Umowa ustanawiająca stowarzyszenie między Unią Europejską i jej państwami członkowskimi, z jednej strony, a Ameryką Środkową, z drugiej strony, sporządzona w Tegucigalpie dnia 29 czerwca 2012 r

Każda Strona może umocować swoje podmioty zamawiające do prowadzenia postępowań o udzielenie zamówienia poprzez procedury negocjacyjne, w następujących przypadkach:

Podmiot zamawiający:

Pod warunkiem że postępowanie o udzielenie zamówienia nie jest wykorzystywane do celów unikania konkurencji, podmiot zamawiający może udzielać zamówień w drodze przetargu bezpośredniego lub innych równoważnych postępowań o udzielenie zamówienia w następujących okolicznościach:

Podmiot zamawiający prowadzi dokumentacje lub sporządza pisemny raport z odpowiednim uzasadnieniem dla każdego zamówienia udzielonego zgodnie z ust. 1.

Podmiot zamawiający przyjmuje, otwiera i rozpatruje wszystkie oferty zgodnie z procedurami gwarantującymi uczciwy i bezstronny przebieg postępowania o udzielenie zamówienia oraz poufność ofert.

Do celów udzielenia zamówienia rozpatrywane są jedynie oferty złożone na piśmie, które w momencie otwarcia ofert spełniają istotne wymogi zawarte w dokumentacji przetargowej oraz, w stosownych przypadkach, w ogłoszeniach, i które zostały złożone przez dostawcę spełniającego warunki udziału.

Z wyjątkiem sytuacji, gdy podmiot zamawiający stwierdza, że udzielenie zamówienia nie leży w interesie publicznym, udziela on zamówienia dostawcy, który zgodnie z jego ustaleniami ma możliwość spełnienia warunków zamówienia i który - wyłącznie na podstawie oceny kryteriów określonych w ogłoszeniach i dokumentacji przetargowej - przedstawił najkorzystniejszą ofertę lub - gdy cena stanowi jedyne kryterium - zaoferował najniższą cenę.

W przypadku gdy podmiot zamawiający otrzymuje ofertę zawierającą cenę, która jest niewspółmiernie niska w porównaniu z cenami w innych złożonych ofertach, może skonsultować się z dostawcą, aby sprawdzić, czy spełnia on warunki udziału i jest zdolny do wypełnienia warunków zamówienia.

Podmiot zamawiający bezzwłocznie informuje dostawców biorących udział w postępowaniu o swojej decyzji dotyczącej udzielenia zamówienia, a na odpowiedni wniosek przekazuje taką informację na piśmie. Z zastrzeżeniem art. 224 ust. 2 i 3 podmiot zamawiający na odpowiedni wniosek przedstawia dostawcom, którym nie udzielono zamówienia, wyjaśnienie powodów, dla których ich oferty nie zostały wybrane, oraz czynniki przemawiające na korzyść oferty wybranego dostawcy,

Po udzieleniu każdego zamówienia objętego niniejszym tytułem podmiot zamawiający publikuje, jak najwcześniej oraz zgodnie z terminami określonymi w prawodawstwie każdej ze Stron, ogłoszenie we właściwych drukowanych lub elektronicznych środkach przekazu wymienionych w dodatku 3 (Wykorzystanie środków masowego przekazu do publikowania ogłoszeń) do załącznika XVI. W przypadku wykorzystania wyłącznie drogi elektronicznej informacje pozostają dostępne przez odpowiednio długi okres. Takie ogłoszenie zawiera przynajmniej informacje określone w dodatku 7 (Ogłoszenie o udzieleniu zamówienia) do załącznika XVI.

Na wniosek drugiej Strony, każda Strona bezzwłocznie przedstawia wszelkie odpowiednie informacje o rozstrzygnięciu postępowania o udzielenie zamówienia objęte niniejszą Umową w celu ustalenia, czy było ono przeprowadzone zgodnie z zasadami niniejszego tytułu. W przypadkach gdy ujawnienie tego rodzaju informacji mogłoby naruszyć konkurencję w ramach kolejnych przetargów, Strona otrzymująca informacje nie ujawnia ich jakimkolwiek dostawcom bez zasięgnięcia opinii i uzyskania zgody Strony, która przekazała informacje.

Niezależnie od innych postanowień niniejszego tytułu Strony, łącznie z ich podmiotami zamawiającymi, nie udzielają dostawcom informacji, które mogłyby naruszyć uczciwą konkurencję między nimi.

Postanowienia niniejszego tytułu nie mogą być interpretowane w sposób, który wymagałby od Strony, łącznie z jej podmiotami zamawiającymi, władzami i organami odwoławczymi, ujawnienia informacji poufnych, jeżeli ich ujawnienie utrudniłoby egzekwowanie prawa, mogłoby naruszyć uczciwą konkurencję między dostawcami, naruszyłoby uzasadnione interesy handlowe osób zainteresowanych, w tym przysługujące im prawa własności intelektualnej, bądź byłyby sprzeczne z interesem publicznym w innych aspektach.

Każda Strona ustanawia lub utrzymuje sprawną, skuteczną, przejrzystą i niedyskryminacyjną procedurę odwoławczą na drodze administracyjnej lub sądowej, w ramach której dostawca, który jest lub był zainteresowany danym zamówieniem, może wnieść odwołanie w związku z obowiązkami Strony i jej podmiotów na mocy niniejszego tytułu powstałymi w kontekście udzielania zamówień objętego niniejszą Umową. Zasady proceduralne dotyczące wszystkich odwołań są sporządzane na piśmie i powszechnie udostępniane.

Każda Strona może określić w swoim prawodawstwie krajowym, że w przypadku skargi dostawcy powstałej w kontekście udzielania zamówień objętego niniejszą Umową, Strona ta zachęca swój podmiot zamawiający oraz dostawcę do rozstrzygnięcia przedmiotu skargi w drodze konsultacji. Podmiot zamawiający w sposób bezstronny i bez zbędnej zwłoki rozpatruje wszelkie tego rodzaju skargi, tak aby nie utrudnić dostawcy udziału w bieżącym lub przyszłym udzielaniu zamówień oraz nie naruszyć jego prawa do ubiegania się o środki naprawcze w ramach procedury odwoławczej na drodze administracyjnej lub sądowej,

Każdemu dostawcy zapewnia się wystarczająco dużo czasu na przygotowanie i złożenie odwołania, w każdym wypadku nie mniej niż dziesięć dni od momentu, kiedy zapoznał się lub powinien się zapoznać z podstawą odwołania.

Każda ze Stron powołuje lub wyznacza przynajmniej jeden bezstronny organ administracyjny lub sądowy, niezależny od jego podmiotów zamawiających, który przyjmuje i rozpatruje odwołania złożone przez dostawców w kontekście udzielania zamówień objętego niniejszą Umową.

W przypadku gdy odwołanie zostaje wstępnie rozpatrzone przez podmiot inny niż organ, o którym mowa w ust. 4, dana Strona zapewnia, aby dostawca mógł złożyć odwołanie od pierwotnej decyzji do bezstronnego organu administracyjnego lub sądowego, niezależnego od podmiotu zamawiającego, którego zamówienie stanowi przedmiot odwołania. Organ odwoławczy inny niż sąd poddawany jest kontroli sądowej lub stosuje gwarancje proceduralne dzięki którym:

Każda Strona przyjmuje lub utrzymuje procedury dotyczące:

Strona UE rozstrzyga kwestie związane ze zmianami i sprostowaniami zakresu poprzez dwustronne negocjacje z każdą zainteresowaną republiką Strony AS. Podobnie, każda zainteresowana republika Strony AS rozstrzyga kwestie związane ze zmianami i sprostowaniami do zakresu poprzez dwustronne negocjacje ze Stroną UE.

Niezależnie od postanowień ust. 1 lit. b) Strona nie musi zapewnić wyrównań jeżeli:

jeżeli Strona UE lub zainteresowana republika Strony AŚ nie zgadza się, że:

W przypadku gdy Strony zgadzają się na proponowaną zmianę, sprostowanie lub niewielką poprawkę, włącznie z sytuacją, gdy nie zgłoszono sprzeciwu w terminie trzydziestu dni zgodnie z ust. 3, zmiany są dokonywane zgodnie z postanowieniami ust. 6.

Strona UE i każda republika Strony AS mogą w każdym momencie rozpocząć negocjacje dwustronne dotyczące rozszerzenia dostępu do rynku, wzajemnie przyznanego na mocy niniejszego tytułu, zgodnie z odpowiednimi uzgodnieniami instytucjonalnymi i proceduralnymi przewidzianymi w niniejszej Umowie.

Rada Stowarzyszenia zmienia odpowiednie części sekcji A, B lub C w dodatku 1 (Zakres) do załącznika XVI w celu odzwierciedlenia wszelkich zmian uzgodnionych przez Strony, technicznych sprostowań lub niewielkich poprawek.

Strony zapewniają wystarczające i skuteczne wykonanie umów międzynarodowych dotyczących własności intelektualnej, których są stronami, włącznie z Porozumieniem w sprawie handlowych aspektów praw własności intelektualnej (zwanym dalej „porozumieniem TRIPS”). Postanowienia niniejszego tytułu uzupełniają i szczegółowo określają prawa i obowiązki Stron zgodnie z porozumieniem TRIPS i innymi umowami międzynarodowymi w dziedzinie własności intelektualnej.

Własność intelektualna i zdrowie publiczne:

a) Do celów niniejszej Umowy prawa własności intelektualnej obejmują prawo autorskie, łącznie z prawem autorskim do programów komputerowych i baz danych oraz prawami pokrewnymi; prawa dotyczące patentów; znaki towarowe; nazwy handlowe; wzory przemysłowe; schematy-wzory (topografie) układów scalonych, oznaczenia geograficzne, wraz z nazwami pochodzenia; odmiany roślin oraz ochronę informacji niejawnych;

Strony potwierdzają suwerenne prawa Stron dotyczące ich zasobów naturalnych i dostępu do ich zasobów genetycznych zgodnie z postanowieniami Konwencji o różnorodności biologicznej (1992 r.). Żadne z postanowień niniejszego tytułu nie stanowi przeszkody dla Stron we wprowadzaniu lub utrzymywaniu środków służących promowaniu ochrony różnorodności biologicznej, zrównoważonego wykorzystania jej części składowych oraz sprawiedliwego i godziwego podziału korzyści wynikających z wykorzystania zasobów genetycznych, zgodnie z postanowieniami wymienionej konwencji.

Strony uznają znaczenie poszanowania, ochrony i utrzymania wiedzy, innowacji oraz praktyk stosowanych przez tubylcze i lokalne społeczności, które wiążą się z tradycyjnymi praktykami dotyczącymi ochrony i zrównoważonego wykorzystania różnorodności biologicznej.

Strony zgadzają się na wymianę poglądów i informacji na temat swoich praktyk i polityk dotyczących transferu technologii, zarówno na swoich odpowiednich terytoriach, jak i z państwami trzecimi w celu opracowania środków ułatwiających przepływ informacji, partnerstwa biznesowe oraz udzielanie zezwoleń i podwykonawstwo. Szczególną uwagę zwraca się na warunki niezbędne dla stworzenia odpowiedniego otoczenia, umożliwiającego transfer technologii między Stronami, łącznie z takimi kwestiami jak m.in. rozwój kapitału ludzkiego i ramy prawne.

Strony uznają znaczenie edukacji i szkolenia zawodowego dla transferu technologii, który może być realizowany poprzez programy wymiany uniwersyteckiej, zawodowej lub biznesowej ukierunkowane na przekazywanie wiedzy między Stronami ().

W stosownych przypadkach Strony podejmują działania mające na celu zapobieżenie praktykom lub warunkom udzielania licencji dotyczących praw własności intelektualnej lub ich kontrolę, jeżeli mogą one mieć negatywny wpływ na międzynarodowy transfer technologii oraz stanowić nadużycie praw własności intelektualnej przez posiadaczy praw lub nadużycie oczywistego nierównego dostępu do informacji w negocjowaniu licencji.

Strony uznają znaczenie tworzenia mechanizmów umacniających i wspierających inwestycje w republikach Strony AS, zwłaszcza w sektorach innowacyjnych i zaawansowanych technologii. Strona UE dokłada wszelkich starań, by oferować instytucjom i przedsiębiorstwom na swoim terytorium zachęty w celu promowania transferu technologii do instytucji i przedsiębiorstw republik Strony AS oraz sprzyjania takiemu transferowi, w taki sposób żeby umożliwić tym republikom stworzenie trwałej bazy technologicznej.

Działania mające na celu osiągnięcie celów ustanowionych w niniejszym artykule są wymienione w części III tytuł VI (Rozwój gospodarczy i rozwój handlu) art. 55 niniejszej Umowy.

Do celów niniejszego postanowienia przekaz publiczny artystycznego wykonania lub fonogramu oznacza publiczne przekazywanie dźwięków artystycznego wykonania lub dźwięków lub reprezentacji dźwięków utrwalonych na fonogramie w jakikolwiek sposób inny niż nadawanie. Do celów niniejszego artykułu „przekaz publiczny” obejmuje publiczne odtwarzanie dźwięków lub reprezentacji dźwięków utrwalonych na fonogramie.

Zgodnie z prawodawstwem krajowym Strony nadają wykonawcom wyłączne prawo do umożliwiania lub zakazywania nadawania oraz przekazu publicznego ich wykonań, chyba, że wykonania te stanowią same w sobie nadawane wykonanie lub oparte są na utrwaleniu.

Wykonawcom i producentom fonogramów przysługuje prawo do jednorazowego godziwego wynagrodzenia za bezpośrednie lub pośrednie korzystanie z fonogramów opublikowanych w celach zarobkowych poprzez nadawanie lub jakikolwiek przekaz publiczny. W przypadku braku porozumienia w tej sprawie między wykonawcami i producentami fonogramów Strony mogą określić warunki podziału wynagrodzenia między obie kategorie posiadaczy praw.

Strony zapewniają organizacjom nadawczym wyłączne prawo do umożliwiania lub zakazywania retransmisji drogą radiową oraz przekazu publicznego ich transmisji telewizyjnych, jeśli ten przekaz następuje w miejscach dostępnych publicznie za opłatą wstępu.

Strony mogą przewidzieć w swoim prawodawstwie krajowym ograniczenia lub wyjątki od praw określonych w ust. 2, 3 i 4 tylko w pewnych szczególnych przypadkach, o ile nie stoi to w sprzeczności z możliwością normalnego korzystania z przedmiotu niniejszego artykułu i nie przynosi nieuzasadnionego uszczerbku zgodnym z prawem interesom posiadaczy praw.

Następujące postanowienia mają zastosowanie do uznania i ochrony oznaczeń geograficznych, które pochodzą z terytorium Stron.

Do celów niniejszej Umowy, oznaczeniami geograficznymi są oznaczenia, które identyfikują towar jako pochodzący z terytorium Strony lub regionu lub miejsca na tym terytorium, jeżeli pewna jakość, reputacja lub inna cecha towaru jest przypisywana zasadniczo pochodzeniu geograficznemu tego towaru.

Strony potwierdzają prawa i obowiązki ustanowione w części II sekcja 3 porozumienia TRIPS.

Oznaczenia geograficzne Strony, które mają podlegać ochronie przez drugą Stronę, są objęte niniejszym artykułem jeżeli są uznane i zgłoszone jako takie w państwie pochodzenia.

Strony dysponują systemami ochrony oznaczeń geograficznych w swoich prawodawstwach lub wprowadzają je do momentu wejścia w życie niniejszej Umowy zgodnie z częścią V art. 353 ust. 5.

Prawodawstwo Stron zawiera następujące elementy:

Do czasu wejścia w życie niniejszej Umowy, zgodnie z częścią V art. 353 ust. 5, Strony ():

Na swoim pierwszym posiedzeniu Rada Stowarzyszenia przyjmuje decyzję włączającą do załącznika XVIII (Chronione oznaczenia geograficzne) wszystkie nazwy z załącznika XVII (Wykaz nazw, które mają być zgłoszone do ochrony jako oznaczenia geograficzne na terytorium każdej ze Stron), które są chronione jako oznaczenia geograficzne w wyniku pomyślnego badania przeprowadzonego przez właściwe organy krajowe lub regionalne Stron.

Oznaczenia geograficzne wymienione w załączniku XVIII (Chronione oznaczenia geograficzne), a także oznaczenia dodane na podstawie art. 247, są chronione co najmniej przed:

Oznaczenie geograficzne, na które została udzielona ochrona na terytorium jednej ze Stron zgodnie z procedurą na podstawie art. 245, nie może na terytorium tej Strony zostać uznane za rodzajowe, tak długo jak jest chronione jako oznaczenie geograficzne na terytorium Strony pochodzenia.

Jeżeli oznaczenie geograficzne zawiera nazwę uznaną za rodzajową na terytorium Strony, stosowanie takiej nazwy rodzajowej na odpowiednim towarze na terytorium tej Strony nie jest uznawane za sprzeczne z niniejszym artykułem.

W przypadku oznaczeń geograficznych innych niż dla wina i napojów spirytusowych, żadne z postanowień niniejszej Umowy nie zobowiązuje Strony do zapobiegania ciągłemu i podobnemu stosowaniu konkretnego oznaczenia geograficznego drugiej Strony w związku z towarami lub usługami przez jej obywateli lub osoby mające tam siedziby, które używały takiego oznaczenia geograficznego w dobrej wierze i w sposób ciągły w odniesieniu do takich samych lub powiązanych towarów lub usług na terytorium tej Strony przed datą wejścia w życie niniejszej Umowy.

Strony zgadzają się na możliwość dodawania oznaczeń geograficznych dla win, napojów spirytusowych, produktów rolnych i środków spożywczych, które mają być odpowiednio chronione na podstawie zasad i procedur ustanowionych w niniejszym tytule.

Data stosowania ochrony jest datą przekazania drugiej Stronie wniosku o ochronę oznaczenia geograficznego, pod warunkiem że formalne wymogi takich wniosków zostały spełnione.

Prawodawstwo Stron zapewnia odrzucenie zgłoszenia o rejestrację znaku towarowego, który odpowiada jakiejkolwiek sytuacji wymienionej w art. 246 dla produktów podobnych (), jeżeli takiego zgłoszenia o rejestrację jest dokonano po dacie dokonania zgłoszenia o rejestrację oznaczenia geograficznego na danym terytorium ().

Podobnie Strony mogą, zgodnie ze swoim prawodawstwem krajowym lub regionalnym, określić powody odmowy ochrony oznaczeń geograficznych, włącznie z możliwością nie udzielenia ochrony oznaczeniu geograficznemu, jeżeli -w świetle renomy lub popularności znaku towarowego -ochrona mogłaby wprowadzić konsumenta w błąd co do prawdziwej tożsamości produktu.

Strony utrzymują środki prawne umożliwiające każdej mającej uzasadniony interes osobie fizycznej lub prawnej złożenie wniosku o uchylenie lub unieważnienie rejestracji znaku towarowego lub oznaczenia geograficznego wraz z podaniem powodów dotyczących takiego wniosku.

Strony zapewniają ochronę niezależnie stworzonych wzorów, które są nowe () lub oryginalne.

Wzór jest uważany za nowy jeżeli różni się znacząco od znanego wzoru lub kombinacji znanych cech wzoru.

Ochronę wzoru uzyskuje się przez rejestrację, na mocy której uprawniony nabywa prawa wyłączne zgodnie z postanowieniami niniejszego artykułu. Każda Strona może postanowić, że niezarejestrowane wzory udostępnione publicznie są przedmiotem praw wyłącznych jedynie gdy zakwestionowane użycie jest rezultatem powielenia wzoru chronionego.

Strony mogą ustanowić ograniczone wyjątki od ochrony wzorów, pod warunkiem że takie wyjątki nie będą bezzasadnie sprzeczne z normalnym wykorzystaniem chronionych wzorów i nie będą bezzasadnie naruszały prawnie uzasadnionych interesów właściciela chronionego wzoru, biorąc także pod uwagę prawnie uzasadnione interesy osób trzecich,

Ochrona wzoru nie obejmuje wzorów podyktowanych głównie względami technicznymi lub funkcjonalnymi,

Wzór nie nadaje praw, jeżeli jest sprzeczny z porządkiem publicznym lub moralnością.

Właściciel chronionego wzoru ma prawo zabronić osobom trzecim wytwarzania, sprzedawania lub przywozu, bez jego zgody, artykułów noszących lub zawierających wzór chroniony, gdy takie działania są podjęte w celach handlowych.

Ponadto Strony zapewniają skuteczną ochronę wzorom przemysłowym, aby zapobiec działaniom, które w sposób nieuzasadniony naruszają normalne wykorzystywanie wzoru lub są niezgodne z praktyką sprawiedliwego handlu, w sposób spójny z postanowieniami art. 10bis konwencji paryskiej.

Czas ochrony dostępnej na terytorium Strony UE i w republikach Strony AS wynosi co najmniej dziesięć lat. Każda Strona może wskazać, że właściciel tego prawa może przedłużyć czas ochrony na przynajmniej jeden okres pięcioletni, do maksymalnego czasu ochrony ustalonego w prawodawstwie każdej ze Stron,

Jeżeli Strona umożliwia ochronę wzorów niezarejestrowanych, taka ochrona wynosi przynajmniej trzy lata.

Rejestracji wzoru można odmówić lub uznać ją za nieważną wyłącznie z uzasadnionych i istotnych powodów, które, z zastrzeżeniem prawodawstwa każdej Strony, mogą obejmować następujące sytuacje:

Strona może wskazać, jako alternatywę dla stwierdzenia nieważności, że używanie wzoru, którego dotyczą powody opisane w ust. 1, może być ograniczone.

Strony przestrzegają postanowień Traktatu budapeszteńskiego o międzynarodowym uznawaniu depozytu drobnoustrojów dla celów postępowania patentowego (1977 r., zmieniony w 1980 r.).

Unia Europejska dokłada możliwych starań, by spełnić wymogi Traktatu o prawie patentowym (Genewa, 2000 r.); a republiki Strony AS dokładają możliwych starań, by ratyfikować wyżej wymieniony traktat lub przystąpić do niego.

Strony zapewniają ochronę dla odmian roślin albo poprzez patenty albo poprzez skuteczny system ochrony sui generis,lub jakimkolwiek połączeniem obu systemów.

Strony uznają, że nie ma sprzeczności między ochroną odmian roślin, a zdolnością Strony do ochrony i zachowania jej zasobów genetycznych.

Strony mają prawo wprowadzić wyjątki od praw wyłącznych przyznanych hodowcom roślin, aby umożliwić rolnikom zabezpieczenie, używanie i wymianę chronionego materiału siewnego z zapasów albo materiału rozmnożeniowego.

Strony potwierdzają swoje prawa i obowiązki wynikające z porozumienia TRIPS, a w szczególności z jego części III, oraz wprowadzają środki, procedury oraz środki zaradcze konieczne dla zapewnienia egzekwowania praw własności intelektualnej.

Te środki i środki zaradcze muszą być skuteczne i odstraszające oraz być stosowane w sposób umożliwiający uniknięcie tworzenia przeszkód dla legalnego handlu oraz zapewnienie ochrony przed ich nadużywaniem.

Każda Strona przyznaje swoim organom sądowym prawo do wprowadzania środków tymczasowych i środków zapobiegawczych oraz do natychmiastowego ich zastosowania, aby zapobiec ewentualnym naruszeniom praw własności lub zabronić kontynuacji domniemanych naruszeń. Takie środki mogą zostać nakazane na wniosek posiadacza prawa bez wysłuchania drugiej strony lub po wysłuchaniu pozwanego, zgodnie z przepisami dotyczącymi postępowania sądowego każdej Strony.

Każda Strona przyznaje swoim organom sądowym prawo do wymagania od powoda, aby dostarczył każdy możliwy do pozyskania dowód, by wspomniane organy mogły przekonać się w wystarczającym stopniu, że prawo powoda zostało naruszone lub że grozi mu takie naruszenie, a także, aby wniósł odpowiednią kaucję lub dokonał innego równoważnego zabezpieczenia wystarczającego dla ochrony pozwanego i zapobieżenia nadużyciu; nie może to nadmiernie zniechęcać do korzystania z takich procedur

Każda Strona postanawia, że:

Każda Strona może postanowić, że darowizna o charakterze charytatywnym dotycząca podrobionych towarów oznaczonych znakiem towarowym oraz towarów naruszających prawa autorskie i prawa pokrewne, jeżeli umożliwia ją prawo krajowe, nie zostanie nakazana przez organy sądowe bez zgody posiadacza prawa, lub że takie towary mogą być przedmiotem darowizny o charakterze charytatywnym tylko pod pewnymi warunkami, które mogą zostać ustalone zgodnie z prawodawstwem krajowym. W żadnym przypadku zwykłe usunięcie znaku towarowego umieszczonego niezgodnie z prawem nie wystarcza, by dopuścić do obrotu handlowego towary, z wyjątkiem przypadków określonych w prawodawstwie krajowym i innych międzynarodowych zobowiązaniach.

Przy rozpatrywaniu wniosków o środki naprawcze Strony mogą umożliwić swoim organom sądowym uwzględnienie m.in. wagi naruszenia oraz interesów osób trzecich będących właścicielami, posiadaczami lub mających zabezpieczone lub wynikające z umów interesy.

Organy sądowe zarządzają wykonanie tych środków na koszt sprawcy naruszenia, chyba że wystąpiły wyjątkowe okoliczności.

Zgodnie z prawodawstwem krajowym Strony mogą przewidzieć inne środki naprawcze dotyczące towarów będących towarami pirackimi lub podrobionymi oraz w odniesieniu do materiałów i narzędzi głównie wykorzystanych w tworzeniu lub produkcji takich towarów.

Strony uznają znaczenie koordynacji w kwestiach celnych i z tego względu zobowiązują się do wspierania egzekwowania prawa celnego w odniesieniu do podrobionych znaków towarowych i pirackich towarów naruszających prawa autorskie, a konkretnie do wymiany informacji i koordynacji pomiędzy swoimi administracjami celnymi.

Jeżeli w niniejszym rozdziale nie postanowiono inaczej, Strony wprowadzają procedury umożliwiające posiadaczowi prawa, który ma uzasadnione powody do podejrzewać, że ma miejsce przywóz, wywóz, powrotny wywóz, wprowadzenie na obszar celny albo jego opuszczenie, poddanie procedurze zawieszającej albo umieszczenie w strefie wolnocłowej lub składzie wolnocłowym towarów naruszających znaki towarowe lub prawo autorskie, złożenie do właściwych organów administracyjnych lub sądowych pisemnego wniosku o zawieszenie przez organy celne dopuszczenia takich towarów do swobodnego obrotu lub ich zatrzymanie. Uznaje się, że nie ma obowiązku stosowania takich procedur do przywozu towarów wprowadzonych na rynek innego państwa przez posiadacza prawa lub za jego zgodą.

Wszelkie prawa lub obowiązki ustanowione w sekcji 4 porozumienia TRIPS dotyczącej importera stosuje się także do eksportera lub do posiadacza towarów.

Każda Strona zapewnia, by jej właściwe organy mogły wprowadzić środki graniczne z urzędu w przypadku przywozu, wywozu lub tranzytu.

Strony ustanawiają niniejszym Podkomitet ds. Własności Intelektualnej, zgodnie z art. 348 i załącznikiem XXI (Podkomitety), w celu kontroli i oceny wdrażania postanowień art. 231 oraz rozdziału 2 sekcja C (Oznaczenia geograficzne) niniejszego tytułu.

Funkcje Podkomitetu obejmują:

Panama może opóźnić wykonanie postanowień art. 233 lit. c) i d); art. 234; art. 238 lit. b); art. 240; art. 252 ust. 1 i 2; art. 255 ust. 2; art. 256; art. 258 ust. 1; art. 259; art. 266 ust 4 i art. 271, przez okres nie dłuższy niż dwa lata, począwszy od daty wejścia w życie niniejszej Umowy.

Panama przystąpi do Układu o współpracy patentowej (Waszyngton, 1970 r., ostatnio zmienionego w 2001 r.) w okresie nieprzekraczającym dwóch lat, począwszy od daty wejścia w życie niniejszej Umowy.

Strony uznają znaczenie wolnej i niezakłóconej konkurencji w swoich stosunkach handlowych. Strony potwierdzają, że antykonkurencyjne praktyki mogą zakłócać właściwe funkcjonowanie rynków i osłabiać korzyści płynące z liberalizacji handlu.

Dlatego Strony uzgadniają, że niżej wymienione praktyki są niezgodne z niniejszą Umową w zakresie, w jakim mogą wpływać na handel między Stronami:

Strony przyjmują lub utrzymują kompleksowe przepisy o konkurencji, które służą skutecznemu zaradzeniu praktykom antykonkurencyjnym określonym w art. 278 ust. 2 lit. a) do c). Strony ustanawiają lub utrzymują organy ds. konkurencji wyznaczone i odpowiednio wyposażone w celu przejrzystego i skutecznego wprowadzenia w życie przepisów o konkurencji.

Jeżeli w momencie wejścia w życie niniejszej Umowy, jakakolwiek Strona nie przyjęła jeszcze prawa konkurencji określonego w art. 277 ust. 1 lit. a) lub b) albo nie wyznaczyła organu ds. konkurencji określonego w art. 277 ust. 2 lit. a) lub b), dokonuje tego w okresie siedmiu lat. Po upływie tego okresu przejściowego terminy „prawo konkurencji” i „organ ds. konkurencji” określone w niniejszym tytule oznaczają wyłącznie terminy zdefiniowane w art. 277 ust. 1 lit. a) i art. 277 ust. 1 lit. b) oraz art. 277 ust. 2 lit. a) i art. 277 ust. 2 lit. b).

Jeżeli w momencie wejścia w życie niniejszej Umowy, republika Strony AS nie przyjęła jeszcze prawa konkurencji określonego w art. 277 ust. 1 lit. c) albo nie wyznaczyła organu ds. konkurencji określonego w art. 277 ust. 2 lit. c), dokonuje tego w okresie trzech lat.

Żadne z postanowień niniejszego tytułu nie ma wpływu na kompetencje przyznane przez Strony ich odpowiednim regionalnym i krajowym organom w celu skutecznego i spójnego stosowania ich odpowiedniego prawa konkurencji.

Żadne z postanowień niniejszego tytułu nie uniemożliwia republice Strony AS lub państwu członkowskiemu Unii Europejskiej wyznaczania lub utrzymywania przedsiębiorstw publicznych, przedsiębiorstw mających prawa specjalne lub wyłączne lub monopoli zgodnie z ich odpowiednim prawodawstwem krajowym.

Podmioty wymienione w powyższym ust. 1 podlegają prawu konkurencji w zakresie w jakim stosowanie prawa konkurencji nie utrudnia realizacji, pod względem prawnym lub faktycznym, szczególnych zadań, jakie powierzyły im republika Strony AS lub państwo członkowskie Strony UE.

Strony zapewnia, by od daty wejścia w życie niniejszej Umowy podmioty te nie stosowały dyskryminacji ()w zakresie warunków zakupu lub sprzedaży towarów lub usług ani między osobami fizycznymi lub prawnymi ani między Stronami ani między towarami pochodzącymi z którejkolwiek ze Stron.

Żadne z postanowień niniejszego tytułu nie ma wpływu na prawa i obowiązki Stron wynikające z części IV tytuł V (Zamówienia publiczne) niniejszej Umowy.

W celu ułatwienia skutecznego stosowania swoich odnośnych praw konkurencji organy ds. konkurencji mogą wymieniać między sobą informacje niemające charakteru poufnego.

Organ ds. konkurencji Strony może zwrócić się o współpracę do organu ds. konkurencji drugiej Strony w zakresie egzekwowania prawa. Współpraca ta nie stanowi przeszkody dla podejmowania niezależnych decyzji przez Strony.

Żadna ze Stron nie jest zobowiązana do przekazywania informacji drugiej Stronie. W przypadku gdy Strona podejmuje decyzję o przekazaniu informacji, taka Strona może nie ujawniać informacji, jeżeli przekazanie takich informacji jest zakazane na mocy przepisów ustawowych i wykonawczych Strony posiadającej informacje lub jeżeli byłoby to niezgodne z jej interesem. Strona może wymagać, aby informacje przekazane na mocy niniejszego artykułu były wykorzystywane z zastrzeżeniem warunków w nim określonych.

Strony odwołują się do Agendy 21 w sprawie środowiska i rozwoju z 1992 r., do Planu realizacji postanowień w sprawie zrównoważonego rozwoju przyjętego w Johannesburgu w 2002 r. oraz do Deklaracji ministerialnej z 2006 r. przyjętej przez Radę Społeczno-Gospodarczą ONZ ds. Pełnego Zatrudnienia i Godnej Pracy. Strony potwierdzają swoje zobowiązania w zakresie promowania rozwoju handlu międzynarodowego z uwzględnieniem celów zrównoważonego rozwoju i podejmą wszelkie wysiłki, aby zapewnić włączenie tych celów i ich odzwierciedlenie na wszystkich poziomach swoich stosunków handlowych. W związku z powyższym Strony uznają znaczenie uwzględnienia najlepszego interesu gospodarczego, społecznego i środowiskowego zarówno swoich obecnych społeczeństw, jak i przyszłych pokoleń.

Strony potwierdzają swoje zobowiązania w zakresie osiągania zrównoważonego rozwoju, którego podstawy - rozwój gospodarczy, społeczny oraz ochrona środowiska - są współzależnymi i wzajemnie się uzupełniającymi elementami. Strony podkreślają korzyści wynikające z uznania związanych z handlem kwestii społecznych i środowiskowych, jako części globalnego podejścia do handlu i zrównoważonego rozwoju.

Strony zgadzają się, że niniejszy tytuł obejmuje współpracę opartą na wspólnych wartościach i interesach, z uwzględnieniem różnic w poziomach rozwoju Stron, a także z poszanowaniem obecnych i przyszłych potrzeb oraz celów.

Strony nie odwołują się do procedur rozstrzygania sporów na podstawie tytułu X (Rozstrzyganie sporów) części IV niniejszej Umowy oraz do mechanizmu mediacji dla środków pozataryfowych na podstawie części IV tytuł XI (Mechanizm mediacji dla środków pozataryfowych) niniejszej Umowy w kwestiach wynikających z niniejszego tytułu.

Strony potwierdzają poszanowanie swoich konstytucji () oraz zawartych w nich uprawnień do przyjmowania przepisów w celu określania własnych priorytetów w zakresie zrównoważonego rozwoju, do tworzenia własnych poziomów krajowej ochrony środowiska i społecznej oraz do przyjmowania lub zmieniania odpowiednich przepisów i polityki.

Każda Strona dokłada starań, by jej przepisy i polityka zapewniały i promowały wysoki poziom ochrony środowiska i pracy odpowiadający warunkom społecznym, środowiskowym i gospodarczym danej Strony oraz spójny z uznanymi w skali międzynarodowej standardami i porozumieniami określonymi w art. 286 i 287, których jest sygnatariuszem; każda Strona dokłada także starań, by usprawnić wymienione rodzaje przepisów i polityki, pod warunkiem że nie są one stosowane w sposób, który stanowiłby środek arbitralnej lub nieuzasadnionej dyskryminacji między Stronami lub ukryte ograniczenia w handlu międzynarodowym.

Odwołując się do Deklaracji ministerialnej z 2006 r. przyjętej przez Radę Społeczno-Gospodarczą ONZ ds. Pełnego Zatrudnienia i Godnej Pracy, Strony uznają pełne i wydajne zatrudnienie oraz godną pracą dla wszystkich, obejmujące ochronę społeczną, podstawowe zasady i prawa w pracy oraz dialog społeczny, jako kluczowe elementy zrównoważonego wzrostu dla wszystkich państw, a zatem jako priorytetowy cel międzynarodowej współpracy. W tym kontekście Strony potwierdzają wolę wspierania rozwoju polityki makroekonomicznej na rzecz pełnego i wydajnego zatrudnienia oraz godnej pracy dla wszystkich - mężczyzn, kobiet i młodzieży -w pełnym poszanowaniu dla podstawowych zasad i praw w pracy w warunkach sprawiedliwości, równości, bezpieczeństwa i godności.

Strony potwierdzają zobowiązanie do skutecznego wdrażania w swoich przepisach ustawowych i praktykach podstawowych konwencji MOP zawartych w Deklaracji Międzynarodowej Organizacji Pracy dotyczącej Podstawowych Zasad i Praw w Pracy z 1998 r., które są następujące:

Strony wymieniają informacje na temat stanu i postępu ratyfikacji innych konwencji MOP,

Strony podkreślają, że normy pracy nie powinny być przywoływane lub w inny sposób wykorzystywane do protekcjonistycznych celów handlowych oraz że przewaga komparatywna którejkolwiek Strony nie powinna być kwestionowana.

W razie potrzeby Strony zobowiązują się do prowadzenia konsultacji i współpracy w związanych z handlem kwestiach dotyczących pracy będących przedmiotem wspólnego zainteresowania.

Strony uznają znaczenie międzynarodowego zarządzania i porozumień w zakresie środowiska jako odpowiedzi na globalne lub regionalne problemy związane ze środowiskiem oraz podkreślają potrzebę wzmocnienia zdolności do wzajemnego wspierania się handlu i środowiska. W razie potrzeby Strony zobowiązują się do prowadzenia konsultacji i współpracy w związanych z handlem kwestiach dotyczących środowiska będących przedmiotem wspólnego zainteresowania.

Strony potwierdzają zobowiązanie do skutecznego wdrażania w swoich przepisach ustawowych oraz praktykach następujących wielostronnych porozumień dotyczących środowiska, których są sygnatariuszami:

Strony podejmują się zapewnienia ratyfikacji, do momentu wejścia w życie niniejszej Umowy, zmiany do art. XXI CITES, przyjętej w Gaborone (Botswana) w dniu 30 kwietnia 1983 r.

Strony zobowiązują się także, w stopniu w jakim nie zostało to dotychczas zrealizowane, do ratyfikowania i skutecznego wdrożenia, najpóźniej do momentu wejścia w życie niniejszej Umowy, konwencji rotterdamskiej w sprawie procedury zgody po uprzednim poinformowaniu w międzynarodowym handlu niektórymi niebezpiecznymi substancjami chemicznymi i pestycydami.

Żadne z postanowień niniejszej Umowy nie jest interpretowane jako zakazujące wprowadzania lub stosowania przez jakąkolwiek Stronę środków służących wdrożeniu porozumień wymienionych w niniejszym artykule, pod warunkiem, że środki te nie są stosowane w sposób służący arbitralnej lub nieuzasadnionej dyskryminacji pomiędzy państwami, w których obowiązują te same warunki, ani ukrytego ograniczenia handlu towarami.

Strony potwierdzają, że handel powinien pobudzać zrównoważony rozwój we wszystkich jego wymiarach. W tym kontekście Strony uznają wartość współpracy międzynarodowej we wspieraniu wysiłków zmierzających ku tworzeniu systemów handlu i praktyk handlowych sprzyjających zrównoważonemu rozwojowi oraz zgadzają się współpracować w ramach art. 288, 289 i 290 w celu zacieśniania współpracy, w stosownych przypadkach.

Strony dokładają wszelkich starań, by: