Umowa ustanawiająca stowarzyszenie między Unią Europejską i jej państwami członkowskimi, z jednej strony, a Ameryką Środkową, z drugiej strony, sporządzona w Tegucigalpie dnia 29 czerwca 2012 r

Poszanowanie zasad demokracji i podstawowych praw człowieka, zawartych w Powszechnej deklaracji praw człowieka, oraz zasady państwa prawa, stanowi fundament polityki wewnętrznej i międzynarodowej obu Stron oraz zasadniczy element niniejszej Umowy.

Strony zobowiązują się promować zrównoważony rozwój, który stanowi nadrzędną zasadę wdrożenia niniejszej Umowy uwzględniając w szczególności milenijne cele rozwoju. Strony zapewniają zachowanie odpowiedniej równowagi między gospodarczymi, społecznymi i środowiskowymi aspektami zrównoważonego rozwoju.

Strony potwierdzają przywiązanie do dobrego rządzenia i praworządności, z czym wiąże się w szczególności pierwszeństwo prawa, rozdział władz, niezawisłość sądownictwa, jasne procedury decyzyjne na poziomie władz publicznych, przejrzyste i odpowiedzialne instytucje, należyte i przejrzyste zarządzanie sprawami publicznymi na poziomie lokalnym, regionalnym i krajowym oraz wdrożenie środków mających na celu zapobieganie i zwalczanie korupcji.

Niniejszym ustanawia się Radę Stowarzyszenia, która nadzoruje osiąganie celów niniejszej Umowy oraz jej wdrożenie. Rada Stowarzyszenia zbiera się na szczeblu ministerialnym w regularnych odstępach czasu, nieprzekraczających okresu dwóch lat, i nadzwyczajnie w każdym przypadku, gdy wymagają tego okoliczności, jeżeli Strony wyrażają na to zgodę. Rada Stowarzyszenia zbiera się w stosownych i uzgodnionych przez obie Strony przypadkach na szczeblu szefów państw lub rządów. Ponadto, aby wzmocnić dialog polityczny i zwiększyć jego skuteczność zachęca się do organizowania posiedzeń ad hocna szczeblu roboczym.

Rada Stowarzyszenia bada wszelkie zasadnicze kwestie, powstałe w ramach niniejszej Umowy, jak również wszelkie inne kwestie dwustronne, wielostronne lub międzynarodowe, będące przedmiotem wspólnego zainteresowania.

Rada Stowarzyszenia bada również propozycje i zalecenia Stron, dotyczące ulepszenia stosunków ustanowionych na mocy niniejszej Umowy.

Rada Stowarzyszenia składa się z przedstawicieli Strony UE oraz każdej z republik Strony AŚ na szczeblu ministerialnym, zgodnie z odpowiednimi ustaleniami wewnętrznymi Stron i z uwzględnieniem konkretnych spraw (dialog polityczny, współpraca lub handel) rozpatrywanych na danym posiedzeniu.

Rada Stowarzyszenia ustanawia swój regulamin wewnętrzny.

Członkowie Rady Stowarzyszenia mogą być zastępowani zgodnie z warunkami określonymi w jej regulaminie wewnętrznym.

Radzie Stowarzyszenia przewodniczy kolejno przedstawiciel Strony UE, z jednej strony, oraz przedstawiciel jednej z republik Strony AS, z drugiej strony, zgodnie z zasadami określonymi w jej regulaminie wewnętrznym.

Dla osiągnięcia celów niniejszej Umowy Rada Stowarzyszenia ma prawo do podejmowania decyzji w przypadkach przewidzianych w niniejszej Umowie.

Podjęte decyzje wiążą Strony, które podejmują wszelkie środki, niezbędne do ich wykonania zgodnie z regulaminem wewnętrznym i procedurami prawnymi każdej ze Stron.

Rada Stowarzyszenia może również formułować odpowiednie zalecenia.

Rada Stowarzyszenia przyjmuje decyzje i wydaje zalecenia na podstawie wzajemnego porozumienia między Stronami. W przypadku republik Strony AŚ przyjmowanie decyzji i wydawanie zaleceń wymaga ich konsensusu.

Procedura ustanowiona w ust. 4 ma zastosowanie do wszystkich pozostałych organów zarządzających utworzonych na mocy niniejszej Umowy.

Radę Stowarzyszenia wspiera w wykonywaniu jej obowiązków Komitet Stowarzyszenia składający się z przedstawicieli Strony UE oraz każdej z republik Strony AŚ na szczeblu wyższych urzędników, z uwzględnieniem konkretnych spraw (dialog polityczny, współpraca lub handel) rozpatrywanych na danym posiedzeniu.

Komitet Stowarzyszenia jest odpowiedzialny za wdrożenie niniejszej Umowy.

Rada Stowarzyszenia ustanawia regulamin wewnętrzny Komitetu Stowarzyszenia.

Komitet Stowarzyszenia uprawniony jest do podejmowania decyzji w przypadkach przewidzianych w niniejszej Umowie lub w przypadku gdy uprawnienia te zostały mu przekazane przez Radę Stowarzyszenia. W takim wypadku Komitet Stowarzyszenia podejmuje decyzje zgodnie z warunkami ustanowionymi w art. 4-6.

Komitet Stowarzyszenia zasadniczo zbiera się raz w roku w celu dokonania całościowego przeglądu wdrożenia niniejszej Umowy, w terminie i według porządku dziennego uzgodnionego z wyprzedzeniem przez Strony, jednego roku w Brukseli, a kolejnego roku w Ameryce Środkowej. Dodatkowe posiedzenia mogą zostać zwołane za obopólną zgodą, na wniosek jednej ze Stron. Komitetowi Stowarzyszenia przewodniczy przemiennie przedstawiciel każdej ze Stron.

Komitetowi Stowarzyszenia towarzyszą w wykonywaniu jego obowiązków podkomitety, ustanowione w niniejszej Umowie.

Komitet Stowarzyszenia może podjąć decyzję o utworzeniu dodatkowego podkomitetu. Komitet Stowarzyszenia może podjąć decyzję o zmianie zadania powierzonego podkomitetowi lub o jego rozwiązaniu.

Podkomitety spotykają się na odpowiednim szczeblu raz w roku lub na wniosek jednej ze Stron lub Komitetu Stowarzyszenia. Posiedzenia z osobistym udziałem członków odbywają się na przemian w Brukseli i w Ameryce Środkowej. Posiedzenia mogą się również odbywać przy użyciu wszelkich środków technicznych dostępnych Stronom.

Podkomitetom przewodniczy kolejno przedstawiciel Strony UE, z jednej strony, oraz przedstawiciel jednej z republik Strony AŚ, z drugiej strony, przez okres jednego roku.

Utworzenie lub istnienie podkomitetów nie stanowi dla Stron przeszkody w przedkładaniu dowolnych spraw bezpośrednio Komitetowi Stowarzyszenia.

Rada Stowarzyszenia przyjmuje regulamin wewnętrzny, który ustala skład i obowiązki tych podkomitetów i sposób ich funkcjonowania, o ile nie określa tego niniejsza Umowa.

Niniejszym ustanawia się Podkomitet ds. Współpracy. Podkomitet ten towarzyszy Radzie Stowarzyszenia w wykonywaniu jej obowiązków dotyczących części III niniejszej Umowy. Jego zadania obejmują również:

Niniejszym ustanawia się Komisję Parlamentarną Stowarzyszenia. Składa się ona z członków Parlamentu Europejskiego, z jednej strony, oraz z członków Parlamento Centroamericano (PARLACEN),a w przypadku republik Strony AŚ, które nie są członkami PARLACEN, przedstawicieli powołanych przez ich odpowiedni Kongres Narodowy, z drugiej strony, którzy spotykają się i wymieniają poglądy. Komisja określa częstotliwość swoich posiedzeń i przewodniczą jej na przemian obie Strony.

Komisja Parlamentarna Stowarzyszenia uchwala swój regulamin wewnętrzny.

Komisja Parlamentarna Stowarzyszenia może się zwrócić do Rady Stowarzyszenia o przekazanie istotnych informacji, dotyczących wdrożenia niniejszej Umowy. Rada Stowarzyszenia dostarcza Komisji wymagane informacje.

Komisja Parlamentarna Stowarzyszenia jest informowana o decyzjach i zaleceniach Rady Stowarzyszenia.

Komisja Parlamentarna Stowarzyszenia może kierować zalecenia do Rady Stowarzyszenia.

Niniejszym ustanawia się Wspólny Komitet Konsultacyjny, jako organ doradczy Rady Stowarzyszenia. Jego zadaniem jest przedstawianie Radzie opinii organizacji społeczeństwa obywatelskiego dotyczących wdrażania niniejszej Umowy bez uszczerbku dla innych procesów zgodnie z art. 11. Dodatkowym zadaniem Wspólnego Komitetu Konsultacyjnego jest przyczynianie się do wspierania dialogu i współpracy między organizacjami społeczeństwa obywatelskiego w Unii Europejskiej i takimi organizacjami w Ameryce Środkowej.

Wspólny Komitet Konsultacyjny składa się z równej liczby przedstawicieli Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego, z jednej strony, oraz przedstawicieli Comite Consultivo del Sistema de la Integración Centroamericano (CC-SICA)i Comite Consultivo de Integración Económica (CCIE),z drugiej strony.

Wspólny Komitet Konsultacyjny przyjmuje swój regulamin wewnętrzny.

Strony promują spotkania przedstawicieli społeczeństwa obywatelskiego Unii Europejskiej i Ameryki Środkowej, obejmujące środowisko akademickie, partnerów społecznych i gospodarczych raz organizacje pozarządowe.

Strony wzywają do regularnych spotkań z tymi przedstawicielami, aby informować ich o wdrażaniu niniejszej Umowy oraz zbierać ich sugestie w tym względzie.

Strony postanawiają, że dialog polityczny obejmuje wszystkie kwestie będące przedmiotem wspólnego zainteresowania na poziomie regionalnym lub międzynarodowym.

Dialog polityczny między Stronami toruje drogę dla nowych inicjatyw, umożliwiających realizację wspólnych celów i tworzenie wspólnych podstaw w dziedzinach takich jak: integracja regionalna; praworządność; dobre rządy; demokracja; prawa człowieka; promowanie i ochrona praw i podstawowych wolności ludów tubylczych i należących do nich osób, uznanych w Deklaracji praw ludów tubylczych przyjętej przez Organizację Narodów Zjednoczonych; równe szanse i równouprawnienie płci; struktura i ukierunkowywanie współpracy międzynarodowej; migracje; ograniczanie ubóstwa i spójność społeczna; podstawowe normy pracy; ochrona środowiska i zrównoważone zarządzanie zasobami naturalnymi; bezpieczeństwo i stabilność w regionie, w tym walka z brakiem bezpieczeństwa obywateli; korupcja; narkotyki; międzynarodowa przestępczość zorganizowana; nielegalny handel bronią strzelecką i lekką, oraz amunicją do nich; walka z terroryzmem; zapobieganie konfliktom i ich pokojowe rozwiązywanie.

Dialog określony w części II obejmuje również międzynarodowe konwencje o prawach człowieka, dobre rządy, podstawowe normy pracy i środowisko, zgodnie z międzynarodowymi zobowiązaniami przyjętymi przez Strony i porusza w szczególności kwestię ich skutecznego wdrożenia.

Strony mogą uzgodnić w każdym momencie dodanie dowolnego innego tematu jako obszaru dialogu politycznego.

Strony postanawiają współpracować i przyczyniać się do umacniania systemu wielostronnego w obszarze konwencjonalnego rozbrojenia, poprzez pełne poszanowanie i realizację na poziomie krajowym istniejących zobowiązań w ramach traktatów i układów międzynarodowych o rozbrojeniu konwencjonalnym, jak również innych zobowiązań międzynarodowych w tej dziedzinie.

Strony w szczególności będą wspierać pełne wdrożenie i upowszechnianie Konwencji o zakazie użycia, składowania, produkcji i przekazywania min przeciwpiechotnych oraz o ich zniszczeniu i Konwencji o zakazie lub ograniczeniu użycia pewnych broni konwencjonalnych (CCW) i jej protokołów.

Ponadto Strony uznają, że nielegalna produkcja broni strzeleckiej i lekkiej, jej transfer i obrót nią, w tym amunicją do tej broni, a także nadmierne jej gromadzenie oraz niekontrolowane rozprzestrzenianie nadal stwarzają poważne zagrożenie dla pokoju i bezpieczeństwa międzynarodowego. Dlatego Strony postanawiają współpracować w zwalczaniu nielegalnego handlu bronią strzelecką i lekką oraz amunicją do tej broni i ich nadmiernego gromadzenia, a także zgadzają się współpracować, aby uregulować legalny handel bronią konwencjonalną.

Strony postanawiają zatem przestrzegać zobowiązań dotyczących rozwiązania wszystkich aspektów nielegalnego handlu bronią strzelecką i lekką, w tym amunicją do niej, oraz w pełni wywiązywać się z tych zobowiązań w ramach istniejących porozumień międzynarodowych i obowiązujących rezolucji Rady Bezpieczeństwa Organizacji Narodów Zjednoczonych oraz zobowiązań w ramach innych instrumentów międzynarodowych mających zastosowanie w tej dziedzinie, takich jak program działania ONZ dotyczący broni strzeleckiej i lekkiej.

Strony uznają, że rozprzestrzenianie jądrowej, chemicznej i biologicznej broni masowego rażenia oraz środków jej przenoszenia, zarówno wśród państw, jak i innych podmiotów, stanowi jedno z największych niebezpieczeństw dla stabilności międzynarodowej i bezpieczeństwa.

Strony postanawiają zatem współpracować i przyczyniać się do walki z rozprzestrzenianiem broni masowego rażenia i środków jej przenoszenia, poprzez pełne poszanowanie i realizację na poziomie krajowym zobowiązań podjętych przez Strony w ramach traktatów i układów międzynarodowych o rozbrojeniu i nierozprzestrzenianiu, jak również innych zobowiązań międzynarodowych w tej dziedzinie.

Strony zgadzają się, że niniejsze postanowienie stanowi zasadniczy element niniejszej Umowy.

Ponadto Strony zgadzają się współpracować i przyczyniać się do osiągnięcia celu, jakim jest przeciwdziałanie rozprzestrzenianiu broni masowego rażenia poprzez:

Strony zgadzają się na ustanowienie regularnego dialogu politycznego, towarzyszącego współpracy w tej dziedzinie i konsolidującego ją.

Strony potwierdzają znaczenie walki z terroryzmem i zgadzają się współpracować przy zapobieganiu aktom terroryzmu i zwalczaniu takich aktów, zgodnie z międzynarodowym prawem humanitarnym, prawami człowieka i prawem dotyczącym uchodźców oraz stosownymi konwencjami i instrumentami międzynarodowymi, stosownymi rezolucjami Organizacji Narodów Zjednoczonych, jak również własnymi odpowiednimi przepisami ustawowymi i wykonawczymi oraz Globalną Strategią Zwalczania Terroryzmu ONZ, zawartą w rezolucji Zgromadzenia Ogólnego Narodów Zjednoczonych nr 60/288 z dnia 8 września 2006 r.

Czynią tak w szczególności:

Strony ponownie potwierdzają, że najpoważniejsze przestępstwa wzbudzające zaniepokojenie całej społeczności międzynarodowej nie powinny pozostawać bezkarne, a ich ściganie zapewnia się poprzez odpowiednie środki albo na poziomie krajowym, albo międzynarodowym, w tym poprzez Międzynarodowy Trybunał Kamy.

Strony uznają, że ustanowienie i skuteczne funkcjonowanie Międzynarodowego Trybunału Karnego stanowi istotne osiągnięcie dla pokoju i sprawiedliwości na świecie, a Trybunał umożliwia skuteczne prowadzenie dochodzeń i ściganie sprawców najpoważniejszych przestępstw wzbudzających zaniepokojenie całej wspólnoty międzynarodowej, w przypadku gdy sądy krajowe nie chcą lub nie mogą tego uczynić, biorąc pod uwagę komplementarność Międzynarodowego Trybunału Karnego wobec krajowej jurysdykcji karnej.

Strony postanawiają współpracować, aby promować powszechne przestrzeganie statutu rzymskiego poprzez:

Każde państwo suwerennie decyduje o najwłaściwszym momencie przystąpienia do statutu rzymskiego.

Strony zgadzają się wspierać międzynarodowe wysiłki na rzecz promowania polityki i przepisów w zakresie finansowania rozwoju i wzmacniania współpracy, aby osiągnąć uzgodnione na szczeblu międzynarodowym cele rozwoju, w tym milenijne cele rozwoju oraz zobowiązania porozumienia z Monterrey oraz innych odpowiednich forów.

W tym celu i zmierzając do promowania społeczeństwa sprzyjającego w większym stopniu integracji społecznej Strony uznają potrzebę rozwoju nowych i innowacyjnych mechanizmów finansowania.

Strony potwierdzają znaczenie, jakie przywiązują do wspólnego zarządzania przepływem migracji między ich terytoriami. Uznając, że ubóstwo jest jedną z podstawowych przyczyn migracji i w celu zacieśnienia współpracy, Strony prowadzą kompleksowy dialog, obejmujący wszystkie zagadnienia związane z migracją, w tym nielegalną migrację, przepływy uchodźców, przemyt i handel ludźmi jak również uwzględnienie zagadnień migracji, w tym drenażu mózgów, w krajowych strategiach rozwoju gospodarczego i społecznego obszarów, z których pochodzą migranci, mając na uwadze także historyczne i kulturowe więzi między oboma regionami.

Strony zgadzają się zapewnić skuteczne korzystanie z praw człowieka, ochronę i promowanie tych praw dla wszystkich migrantów oraz zasady sprawiedliwości i przejrzystości przy równym traktowaniu migrantów i podkreślają znaczenie walki z rasizmem, dyskryminacją, ksenofobią i innymi formami nietolerancji.

Strony wspierają dialog w obszarach środowiska i zrównoważonego rozwoju poprzez wymianę informacji i popieranie inicjatyw w zakresie lokalnych i globalnych problemów środowiskowych, uznając zasadę wspólnej, lecz zróżnicowanej odpowiedzialności określoną w Deklaracji z Rio w sprawie środowiska i rozwoju z 1992 r.

Celem tego dialogu jest między innymi walka z zagrożeniem zmianą klimatu, zachowanie różnorodności biologicznej, ochrona lasów i zrównoważona gospodarka leśna, aby między innymi zmniejszyć emisje spowodowane wylesianiem i degradację lasów, ochrona zasobów wodnych i morskich, zlewisk i terenów podmokłych, badania nad paliwami alternatywnymi i technologiami w zakresie energii odnawialnej oraz ich rozwój, a także reforma zarządzania środowiskiem w celu zwiększenia jego skuteczności.

Strony są zgodne co do znaczenia wzmożenia wysiłków na rzecz ograniczenia ubóstwa i wspierania rozwoju Ameryki Środkowej, w szczególności jej najbiedniejszych obszarów i populacji.

Strony postanawiają zatem podjąć negocjacje w sprawie utworzenia wspólnego mechanizmu gospodarczego i finansowego, obejmującego między innymi interwencję Europejskiego Banku Inwestycyjnego (EBI), instrumentu inwestycyjnego dla Ameryki Łacińskiej (LAIF) oraz pomoc techniczną regionalnego programu współpracy Ameryki Środkowej. Mechanizm ten pomaga zmniejszyć ubóstwo, wspiera rozwój i ogólny dobrobyt Ameryki Środkowej, a także daje impuls do wzrostu społeczno-gospodarczego oraz pogłębienia zrównoważonych stosunków między oboma regionami.

W tym celu powołano grupę roboczą dla obu regionów. Mandat tej grupy obejmuje zbadanie możliwości utworzenia takiego mechanizmu oraz sposób jego funkcjonowania.

Ogólnym celem współpracy jest wsparcie wdrożenia niniejszej Umowy w celu wprowadzenia skutecznego partnerstwa między oboma regionami poprzez sprzyjające temu zamierzeniu zasoby, mechanizmy, narzędzia i procedury.

Pierwszeństwo przyznaje się następującym celom, szerzej omówionym w tytułach I-IX niniejszej części:

Strony realizują politykę i wprowadzają środki zmierzając do osiągnięcia określonych powyżej celów. Środki te mogą obejmować innowacyjne mechanizmy finansowania, które mają się przyczynić się do osiągnięcia milenijnych celów rozwoju i innych uzgodnionych na forum międzynarodowym celów rozwoju, zgodnie ze zobowiązaniami podjętymi w ramach porozumienia z Monterrey i kolejnych forów.

W celu realizacji działań w zakresie współpracy Strony uzgadniają, że:

Strony postanawiają rozwijać współpracę między instytucjami finansowymi, w zależności od swoich potrzeb i w ramach swoich odpowiednich programów i ustawodawstwa.

Fakt, że obszaru lub działania w zakresie współpracy nie włączono do niniejszej Umowy nie może być interpretowany jako przeszkoda w podjęciu przez Strony decyzji, zgodnie z ich prawodawstwem, o współpracy w tym obszarze lub działaniach.

Nie wyklucza się wstępnie żadnych możliwości współpracy. Strony mogą powierzyć Komitetowi Stowarzyszenia zbadanie praktycznych możliwości współpracy, leżących w ich wspólnym interesie.

W odniesieniu do wdrażania niniejszej Umowy, Strony mogą przedstawiać sugestie dotyczące rozszerzenia współpracy we wszystkich dziedzinach, z uwzględnieniem doświadczenia nabytego w trakcie jej wdrażania.

Strony postanawiają współpracować w celu wypracowania lepszych metod i programów statystycznych, zgodnie z przyjętymi normami międzynarodowymi, w tym w celu gromadzenia, przetwarzania, kontroli jakości i rozpowszechniania danych statystycznych, dostarczających lepiej porównywalnych wskaźników, aby umożliwić Stronom wzajemne wykorzystywanie danych statystycznych dotyczących handlu towarami i usługami, bezpośrednich inwestycji zagranicznych oraz, bardziej ogólnie, jakiejkolwiek dziedziny objętej niniejszą Umową, w odniesieniu do której mogą być sporządzane dane statystyczne. Strony potwierdzają przydatność współpracy dwustronnej do osiągnięcia tych celów.

Współpraca w tej dziedzinie ma również na celu:

Współpraca ta może obejmować między innymi: wymiany techniczne między urzędami statystycznymi w republikach Strony AŚ oraz w państwach członkowskich Unii Europejskiej i Eurostatem, łącznie z wymianą naukowców; rozwój ulepszonych, a w stosownych przypadkach spójnych metod gromadzenia, dezagregacji, analizy i interpretacji danych; oraz organizację seminariów, grup roboczych lub programów szkoleniowych w dziedzinie statystyki.

Strony współpracują dla osiągnięcia pełnej zgodności ze standardami ochrony praw człowieka i podstawowych wolności, które są uniwersalne, niepodzielne, powiązane i wzajemnie zależne, a także w celu budowania i pogłębiania demokracji.

Współpraca ta może obejmować między innymi:

Strony postanawiają, że celem współpracy w tej dziedzinie jest poprawa ich ram prawnych i instytucjonalnych szczególnie w oparciu o najlepsze praktyki. Obejmuje to reformę i modernizację administracji publicznej, także poprzez budowanie potencjału, w celu wsparcia i wzmocnienia procesu decentralizacji i zmian organizacyjnych wynikających z integracji regionalnej, ze zwróceniem szczególnej uwagi na skuteczność organizacyjną i świadczenie usług dla obywateli, a także należyte i przejrzyste zarządzanie zasobami publicznymi i rozliczalność.

Współpraca ta może obejmować krajowe i regionalne programy i projekty mające na celu rozwijanie zdolności w zakresie kształtowania polityki oraz realizacji i oceny polityk publicznych, a także wzmacnianie systemu sądownictwa przy jednoczesnym wspieraniu uczestnictwa społeczeństwa.

Strony zgadzają się, aby współpraca w tej dziedzinie wspierała i utrzymywała kompleksową politykę pokojową, obejmującą zapobieganie konfliktom i ich rozwiązywanie. Fundamentem takiej polityki jest zaangażowanie i udział społeczeństwa, a koncentruje się ona przede wszystkim na rozwoju zdolności regionalnych, subregionalnych i krajowych. Polityka ta zapewnia wszystkim grupom społecznym równe szanse polityczne, gospodarcze, społeczne i kulturowe, wzmacnia legitymację demokratyczną, promuje spójność społeczną i skuteczne mechanizmy umożliwiające pokojowe godzenie interesów różnych grup oraz wspiera aktywne i zorganizowane społeczeństwo obywatelskie, opierając się zwłaszcza na istniejących instytucjach regionalnych.

Współpraca wzmacnia zdolności do rozwiązywania konfliktów i może obejmować między innymi zapewnienie wsparcia procesów mediacji, negocjacji i pojednania; strategii wspierających pokój; wysiłków wzmacniających budowę zaufania i bezpieczeństwa na poziomie regionalnym; działań na rzecz dzieci, kobiet i osób starszych oraz działań w zakresie zwalczania min przeciwpiechotnych.

Strony postanawiają współpracować na rzecz poprawy poziomu ochrony danych osobowych i dostosowania go do najwyższych norm międzynarodowych, takich jak wytyczne w sprawie skomputeryzowanych archiwów danych osobowych, zmienione przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych w dniu 14 grudnia 1990 r., i dążyć do zagwarantowania swobodnego przepływu danych osobowych między Stronami, przy należytym uwzględnieniu ustawodawstwa wewnętrznego Stron.

Współpraca w zakresie ochrony danych osobowych może obejmować między innymi pomoc techniczną w formie wymiany informacji i wiedzy fachowej, przy uwzględnieniu przepisów ustawowych i wykonawczych Stron.

Strony współpracują w celu zapewnienia kompleksowego, zintegrowanego i zrównoważonego podejścia poprzez skuteczne działania i koordynację działań właściwych organów, również w sektorze zdrowia, edukacji, egzekwowania prawa, służb celnych, społecznym, wymiaru sprawiedliwości i spraw wewnętrznych, w celu jak największego zmniejszenia podaży i popytu na narkotyki oraz wpływu narkotyków na osoby je zażywające i na ogół społeczeństwa, jak również w celu kontrolowania i skuteczniejszego zapobiegania wykorzystywaniu prekursorów chemicznych do nielegalnej produkcji narkotyków i substancji psychotropowych, w tym nielegalnemu wykorzystywaniu środków odurzających i substancji psychotropowych przeznaczonych do celów medycznych i naukowych.

Współpraca opiera się na zasadzie współodpowiedzialności, odpowiednich konwencjach międzynarodowych, a także deklaracji politycznej oraz deklaracji specjalnej w sprawie wytycznych dotyczących zmniejszenia popytu na narkotyki i innych głównych dokumentach przyjętych przez dwudziestą specjalną sesję Zgromadzenia Ogólnego Narodów Zjednoczonych w sprawie narkotyków w czerwcu 1998 r.

Współpraca ma na celu koordynowanie i intensyfikację wspólnych starań zmierzających do rozwiązania problemu narkotyków. Bez uszczerbku dla innych mechanizmów współpracy, Strony postanawiają, że na poziomie międzyregionalnym wykorzystuje się w tym celu mechanizm koordynacji i współpracy w zakresie narkotyków między Unią Europejską i Ameryką Łacińską i Karaibami oraz postanawiają współpracować w celu zwiększenia jego skuteczności.

Strony postanawiają również współpracować na rzecz przeciwdziałania przestępczości związanej z handlem narkotykami poprzez zwiększenie koordynacji z odpowiednimi organami i instancjami międzynarodowymi.

Strony współpracują w celu zapewnienia kompleksowego i zrównoważonego podejścia poprzez skuteczne działania i koordynację działań właściwych organów, również w sektorze społecznym, wymiaru sprawiedliwości i spraw wewnętrznych, aby:

Strony postanawiają współpracować w celu zapobiegania wykorzystywaniu ich systemów finansowych i przedsiębiorstw do prania zysków pochodzących z działalności przestępczej, a w szczególności z przestępczości związanej z nielegalnymi narkotykami i substancjami psychotropowymi oraz związanej z aktami terrorystycznymi.

Współpraca taka, w stosownych okolicznościach, zgodne ze standardami określonymi przez Grupę Specjalną ds. Przeciwdziałania Praniu Pieniędzy, obejmuje udzielanie wsparcia administracyjnego i technicznego w celu rozwoju i wdrażania uregulowań prawnych oraz skutecznego stosowania właściwych norm i mechanizmów. W szczególności współpraca umożliwia wymianę istotnych informacji oraz przyjęcie właściwych standardów, pozwalających zwalczać proceder prania pieniędzy i finansowania terroryzmu, zgodnie ze standardami przyjętymi przez organy międzynarodowe działające w tym obszarze oraz z najlepszymi praktykami stosowanymi w kontekście międzynarodowym.

Strony postanawiają współpracować w celu zapobiegania przestępczości zorganizowanej i finansowej oraz ich zwalczania. W tym celu wspierają one i wymieniają dobre praktyki oraz wdrażają odpowiednie uzgodnione normy i instrumenty międzynarodowe, takie jak Konwencja Narodów Zjednoczonych przeciwko międzynarodowej przestępczości zorganizowanej i protokoły do niej oraz Konwencja Narodów Zjednoczonych przeciwko korupcji. Strony zachęcają w szczególności do wspierania programów ochrony świadków.

Ponadto Strony zgadzają się współpracować dla poprawy bezpieczeństwa obywateli, zwłaszcza poprzez wsparcie polityk i strategii dotyczących bezpieczeństwa. Współpraca ta powinna się przyczynić do zapobiegania przestępczości i może obejmować takie działania, jak projekty współpracy regionalnej między policją i organami sądowymi, programy szkoleń, wymianę najlepszych praktyk w zakresie ustalania profilu przestępczego. Obejmuje ona również między innymi wymianę opinii w sprawie ram prawnych oraz pomoc techniczną i administracyjną mającą na celu poprawę zdolności instytucjonalnych i operacyjnych organów ścigania.

Strony uznają znaczenie zapobiegania i zwalczania korupcji w prywatnym i publicznym sektorze i potwierdzają swoje zaniepokojenie stwarzanymi przez korupcję zagrożeniami dla stabilności i bezpieczeństwa instytucji demokratycznych. W tym celu Strony współpracują dążąc do wdrożenia i promowania odpowiednich międzynarodowych standardów i aktów, takich jak Konwencja Narodów Zjednoczonych przeciwko korupcji.

Strony w szczególności współpracują w zakresie:

Strony współpracują w celu zapobiegania nielegalnemu handlowi bronią strzelecką i lekką łącznie z amunicją do niej i zwalczania takiego handlu. Dążą one do koordynowania działań mających na celu zacieśnienie współpracy prawnej i instytucjonalnej, jak również gromadzenie i niszczenie nielegalnej broni strzeleckiej i lekkiej, łącznie z amunicją do niej, znajdującej się w rękach cywilów.

Strony współpracują w celu wspierania wspólnych inicjatyw dotyczących zwalczania nielegalnego handlu bronią strzelecką i lekką oraz amunicją do niej. Strony w szczególności współpracują w sprawie wspólnych inicjatyw, które mają na celu wdrażanie krajowych, regionalnych i międzynarodowych programów oraz konwencji w tej dziedzinie, zarówno w ramach systemu wielostronnego jak i międzyregionalnego.

Współpraca w dziedzinie zwalczania terroryzmu zapewni wdrożenie ram i standardów uzgodnionych w art. 16 części II.

Strony współpracują również w celu zagwarantowania, że każda osoba, która uczestniczy w finansowaniu, planowaniu, przygotowaniu lub dokonywaniu aktów terrorystycznych lub we wspieraniu aktów terrorystycznych, zostanie postawiona przed sądem. Strony uzgadniają, że walka z terroryzmem odbywa się przy zachowaniu pełnej zgodności z wszystkimi odpowiednimi rezolucjami Zgromadzenia Ogólnego Narodów Zjednoczonych przy poszanowaniu suwerenności państw, a także sprawiedliwości proceduralnej, praw człowieka i podstawowych wolności.

Strony postanawiają współpracować w celu zapobiegania aktom terroryzmu i ich wyeliminowania poprzez współpracę policyjną i sądową.

Strony, uznając że rozwojowi społecznemu musi towarzyszyć rozwój gospodarczy, zgadzają się, iż współpraca ma na celu zwiększenie spójności społecznej poprzez zmniejszanie ubóstwa, niesprawiedliwości, nierówności i wykluczenia społecznego, w szczególności mając na celu osiągnięcie milenijnych celów rozwoju i uzgodnionego na forum międzynarodowym celu wspierania sprawiedliwej globalizacji oraz godnej pracy dla wszystkich. Osiągnięcie tych celów mobilizuje znaczne środki finansowe z zasobów związanych ze współpracą oraz zasobów krajowych.

W tym celu Strony współpracują, aby promować i wspierać realizację:

Strony postanawiają pobudzać wymianę informacji dotyczących aspektów planów lub strategii krajowych związanych ze spójnością społeczną oraz doświadczeń związanych z sukcesami i porażkami w ich tworzeniu i realizacji,

Strony podejmują również wysiłki, żeby wspólnie ocenić wpływ wdrożenia niniejszej Umowy na zwiększanie spójności społecznej.

Strony postanawiają współpracować w celu wspierania zatrudnienia i ochrony socjalnej, poprzez działania i programy mające na celu w szczególności:

Działania mogą być przeprowadzane na poziomie krajowym, regionalnym i międzyregionalnym, także poprzez tworzenie sieci, wzajemne uczenie się oraz określanie i rozpowszechnianie dobrych praktyk, wymianę informacji na podstawie porównywalnych narzędzi statystycznych i wskaźników, a także kontakty między organizacjami partnerów społecznych.

Strony postanawiają, że współpraca ma na celu:

Strony postanawiają również wspierać:

Strony postanawiają poświęcać szczególną uwagę dalszemu rozwojowi obszaru wiedzy UE - Ameryka Łacińska i Karaiby oraz inicjatywom takim jak wspólny obszar szkolnictwa wyższego UE - Ameryka Łacińska i Karaiby, w szczególności w celu wsparcia tworzenia wspólnej puli doświadczeń i zasobów technicznych oraz ich wymiany.

Strony postanawiają współpracować w zakresie rozwoju skutecznych systemów opieki zdrowotnej, zapewnienia odpowiedniej liczby kompetentnych pracowników służby zdrowia, sprawiedliwych mechanizmów finansowych i systemów opieki społecznej.

Szczególną uwagę zwraca się na reformy sektorowe i zapewnienie sprawiedliwego dostępu do usług zdrowotnych o wysokiej jakości, bezpieczeństwa żywności i żywienia, zwłaszcza dla grup szczególnie narażonych, takich jak osoby niepełnosprawne, osoby starsze, kobiety, dzieci oraz ludność tubylcza.

Ponadto Strony zamierzają współpracować w celu promowania podstawowej opieki zdrowotnej i prewencji poprzez zintegrowane podejście i działania, uwzględniające inne obszary polityki, w szczególności aby walczyć z HIV/AIDS, malarią, gruźlicą, denga, chorobą Chagasa oraz innymi priorytetowymi chorobami zakaźnymi i niezakaźnymi, a także chorobami przewlekłymi; zmniejszyć umieralność dzieci; poprawić opiekę zdrowotną nad matkami i zająć się obszarami priorytetowymi, takimi jak zdrowie reprodukcyjne i seksualne oraz zapobieganie chorobom przenoszonym drogą płciową i niechcianym ciążom, pod warunkiem, że takie cele nie naruszają krajowych ram prawnych. Ponadto Strony współpracują w dziedzinach takich jak edukacja, uzdatnianie wody oraz kwestie sanitarne.

Współpraca może stanowić dalszą zachętę do rozwoju, wdrożenia i promowania międzynarodowego prawa ochrony zdrowia, w tym międzynarodowych regulacji dotyczących zdrowia oraz Ramowej Konwencji Antytytoniowej Światowej Organizacji Zdrowia.

Strony starają się tworzyć związki poza publicznym systemem opieki zdrowotnej poprzez strategiczne partnerstwa ze społeczeństwem obywatelskim i innymi podmiotami, przyznając pierwszeństwo zapobieganiu chorobom i promocji zdrowia.

Strony, przestrzegając swoich krajowych, regionalnych i międzynarodowych zobowiązań oraz promując je, postanawiają, że działania w zakresie współpracy wzmacniają ochronę i wsparcie dla praw i podstawowych wolności ludów tubylczych, uznanych w Deklaracji praw ludów tubylczych przyjętej przez Organizację Narodów Zjednoczonych. Ponadto działania w ramach współpracy umacniają i promują prawa człowieka i podstawowe wolności osób należących do mniejszości i grup etnicznych.

Szczególną uwagę zwraca się na ograniczanie ubóstwa oraz walkę z nierównością, wykluczeniem i dyskryminacją. Odpowiednie międzynarodowe dokumenty i instrumenty dotyczące praw ludów tubylczych, takie jak rezolucja Organizacji Narodów Zjednoczonych nr 59/174 na Drugą Międzynarodową Dekadę Ludności Tubylczej na Świecie i ratyfikowana Konwencja Międzynarodowej Organizacji Pracy nr 169 dotycząca ludności tubylczej i plemiennej w suwerennych państwach, powinny stanowić podstawę rozwoju działań w ramach współpracy, zgodnie z krajowymi i międzynarodowymi zobowiązaniami Stron.

Strony postanawiają również, że w działaniach w ramach współpracy systematycznie uwzględnia się społeczną, gospodarczą i kulturalną tożsamość tych ludów i zapewnia się ich rzeczywisty udział w tych działaniach, w szczególności w obszarach najbardziej dla nich istotnych, zwłaszcza zrównoważonego gospodarowania gruntami i zasobami naturalnymi oraz ich wykorzystania, środowiska, edukacji, zdrowia, dziedzictwa i tożsamości kulturowej.

Współpraca przyczynia się do wspierania rozwoju ludów tubylczych. Współpraca przyczynia się również do wspierania rozwoju osób należących do organizacji mniejszości i grup etnicznych. Taka współpraca wzmacnia również ich zdolności negocjacyjne, administracyjne i zdolności w zakresie zarządzania.

Strony postanawiają, że priorytetem współpracy na rzecz grup znajdujących się w trudnej sytuacji są środki, w tym innowacyjne polityki i projekty, dotyczące grup znajdujących się w trudnej sytuacji. Ich celem powinno być wspieranie ludzkiego rozwoju, ograniczanie ubóstwa i walka z wykluczeniem społecznym.

Współpraca obejmuje ochronę praw człowieka i promowanie równych szans dla grup znajdujących się w trudnej sytuacji, tworzenie możliwości gospodarczych dla najbiedniejszych, a także konkretne polityki społeczne mające na celu rozwój potencjału ludzkiego poprzez kształcenie i szkolenie, dostęp do podstawowych usług społecznych, siatek bezpieczeństwa socjalnego i do wymiaru sprawiedliwości, ze szczególnym uwzględnieniem między innymi osób niepełnosprawnych i ich rodzin, dzieci, kobiet i osób starszych.

Strony postanawiają, że współpraca przyczynia się do umacniania polityk, programów i mechanizmów, których celem jest poprawa, gwarantowanie i wzmacnianie równego udziału kobiet i mężczyzn we wszystkich dziedzinach życia politycznego, gospodarczego, społecznego i kulturalnego, zwłaszcza w celu skutecznego wdrożenia Konwencji w sprawie likwidacji wszelkich form dyskryminacji kobiet. W stosownych przypadkach przewiduje się działania pozytywne na rzecz kobiet.

Współpraca ma na celu wspieranie włączenia perspektywy płci do wszystkich istotnych obszarów współpracy, w tym polityk publicznych, strategii rozwoju oraz działań i wskaźników umożliwiających zmierzenie ich wpływu.

Współpraca ułatwia również równy dostęp mężczyzn i kobiet do wszystkich usług i zasobów umożliwiając im pełne korzystanie z ich praw podstawowych, na przykład w dziedzinie edukacji, zdrowia, szkolenia zawodowego, możliwości zatrudnienia, podejmowania decyzji politycznych, struktur zarządzania i przedsiębiorstw prywatnych,

Szczególną uwagę zwraca się na programy dotyczące przemocy w stosunku do kobiet, w szczególności poprzez prewencję.

Współpraca między Stronami obejmuje wsparcie wszystkich odpowiednich obszarów polityki sektorowej dotyczących młodzieży, mając na celu zapobieganie dziedziczeniu ubóstwa i marginalizacji. Uwzględnia ona wsparcie dla polityki rodzinnej i edukacji oraz tworzenie miejsc pracy dla młodzieży, zwłaszcza na ubogich obszarach, oraz wspieranie programów społecznych i związanych z wymiarem sprawiedliwości dotyczących zapobiegania przestępczości nieletnich i ich ponownego włączenia do życia gospodarczego i społecznego.

Strony postanawiają wspierać aktywny udział młodzieży w życiu społecznym, także w kształtowaniu polityki, która wpływa na ich życie.

Współpraca opiera się na dokonanej w ramach wzajemnych konsultacji Stron ocenie specyficznych potrzeb i odbywa się zgodnie z obowiązującymi przepisami Unii Europejskiej i krajowymi. Będzie się ona skupiać w szczególności na następujących kwestiach:

W ramach współpracy mającej na celu zapobieganie i kontrolę imigracji naruszającej ramy prawne państwa przeznaczenia Strony zgadzają się również na readmisję swoich obywateli, których pobyt na terytorium drugiej Strony narusza jej ramy prawne. W tym celu: