrzega zasad kultury i etyki, prawa autorskiego oraz innych aktów prawnych związanych z ochroną dóbr kultury;

3) zna historię dziedziny artystycznej, w obszarze której działa;

4) posiada wiedzę niezbędną do prawidłowej realizacji zadań praktycznych w dziedzinie artystycznej, którą reprezentuje;

5) zna związki między swoją dziedziną a innymi dziedzinami sztuki;

6) aktywnie uczestniczy w życiu kulturalnym;

7) prezentuje swoje dokonania;

8) kreatywnie realizuje zadania, wykazując się wrażliwością artystyczną;

9) potrafi ocenić jakość wykonywanych zadań;

10) realizuje indywidualnie i zespołowo zadania i projekty artystyczne w zakresie wyuczonej specjalności;

11) pracuje w zespole w ramach przydzielonych zadań, biorąc współodpowiedzialność za efekt końcowy wspólnej pracy;

12) nawiązuje kontakty i współpracuje z muzykami zespołu;

13) buduje relacje oparte na zaufaniu;

14) prezentuje aktywną postawę w działaniu;

15) potrafi organizować swoją pracę;

16) dba o bezpieczne i higieniczne warunki swojej pracy oraz o kondycję fizyczną i zdrowie;

17) konsekwentnie dąży do celu;

18) przewiduje skutki podejmowanych działań;

19) stosuje sposoby radzenia sobie ze stresem, w szczególności z tremą;

20) aktualizuje wiedzę i doskonali umiejętności zawodowe;

21) wyszukuje informacje zawarte w różnych tekstach kultury, dokonuje ich wyboru i oceny;

22) wykorzystuje technologię informacyjną i komunikacyjną w realizacji zadań artystycznych do pogłębienia wiedzy i doskonalenia umiejętności;

23) jest przygotowany do kontynuowania nauki;

24) pracuje nad własnym rozwojem artystycznym i zawodowym;

25) potrafi świadomie określić swoje możliwości.

OBOWIĄZKOWE ZAJĘCIA EDUKACYJNE WSPÓLNE DLA WSZYSTKICH SPECJALNOŚCI

FORMY MUZYCZNE

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA OGÓLNE

Uczeń posługuje się pojęciami i terminami muzycznymi z zakresu wiedzy o formie muzycznej umożliwiającymi poznanie różnych sposobów kształtowania i konstruowania utworu muzycznego.

Uczeń wykorzystuje posiadaną wiedzę do opisu i analizy dzieła muzycznego.

Uczeń prezentuje wnioski z analizy dzieła muzycznego, przedstawia i uzasadnia własne stanowisko.

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE

Uczeń:

1) posługuje się terminami i pojęciami określającymi:

2) rozpoznaje elementarne współczynniki formy muzycznej oraz ich współdziałanie w tworzeniu struktur formalnych, faktury, energetyki i wyrazowości dzieła muzycznego;

3) rozpoznaje formy i gatunki stanowiące materiał analityczny:

• forma repryzowa,

• formy figuracyjne,

• tańce stylizowane,

• pieśń,

• rondo,

• fuga,

• forma wariacyjna,

• forma sonatowa,

• cykl suitowy,

• cykl sonatowy.

Uczeń:

1) analizuje i opisuje elementarne współczynniki formy współdziałające w tworzeniu złożonych struktur formalnych oraz wyciąga z nich wnioski;

2) analizuje i opisuje zjawiska w zakresie energetyki i wyrazowości dzieła muzycznego oraz wyciąga z nich wnioski;

3) rozpoznaje techniki kompozytorskie:

4) porównuje zjawiska związane z procesami ewolucyjnymi określonej formy lub gatunku muzycznego;

5) dostrzega cechy stylistyczne w odniesieniu do twórczości danego kompozytora oraz porównuje środki techniki kompozytorskiej różnych twórców.

Uczeń rozpoznaje i porównuje przez analizę słuchową, wzrokową, wzrokowo-słuchową formy i gatunki muzyczne z różnych epok i różnych twórców.

HARMONIA

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA OGÓLNE

Uczeń:

1) poznaje budowę i sposób łączenia akordów w ramach systemu tonalnego dur-moll;

2) poznaje zasady rozwiązywania składników dysonansowych w akordzie;

3) kształci umiejętność rozumienia podstawowych pojęć harmonicznych.

Uczeń rozpoznaje akordy oraz określa ich funkcje.

Uczeń realizuje na instrumencie, w śpiewie zespołowym i w formie pisemnej konstrukcje harmoniczne.

Uczeń tworzy przebiegi harmoniczne.

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE

Uczeń:

1) zna cechy harmoniki funkcyjnej;

2) zna podstawowe pojęcia z zakresu harmonii funkcyjnej, posługuje się nimi i wykorzystuje je do opisu zjawisk harmonicznych;

3) zna zasady budowy, określania i łączenia trój dźwięków, czterodźwięków i pięciodźwięków jako akordów głównych, pobocznych i wtrąconych, w układzie czterogłosowym, w różnych odmianach skali majorowej i minorowej;

4) zna następujące rodzaje kadencji: doskonałą, plagalną, neapolitańską, zawieszoną, zwodniczą i rozszerzoną;

5) zna zasady budowy, łączenia i rozwiązywania różnych form dominanty dysonansowej (dominanta z podwójnym opóźnieniem, septymowa, septymowa bez prymy, nonowa, nonowa bez prymy, dominanta alterowana, dominanta chopinowska);

6) zna zasady logiki funkcyjnej, harmonizowania melodii i realizacji basu cyfrowanego (w odniesieniu do epoki baroku);

7) zna różne rodzaje dźwięków obcych: osiągnięte razem z akordem (opóźnienia) i w czasie trwania akordu: przejściowe, pomocnicze, wyprzedzające, oderwane i zamienne;

8) zna zjawisko alteracji i akord tristanowski;

9) zna zasady wychylenia modulacyjnego oraz modulacji diatonicznej, chromatycznej i enharmonicznej;

10) zna pojęcia dotyczące przezwyciężania systemu dur-moll: bitonalność, politonalność, poliharmonika, centralizacja tonalna;

11) zna charakterystyczne cechy harmoniki XX wieku wynikające z zastosowanego materiału dźwiękowego (skale całotonowe, dwunastodźwiękowe, pentatoniczne, wąskozakresowe, modalne, modi messiaenowskie) oraz wykorzystanych akordów (tercjowe, kwartowe, sekundowe) i brzmienia (harmonika sonorystyczna);

12) zna zasady analizy harmonicznej.

Uczeń:

1) na podstawie zapisu nutowego, dokonując analizy słuchowej, rozpoznaje poznane akordy i wynikające z nich relacje funkcyjne, kadencje, wychylenia modulacyjne, modulacje, progresje;

2) rozróżnia w zapisie nutowym składniki akordu (w tym dysonujące), dźwięki obce i alterowane;

3) potrafi odczytać treść harmoniczną podaną w postaci basu cyfrowanego (w odniesieniu do epoki baroku);

4) określa poznane zagadnienia harmoniczne w utworach utrzymanych w harmonice dur- moll;

5) potrafi wskazać w utworach XX wieku charakterystyczne cechy harmoniki oraz zastosowane środki harmoniczne (skala, seria, akordy, współbrzmienia, centra tonalne).

Uczeń:

1) realizuje na fortepianie różne rodzaje kadencji (doskonałą, plagalną, neapolitańską, zawieszoną, zwodniczą i rozszerzoną);

2) realizuje pisemnie i na fortepianie konstrukcje harmoniczne z użyciem poznanych akordów, według podanego sopranu, basu lub funkcji, oraz nazw literowych akordów i stopni, odtwarza zapisane konstrukcje na fortepianie, w opracowaniu instrumentalnym lub wokalnym;

3) realizuje pisemnie i na fortepianie różne rodzaje modulacji w formie krótkich przebiegów, zawierających wszystkie elementy procesu modulacyjnego;

4) wykorzystuje w swoich ćwiczeniach poznane środki harmoniki XX wieku, zwracając uwagę na odpowiedni dla danej konwencji stylistycznej lub techniki kompozytorskiej dobór dźwięków, współbrzmień, akordów i skal.

Uczeń:

1) tworzy, w oparciu o poznaną wiedzę i zasady dotyczące języka harmonicznego, własne konstrukcje różnorodne pod względem faktury, formy, obsady wykonawczej i stylistyki;

2) potrafi zaprezentować własną konstrukcję (na fortepianie, w opracowaniu instrumentalnym lub wokalnym).

HARMONIA JAZZOWA Z PODSTAWAMI IMPROWIZACJI

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA OGÓLNE

Uczeń rozpoznaje budowę formalną i harmonikę utworów jazzowych.

Uczeń stosuje posiadaną wiedzę do opisu i analizy dzieł muzycznych.

Uczeń biegle czyta zapis nutowy charakterystyczny dla jazzu.

Uczeń dostosowuje istniejącą harmonię do potrzeb aktualnej sytuacji muzycznej zgodnie z teoretyczną wiedzą i swoją wrażliwością estetyczną.

Uczeń poznaje teoretyczne i praktyczne zasady improwizacji.

Uczeń poznaje style improwizacji muzyki jazzowej.

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE

Uczeń:

1) zna historyczną ewolucję harmonii z cechami charakterystycznymi dla poszczególnych okresów;

2) zna i stosuje skale, kadencje, struktury harmoniczne, rodzaje akordów charakterystycznych dla jazzu;

3) zna i potrafi zastosować w praktyce symbole akordowe stosowane w muzyce jazzowej (np. standardowe, europejskie, Roman numerals) i różnice w porównaniu z nomenklaturą klasyczną.

Uczeń:

1) zna typowe dla jazzu struktury harmoniczne (blues, rhythm changes i ich odmiany);

2) zna podstawy logicznego ruchu basu i jego rolę w analizie;

3) zna metody analizy harmonicznej i jej składowe elementy;

4) zna harmonikę funkcyjną (podział akordów pod względem pełnionej roli w progresji).

Uczeń:

1) zna oraz potrafi rozpoznać i zinterpretować harmonikę niefunkcyjną;

2) zna i rozpoznaje współczesną harmonikę modalną i jej cechy charakterystyczne;

3) zna i rozpoznaje charakterystyczne dla muzyki jazzowej cechy wykonawcze i improwizacyjne.

Uczeń:

1) czyta nuty a vista w sposób pozwalający na zagranie utworu;

2) potrafi grać i improwizuje na podstawie funkcji harmonicznych bez wcześniejszego przygotowania;

3) odczytuje oznaczenia wykonawcze charakterystyczne dla muzyki jazzowej;

4) obsługuje programy komputerowe, w tym wskazane edytory nut.

Uczeń:

1) stosuje różne typy voicingu jazzowego (np.: tercjowy, kwartowy, rootless);

2) stosuje reharmonizację diatoniczną;

3) stosuje reharmonizację za pomocą zmiany trybu akordów;

4) stosuje reharmonizację za pomocą substytutu trzytonowego;

5) stosuje reharmonizację za pomocą akordów blokowych i drop 2;

6) reharmonizuje akordy diatoniczne z wykorzystaniem tzw. modal interchange.

Uczeń:

1) odczytuje zapis nutowy i określenia wykonawcze charakterystyczne dla muzyki jazzowej;

2) improwizuje, stosując poznane zasady harmonii jazzowej oraz techniki improwizacji, takie jak skale czy charakterystyczna rytmika;

3) rozpoznaje i definiuje formy oraz style muzyki jazzowej;

4) zna i wymienia reprezentatywne dla historii jazzu improwizacje oraz ich autorów;

5) improwizuje na podstawie standardów muzyki jazzowej oraz wybranej literatury muzycznej.

Uczeń:

1) korzysta ze zdobytej wiedzy w rozwijaniu własnych umiejętności improwizacyjnych;

2) zna historię powstania i rozwoju improwizacji jazzowej;

3) improwizuje w różnych stylach, wykorzystując charakterystyczne dla nich środki wyrazowe, takie jak: melodyka, artykulacja, dynamika, frazowanie oraz podziały rytmiczne;

4) potrafi improwizować a vista na podstawie funkcji harmonicznych oraz budowy formalnej utworu - w przypadku instrumentów perkusyjnych.

Uczeń:

1) określa styl improwizacji jazzowej na podstawie analizy słuchowych transkrypcji solowych;

2) zapisuje ze słuchu partię solową;

3) przygotowuje i prezentuje fragmenty improwizacji w różnorodnych stylach jazzowych, solo oraz we współpracy z zespołem.

HISTORIA MUZYKI

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA OGÓLNE

Uczeń posługuje się pojęciami i terminami muzycznymi oraz faktami w celu rozumienia muzyki w jej ciągłości historycznej.

Uczeń wykazuje się znajomością chronologii dziejów muzyki.

Uczeń wykorzystuje zdobytą wiedzę do opisu, analizy i interpretacji dzieł muzycznych.

Uczeń tworzy wypowiedzi o muzyce, jej twórcach i rozwoju historycznym na podstawie poznanej literatury muzycznej.

Uczeń aktywnie uczestniczy w życiu kulturalnym, w szczególności w różnych formach życia muzycznego.

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE

Uczeń:

1) poprawnie posługuje się terminami i pojęciami muzycznymi określającymi:

2) rozróżnia rodzaje notacji muzycznej oraz potrafi rozwinąć stosowane w partyturze skróty nazw instrumentów orkiestry;

3) określa i charakteryzuje:

4) określa funkcje muzyki różnie rozumiane w poszczególnych epokach;

5) rozróżnia i charakteryzuje gatunki i formy muzyczne typowe dla poszczególnych epok;

6) charakteryzuje praktykę wykonawczą: instrumenty, głosy ludzkie, rodzaje zespołów muzycznych, sposoby ich stosowania w gatunkach i formach właściwych dla poszczególnych epok.

Uczeń:

1) wykazuje znajomość chronologii epok w dziejach muzyki:

2) charakteryzuje twórczość:

3) rozpoznaje i opisuje cechy stylu muzycznego:

4) porządkuje chronologicznie:

Uczeń stosuje posiadaną wiedzę do analizy słuchowej, wzrokowej lub słuchowo-wzrokowej utworów muzycznych:

1) rozpoznaje i opisuje podstawowe techniki kompozytorskie;

2) rozpoznaje i opisuje cechy stylów muzycznych, wskazując przynależność utworu do danego stylu (od średniowiecza do XXI wieku);

3) rozpoznaje i charakteryzuje podstawowe cechy języka muzycznego (np. tonalność, melodykę, harmonikę, fakturę, sposoby kształtowania formy, obsadę wykonawczą, typ wyrazowości);

4) rozpoznaje i opisuje cechy gatunków i form muzycznych typowych dla poszczególnych epok;

5) rozpoznaje rodzaj zapisu muzycznego.

Uczeń:

1) wybiera i porządkuje informacje istotne dla problemu i kontekstu historycznego;

2) wykorzystuje technologię informacyjną i komunikacyjną do odczytania i porządkowania faktów, pojęć i terminów z zakresu historii muzyki.

Uczeń:

1) wykorzystuje wiedzę z zakresu historii muzyki w sposób praktyczny do tworzenia własnych interpretacji;

2) prezentuje własny pogląd na twórczość muzyczną poznaną podczas uczestnictwa w różnych formach życia kulturalnego.

HISTORIA JAZZU Z LITERATURĄ

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA OGÓLNE

Uczeń posługuje się zasobem faktów, pojęć i terminów muzycznych, umożliwiających rozumienie muzyki całego obszaru historycznego muzyki XX wieku oraz poznaje niezbędną dla muzyka jazzowego literaturę muzyczną.

Uczeń tworzy i prezentuje wypowiedzi o muzyce, jej twórcach i dziejach na podstawie znajomości literatury muzycznej.

Uczeń stosuje posiadaną wiedzę do opisu, analizy i interpretacji dzieł muzycznych.

Uczeń samodoskonali się w zakresie historii muzyki jazzowej, gromadzi nagrania, wyszukuje i selekcjonuje informacje o muzyce i jej dziejach oraz dokonuje ich oceny, m.in. wykorzystując technologię informacyjną i komunikacyjną.

Uczeń aktywnie uczestniczy w różnych formach życia muzycznego w środowisku szkolnym i w wydarzeniach pozaszkolnych.

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE

Uczeń:

1) posługuje się faktami, pojęciami i terminami muzycznymi, zna literaturę muzyczną;

2) posługuje się następującymi terminami i pojęciami muzycznymi związanymi z elementami muzyki: rodzaje melodyki, rytmiki, harmoniki, artykulacji, dynamiki i ich spotykane angielskie określenia;

3) rozróżnia rodzaje notacji muzycznej, stosowane skróty nazw akordów, zapisu melodii i rytmu;

4) określa i charakteryzuje techniki improwizacyjne i kompozytorskie różnych stylów;

5) potrafi rozróżnić funkcje muzyki (np. artystyczna, sakralna, taneczna, rozrywkowa);

6) rozróżnia i określa instrumentarium oraz obsady wykonawcze typowe dla poszczególnych stylów muzyki;

7) charakteryzuje twórczość:

8) rozpoznaje i opisuje cechy stylów muzycznych XX wieku - od bluesa do jazzu współczesnego oraz muzykę jazzową w Polsce II pol. XX wieku;

9) porządkuje chronologicznie style, postaci kompozytorów reprezentatywnych dla stylu, techniki improwizacji i kompozycji, instrumentację i obsady wykonawcze.

Uczeń:

1) zna ramy czasowe okresów i stylów w muzyce jazzowej oraz ich historyczne i kulturowe uwarunkowania;

2) opisuje dzieje muzyki na podstawie znajomości dzieł muzycznych i twórców reprezentatywnych dla stylu, szkoły kompozytorskiej i szkoły aranżacji;

3) opisuje cechy stylów muzycznych i indywidualnych stylów improwizacyjnych.

Uczeń:

1) samodzielnie rozwiązuje zadania interpretacyjne, ocenia zjawiska występujące w muzyce jazzowej w oparciu o zapis nutowy, nagrania muzyczne, źródła tekstowe, encyklopedie, literaturę przedmiotu i medialne źródła informacji;

2) wykorzystuje posiadaną wiedzę do analizy słuchowej utworów muzycznych;

3) rozpoznaje i opisuje cechy stylów muzycznych, podstawowe techniki improwizacyjne i kompozytorskie;

4) rozpoznaje i charakteryzuje podstawowe cechy języka muzycznego (tonalność, melodykę, harmonikę, improwizację, obsadę wykonawczą).

Uczeń:

1) zna podstawowy repertuar standardów jazzowych;

2) posiada zbiory fonograficzne, nutowe i teksty o muzyce;

3) zna twórczość, biografię wykonawców i kompozytorów reprezentatywnych dla stylu jazzowego;

4) wybiera i porządkuje informacje istotne dla problemu i kontekstu historycznego;

5) wykorzystuje technologię informacyjną i komunikacyjną do odczytania i porządkowania faktów, pojęć i terminów z zakresu historii muzyki.

Uczeń:

1) wykorzystuje wiedzę z zakresu historii muzyki w sposób praktyczny do tworzenia własnych interpretacji literatury, np. standardów jazzowych;

2) prezentuje własne poglądy na temat muzycznej twórczości, uczestnicząc w różnych formach życia muzycznego, jak koncerty, popisy i inne wydarzenia artystyczne.

KSZTAŁCENIE SŁUCHU

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA OGÓLNE

Uczeń kształci słuch wysokościowy, harmoniczny i barwowy, poczucie rytmu, pamięć muzyczną oraz rozwija kreatywność i wyobraźnię muzyczną.

Uczeń:

1) rozwija i doskonali percepcję umożliwiającą mu słuchową analizę zjawisk muzycznych;

2) utrwala wiedzę, przez działania praktyczne, z zakresu języka muzycznego różnych epok i stylów;

3) doskonali zdolność słuchania ukierunkowanego, koncentracji i podzielności uwagi.

Uczeń utrwala i rozwija umiejętność odtwarzania zapisu nutowego.

Uczeń utrwala i rozwija umiejętność posługiwania się zasadami notacji muzycznej w działaniach praktycznych.

Uczeń doskonali różne formy działań zespołowych w zakresie odtwarzania, interpretowania i tworzenia muzyki.

Uczeń poznaje metody pracy z wykorzystaniem m.in. wydawnictw nutowych, książkowych i fonograficznych, technik informacyjnych i programów komputerowych oraz uczestniczy w życiu muzycznym.

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE

Uczeń:

1) rozpoznaje oraz odtwarza (w zapisie, głosem i na instrumencie) ze słuchu i z wyobraźni struktury interwałowe i akordowe oraz skale i gamy;

2) identyfikuje słuchowo wskazane zjawisko w przykładzie muzycznym;

3) zapamiętuje i odtwarza (w zapisie, głosem i na instrumencie) przykład muzyczny po prezentacji słuchowej lub wzrokowej;

4) określa funkcje i literowe nazwy akordów w wysłuchanym przykładzie muzycznym;

5) rozpoznaje i określa brzmienie różnych instrumentów i głosów wokalnych;

6) improwizuje i tworzy przebiegi muzyczne do podanego schematu rytmicznego, materiału dźwiękowego, funkcji harmonicznych i tekstu słownego;

7) uzupełnia z wyobraźni brakujące elementy przebiegu muzycznego.

Uczeń przez analizę słuchową, wzrokową i wzrokowo-słuchową potrafi rozpoznać i nazwać w przykładzie muzycznym:

1) interwały i akordy;

2) typ tonalności (tryb tonacji, rodzaj skali);

3) ambitus;

4) zjawiska metrorytmiczne, agogiczne i dynamiczne;

5) następstwa harmoniczne i rodzaje kadencji;

6) środki artykulacyjne i kolorystyczne;

7) obsadę wykonawczą;

8) fakturę;

9) zasadę kształtowania formy;

10) styl historyczny i indywidualny.

Uczeń:

1) odtwarza (głosem, na instrumencie i innymi sposobami) a vista i po uprzednim przygotowaniu jedno- i wielogłosowe przebiegi melodyczne, rytmiczne i melodyczno- rytmiczne;

2) dba o precyzję intonacyjną i rytmiczną wykonywanego przebiegu muzycznego;

3) transponuje przebiegi muzyczne i odczytuje partie instrumentów transponujących.

Uczeń:

1) posługuje się zapisem nutowym zgodnie z prawidłami ortografii muzycznej (w kluczu wiolinowym, basowym, altowym i tenorowym);

2) posługuje się literowymi nazwami dźwięków, solmizacją, symbolami interwałów, akordów i funkcji harmonicznych;

3) orientuje się w zapisie nutowym i potrafi w nim odnajdywać wskazane i usłyszane zjawiska muzyczne;

4) zapisuje jedno- i dwugłosowe przebiegi melodyczne, rytmiczne i melodyczno-rytmiczne;

5) koryguje błędy i uzupełnia brakujące fragmenty w zapisie nutowym.

Uczeń:

1) współwykonuje i współtworzy wielowarstwowe przebiegi melodyczne, rytmiczne i melodyczno-rytmiczne;

2) organizuje pracę zespołu wykonawczego;

3) potrafi konstruktywnie i obiektywnie ocenić interpretację własną i współwykonawców;

4) formułuje, podczas dyskusji, kryteria estetyczne i wartościujące w odbiorze muzyki.

Uczeń:

1) wyszukuje i świadomie dobiera ćwiczenia rozwijające predyspozycje słuchowe i wspomagające jego rozwój muzyczny;

2) korzysta z literatury specjalistycznej, dostępnych technik informacyjnych, poznaje metody pracy z wykorzystaniem m.in. wydawnictw nutowych, książkowych i fonograficznych, technik informacyjnych i programów komputerowych oraz uczestniczy w życiu muzycznym;

3) korzysta z programów komputerowych służących doskonaleniu kompetencji słuchowych lub wymagających ich wykorzystania;

4) poznaje literaturę muzyczną przez uczestnictwo w życiu koncertowym i słuchanie nagrań. LITERATURA MUZYCZNA

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA OGÓLNE

Uczeń wykazuje się znajomością rozpoznawania wybranych dzieł muzycznych, określania ich przynależności do stylu epoki historycznej.

Uczeń wykazuje się umiejętnością rozpoznawania i określania elementów muzyki, faktury muzycznej, środków wyrazu, sposobów kształtowania dzieła muzycznego oraz charakterystycznych cech podstawowych form i gatunków muzycznych.

Uczeń posiłkuje się znajomością aparatu wykonawczego właściwego dla danej epoki w dziejach muzyki.

Uczeń przyswaja podstawowe wiadomości o pieśniach, tańcach, instrumentach i zespołach, zwyczajach i obrzędach w polskiej kulturze ludowej oraz o stylizacjach muzyki ludowej w kompozycjach XIX i XX wieku.

Uczeń wykorzystuje zdobytą wiedzę do opisu, analizy i interpretacji dzieł muzycznych.

Uczeń tworzy wypowiedzi o muzyce, jej twórcach i rozwoju historycznym na podstawie poznanej literatury muzycznej.

Uczeń aktywnie uczestniczy w życiu kulturalnym, w szczególności w różnych formach życia muzycznego.

CELE KSZTAŁCENIA - WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE

Uczeń:

1) wykazuje znajomość dzieł reprezentatywnych dla kolejnych epok w dziejach muzyki:

2) charakteryzuje twórczość:

3) rozpoznaje i opisuje cechy stylu muzycznego:

4) porządkuje chronologicznie: