Circulaire van de Minister-President van 18 november 1992

• 1. De bedragen ter vergoeding van de kosten worden bij ministeriële regeling vastgesteld.

• b. voor het verrichten van werkzaamheden en diensten:

• 1. De kosten die samenhangen met het verrichten van werkzaamheden als bedoeld in artikel... komen ten laste van degene ten behoeve van wie deze werkzaamheden worden verricht.

• 1. De bedragen ter vergoeding van de kosten worden bij ministeriële regeling vastgesteld.

• 1. De bedragen luiden als volgt :…

• 1. De bedragen, bedoeld in het tweede lid, kunnen bij ministeriële regeling worden gewijzigd voor zover de (index) daartoe aanleiding geeft (bijvoorbeeld de consumentenprijsindex).

§ 4.13. Evaluatiebepaling

Aanwijzing 171a

Bij een wetsvoorstel wordt bezien of het noodzakelijk is de samenloop met een ander wetsvoorstel te regelen.

Aanwijzing 171b

Indien het bij koninklijke boodschap van … (datum) ingediende voorstel van wet … (opschrift en Kamerstuknummer) tot wet is of wordt verheven en (artikel … van) die wet eerder in werking is getreden of treedt dan (artikel … van) deze wet, wordt (artikel … van) deze wet als volgt gewijzigd: ….

Indien het bij koninklijke boodschap van … (datum) ingediende voorstel van wet … (opschrift en Kamerstuknummer) tot wet is of wordt verheven en (artikel … van) die wet later in werking treedt dan (artikel … van) deze wet, wordt (artikel … van) die wet als volgt gewijzigd: ….

• 1. Indien het bij koninklijke boodschap van … (datum) ingediende voorstel van wet … (opschrift en Kamerstuknummer) tot wet is of wordt verheven en (artikel … van) die wet eerder in werking is getreden of treedt dan (artikel … van) deze wet, wordt (artikel … van) deze wet als volgt gewijzigd: ….

• 1. Indien het bij koninklijke boodschap van … (datum) ingediende voorstel van wet … (opschrift en Kamerstuknummer) tot wet is of wordt verheven en (artikel … van) die wet later in werking treedt dan (artikel … van) deze wet, wordt (artikel … van) die wet als volgt gewijzigd: ….

Indien het bij koninklijke boodschap van … (datum) ingediende voorstel van wet … (opschrift en Kamerstuknummer) tot wet is of wordt verheven wordt (artikel … van) die wet als volgt gewijzigd: ….

Indien het bij koninklijke boodschap van … (datum) ingediende voorstel van wet … (opschrift en Kamerstuknummer) tot wet is of wordt verheven en (artikel … van) die wet in werking treedt, wordt (artikel … van) deze wet als volgt gewijzigd: ….

§ 4.15. Inwerkingtreding

§ 5.11. Bestuursrechtelijke rechtsbescherming

§ 4.17. Citeertitel

§ 4.18. Bekendmaking

§ 6.2. Wijziging van regelingen

Aanwijzing 216

Aanwijzing 219

Kamerstukken II 1979/80, 15 913, nr. 5, blz. 3.

Handelingen I 1986/87, blz. 651-653.

Aanhangsel Handelingen II 1997/98, nr. 132.

Hoofdstuk 5. Wijziging en intrekking van regelingen

§ 5.1. Wijziging van regelingen

Aanwijzing 223

Wijziging van een regeling geschiedt door een regeling van gelijke orde.

Aanwijzing 224

Indien het voornemen bestaat in een regeling een omvangrijke wijziging aan te brengen, wordt overwogen de regeling in te trekken en een nieuwe regeling vast te stellen.

§ 5.2. Intrekken en vervallen van regelingen

§ 7.1. Interdepartementale voorbereiding

§ 5.4. Wijziging van wetsvoorstellen

Aanwijzing 258

Vervallen

§ 7.5. Behandeling van initiatiefvoorstellen van wet

§ 6.1. Voorbereiding en behandeling in de ministerraad

§ 8.7. Totstandbrenging van binding

§ 8.6. Stilzwijgende en uitdrukkelijke goedkeuring

§ 6.4. Behandeling van initiatiefvoorstellen van wet

Hoofdstuk 7. Verdragen

§ 6.5. Koninklijke besluiten waarover de Raad van State niet wordt gehoord

Aanwijzing 311b

Indien in een wet de uitvoering van verdragen en besluiten van volkenrechtelijke organisaties wordt gedelegeerd naar een lagere regeling, wordt voor de delegatiebepaling het volgende model als uitgangspunt genomen:

Bij (of krachtens) algemene maatregel van bestuur/ministeriële regeling worden regels gesteld ter uitvoering van verplichtingen die voortvloeien uit verdragen of uit bindende besluiten van volkenrechtelijke organisaties.

§ 7.4. Behandeling in de ministerraad

§ 7.6. Advisering door de Raad van State

§ 7.4. Behandeling in de ministerraad

Hoofdstuk 8. Voorbereiding en implementatie van EU-regelgeving

§ 8.2. Voorbereiding van EU-regelgeving

§ 8.4. Algemene uitgangspunten bij implementatie

Aanwijzing 343a

In de eerste alinea van de toelichting bij een regeling die strekt tot implementatie van een EU-regeling wordt vermeld:

• a. dat de regeling strekt tot implementatie, met een verwijzing naar de EU-regeling overeenkomstig aanwijzing 89;

• b. de uiterste datum waarop de implementatie moet zijn gerealiseerd;

• c. een verwijzing naar het onderdeel van de toelichting waarin de transponeringstabel is opgenomen.

§ 8.6. Kennisgeving van (ontwerp-)implementatieregelingen aan de Commissie van de Europese Gemeenschappen

Aanwijzing 88b

• 1. In regelingen worden de instellingen, verdragen, regelgeving en de lidstaten van de Europese Unie, dan wel de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie, alsmede hun grondgebied als volgt aangeduid:

• a. het Europees Parlement;

• b. de Europese Raad;

• c. de Raad van de Europese Unie;

• d. de Europese Commissie;

• e. het Hof van Justitie van de Europese Unie;

• f. de Europese Centrale Bank;

• g. de Europese Rekenkamer;

• h. het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie;

• i. het Verdrag betreffende de Europese Unie;

• j. het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie;

• k. EU-verordeningen, EU-richtlijnen, EU-besluiten;

• l. bindende EU-rechtshandelingen, EU-rechtshandelingen, EU-regelgeving;

• m. Euratom-verordeningen, Euratom-richtlijnen, Euratom-besluiten;

• n. lidstaten van de Europese Unie;

• o. gebieden waarop het Verdrag betreffende de Europese Unie van toepassing is.

• 1. Indien bindende EU-rechtshandelingen tevens gelden voor de Europese Economische Ruimte of Zwitserland, worden de betrokken staten respectievelijk hun grondgebied aangeduid als:

• a. de lidstaten van de Europese Unie of een andere staat die partij is bij de Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte;

• b. de gebieden waarop de Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte van toepassing is;

• c. Zwitserland.

Aanwijzing 89a

Kamerstukken II 2009/10, 27 858, nr. 88 , blz. 3.

Kamerstukken I 2008/09, 31 700 VI, D , blz. 4.

Handelingen II 2007/08, nr. 108 , blz. 7909–7943. (tot 1 januari 2011)

Handelingen II 2010/11, nr. 108, item 5 , blz. 25–36. (vanaf 1 januari 2011)

Aanhangsel Handelingen II 1997/98, nr. 132.

het bij koninklijke boodschap van 8 mei 2009 ingediende voorstel van wet tot wijziging van de Meststoffenwet (differentiatie fosfaatgebruiksnorm) (Kamerstukken 31 945).

Aanwijzing 91a

Verwijzing in een regeling naar toe te passen normalisatienormen geschiedt in beginsel op een niet-dwingende wijze.

Voorbeeld

Artikel 4, eerste lid, van de Wet pleziervaartuigen:

Pleziervaartuigen, onderdelen van pleziervaartuigen, en voortstuwingsmotoren die overeenstemmen met de door Onze Minister aangewezen normen, die overeenkomen met de geharmoniseerde normen, bedoeld in artikel 5 van de richtlijn, worden vermoed te voldoen aan artikel 3, tweede lid.

Zie ook de Regeling aanwijzing normen pleziervaartuigen 2009.

§ 3.4. Hoofdletters

§ 3.5. Indeling

Hoofdstuk 4. Bijzondere bestanddelen van regelingen

§ 4.3a. Toepasselijkheid in Bonaire, Sint Eustatius en Saba

Aanwijzing 120a

• 1. Indien een regeling van toepassing is of mede van toepassing is in Bonaire, Sint Eustatius en Saba, wordt dit in de regeling uitdrukkelijk bepaald.

• 1. De bepaling die de toepasselijkheid van een regeling in Bonaire, Sint Eustatius en Saba regelt, wordt bij voorkeur in de inleidende bepalingen van de regeling opgenomen. In regelingen waarvan de werkingssfeer eerst na de totstandkoming van de regeling tot Bonaire, Sint Eustatius en Saba wordt uitgebreid, mag de daartoe strekkende bepaling ook aan het einde van de regeling worden opgenomen, voor de overgangs- en slotartikelen.

• 1. Het eerste lid is niet van toepassing, indien het een regeling van het Koninkrijk betreft of indien de toepasselijkheid van een regeling in Bonaire, Sint Eustatius en Saba reeds onmiskenbaar uit een ander wettelijk voorschrift volgt.

• 1. In een regeling die uitsluitend van toepassing is in het Europese deel van Nederland, behoeft geen bepaling te worden opgenomen die de werkingssfeer van de regeling uitdrukkelijk tot dat deel van Nederland beperkt.

§ 4.5. Citeertitel

§ 4.6. Bekendmaking

§ 4.5a. Zelfstandige bestuursorganen

§ 4.6. Toekenning van bestuursbevoegdheden

§ 4.6B. Overgang van rechten krachten publiekrecht

Aanwijzing 131d

• a. wordt niet opgenomen, tenzij dit geen discriminerende werking heeft ten opzichte van de betrokken dienstverrichter, dit noodzakelijk is wegens een dwingende reden van algemeen belang, en het nagestreefde doel niet door een minder beperkende maatregel kan worden bereikt, met name omdat een controle achteraf te laat zou komen om werkelijk doeltreffend te zijn;

• b. wordt uitsluitend van de werking van paragraaf 4.1.3.3. van de Algemene wet bestuursrecht uitgezonderd wegens dwingende redenen van algemeen belang, met inbegrip van de belangen van derden.

Aanwijzing 131e

§ 5.2. Caribisch Nederland

§ 4.9. Sancties

§ 4.10. Bestuursrechtelijke rechtsbescherming

Aanwijzing 162a

Bij het opnemen in een regeling van bepalingen over de verwerking van persoonsgegevens bevat de regeling een welbepaalde en uitdrukkelijke omschrijving van de doeleinden van de gegevensverwerking en bevat de toelichting een expliciete afweging van de belangen van verantwoordelijken en betrokkenen in relatie tot die doeleinden.

Aanwijzing 162b

Indien het noodzakelijk is dat op structurele basis wordt voorzien in de onderlinge verstrekking van persoonsgegevens tussen bestuursorganen of toezichthouders, terwijl geldende geheimhoudingsbepalingen daaraan in de weg staan, wordt op het niveau van de formele wet voorzien in een uitdrukkelijke regeling van de gegevensverstrekking, met inbegrip van de vaststelling van het doel van de gegevensverstrekking.

Aanwijzing 163b

• 1. In een regeling die zowel in het Europese deel van Nederland als in Bonaire, Sint Eustatius en Saba van toepassing is, worden, indien dat de toegankelijkheid van de regeling ten goede komt, bepalingen die specifiek betrekking hebben op de toepassing van de regeling in Bonaire, Sint Eustatius en Saba, in een apart hoofdstuk of een aparte paragraaf opgenomen.

• 1. Het aparte hoofdstuk of de aparte paragraaf voor Bonaire, Sint Eustatius en Saba wordt opgenomen aan het einde van de regeling, voor de slotartikelen en, in voorkomend geval, de evaluatiebepaling en het overgangsrecht.

Aanwijzing 165a

Indien bij een wijziging van een regeling overgangsbepalingen noodzakelijk zijn, worden deze in de te wijzigen regeling opgenomen, tenzij dit gelet op de doelgroep, de geldigheidsduur of de toegankelijkheid, onwenselijk is.

§ 4.14a. Samenloop

§ 4.15. Inwerkingtreding

§ 5.15. Samenloop van wetsvoorstellen

§ 5.17. Bijzondere vormen van inwerkingtreding en bekendmaking

§ 4.21. Toelichting

Hoofdstuk 5. Wijziging en intrekking van regelingen

§ 5.1. Wijziging van regelingen

Aanwijzing 224

Indien het voornemen bestaat in een regeling een omvangrijke wijziging aan te brengen, wordt overwogen de regeling in te trekken en een nieuwe regeling vast te stellen.

Aanwijzing 227

Na de inwerkingtreding van deze wet berust het/de ...... (betrokken uitvoeringsregeling) op artikel ...... (de nieuwe delegatiebepaling) van deze wet.

Dit besluit/Deze regeling berust op artikel/de artikelen ...... van ...... (titel delegerende wet/delegerend besluit).

Aanwijzing 231

Bij wijziging van een bepaling wordt ten minste een gehele lees- of begripseenheid vervangen door een nieuwe lees- of begripseenheid.

Aanwijzing 232

Het beëindigen van de gelding van een gehele regeling wordt aangeduid met het werkwoord "intrekken", het schrappen van een artikel of ander onderdeel van een regeling met het werkwoord " vervallen"

Voorbeelden:

• -. De Wet rampenplannen wordt ingetrokken.

• -. Artikel 25, tweede lid, vervalt.

§ 5.2. Intrekken en vervallen van regelingen

§ 7.4. Parlementaire behandeling van regeringsvoorstellen van wet

Hoofdstuk 6. Procedures

Aanwijzing 258

Vervallen

§ 6.1 a. Notificatie

§ 8.3. Voorbereiding van wetgeving inzake goedkeuring en implementatie

§ 9.3. Voorbereiding van procedures bij implementatie

§ 6.3. Parlementaire behandeling van regeringsvoorstellen van wet

§ 6.4. Behandeling van initiatiefvoorstellen van wet

Hoofdstuk 7. Verdragen

§ 7.1. Voorbereiding van verdragen

§ 7.3. Voorbereiding van wetgeving inzake goedkeuring en implementatie

§ 7.5. Bewaring en bekendmaking

§ 7.7. Parlementaire goedkeuring en totstandbrenging van de binding

Hoofdstuk 8. Voorbereiding, totstandkoming en implementatie van bindende EU-rechtshandelingen

§ 8.1. Begripsbepaling en toepassingsbereik

§ 8.3. Voorbereiding van en procedures bij implementatie

Aanwijzing 1.1. Reikwijdte

Deze aanwijzingen hebben betrekking op regelingen die onder ministeriële verantwoordelijkheid tot stand komen, en, voor zover uitdrukkelijk aangegeven, op verdragen, bindende besluiten van instellingen van de Europese Unie en andere besluiten van volkenrechtelijke organisaties.

Aanwijzing 1.2. Aanwijzingen voor de rijksdienst

Aanwijzing 1.3. Definities

• a. algemeen verbindende voorschriften;

• b. interne regels;

• c. beleidsregels.

• a. verordeningen;

• b. richtlijnen.

• a. verordeningen;

• b. richtlijnen;

• c. besluiten zonder vermelding van adressaten;

• d. besluiten met vermelding van adressaten, voor zover mede tot Nederland gericht.

Hoofdstuk 2. Algemene onderwerpen van regelgeving

§ 2.1. Uitgangspunten voor het gebruik van regelgeving als instrument

Aanwijzing 2.1. Keuze voor regelgeving

Voor het normeren van gedragingen, handelingen of bevoegdheden worden algemeen verbindende voorschriften, interne regels of beleidsregels gebruikt.

Aanwijzing 2.2. Noodzaak van regelgeving

Tot het tot stand brengen van een regeling wordt alleen besloten indien de noodzaak daarvan is komen vast te staan.

Aanwijzing 2.3. Voorafgaand onderzoek

Alvorens tot het tot stand brengen van een regeling wordt besloten, worden de volgende stappen gezet:

• a. kennis wordt vergaard over de relevante feiten en omstandigheden met betrekking tot het bewuste onderwerp;

• b. de doelen die moeten worden bereikt, worden zo concreet en nauwkeurig mogelijk vastgesteld;

• c. onderzocht wordt of de doelen kunnen worden bereikt door middel van het zelfregulerend vermogen in de betrokken sector of sectoren, of dat daarvoor overheidsinterventie noodzakelijk is;

• d. indien overheidsinterventie noodzakelijk is, wordt onderzocht of de gekozen doelen kunnen worden bereikt door aanpassing of beter gebruik van bestaande instrumenten dan wel, indien dit niet mogelijk blijkt, welke nieuwe instrumenten kunnen worden ingezet om de doelen te bereiken;

• e. de diverse mogelijkheden worden zorgvuldig tegen elkaar afgewogen.

Aanwijzing 2.4. Terughoudendheid met toezeggingen

Met het doen van uitspraken en toezeggingen over nieuwe regelingen wordt grote terughoudendheid betracht.

Aanwijzing 2.5. Zelfregulering

Bij het bepalen van de keuze voor een mogelijkheid tot overheidsinterventie om een doel te bereiken wordt zoveel mogelijk aangesloten bij het zelfregulerend vermogen in de maatschappij.

Aanwijzing 2.6. Duidelijkheid, eenvoud en bestendigheid

Gestreefd wordt naar duidelijkheid en eenvoud van regelingen en naar een bestendig karakter daarvan.

Aanwijzing 2.7. Handhaafbaarheid

Aanwijzing 2.8. Conflictbeperking

Een regeling wordt op zodanige wijze ingericht dat zij zo weinig mogelijk conflicten oproept. Daartoe wordt onder meer aan het volgende voldaan:

• a. het aantal beslismomenten waartoe toepassing van de regeling aanleiding geeft, wordt tot een minimum beperkt;

• b. ingeval bestuurlijke boetes mogelijk worden gemaakt, worden daarvoor bindende boetemaxima vastgesteld;

• c. de aard en omvang van uitkeringen, voorzieningen en andere voordelen worden zo duidelijk mogelijk omschreven.

Aanwijzing 2.9. Neveneffecten

Bij het opstellen van een regeling wordt tevens bezien welke neveneffecten op bestaande of voorgenomen regelgeving of beleidsvelden kunnen optreden en welke consequenties dit dient te hebben voor het voorstel.

Aanwijzing 2.10. Lasten voor de maatschappij en de overheid

Aanwijzing 2.11. Evenredigheid

Aanwijzing 2.12. Overige kwaliteitseisen

Bij het opstellen van een regeling wordt rekening gehouden met de overige relevante eisen en voorwaarden die deel uitmaken van het kabinetsbeleid inzake regelgeving.

Aanwijzing 2.13. Keuze voor decentralisatie

Taken en bevoegdheden worden op decentraal niveau gelegd, tenzij het onderwerp van zorg niet op doelmatige en doeltreffende wijze door decentrale organen kan worden behartigd.

Aanwijzing 2.14. Normering bestuursbevoegdheden

Aanwijzing 2.15. Verenigbaarheid met hoger recht

Bij het opstellen van een regeling wordt onderzocht welke hogere regels de vrijheid van regeling ten aanzien van het betrokken onderwerp hebben ingeperkt.

§ 2.2. Europees en Caribisch Nederland

Aanwijzing 2.16. Territoriale gelding regelgeving binnen Nederland

Bij het opstellen van een regeling wordt onderzocht of de regeling moet gelden voor het gehele grondgebied van Nederland, of uitsluitend voor het Europese deel van Nederland, dan wel uitsluitend voor Bonaire, Sint Eustatius en Saba.

Aanwijzing 2.17. Begrip algemeen verbindend voorschrift

Als algemeen verbindend voorschrift, vastgesteld vanwege het Rijk, wordt beschouwd een naar buiten werkende algemene regel, vastgesteld bij of krachtens wet dan wel, in bijzondere gevallen, bij of krachtens zelfstandige algemene maatregel van bestuur.

Aanwijzing 2.18. Vaststelling algemeen verbindende voorschriften

Algemeen verbindende voorschriften worden vanwege het Rijk niet op andere wijze vastgesteld dan bij:

• a. wet;

• b. algemene maatregel van bestuur;

• c. ministeriële regeling; of

• d. regeling van een zelfstandig bestuursorgaan met inachtneming van aanwijzing 5.10.

Aanwijzing 2.19. Primaat van de wetgever

Bij verdeling van de elementen van een regeling over de wet en algemeen verbindende voorschriften van lager niveau bevat de wet ten minste de hoofdelementen van de regeling. Bij de keuze welke elementen in de wet zelf regeling moeten vinden en ter zake van welke elementen delegatie is toegestaan, dient het primaat van de wetgever als richtsnoer.

Aanwijzing 2.20. Grondwettelijke delegatieverboden

• a. alle wezenlijke bepalingen ten aanzien van het betrokken onderwerp in de wet worden vastgelegd; en

• b. in de wet niet wordt volstaan met het toekennen van algemene bestuursbevoegdheden waarvan de invulling geheel of grotendeels aan bestuursorganen wordt overgelaten.

Aanwijzing 2.21. Bij wet vast te stellen voorschriften

Zoveel mogelijk worden in de wet opgenomen voorschriften:

• a. die de grondslag vormen voor een stelsel van vergunningen of een stelsel waarbij anderszins de toelaatbaarheid van handelingen afhankelijk wordt gesteld van toestemming van de overheid;

• b. die andere overheden in medebewind roepen;

• c. waarbij bestuursorganen in het leven worden geroepen;

• d. betreffende rechtsbescherming;

• e. inzake sancties van bestuursrechtelijke of civielrechtelijke aard;

• f. waarbij toezichts- of opsporingsbevoegdheden worden toegekend;

• g. omtrent rechten en verplichtingen van burgers jegens elkaar;

• h. die beogen aan de burger procedurele waarborgen te bieden ten aanzien van het gebruik van bevoegdheden door de overheid.

Aanwijzing 2.22. Zelfstandige amvb

Voor het vaststellen van algemeen verbindende voorschriften wordt een zelfstandige algemene maatregel van bestuur niet gebruikt, behoudens in uitzonderlijke situaties bij wijze van tijdelijke voorziening.

Aanwijzing 2.23. Begrenzing delegatie

Delegatie van regelgevende bevoegdheid wordt in de delegerende regeling zo concreet en nauwkeurig mogelijk begrensd.

Aanwijzing 2.24. Toelaatbaarheid delegatie aan minister

Aanwijzing 2.25. Rechtstreekse delegatie aan minister

Delegatie van regelgevende bevoegdheid aan een minister geschiedt, indien mogelijk, rechtstreeks in de wet.

Aanwijzing 2.26. Terminologie bij delegatie en subdelegatie

Aanwijzing 2.27. Voorschriften voordracht en ondertekening amvb

Ten aanzien van de voordracht en ondertekening van een algemene maatregel van bestuur worden in de delegerende wet geen voorschriften gegeven. Indien wenselijk kunnen afspraken daarover worden vermeld in de toelichting.

Aanwijzing 2.28. Terminologie bij delegatie aan minister

Aanwijzing 2.29. Terminologie ‘regels’ en ‘nadere regels’

Bij delegatie van regelgevende bevoegdheid wordt over ‘regels stellen’ gesproken, indien in de delegerende regeling over het betrokken onderwerp nog niets is geregeld. In andere gevallen wordt over ‘nadere regels stellen’ gesproken.

Aanwijzing 2.30. Geen mandaat van regelgevende bevoegdheid

In een regeling wordt, behoudens in bijzondere omstandigheden, niet voorzien in mandaatverlening van regelgevende bevoegdheid.

Aanwijzing 2.31. Afwijking bij lagere regelgeving

• a. afwijkende regelingen die bij wijze van experiment worden ingevoerd;

• b. afwijkende regelingen ten behoeve van noodsituaties.

Aanwijzing 2.32. Wijziging door lagere regeling

• a. het volgens vaste systematiek aanpassen van bedragen, tarieven en percentages;

• b. wetstechnische aanpassingen van verwijzingen naar bindende EU-rechtshandelingen en verdragen of onderdelen daarvan.

Aanwijzing 2.33. Tijdstip vaststellen amvb

Aanwijzing 2.34. Beperkt aantal uitvoeringsregelingen

Indien een regeling voorziet in de verplichting of de bevoegdheid tot het vaststellen van uitvoeringsregelingen, wordt ter uitvoering van de hogere regeling zo mogelijk één algemene maatregel van bestuur of ministeriële regeling vastgesteld.

§ 2.5. Parlementaire betrokkenheid bij gedelegeerde regelgeving

Aanwijzing 2.35. Voorhangprocedures

In de wet wordt geen formele betrokkenheid van het parlement bij gedelegeerde regelgeving geregeld tenzij daarvoor bijzondere redenen bestaan.

Aanwijzing 2.36. Gecontroleerde delegatie

De voordracht voor een krachtens artikel [...] vast te stellen algemene maatregel van bestuur wordt niet eerder gedaan dan vier weken nadat het ontwerp aan beide Kamers der Staten-Generaal is overgelegd.

Aanwijzing 2.37. Voorwaardelijke delegatie

Een krachtens artikel [...] vastgestelde algemene maatregel van bestuur wordt aan de beide Kamers der Staten-Generaal overgelegd. Hij treedt in werking op een tijdstip dat nadat vier weken na de overlegging zijn verstreken bij koninklijk besluit wordt vastgesteld, tenzij binnen die termijn door of namens een van de Kamers of door ten minste een vijfde van het grondwettelijk aantal leden van een van de Kamers de wens te kennen wordt gegeven dat [het onderwerp / de inwerkingtreding] van de algemene maatregel van bestuur bij wet wordt geregeld. In dat geval wordt een daartoe strekkend voorstel van wet zo spoedig mogelijk ingediend. Indien het voorstel van wet wordt ingetrokken of indien een van de Kamers der Staten-Generaal besluit het voorstel niet aan te nemen, wordt de algemene maatregel van bestuur ingetrokken.

Aanwijzing 2.38. Voorhang tijdens recesperiode

Aanwijzing 2.39. Tijdelijke delegatie

Na de plaatsing in [het Staatsblad / de Staatscourant] van een krachtens artikel [...] vastgestelde [algemene maatregel van bestuur / ministeriële regeling] wordt een voorstel van wet tot regeling van het betrokken onderwerp zo spoedig mogelijk bij de Tweede Kamer der Staten-Generaal ingediend. Indien het voorstel wordt ingetrokken of indien een van de beide Kamers der Staten-Generaal besluit het voorstel niet aan te nemen, wordt de [algemene maatregel van bestuur / ministeriële regeling] onverwijld ingetrokken. Wordt het voorstel tot wet verheven, dan wordt de [algemene maatregel van bestuur / ministeriële regeling] ingetrokken op het tijdstip van inwerkingtreding van die wet.

Aanwijzing 2.40. Delegatie onder het vereiste van goedkeuring bij wet

Na het tot stand komen van een krachtens artikel [...] vastgestelde [algemene maatregel van bestuur / ministeriële regeling] wordt zo spoedig mogelijk maar uiterlijk binnen acht weken een voorstel van wet tot goedkeuring van de [algemene maatregel van bestuur / ministeriële regeling] bij de Tweede Kamer der Staten-Generaal ingediend. Indien het voorstel wordt ingetrokken of indien een van de Kamers der Staten-Generaal tot het niet-aannemen van het voorstel besluit, wordt de [algemene maatregel van bestuur / ministeriële regeling] onverwijld ingetrokken.

§ 2.6. Experimentele regelgeving

Aanwijzing 2.41. Experimenteerregeling

• a. wat het oogmerk is van het experiment;

• b. wat het bereik is van de experimenteerregeling;

• c. van welke onderdelen van de hogere regeling kan worden afgeweken; en

• d. wat de maximale geldingsduur is van de afwijking.

Aanwijzing 2.42. Evaluatie experimenteerregeling

Onze Minister [van/voor ...] zendt [in overeenstemming met Onze Minister van/voor ...] negen maanden voor het einde van de werkingsduur van [een algemene maatregel van bestuur als bedoeld in artikel .../ dit besluit] aan de Staten-Generaal een verslag over de doeltreffendheid en de effecten van het experiment in de praktijk, alsmede een standpunt inzake de voortzetting van [die maatregel / dit besluit] anders dan als experiment.

Aanwijzing 2.43. Expliciete aanduiding beleidsregel

In een wettelijk voorschrift op grond waarvan een beleidsregel wordt vastgesteld en in het opschrift en de citeertitel van de beleidsregel, wordt het woord ‘beleidsregel’ uitdrukkelijk gebruikt.

Aanwijzing 2.44. Beleidsregel krachtens mandaat

Bij de vaststelling van een beleidsregel krachtens mandaat geschiedt deze vaststelling ten minste op het niveau van directeur-generaal of een daarmee vergelijkbare functionaris.

§ 2.8. Harmonisatie

Aanwijzing 2.45. Harmonisatie van regelgeving

Aanwijzing 2.46. Afwijking van algemene wetten

Aanwijzing 2.47. Terminologie Algemene wet bestuursrecht

Aanwijzing 2.48. Bekendmaking en mededeling

Hoofdstuk 3. Aspecten van vormgeving

Aanwijzing 3.1. Beknoptheid

Bepalingen worden beknopt geformuleerd.

Aanwijzing 3.2. Terminologie ‘moeten’ en ‘dienen’

Voorschriften worden niet met behulp van de werkwoorden ‘moeten’ of ‘dienen’ geformuleerd, tenzij dit onvermijdelijk is.

Aanwijzing 3.3. Duidelijkheid

Aanwijzing 3.4. Terminologie uitvoeringsregelingen

Voor de terminologie van een uitvoeringsregeling wordt aangesloten bij die van de regeling waarop zij is gebaseerd.

Aanwijzing 3.5. Aansluiten bij terminologie internationale regelingen

• a. de terminologie van de bindende EU-rechtshandelingen en internationale regelingen niet voldoende is gepreciseerd;

• b. daardoor beter wordt aangesloten bij elders in nationale regelingen gehanteerde terminologie; of

• c. dit beter Nederlands oplevert.

Aanwijzing 3.6. Woordenlijst Nederlandse Taal

De Woordenlijst Nederlandse Taal wordt gevolgd, tenzij woorden die uit vreemde talen afkomstig zijn of van vreemde talen zijn afgeleid, de bedoeling duidelijker weergeven dan Nederlandse woorden en in het spraakgebruik ingang hebben gevonden.

Aanwijzing 3.7. Uniformiteit van begrippen

Aanwijzing 3.8. Sekseneutrale persoonsaanduidingen

Aanwijzing 3.9. Afkortingen

Afkortingen worden alleen gebruikt indien dit redelijkerwijs niet te vermijden is. Bij gebruik ervan worden zij in de begripsbepalingen opgenomen.

Aanwijzing 3.10. Ficties en rechtsvermoedens

Aanwijzing 3.11. Uitdrukking ‘voor zover’

Aanwijzing 3.12. Uitdrukking ‘en/of’

Het gebruik van de uitdrukking ‘en/of’ blijft achterwege.

Aanwijzing 3.13. Gebruik van haakjes

Zinnen of zinsneden worden niet tussen haakjes geplaatst.

Aanwijzing 3.14. Uitdrukking tot en met’

Het einde van een periode of reeks wordt aangeduid met de uitdrukking ‘tot en met’.

Aanwijzing 3.15. Uitdrukkingen ‘onderscheidenlijk’ en ‘c.q.’

Indien het betreft de verkiezing van de leden van provinciale staten of de gemeenteraad, geschiedt de kennisgeving op de in de provincie, onderscheidenlijk de gemeente, gebruikelijke wijze.

Aanwijzing 3.16. Aanduiding ‘voorstel van wet’

Een ontwerp voor een formele wet wordt vanaf de voordracht aan de Koning in officiële stukken aangeduid als ‘voorstel van wet’. Bij rijkswetgeving wordt gesproken van ‘voorstel van rijkswet’.

Aanwijzing 3.17. Aanduiding ‘amvb’ of ‘kb’

Voor het aanduiden van door de regering vast te stellen of vastgestelde besluiten wordt de term ‘algemene maatregel van [rijks]bestuur’ of ‘koninklijk besluit’ gebruikt.

Aanwijzing 3.18. Aanduiding ‘ministeriële regeling’

Een door een minister of staatssecretaris vastgesteld algemeen verbindend voorschrift of ander besluit van regelende aard wordt aangeduid als ‘ministeriële regeling’.

Aanwijzing 3.19. Aanduiding ‘ministerie’

Aanwijzing 3.20. Aanduidingen ‘Nederland’ en ‘Koninkrijk’

Aanwijzing 3.21. Aanduiding bedragen

• a. Aruba (de Arubaanse florin): AWG;

• b. Curaçao en Sint Maarten (de Nederlands-Antilliaanse gulden): ANG;

• c. Bonaire, Sint Eustatius en Saba (de Amerikaanse dollar): USD.

Aanwijzing 3.22. Aanduiding meeteenheden

Voor meeteenheden worden de wettelijk vastgestelde aanduidingen gebruikt.

§ 3.2. Aanduiding van ministers en staatssecretarissen

Aanwijzing 3.23. Aanduiding ‘Onze Minister’

In een wet, een algemene maatregel van bestuur of een koninklijk besluit wordt een minister aangeduid met ‘Onze Minister van [aanduiding ministerie] / Onze Minister voor [aanduiding minister zonder portefeuille]’ of, indien die aanduiding in de begripsbepalingen is gedefinieerd, met ‘Onze Minister’.

Aanwijzing 3.24. Aanduiding medebetrokken ministers

Aanwijzing 3.25. Aanduiding minister voor koninkrijksaangelegenheid

In een rijkswet of algemene maatregel van rijksbestuur wordt een minister, belast met de zorg voor een koninkrijksaangelegenheid, aangeduid als ‘Onze Minister van/voor [...] in zijn hoedanigheid van Minister van het Koninkrijk’, tenzij daaromtrent geen verwarring kan bestaan.

Aanwijzing 3.26. Aanduiding staatssecretarissen

§ 3.3. Aanhaling en verwijzing

Aanwijzing 3.27. Verwijzingen

Aanwijzing 3.28. Verbijzondering verwijzing

Aanwijzing 3.29. Terminologie verwijzing

Aanwijzing 3.30. Aanduidingen ‘zin’ en ‘zinsnede’

Aanwijzing 3.31. Terminologie ‘genoemd’, ‘bedoeld’ en ‘als bedoeld’

Aanwijzing 3.32. Terminologie ‘van (overeenkomstige) toepassing’

Aanwijzing 3.33. Aanduiding ‘deze wet’

Aanwijzing 3.34. Verwijzing naar het BW

Verwijzing naar een artikel uit het Burgerlijk Wetboek geschiedt overeenkomstig het volgende voorbeeld: artikel 162 van Boek 6 van het Burgerlijk Wetboek.

Aanwijzing 3.35. Terminologie ‘onverminderd’ en ‘in afwijking van’

De uitdrukkingen ‘onverminderd artikel ...’ en ‘in afwijking van artikel ...’ worden alleen gebruikt, indien dit noodzakelijk is om de onderlinge verhouding tussen de ene en de andere bepaling duidelijk te maken.

Aanwijzing 3.36. Niet vermelden vindplaats regeling met citeertitel

Bij aanhaling van een regeling met de citeertitel wordt het Staatsblad of de Staatscourant waarin zij is geplaatst, niet vermeld.

Aanwijzing 3.37. Aanhalen regelingen zonder citeertitel

Een regeling zonder citeertitel wordt aangehaald door vermelding van het opschrift van die regeling, gevolgd door (Stb. [jaartal, volgnummer]) respectievelijk (Stcrt. [jaartal, volgnummer]).

Aanwijzing 3.38. Aanhalen verdragen

het op 20 juni 1956 te New York tot stand gekomen Verdrag inzake verhaal in het buitenland van uitkeringen tot onderhoud ( Trb. 1957, 121 ).

Aanwijzing 3.39. Verkorte aanhaling verdragen

Verkorte verwijzing in de toelichting bij een regeling naar artikelen van het Verdrag betreffende de Europese Unie, het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie, het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden en het Internationaal verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten geschiedt respectievelijk overeenkomstig de volgende voorbeelden:

• −. artikel 6 VEU;

• −. artikel 18 VWEU;

• −. artikel 150 VEGA;

• −. artikel 6 EVRM;

• −. artikel 17 IVBPR.

Aanwijzing 3.40. Aanhalen Europese instellingen e.d.

In regelingen worden de instellingen, verdragen, regelgeving en de lidstaten van de Europese Unie, dan wel de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie, alsmede hun grondgebied als volgt aangeduid:

• −. het Europees Parlement;

• −. de Europese Raad;

• −. de Raad van de Europese Unie;

• −. de Europese Commissie;

• −. het Hof van Justitie van de Europese Unie;

• −. de Europese Centrale Bank;

• −. de Europese Rekenkamer;

• −. het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie;

• −. het Verdrag betreffende de Europese Unie;

• −. het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie;

• −. EU-verordeningen, EU-richtlijnen, EU-besluiten;

• −. bindende EU-rechtshandelingen, EU-rechtshandelingen, EU-regelgeving;

• −. Euratom-verordeningen, Euratom-richtlijnen, Euratom-besluiten;

• −. lidstaten van de Europese Unie;

• −. gebieden waarop het Verdrag betreffende de Europese Unie van toepassing is.

Aanwijzing 3.41. Aanhalen EER en Zwitserland

Indien bindende EU-rechtshandelingen tevens gelden voor de Europese Economische Ruimte of Zwitserland, worden de betrokken staten, respectievelijk hun grondgebied, aangeduid als:

• −. de lidstaten van de Europese Unie of een andere staat die partij is bij de Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte;

• −. de gebieden waarop de Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte van toepassing is;

• −. Zwitserland.

Aanwijzing 3.42. Aanhalen bindende EU-rechtshandelingen

Aanwijzing 3.43. Verwijzing naar parlementaire stukken

• −. Kamerstukken II 2009/10, 27858, nr. 88, p. 3;

• −. Kamerstukken I 2008/09, 31700 VI, D, p. 4;

• −. Handelingen II 2007/08, nr. 108, p. 7909–7943 (tot en met 31 december 2010);

• −. Handelingen II 2010/11, nr. 108, item 5, p. 25–36 (vanaf 1 januari 2011);

• −. Aanhangsel Handelingen I 2014/15, nr. 12.

• −. het bij koninklijke boodschap van 8 mei 2009 ingediende voorstel van wet tot wijziging van de Meststoffenwet (differentiatie fosfaatgebruiksnorm) (Kamerstukken 31945);

• −. het bij geleidende brief van 13 september 2016 aanhangig gemaakte voorstel van wet van de leden Siderius en Van Meenen tot wijziging van de Wet op het primair onderwijs ter bevordering van kleinere klassen in het basisonderwijs (Kamerstukken 34538).

Aanwijzing 3.44. Verwijzing naar jurisprudentie

Verwijzingen naar gepubliceerde jurisprudentie geschiedt door het gebruik van de European Case Law Identifier (ECLI) overeenkomstig het volgende voorbeeld:

HR 7 maart 1979, ECLI:NL:HR:1979:AB7440.

Aanwijzing 3.45. Vermelding vindplaatsen Staatsblad e.d.

• –. Stb. 2011, 35;

• –. Stcrt. 2015, 10247;

• –. Trb. 2008, 175.

Aanwijzing 3.46. Vermelding vindplaats PbEU

Voor het Publicatieblad van de Europese Unie wordt de afkorting ‘PbEU’ gebruikt. Bij aanduiding van een nummer van het Publicatieblad gaat aan het nummer vooraf de aanduiding ‘L’ (Legislatio) of ‘C’ (Communicatio).

Aanwijzing 3.47. Dynamische en statische verwijzing